Bauxite Việt Nam

Trần Lê Bình

Đọc tin thấy Việt Nam đang có dự thảo Luật sửa đổi thuế thu nhập cá nhân. Thuế suất thu nhập cá nhân dự kiến cao nhất là 35%. Dư luận đang bàn luận: mức đó có quá cao không? Nhân đây, tôi xin góp một tiếng nói.

Hà Lan, nơi tôi đã sống gần 40 năm, là nước tư bản, dân phải đóng thuế thu nhập cao từ 36,55% đến 52%. Như vậy là lương cả tháng đi làm phải nộp mất một nửa cho nhà nước. Ngoài ra còn nhiều khoản thuế khác như: nếu tiền tiết kiệm để ngân hàng lấy lãi quá mức quy định – phải nộp thuế; nhận di sản cha mẹ hoặc người thân cho với giá trị quá mức quy định – phải nộp thuế; trúng sổ số lớn – phải nộp thuế. Dân Hà Lan là dân rất hay đi biểu tình phản đối đủ thứ, thế nhưng lại không có bất kỳ cuộc biểu tình nào phản đối về việc nộp thuế thu nhập cao như vậy. Tôi hỏi nhiều người xung quanh, tại sao họ không phàn nàn về vấn đề đó? Họ cười và trả lời rằng: “Tiền thuế đó đã dùng cho lợi ích của người dân, thì cần gì phải phản đối nữa”. 

L.Hoàng

03/06/2022

(KTSG Online) – Theo thống kê, 4 loại thuế hiện chiếm khoảng 38% giá xăng dầu, như thuế nhập khẩu 10%, thuế giá trị gia tăng (VAT) 10%, thuế tiêu thụ đặc biệt 10%, thuế bảo vệ môi trường 1.000-2.000 đồng/lít (áp dụng đến ngày 31-12-2022). Bên cạnh đó, các chi phí khác như: chi phí vận chuyển, kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức, quỹ bình ổn… dẫn đến giá xăng dầu trong nước cao.

Thảo Vy 

Nhà báo Nguyễn Khắc Nhượng, cựu Tổng thư ký tòa soạn báo Thanh niên, kể rằng “cô chủ tiệm cà phê cóc ở vỉa hè đầu hẻm nhà tôi thắc mắc: Tình hình kinh tế nước nhà ngon lành rực rỡ như vậy, sao mấy ổng không giảm bớt gánh nặng thuế má cho dân, mà còn lăm le oánh thuế những người lao động mạt hạng ở vỉa hè như tụi tui cùng những người ‘tay làm hàm nhai’ như các chú xích lô, ba gác, xe ôm... Tăng trưởng kinh tế kiểu gì mà kỳ cục zậy!”.

“Chúng ta có thể yên tâm đã vượt thu ngân sách trung ương, mấy năm trước thì rất vất vả, đến phút chót vẫn phải đốc thu quyết liệt. Tốc độ tăng trưởng GDP cao gấp đôi so với lạm phát, chưa bao giờ chúng ta xuất siêu trên 7 tỷ USD”. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã thông báo như vậy trong phiên họp thường kỳ Chính phủ cuối cùng của năm 2018, diễn ra chiều 27-12.

Cũng trong chiều 27-12, thông cáo báo chí của Tổng cục Thống kê cho biết quy mô nền kinh tế theo giá hiện hành đạt 5,54 triệu tỷ đồng; GDP bình quân đầu người ước tính đạt 58,5 triệu đồng, tương đương 2.587 USD, tăng 198 USD so với năm 2017. GDP cả năm 2018 tăng 7,08%, là mức tăng cao nhất kể từ năm 2008 trở lại đây. [http://bit.ly/2EsgoPY]

Cùng thời gian công bố bản thông cáo báo chí nói trên của Tổng cục Thống kê, chỉ số trên trang ‘đồng hồ nợ công’, phiên bản tiếng Việt, cho biết với tỷ giá USD/VNĐ của ngày 27-12-2018, thì mỗi người dân Việt Nam đang phải gánh mức nợ công tương đương 56.381.851 đồng, tức 2.430 USD.

Như vậy, với người dân lao động, họ được quyền mang con số GDP bình quân đầu người ước tính đạt 58,5 triệu đồng, tương đương 2.587 USD trong năm 2018 mà Tổng cục Thống kê đưa ra, sau đó trừ khoản nợ công do Chính phủ gây nên, thì GDP bình quân đầu người phải chăng chỉ còn nhỉnh hơn 100 USD/năm?

Có vẻ lạc nhịp khi nhìn sang thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm nay khi VN Index từng lập đỉnh cao mới trong lịch sử ở mức 1.211 điểm (ngày 10-4), nhưng sau đó lại có quá trình sụt giảm mạnh 27% xuống đáy 888 điểm (ngày 30-10). Nay thì vẫn quanh con số 900.

Câu hỏi khác, nếu tăng trưởng thật sự đầy phấn khích như thông báo của Tổng cục Thống kê, xem ra các đại biểu Quốc hội đã sai lầm khi đồng ý thuế môi trường đối với xăng được tăng kịch trần lên mức 4.000 đồng/lít từ 1-1-2019, so mức cũ là 3.000 đồng/lít. [http://bit.ly/2ThsZ2x]

“Việc điều chỉnh tăng mức thuế bảo vệ môi trường đối với các hàng hóa trên sẽ góp phần tạo thêm nguồn thu để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, trong đó có các nhiệm vụ chi cho bảo vệ môi trường”, Bộ Tài chính đã giải trình như vậy với các đại biểu Quốc hội, và cho biết ngân sách sẽ có thêm gần 15.000 tỷ từ thuế thuế bảo vệ môi trường thu qua xăng dầu.

Nếu so với con số thống kê đầy lạc quan công bố hôm chiều 27-12-2018 như nói ở trên, thì chỉ xét riêng chuyện tăng thuế bảo vệ môi trường qua xăng dầu cho thấy sẽ làm sụt giảm GDP bình quân đầu người, khi mà chính sách thuế mới đi vào áp dụng trong vài ngày tới đây, theo đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI, thì vận tải, nông nghiệp và thủy hải sản là những nhóm ngành chịu thiệt hại lớn nhất.

VCCI lý giải, chi phí nhiên liệu đối với ngành vận tải chiếm từ 25% -35% cơ cấu giá thành đối với xe chạy xăng, từ 35-45% đối với xe chạy dầu; còn hàng không là 39,5%. Với ngành thủy hải sản, chi phí nhiên liệu chiếm từ 33 -59% cơ cấu giá thành. Còn trong nông nghiệp, chi phí vận chuyển chiếm từ 35-40% cơ cấu giá thành.

Những người lao động – nói như lời của nhà báo Nguyễn Khắc Nhượng - mạt hạng ở vỉa hè cùng những người ‘tay làm hàm nhai’ như các chú xích lô, ba gác, xe ôm... thì khi tăng thuế bảo vệ môi trường, họ sẽ phải đối mặt với chi phí sản xuất gia tăng khó tránh, bởi xăng là nhiên liệu đầu vào của nhiều ngành nghề. Giá xăng tăng, chi phí sản xuất của nhóm lao động này bị ảnh hưởng trực tiếp.

Hiện tại, mỗi lít xăng gánh thuế nhập khẩu 20%, thuế tiêu thụ đặc biệt 10%, VAT 10%, thuế môi trường trong năm 2018 là 3.000 đồng/lít. Người lao động cạnh tranh với nhau về giá, như người làm vận chuyển hay bán hàng, đâu dễ gì tăng giá được. Cuối cùng họ phải gánh số tiền 1.000 đồng này vào mức thu nhập. Coi như đã nghèo, còn mắc cái eo và phải gánh thêm khoản nợ công từ chính phủ gây ra.

Trong tháng cuối cùng của năm 2018, với áp lực nguồn thu ngân sách, Bộ Tài chính đã đưa ra hoạch định thu phí môi trường với khí thải đối với phương tiện giao thông. Hoạch định đó được chính bộ này khẳng định với báo chí rằng đã được sự thuận tình của phó thủ tướng Vương Đình Huệ.

“Nghiên cứu, đề xuất gì cũng phải thể hiện sự hợp lý, hợp tình, chứ không thể tùy tiện được. Xe cộ chỉ khi nổ máy mới tạo ra khí thải. Mà muốn máy nổ thì phải sử dụng xăng dầu. Xăng dầu đã nộp thuế bảo vệ môi trường thì thu thêm phí chi nữa vào khí thải?

Nhóm PV

Đọc đến bài này trong loạt bài của Nhóm PV VNTB về chuyện thuế má mà nhà cầm quyền đang tính giáng thêm lên đầu dân chúng, thì không khỏi liên tưởng đến nhà yêu nước Phan Bội Châu xưa. Trong bài Á tế Á ca, ông có đoạn “đặc tả” về thuế dưới thời nước ta còn là thuộc địa của thực dân Pháp: “Các hạng thuế các làng tăng mãi Hết đinh điền rồi lại trâu bò Thuế chó cũi, thuế lợn lò Thuế muối thuế rượu thuế đò thuế xe Thuế sản vật thuế chè thuế thuốc Thuế môn bài thuế nước thuế đèn Thuế nhà cửa thuế chùa chiền Thuế rừng tre gỗ thuế thuyền bán buôn Thuế hết cả phấn son phường phố Thuế những anh thuốc lọ gầy mòn Thuế gò, thuế bãi, thuế cồn, Thuế người chức sắc thuế con hát đàn Thuế dầu mật, thuế sơn mọi chợ Thuế gạo ngô thuế đỗ thuế bông Thuế tơ thuế sắt thuế đồng Thuế chim thuế cá khắp trong lưỡng kỳ Các hạng thuế kể chi cho xiết Thuế xí kia mới thiệt lạ lùng...” ... Cụ Phan kể dài dòng vậy, nghe cứ tưởng ngày xưa có nhiều sắc thuế hơn bây giờ. Nhưng mấy ai đã biết, giờ chỉ cần một loại thuế GIÁ TRỊ GIA TĂNG là không những đã đã bao trọn mọi thứ thuế kể trên, và còn bao trọn không sót một đối tượng nào trong xã hội, từ em bé sơ sinh đến cụ già sắp đi gặp Tổ tiên... Bên cạnh đó, lại vẫn còn bao nhiêu sắc thuế khác: Nào thuế môn bài, nào thuế thu nhập, nào thuế nhập khẩu, nào thế môi trường, nào thuế khí thải... Bên cạnh thuế, lại còn  cơ man nào thứ phí chất lên đầu lên cổ nhân dân. Chẳng nhẽ lại đi nói tốt cho lũ thực dân, chứ tiền thuế thu được ngày xưa “chúng nó” còn làm ra mấy hơn chục con đường cơ bản mà ngày nay xe vẫn chạy tốt như các đường số 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 13...cả đường sắt Bắc - Nam giờ vẫn còn dùng mà thử xem nào đã có cải thiện gì đáng kể? Nay thuế phí thì một phần vào tay ngành Thuế và các quan tham, phần còn lại chủ yếu là xây trụ sở, tượng đài hoành tráng hoành tráng; làm đường cao tốc mấy nghìn tỷ thì không qua nổi trận mưa to, làm cầu dài nhất Đông Dương cũng hàng nghìn tỷ thì chưa chi đã bị gió làm nghiêng nghẹo... Chao ôi, thuế ơi là thuế, đúng là thuế bóp cổ nhân dân thì nhiều mà làm lợi ích cho dân thì sao quá hẻo? Bauxite Việt Nam

Trong thời gian thực hiện loạt bài ghi nhận ý kiến người buôn gánh bán bưng, xe ôm trước việc họ phải đối mặt thêm sắc thuế khoán trong năm 2019, nhóm PV VNTB còn nhận ra chuyện người nghèo buôn bán không chỉ phải đóng các khoản hụi chết cho lực lượng quản lý đô thị nhằm mua lấy sự yên ổn buôn bán, mà người nghèo còn vướng vào bẫy nợ của tín dụng đen. Đây sẽ là khoản hao hụt sở hụi trong doanh thu mà ngành thuế khó thể tính khi muốn khoán thuế.

Cán bộ thuế thử nghèo đi thì mới hiểu…

Với cái mẹt bày hành, tỏi, ớt bán trước khoảng sân rộng của chợ Hạnh Thông Tây, quận Gò Vấp, bà Tám Bảnh đã bất ngờ nổi nóng chửi đổng khi nhóm PV VNTB đi ghi nhận ý kiến của người buôn gánh bán bưng về việc nhà nước tính thu thuế khoán với họ trong năm 2019.

“Đ. con m. bà nó. Tao bán hành tỏi ế thấy mụ nội, đã vậy còn bị mấy thằng trật tự phường đuổi chạy muốn rả cặp giò, giờ lại đè tao ra mà oánh thuế nữa hả? Thằng con tao nói mấy trạm bốt gì đó (ý bà muốn nói đến trạm thu phí giao thông đường bộ BOT) ỷ có mấy thằng chống lưng, rồi tác oai tác quái. Cái gì, bộ tài chánh thu thuế hả? Tao già rồi, tụi nó đ. thèm bóp vú tao đâu, tụi nó muốn bóp cổ tao đây mà… Đồ ch. chết!”. Bà Tám chửi khá thô tục.

Ông Nguyễn Đức, bán quần áo sida trước cổng chợ Hạnh Thông Tây, kể gia đình bà Tám Bảnh vốn đâu phải nghèo hèn gì. Hồi xưa, má của bà từng nuôi giấu cán bộ. Sau này khi đất đai quy hoạch, cả nhà bà Tám Bảnh bị đền bù giá rẻ mạt rồi tống ra đường. Con cái của bà tứ tán. Bà Tám bắt đầu chửi chế độ từ đó.

“Cán bộ thuế có ai nghèo đâu mà biết bà Tám hay tụi tui cực khổ buôn bán thế nào. Mà cũng đúng, nghèo thì làm sao có tiền để lo chạy một suất vào làm cán bộ thuế. Xóm tui có cậu kia kể để được nhận vào làm quản lý đô thị quận, cậu phải lo lót mấy chục triệu bạc mua cái bằng cấp về ngành xây dựng, sau đó là chung chi để vào làm nhân viên quản lý đô thị, chuyên đi rảo xóm để kiếm chuyện phạt…

Bán quần áo dạo như tui cũng bị mấy cậu đó bắt phạt. Muốn yên thì phải trà nước. Giờ nếu tụi tui đóng cho mấy ổng thêm thuế khoán gì đó như nhà báo hỏi, chắc đành bóp bụng chi thêm chút đỉnh nữa để khỏi đóng thuế…”. Ông Nguyễn Đức tâm sự.

Một cậu sinh viên bày hàng loa vi tính, quạt máy xài USB, con chuột, đèn, tai nghe, bàn phím…, góp chuyện rằng chính sách thuế hiện nay đang đánh đồng giữa “doanh thu” và “thu nhập” đối với người kinh doanh.

“Hầu hết các hộ kinh doanh đang sử dụng mặt bằng thuê lại, cơn sốt nhà đất đã đẩy giá thuê măt bằng tại thành phố lên cao. Một quán cóc bình thường thì giá thuê mặt bằng đã trên 10 triệu đồng/ tháng, giả sử doanh thu của họ ở mức 10 triệu đồng/ tháng, tức 120 triệu đồng/ năm, có nghĩa là đang chịu lỗ vì mới đủ tiền thuê, song theo quy định hiện nay vẫn phải đóng thuế như thường. Thế nên đa số các hộ kinh doanh cá thể phải lách thuế bằng nhiều cách, tiêu cực cũng phát sinh từ đó”. Cậu sinh viên tự giới thiệu tên Nguyễn Tùng, khoa công nghệ thông tin một trường đại học, nhận xét với nhóm PV VNTB.