Bauxite Việt Nam

Tô Văn Trường

Cải cách, xét đến cùng, chưa bao giờ là một hành trình dễ dàng hay êm ả. Đó luôn là quá trình va chạm trực diện với những giới hạn của tư duy cũ, với các lợi ích đã định hình và cả tâm lý ngại thay đổi tồn tại dai dẳng trong bộ máy quản lý. Mỗi quyết định cải cách không chỉ đòi hỏi dũng khí chính trị, mà còn buộc người thực thi phải trả lời thẳng thắn những câu hỏi rất cụ thể và rất thực tế: ai được lợi, ai chịu thiệt, nguồn lực ở đâu, trách nhiệm thuộc về ai, và hệ quả sẽ được kiểm soát như thế nào?

Lưu Trọng Văn 

Giáo sư Phan Thanh Bình nguyên uỷ viên trung ương nói với gã, ông Lê Hoàng Quân – Bí thư tỉnh uỷ Đồng Nai khi được điều về làm Chủ tịch Uỷ ban ND TPHCM đã bị choáng ngợp, ông thú thật với GS Phan Thanh Bình khi ấy là Giám đốc Đại học QG TP HCM: Tôi cảm giác mình không phải là sông nhập vô biển mà chỉ là con suối nhỏ nhập vô biển.

Sài Gòn là đại đô thị với tầm vóc quá lớn khi sáp nhập thêm Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương thì chắc chắn sẽ có độ chênh không nhỏ tầm vóc các lãnh đạo. Nhưng ngược lại nỗi choáng ngợp của một nhà chính trị địa phương như ông Lê Hoàng Quân thì không loại trừ yếu tố nhân sự đột phá ở các địa phương nhỏ mà đa số họ còn rất trẻ được đào tạo ở môi trường rất uy tín, hiện được các địa phương chọn lọc hạt giống. Chính họ có thể là nhân tố mới cho bộ máy quản trị cho một đại đô thị như Sài Gòn.

Kính gởi Quý trang mạng, 

Xin giúp tôi thực hiện một việc tế nhị là Xoá cho những bài của Nguyễn Khắc Mai gần đây. Với lời: Tôi, tác giả Nguyễn Khắc Mai xin gỡ mấy bài đã đăng gần đây để làm yên lòng cơ quan công quyền. 

Nguyễn Khắc Mai

Tư Hoàng

Thủ tướng đang có hàng loạt giải pháp “át chủ bài” để thực hiện Chương trình phục hồi, phát triển KTXH năm tới, đặc biệt là tăng GDP 6 - 6,5%, CPI 4%, sau khi kinh tế bị tác động bởi Covid-19.

Báo cáo với Quốc hội, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định một trong các giải pháp là ưu tiên công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật, tập trung tháo gỡ khó khăn, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Bên cạnh đó là thực hiện thực chất, hiệu quả hơn việc cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh; phát triển kinh tế số, xã hội số.

Ông nhấn mạnh Chính phủ cam kết đẩy mạnh xây dựng, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại, nhất là về giao thông, năng lượng, hạ tầng số, hạ tầng nông nghiệp, nông thôn, thích ứng với biến đổi khí hậu... Lấy đầu tư công dẫn dắt, kích hoạt đầu tư xã hội, nhất là phương thức đối tác công - tư.

I. Không thể trông chờ hay van xin những kẻ độc tài và luồn cúi đế quốc ban phát dân chủ!

Âu Dương Thệ*

BVN có nhận được lá thư thứ hai của ông Âu Dương Thệ kèm theo bài viết mà ông nói là toàn văn những ý kiến của ông trao đổi về bài “Cải cách toàn diện để phát triển đất nước”. Rất tiếc đọc vào thì đó là một bài viết khác, nhắm vào việc phê phán thể chế cầm quyền hiện nay. Một bài viết như vậy, theo chúng tôi đã chuyển sang một chủ đề khác, không còn thích hợp với cuộc trao đổi lần này. Nếu đăng lên không chỉ làm cho người đối thoại với ông là GS Nguyễn Đình Cống cũng như 14 tác giả của bản Ý kiến chúng tôi có thể phải ngỡ ngàng, mà ngay bạn đọc đông đảo cũng không hiểu vì sao câu chuyện đặt ra nghiêm túc trên một bản kiến nghị cải cách toàn diện đất nước gần 10 năm trước lại trở thành chuyện thời sự trước mắt xoay quanh mọi thứ hoạt động nhằm bảo lưu sự thống trị của một đảng cộng sản đang nắm giữ chiếc ghế quyền lực. Nếu phải làm cái chuyện “biết rồi, khổ lắm, nói mãi” đó e rằng sẽ khó lòng kết thúc cuộc đối thoại cho suôn sẻ, không nói có thể còn bùng nổ thêm nhiều tranh luận gay cấn khác

Bởi vậy, xin cảm ơn tác giả và xin phép ông cho giữ lại văn bản cũ, tương ứng với những lời trao đổi ở dưới của GS Nguyễn Đình Cống, chỉ thay lại đầu đề đúng với đầu đề văn bản mới do ông gửi.

Bauxite Việt Nam

Rất cám ơn anh Huệ Chi đã gởi để thông tin và yêu cầu góp ý kiến về bài “Ý kiến chúng tôi: Cải cách toàn diện để phát triển đất nước” của 14 chuyên viên đã gởi cho Bộ Chính trị ngày 8.9.2011. Người đứng đầu Bộ Chính trị từ đó đến nay vẫn là Nguyễn Phú Trọng, một thủ lãnh cực kì bảo thủ, độc tài tàn bạo và tham quyền lì lợm.

Nay đã sau hơn 9 năm những đề nghị của anh em “Cải cách toàn diện để phát triển đất nước”, chúng ta hãy bình tâm và dùng trí tuệ để cùng nhau nghiêm túc xem kết quả những đề nghị này như thế nào? Có phải là “báu vật của đất nước”, như đã từng có người nói hay không?

Trong phần nhận định về tình hình đất nước nhiều mặt - từ các tệ trạng trong giáo dục, tham nhũng, chà đạp nhân quyền, quốc doanh phá sản ... tới cúi đầu trước Bắc kinh và cả nguyên nhân đưa tới các tệ trạng lên là do chủ nghĩa Marx-Lenin. Những nhận định này phần lớn đúng, nhiều cá nhân và tổ chức dân chủ trước đó cũng đã lên tiếng. Nhưng các GIẢI PHÁP của 14 anh em này nêu ra để giải quyết những tình hình rất xấu và rất nguy hiểm này lại cực kì sai lầm!

Thật vậy, điều hết sức kinh ngạc là, khi đưa ra các giải pháp để chấm dứt những sai lầm và giải trừ độc tài, đàn áp thì một mặt các anh em này yêu cầu “Cải cách toàn diện để phát triển đất nước”. Nhưng mặt khác, khi tìm giải pháp xem TỔ CHỨC nào, và NGƯỜI nào có thể thực hiện tốt việc này thì 14 người này lại đã gửi trọn niềm tin vào ĐCSVN và Bộ Chính trị khi ấy: “Chúng tôi cho rằng, ở thời điểm này chỉ có Đảng Cộng sản Việt Nam mới thực hiện được cuộc cách mạng này”!!!

Chẳng những thế, một mặt họ đòi hỏi “phải triệt để thực hiện dân chủ”, nhưng thực hiện trên cơ sở PHÁP LÍ nào? Họ đã trả lời là “đúng như quy định của Hiến pháp và đúng như trong Cương lĩnh mà Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra”! Khi đưa ra đề nghị này họ biết rằng, đó là ủng hộ việc tiếp tục duy trì “Điều 4 của Hiến pháp” để ĐCSVN độc quyền toàn diện và thực hiện “Cương lĩnh Chính trị 2011” theo chủ nghĩa Marx-Lenin do Nguyễn Phú Trọng là tác giả chính! (Những câu trong “...” trích từ trong “Ý kiến chúng tôi...”)

Như thế họ tin tưởng rằng, GIẢI PHÁP thực hiện cuộc cách mạng mới do họ đề nghị, về mặt TỔ CHỨC thì cứ giữ nguyên tình trạng hiện nay là chế độ độc đảng, cùng với với Hiến pháp 1992 và Cương lĩnh Chính trị 2011 theo chủ nghĩa Marx-Lenin. Còn về mặt NGƯỜI thực hiện, họ chờ đợi và tin tưởng rằng, các vua tập thể CS - những người suốt đời chỉ biết độc tài, đàn áp và tham nhũng - sẽ “tự thay đổi để lãnh đạo dân tộc bước vào một thời đại mới” đưa đất nước chúng ta tới dân chủ, tự do, phú cường và chống được ngoại xâm phương Bắc!!!

Nay hơn 9 năm đã trôi qua, hãy bình tâm và nghiêm túc nhìn lại xem, từ khi 14 anh em đưa ra đề nghị “Ý kiến chúng tôi: Cải cách toàn diện để phát triển đất nước” thì nhóm lãnh đạo CSVN từ Đại hội 11 (1.2011) dưới quyền của Nguyễn Phú Trọng đã có tự mình thực hiện dân chủ, từ bỏ chủ nghĩa Marx-Lenin, chấm dứt cúi đầu trước Bắc Kinh, như các anh em này đã tin tưởng và đề nghị? Hay nhân dân ta đang càng phải sống dưới sự kìm kẹp và đàn áp tàn bạo của những người vẫn tôn thờ Marx-Lenin như thánh sống và vẫn tin rằng, “tình hình biển Đông không có gì mới” mặc dù Tập Cận Bình - Nguyễn Phú Trọng gọi là “Bạn” - đang công khai biến các hải đảo chiếm được thành các pháo đài trên biển Đông để chiếm đoạt tài nguyên, giết hại ngư dân, đe dọa trực tiếp chủ quyền và độc lập của VN và hòa bình trong khu vực?!

Tình hình mọi mặt của VN chúng ta sau hơn 9 năm ra đời các đề nghị trong “Ý kiến chúng tôi: Cải cách toàn diện để phát triển đất nước” đã cho thấy càng xấu, càng tồi tệ và cực kì nguy hiểm! Nó diễn ra hoàn toàn ngược lại với các GIẢI PHÁP họ đề nghị! Vì sao?

Khi đưa ra các GIẢI PHÁP trên những anh em này đã đi vào những sai lầm căn bản. Trong đó một số qui luật trong chính trị đã không được nghiêm túc để ý. Đó là:

TỔ CHỨC ĐỘC TÀI và CÁ NHÂN ĐỘC TÀI không thể tự ý thực hiện dân chủ. Ai tin hay chờ đợi như vây là ngồi chờ sung rụng, mơ mộng viển vông!

Nhà cầm quyền nào tàn phá nội lực, đàn áp và chia rẽ nhân dân thì không thể chống ngoại xâm, cũng không thể mang lại tự do dân chủ cho nhân dân và phú cường cho đất nước.

Muốn “Thoát Trung thì phải thoát Cộng”! Không có con đường khác. Tiêu chí sáng suốt này đang trở thành tiếng gọi chung thúc giục lương tâm và trí tuệ của những người dân chủ VN ở trong và ngoài nước.

Nguyễn Đình Cống

Họ là 14 nhà khoa học Việt kiều, những người đã viết Ý kiến “Cải cách toàn diện để phát triển đất nước” (Ý kiến Cải cách) vào năm 2011 và vừa rồi được nhiều nguồn đăng lại.

Đọc kỹ bài Ý kiến Cải cách. tôi thấy từng câu, từng chữ toát lên sự Trung thực, Cao thượng, Trí tuệ. Đó là bản tổng hợp tương đối đầy đủ và chính xác các ý kiến, không chỉ của 14 nhà khoa học Việt kiều mà còn là của rất đông trí thức Việt ở trong nước và nước ngoài. Nó không những đúng vào thời kỳ 2011 mà vẫn rất đúng cho giai đoạn hiện nay. Tuy vậy có một đoạn làm tôi suy nghĩ nhiều. Đó là đoạn số 7 thuộc mục “C. Việt Nam hiện nay: thực trạng và nguyên nhân”. Đoạn đó như sau:

“7. Tổng kết: Đâu là những nguyên nhân sâu xa?

Trên đây chúng tôi đã điểm qua thực trạng kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, nghiên cứu khoa học và đối ngoại của Việt Nam hiện nay và trình bày một số nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng đó. Nổi lên trên hết là hai nguyên nhân cơ bản, chung cho tất cả các mặt của xã hội:

Thứ nhất, thể chế còn thiếu dân chủ…

Thứ hai, là hệ quả của nguyên nhân thứ nhất, trong thành phần lãnh đạo đất nước chưa có nhiều người tài giỏi, bản lĩnh, chịu trách nhiệm cao và quy tụ được bên mình những trí thức và cộng sự chân chính…”.

Đỗ Thành Nhân

I. “BỐN CÁI LÀN, HAI CON NGỰA”

Từ chuyện “bốn cái làn, hai con ngựa” (hình 1), … trong sách giáo khoa chương trình cải cách Tiếng Việt lớp 1 - tập 1 thuộc Bộ sách Cánh Diều do GS.TS Nguyễn Minh Thuyết chủ biên như giọt nước làm tràn ly để cộng đồng mạng, đủ thành phần cãi nhau sôi nổi, báo chí cũng lên tiếng. 

(Hình 1. “bốn cái làn, hai con ngựa” trong SGK Tiếng Việt tập 1)

Nạn nhân, người đứng mũi chịu sào cho búa rìu dư luận trong vụ này là ông Nguyễn Minh Thuyết là Giáo sư, Tiến sĩ, nguyên Giảng viên cao cấp thuộc Khoa ngôn ngữ học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đơn giản là GS.TS Nguyễn Minh Thuyết đứng tên Tổng chủ biên kiêm Chủ biên chương trình sách, chính vì vậy mà ông phải nhận những lời miệt thị cay nghiệt, nhưng thực tế (hình 2).

(Hình 2. Ông Nguyễn Minh Thuyết và những lời miệt thị)

Đi sâu vào tìm hiểu nội dung quyển sách đầu đời dạy làm người của GS.TS Nguyễn Minh Thuyết chủ biên: sử dụng quá nhiều ngôn ngữ địa phương miền Bắc, không mang tính phổ thông; hiếm hoi thông điệp giáo dục, giá trị nhân bản; cổ súy cho lối sống phô trương, hình thức, lười nhác; nhiều thủ đoạn, mưu mẹo, lừa đảo để đạt được mục đích; đề cao những nhân vật là con vật chuyên sử dụng bạo lực để tranh quyền, đoạt lợi v.v…

Có người còn cho rằng đây là quyển sách độc hại và yêu cầu Bộ Giáo dục thu hồi.

Tuy nhiên, hãy nhìn nhận dưới góc độ khác, rộng hơn.

Người trong xã hội có thể chia thành 2 cấp: Trên và Dưới. Cấp trên gồm những người cầm quyền, thống trị, quản lý, lãnh đạo, làm ra luật pháp v.v. Cấp dười là dân thường, bị trị, sống và làm việc theo luật pháp v.v. Quá trình của xã hội có thể làm phát sinh nhiều loại mâu thuẫn, quan trọng nhất là giữa dưới và trên.

Mâu thuẫn dưới-trên làm mất ổn định xã hội. Thông thường nó được phát hiện từ cấp dưới, phản ảnh trực tiếp lên trên hoặc qua truyền thông đại chúng. Lúc này, tùy vào trình độ, đạo đức và thiện chí của cấp trên mà có thể xẩy ra các tình huống (TH) khác nhau.

TH 1- Cấp trên có trình độ, đạo đức, thiện chí, sẽ đề ra những biện pháp đổi mới hoặc cải cách cần thiết, giải quyết mâu thuẫn, đưa sự ổn định lên tầm cao hơn..

TH 2- Cấp trên kém đạo đức và thiện chí sẽ tìm cách đối phó bằng thủ đoạn gian dối, lừa bịp mà không thật lòng cải cách. Lúc này, với thể chế thực sự dân chủ thì cấp dưới chờ đến bầu cử, dùng lá phiếu để loại bỏ bọn đang cầm quyền.

TH 3- Cấp trên kém đạo đức và thiện chí, nhưng giữ được độc quyền thống trị nên ngoan cố. Lúc này nếu cấp dưới có đủ sức mạnh thì sẽ xẩy ra cuộc đấu tranh quyết liệt. Cấp dưới dùng biện pháp hòa bình như đình công, biểu tình. Cấp trên, nếu khôn ra thì thương lượng, nhượng bộ, nếu đểu cáng sẽ dùng lực lượng vũ trang để đàn áp. Nhưng khi cấp dưới đã tập hợp được, nêu cao được chính nghĩa thì lực lượng vũ trang sẽ quay về với nhân dân. Sự đàn áp cuối cùng sẽ thất bại.

TH 4- Cấp trên vừa ngu, tham và độc tài mà cấp dưới chưa đủ lực lượng để đấu tranh thì sẽ phải chịu đựng áp bức trong một thời gian dài. Tình trạng này sẽ kết thúc bằng 1 trong 2 kịch bản sau. TH 4A- Đến một lúc nào đó trong nhân dân sẽ xuất hiện các anh hùng hào kiệt, đủ sức tập hợp để làm cách mạng, dùng vũ trang lật đổ bọn thống trị. Lúc này khó tránh khỏi nội chiến. TH 4B- Tình hình chia rẽ trầm trọng, bọn cấp trên càng giàu có thì nhân dân càng đói khổ, đất nước thối nát, chia rẽ, nước ngoài sẽ nhảy vào. Thế là tạm thời mất độc lập. Lúc này đất nước như thế nào sẽ phụ thuộc vào cấp trên mới lập.

Sau khi kết thúc chiến tranh, thống nhất lãnh thổ (4/1975) VN bước vào thời kỳ suy sụp tạm thời. Mâu thuẫn trên- dưới trầm trong. Để giải thich và tìm biện pháp tháo gỡ đã hình thành 2 lề khác nhau, chủ yếu đối lập nhau. Đó là Lề Đảng và Lề Dân. Lề Đảng thuộc cấp trên, tương đối rõ, gọi là A. Lề Dân thuộc cấp dưới, đầu tiên chỉ mới là những cá nhân phản biện, rồi đến một vài tổ chức xã hội dân sự, gọi là B.

Về cuộc chiến 20 năm (1955-1975), A cho là chiến tranh giải phóng, chống đế quốc Mỹ xâm lươc, B cho rằng chủ yếu là nội chiến vì ý thức hệ, Mỹ không xâm lược mà chỉ là can thiệp để ngăn chặn CS. Ngày 30 tháng 4/1975, A cho là ngày giải phóng, B cho là ngày kết thúc chiến tranh.

Đối xử với bên bại trận, A cho rằng phải gọi chúng là ngụy quân, ngụy quyền, bắt đi cải tạo, nói rằng đi học tập vài chục ngày rồi giam cầm người ta nhiều năm. Việc đó B cho là lừa dối, vô nhân đạo. Về hòa hợp, hòa giải dân tộc A muốn rằng kẻ bại trận phải khuất phục và hòa hợp với người chiến thắng, vẫn khăng khăng rằng ngụy quân, ngụy quyền là kẻ thù giai cấp và dân tộc. B lại muốn người chiến thắng nâng đỡ và hòa hợp với người bại trận, họ là anh chị em cùng dòng máu

Giải thích sự khó khăn, kiệt quệ về kinh tế từ sau 1975, A cho là do chiến tranh, bị cấm vận, bị bao vây, bị thế lực thù địch phá hoại. B cho là tại những sai lầm trong chủ trương và sự lãnh đạo của ĐCS, cụ thể là hợp tác hóa nông nghiệp ở miền Bắc, là cải tạo kinh tế tư nhân ở miền Nam, là cấm chợ ngăn đường trong toàn quốc, là đóng cửa với thế giới rộng lớn.

Nguyễn Đăng Quang

Trong cả 3 vụ án xử dân lành nói trên, người dân và công luận mòn mỏi trông chờ cái gọi là “Liên ngành Tư pháp” xuất hiện để bênh vực dân thường hoặc ngăn Tòa tuyên những bản án hà khắc hoặc oan sai! Nhưng bặt âm vô tín, ngược lại, cái thiết chế “Liên ngành Tư pháp” này lại đột ngột xuất hiện và thực thi quyền uy trong các vụ án sau đây:

Nguyên Chủ tịch HĐQT Vinaconex và Phó Chủ tịch UBND Tp. Hà Nội Phí Thái Bình. Ảnh: Internet

Tổng Công ty Xây dựng xuất khẩu Việt Nam (Vinaconex) thời ông Phí Thái Bình, sinh năm 1952, làm Chủ tịch HĐQT đứng ra xây dựng đường ống nước Sông Đà bằng vật liệu kém chất lượng nhập khẩu từ Trung Quốc đã để lại hậu quả nghiêm trọng. Đến nay đã có 20 lần đường ống nước Sông Đà bị vỡ, làm cho 177.000 hộ dân Thủ đô lao đao, cực khổ; gây thiệt hại lớn cho ngân sách nhà nước (Tp. Hà Nội phải xuất ra 14 tỷ VNĐ khắc phục sự cố; Dự án còn phải bỏ ra hơn 1.000 tỷ VNĐ tiền ngân sách của thành phố để xây dựng khẩn cấp đường ống mới để thay thế)! Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã hoàn tất kết luận điều tra vụ án: “Vi phạm quy định về xây dựng, gây hậu quả nghiêm trọng”, theo Điều 229 BLHS, kiến nghị khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Nhưng rất ngạc nhiên và bất ngờ, bỗng nhiên có một ông “kễnh” có tên là “Liên ngành Tư pháp” xuất hiện, đứng ra kiến nghị: “Miễn truy tố trách nhiệm hình sự đối với ông Phí Thái Bình và 4 cộng sự”.

Phí Thái Bình, người chịu trách nhiệm chính gây vỡ đường ống nước Sông Đà 20 lần, được điều chuyển ngồi vào ghế Phó Chủ tịch UBND Tp. Hà Nội, nay lại được “Liên ngành Tư pháp” ưu ái đứng ra cứu độ với lý do “vi phạm lần đầu, nhân thân tốt, khai báo thành khẩn và hợp tác tốt với CQĐT”, nên không cần phải đưa ra xét xử trước pháp luật!

Vậy, “Liên ngành Tư pháp” là ai mà đứng trùm lên 3 cơ quan có chức năng tố tụng là Tòa án, Viện Kiểm sát và Cơ quan Điều tra? “Liên ngành Tư pháp” có phải là định chế pháp luật? Dư luận đặt câu hỏi: “Liên ngành Tư pháp” là gì mà quyền lực lớn đến thế”?. Đây không chỉ là câu hỏi mà còn là nhan đề 1 bài báo sắc sảo đăng trên báo GDVN ngày 23/7/2016 của tác giả Xuân Dương! Nhà báo kỳ cựu Xuân Dương viết: “Liên ngành Tư pháp” không phải là một cơ quan, cũng chẳng phải là một tổ chức hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được pháp luật cho phép! “Liên ngành Tư pháp” không có cơ quan chủ quản, không có quyết định thành lập và con dấu theo quy định của pháp luật. Đó là một chủ thể vô hình!”. Còn nhà báo Ngọc Quang cũng của báo GDVN, dẫn ý kiến một luật sư, trưởng Văn phòng luật sư ở Hà Nội, khẳng định: “Liên ngành Tư pháp” là một tổ chức tự phong và vi hiến!”.

Lý do vì sao cả 3 cơ quan có quyền tố tụng là Tòa án Tối cao, Viện Kiếm sát Tối cao và CQĐT các cấp phải răm rắp tuân theo mệnh lệnh của cái gọi là “Liên ngành Tư pháp”? Vậy, thủ phạm dẫm đạp lên luật pháp nước nhà là ai mà ngang nhiên coi thường kỷ cương phép nước thì quý độc giả có thể rất dễ nhận ra! Tương tự như trường hợp Phí Thái Bình, thời gian qua, có hàng trăm quan chức cao cấp ở Trung ương và các địa phương ngang nhiên vi phạm pháp luật, gây thất thoát và thiệt hại lớn công quỹ quốc gia, song họ không hề run sợ, vì biết chắc rằng nếu có đứng trước vành móng ngựa, thì cái định chế pháp luật mang tên “Liên ngành Tư pháp” sẽ là bùa hộ mệnh cứu tinh cho họ!

Tô Văn Trường

Nhớ lại những năm đầu thập kỷ 80 thế kỷ trước, đất nước lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng. Lạm phát phi mã. Kinh tế xuống dốc không phanh. Mức sống nhân dân rơi đến đáy. Niềm tin rạn nứt. Đất nước lâm nguy. Trước tình hình đó, Ban lãnh đạo của Đảng đứng đầu là Tổng Bí thư Trường Chinh - một người nổi tiếng kiên định mô hình kinh tế XHCN - đã đi tới một quyết định lịch sử: xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, tự do hóa nền kinh tế. Nói cho đúng, quyết định xóa bỏ mô hình kinh tế chỉ huy, cho phép người dân được tự do làm ăn không phải là một phát kiến hay sáng tạo gì, vì đó là điều cả thế giới đã làm từ hàng trăm năm.

Nhưng đó là quyết định của một Ban lãnh đạo dũng cảm, dám từ bỏ niềm tin vào một mô hình trước nay vẫn đinh ninh là duy nhất đúng, sửa chữa sai lầm để đưa đất nước vượt qua khủng hoảng. Quyết định dũng cảm này không chỉ tạo ra bước ngoặt trong phát triển đất nước, đem lại đời sống khá giả hơn cho nhân dân mà còn khôi phục niềm tin của nhân dân vào Đảng CSVN, và trong ý nghĩa ấy, giúp Đảng giữ vững vị trí lãnh đạo của mình.

Sau hơn 30 năm đổi mới, đất nước ta đã thay da đổi thịt. Nhưng chúng ta khó mà lạc quan được khi so sánh thứ hạng của Việt Nam trong các bảng xếp hạng thế giới:

Trong Hội nghị 10 của BCH TƯ ĐCSVN, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu 3 câu hỏi, trong đó có vần đề: “Đổi mới chính trị có phải là đổi mới chế độ chính trị không? Đổi mới chính trị là đổi mới hệ thống chính trị, tổ chức bộ máy, nhân lực, phương thức, lề lối làm việc… hiểu cho đúng những cái đó”.

Tuy ông rào trước rằng: “Có tính chất gợi mở”, nhưng nhiều người thông qua đó mà đoán già đoán non về thâm ý của ông.

Đảng Cộng sản rất thích dùng từ “đổi mới”, trong khi có nhiều việc thực ra là sửa sai. Với nền chính trị của VN hiện nay nên dùng từ cải cách có lẽ sát đúng hơn.

Gần đây cải cách (hoặc đổi mới) chính trị (hoặc thể chế) đã được các nguồn tin Lề Dân và Lề Đảng bàn nhiều. Đó là việc đổi mới chính trị cùng với đổi mới kinh tế. Phải chăng mọi người đã thầm nhuần được rằng sự phát triển hoặc thất bại của quốc gia phụ thuộc vào thể chế chính trị và thể chế kinh tế. Mỗi thể chế có 2 trạng thái chính là dung hợp và chiếm đoạt (sách Tại sao các quốc gia thất bại).

Chế độ nhà nước có nhiều kiểu khác nhau, nhưng chế độ hoặc thể chế chính trị thường quy về 2 nhóm là dân chủ và độc tài. Dân chủ ứng với trạng thái dung hợp, độc tài ứng với trạng thái chiếm đoạt. Mỗi nhóm có các mức độ cao thấp khác nhau.

Độc tài nói chung là xấu, nhưng không hẳn hoàn toàn xấu, vì một số nước nhờ có độc tài trong thời gian ngắn, do người đứng đầu có đạo đức và tài năng mà ngăn được rối loạn, củng cố được quyền lực để phát triển. Đó là Singapore thời kỳ đầu của Lý Quang Diệu, Nam Hàn thời Pắc Chung Hy, nước Nga thời Pie Đại đế, Trung Hoa thời Khang Hy v.v… Dân chủ nói chung là tốt, nhưng không hoàn toàn tốt, vì có lúc cũng xẩy ra rối loạn.

Vấn đề quan trọng là phẩm chất của những người cầm quyền. Đất nước sẽ phát triển tốt đẹp khi chính quyền được những người có tài năng và đạo đức quản lý. Họ là những tinh hoa của dân tộc. Khi chính quyền lọt vào tay những kẻ vừa ngu vừa tham, nhưng có nhiều thủ đoạn, có nhiều âm mưu thì bọn thống trị vừa củng cố quyền lực và vơ vét tài sản, vừa phá nát đất nước và khống chế nhân dân.

Khi chính quyền lỡ bị rơi vào tay bọn ngu và tham, nếu là thể chế dân chủ thì chúng chỉ có thể gây tai họa cho đất nước trong thời gian ngắn, chúng sẽ nhanh chóng bị dân loại bỏ.. Nhưng nếu bọn thống trị tạo lập được độc tài rồi trở nên ngu và tham thì rất nguy cho dân tộc, chúng kéo dài chưa biết đến bao lâu.

Thông thường cải cách từ thể chế độc tài, chiếm đoạt trở thành thể chế dân chủ, dung hợp, nhưng cũng có khi ngược lại. Đó là lúc nền dân chủ rơi vào tay bọn ngu dôt, huênh hoang, chúng không quản lý được, để cho xã hội bị hỗn loạn lâu dài. Cần phải tạm thời có bàn tay cứng rắn để xiết chặt kỷ cương.

Khi đặt ra việc cải cách, trước hết cần có đánh giá thực trạng xã hội tương đối chính xác, phải nhìn thẳng vào sự thật chứ không chỉ dựa vào các báo cáo một chiều. Hiện nay Lề Đảng và Lề Dân có những đánh giá rất khác nhau về xã hội VN. Khác nhau về mức độ, về nguyên nhân. Từ đó hai Lề đề ra những biện pháp và bước đi hoàn toàn khác nhau.

Để có được đánh giá tương đối đúng thì hay nhất là tổ chức đối thoại giữa 2 Lề. Nếu chỉ nghe một Lề thì có khả năng chỉ mới biết được một phần sự thật. Mà một phần bánh mỳ là bánh mỳ, còn một phần sự thật nhiều khi là dối trá.

Ông Trọng đưa ra câu hỏi thăm dò, định tìm ý tưởng trong các UV BCH TƯ, trong Hội đồng lý luận, trong các trí thức của Đảng. Nếu vậy thì có nhiều khả năng ông chẳng tìm được gì hết. Phần lớn họ là những người thích và chỉ có thể nói theo. Nếu thực sự ông muốn tìm con đường mới cho Đảng, muốn cải cách (hoặc đổi mới) chính trị thì rất nên mời các nhà hoạt động Lề Dân để các nhà lý luận của Đảng đối thoại với họ.

Hạ Đình Nguyên

Việt-Long phỏng vấn TS Cù Huy Hà Vũ

2014-05-16

TS Cù Huy Hà Vũ: Đảng Cộng sản Việt Nam! Hãy vì lợi ích của dân tộc, tiến hành những bước khẩn cấp dân chủ hóa chế độ...  RFA photo

Một chuyên gia người Việt trò chuyện với BBC về quá trình phát triển của Việt Nam trong ba thập niên qua.

Ông Vũ Minh Khương, tiến sỹ đại học Harvard và hiện là giảng viên Đại học Quốc gia Singapore, cũng giải thích lý do tại sao Việt Nam không thể đạt được những thành tựu như Trung Quốc dù hai mô hình kinh tế khá giống nhau, giải thích mối liên hệ giữa xã hội dân chủ và nền kinh tế, đồng thời chỉ ra đâu là hướng đi cho Việt Nam trong tương lai giữa bối cảnh đầy khó khăn hiện nay.

Chậm tiến vì chiến thắng

BBC: Vài thập kỷ sau 'Khai phóng', Trung Quốc đã vươn mình trở thành nền kinh tế lớn thứ nhì thế giới và đang leo lên vị trí ngày càng cao trên chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam cũng là quốc gia đã trải qua một quá trình tương tự dưới tên gọi 'Đổi Mới'. Ông đánh giá thế nào về sự phát triển của Việt Nam so với Trung Quốc trong ba thập kỷ qua?

Đỗ Thúy Hường

Cuộc cách mạng mở ra nền văn minh công nghiệp

Tháng 7 hàng năm, thế giới vẫn thường lệ kỷ niệm cuộc cách mạng tư sản Pháp 1789. Năm đó, khi Việt Nam và châu Á còn chìm đắm dưới chế độ phong kiến độc đoán và hủ bại thì châu Âu đã bước vào kỷ nguyên dân chủ dưới chế độ tư bản – một chế độ tôn trọng quyền tự do cá nhân, trong đó có quyền sở hữu cá nhân. Trước đó, quyền sở hữu “toàn diện và tuyệt đối” – gắn liền với quyền cai trị cũng “toàn diện và tuyệt đối” – là của riêng vua chúa, được họ cắt nghĩa là do mệnh trời. Thời nay, đâu có gì mới mẻ khi một nhóm chuyên chế cứ nằng nặc giải thích về quyền hành “toàn diện và tuyệt đối” của mình là do quy luật khách quan, gắn với “sứ mệnh lịch sử” của giai cấp công nhân mà họ tự nhận là đại diện.

Nam Nguyên, phóng viên RFA

71 nhân sĩ trí thức hàng đầu vừa gởi Thư ngỏ lên Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ và Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam cảnh báo tình trạng nguy ngập của đất nước trước hiểm họa phương Bắc và kiến nghị cải cách toàn diện về chính trị.

Các nhân sĩ trí thức trong một lần biểu tình chống Trung Quốc năm 2011. AFP photo

Ới các bác ơi!

Tôi cóp tin và ảnh trên báo Công an nhân dân và kêu lên một tiếng may ra thấu đến các vị lãnh đạo TƯ và Hà Nội. Các bác hãy đến Bệnh viện K, bệnh viện Nhi..., các trường học xem nhân dân chữa bệnh và học hành thế nào. Bệnh viện K có lúc 8 người 1 giường, viện Nhi 4,5 người là bình thường. Sao không bớt tiền xây cổng chào, làm cao tốc hỏa xa, bớt đầu tư vào các tập đoàn ăn vào vốn... để xây thêm bệnh viện trường học?
Trần Nhương