Bauxite Việt Nam

(Đọc Xuyên qua mọi giới tuyến của Nguyễn Xuân Thọ)

Tạ Duy Anh

Nếu được, tôi muốn lấy lại cái tên mà Nguyễn Xuân Thọ bỏ đi vào phút chót vì "nhạy cảm" (ông đã nói rõ điều này), để đặt cho tác phẩm mới nhất của ông.

Nguyễn Xuân Thọ

Sách: Quân đội Hungary tại Nam Việt Nam 1973-1975

Nguyễn Xuân Thọ 

Sách "Mỹ chống lại Mỹ" do Vương Hồ Ninh viết năm 1991 sau hai năm lăn lộn ở Mỹ để tìm hiểu sự vận hành của CNTB.

Nguyễn Xuân Thọ 

Có thể ví nền truyền thông tự do là một khu rừng đa dạng sinh học, có cây quả ngọt, có cây độc, có cây cao tạo bóng mát, có cỏ dại chống xói mòn. Rừng cây này tạo điều kiện cho nhiều thú vật, côn trùng sinh sống. Cây này chết đi, cây khác mọc lên. Đó chính là điều khác biệt với rừng độc canh mà chỉ một loại cây được sống.

Nguyễn Xuân Thọ 

Tháng 11.2024 tôi về Việt Nam tìm cách in quyển sách mới viết về hai cuộc chiến tranh. Tôi muốn ra sách nhân dịp 30.04.2025 và sẽ mời một số nhân chứng về dự. Nhưng việc không thành. Quyển sách lúc đầu mang tên “Thực Ra Kẻ Thù Cũng Là Người” phải lăn lộn mất 12 tháng, để rồi được xuất bản cuối tháng 11.2025 với cái tên “Xuyên Qua Mọi Chiến Tuyến” [1] – Trong đó có rất nhiều nhân chứng của tháng Tư 1975.

Nguyễn Xuân Thọ

Anh bạn tôi Stephan Köster [1] có mặt tại Sài Gòn ngày 30.04.1975 đã rất ngạc nhiên khi gặp vài sĩ quan Ba-Lan đang ở đó. Họ đại diện cho một nước cộng sản bên cạnh chính quyền Sài Gòn suốt từ 1954. Ba-Lan là thành viên Ủy ban giám sát Quốc tế Hiệp định Geneve ICS [2]. Từ tháng Ba 1973, bên cạnh Ba-Lan còn có Hungary tham gia Ủy ban Kiểm soát quốc tế Hiệp định Paris ICCS [3]. Sự hiện diện của hai nhà nước XHCN tại Sài Gòn để lại khá nhiều chuyện thú vị. 

Một sĩ quan Hungary tại miền Nam Việt Nam trước tháng 4.1975

Nguyễn Xuân Thọ

Phần I

28-3-2026

Đó là câu nói của Mao Trạch Đông (天下大乱也好: Thiên hạ càng loạn càng tốt) đầu những năm 1960, khi ông đưa ra hàng loạt chính sách điên khùng để tiếm quyền lãnh đạo Đảng CS Trung Quốc, hòng lãnh đạo phong trào Cộng sản quốc tế và làm chủ thế giới mà ông coi mình là "Trung tâm". Từ chiến dịch nhà nhà vác nồi, niêu, xoong, chảo ra luyện thép, đúc gang để vượt Mỹ về tổng sản lượng luyện kim, ông phát động chiến dịch "diệt chim sẻ“ để bảo vệ mùa màng. Rồi lãnh tụ vĩ đại lại chỉ đạo cấy lúa thật dày để tăng năng suất. Hồi đó chưa có AI, nhưng Tân Hoa Xã đã tạo ra bức ảnh Mao và mấy ông nông dân đứng trên ngọn các cây lúa cấy lèn chặt như bó rơm. Bức ảnh "Bác Mao bơi vượt sông Dương tử“ cũng được dân Hà Nội tấm tắc khen ngợi.

Nguyễn Xuân Thọ

Không chỉ ở Đức học sinh, sinh viên Việt mới nổi tiếng là học giỏi. Một nghiên cứu năm 2013/2014 cho thấy, 47,2% học sinh cấp một gốc Đức vào được trung học mở rộng (Gynasium) để thi lấy bằng tú tài. Tỷ lệ này ở con em người Việt là 64,4%, gấp năm lần trẻ em Thổ Nhĩ Kỳ [1]. Chúng ta thường gắn thành tích này với truyền thống ham học của mình. Nhưng người Đức còn nhìn thấy ở đó tư tưởng tôn trọng khoa bảng của Khổng giáo. Người Việt gặp nhau hay khoe thành tích học hành của con cái (trên mạng thì thôi rồi), không ai khoe con mình là thợ sửa mái nhà hay thông ống khói.

Nguyễn Xuân Thọ

Cuối tuần qua tôi lại quay về Berlin, nơi tôi trải qua tuổi trẻ những năm 1960 thế kỷ trước. Từ 1991 sang Köln định cư đến nay, tôi đã quay về Berlin cả chục lần và luôn chứng kiến sự thăng trầm của cộng đồng người Việt ở đây. 

Nguyễn Xuân Thọ

Tôi luôn mừng về những tiến bộ, dù nhỏ nhoi mà tôi cảm nhận ở quê nhà. Mỗi lời chào trong thang máy, mỗi cử chỉ đẹp ở siêu thị đều chứng tỏ sự phát triển của văn minh. Điện, Internet, đường ô tô về đến mọi miền quê, tự chủ về lương thực, xuất siêu sang cả Mỹ… là những thực tế không thể chối cãi.

Nguyễn Xuân Thọ

Lần này tôi đến nhà Lena (Tử Đinh Hương) vào lúc em vừa dọn xong căn nhà nhỏ sau khi thợ chữa mái tôn bị dột. Một mình thui thủi dọn vật liệu vương vãi từ tầng trên xuống tầng dưới thì người tỏ mắt như tôi cũng thấy mệt mỏi. Em nói rằng tháng Ba này anh Hùng ra tù, em sẽ đỡ cô đơn, vất vả.

Nguyễn Xuân Thọ

(Tiếp theo)

Nhập cảnh sân bay Nội Bài lần này tôi thấy đa số du khách mang hộ chiếu Việt Nam đi qua cổng nhận dạng điện tử. Chỉ còn vài quầy biên phòng để nhập cảnh bằng thị thực. Việc này ở EU đã làm vài năm trước và Việt Nam đã đuổi kịp.

Nguyễn Xuân Thọ

Ngày 25.12.1927 là ngày thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng (VNQDĐ). 

Tôi may mắn được lão BacLieu Ta tặng cuốn sách "Từ Yên-Bái đến các ngục thất Hỏa Lò, Côn-Nôn, Guy-An" của ông Hoàng Văn Đào. Vừa rồi lại có được quyển "Ba người vượt ngục Guyane" của anh Đỗ Thái Bình. Hai quyển sách này khai sáng cho tôi về một mảng khuất trong lịch sử đấu tranh chống Pháp của người Việt.

Xin đăng lại bài viết cũ nhân sự kiện này.

Nguyễn Xuân Thọ

Hôm nay [3-10-2025] nước Đức kỷ niệm 35 năm ngày thống nhất, ngày quốc khánh. Thời gian này 35 năm trước, nền kinh tế XHCN ở Đông Đức và Đông Âu suy sụp. Hàng chục ngàn lao động, học nghề Việt Nam bỗng mất chỗ nương tựa, tung tóe chạy sang Tây Đức để kiếm sống. May mắn lúc đó hệ thống an sinh xã hội của Tây Đức đã giang rộng cánh tay đón nhận họ. Harpstedt, một xã nhỏ với khoảng 3.000 dân ở phía Bắc nước Đức, gần thành phố Bremen đã trở thành mảnh „đất lành chim đậu“ cho nhiều người Việt và người tỵ nạn chiến tranh từ Nam Tư.

Nguyễn Xuân Thọ

Phần 1

Đọc bài viết của tôi về “Bức Tường Berlin”, bạn Bình Dương cho rằng: “Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của bức tường Berlin năm 89 không đến từ sự đấu tranh của người dân Đông Đức, mà do hiệu ứng Domino đến từ hàng loạt các biến động chính trị cải cách dân chủ của một số nước Đông Âu xảy ra trước đó như tại Tiệp, Hung. Việc Hungaria mở cửa biên giới với Áo là phát súng đầu tiên”. …“Người Đức cả ở Tây và Đông thời kỳ đó có lẽ đã quá sợ đổ máu nên hoàn toàn không có phản kháng mạnh mẽ để xoá bỏ bức tường…”.

Sau đây là ý kiến trả lời.

Nguyễn Xuân Thọ

Nhà tôi ở Cologne (Köln) cách Troisdorf 30 phút xe hơi. Đô thị nhỏ 75.000 dân này lại có những lò chế tạo vũ khí, cơ khí truyền thống như Dynamit Nobel, Degusa, Mannsteadt… nên rất trù phú. Mỗi lần có bạn bè ở Việt Nam sang, tôi hay dẫn đến đó thăm khu lưu niệm ông Rupert Neudeck, người sáng lập tổ chức Cap-Anamur, người đã cứu vớt hơn 11.000 người Việt tỵ nạn trên Biển Đông rồi đưa về Đức. Một chiếc thuyền gỗ của "Boat people" được tàu Cap Anamur vớt lên cũng được trưng bày ở đó. Ông bà Neudeck còn giúp một số thuyền nhân về định cư ở Troisdorf.

Nguyễn Xuân Thọ 

27.7.2025

Mấy tuần rồi mạng xã hội dậy sóng về việc đòi thả ông Đinh La Thăng, rồi việc ông Đặng Hoàng Giang bị đe dọa chế tài vì tội vu khống ông Nguyễn Nhật Anh (NXB Nhã Nam). Trong khi có người bênh vực Đinh La Thăng, thì cũng có nhiều người coi ông ta đáng phải mọt gông. Trong vụ Nhã Nam cũng có người bênh ông Giang, có người bênh ông Nhật Anh. 

Nguyễn Xuân Thọ

Vừa rồi tôi gặp lại Phan Thúy Hà, cũng tại quán cà phê nhỏ ở Vĩnh Tuy mà chúng tôi đã ngồi cách đây nửa năm. Lần nào về, hai chú cháu cũng gặp nhau, mặc dù chúng tôi vẫn thường xuyên nói chuyện qua mạng. Hai thế hệ, nghề nghiệp khác nhau, sống ở hai thế giới khác biệt, nhưng hai chú cháu có chung một đam mê. Đó là tìm hiểu lịch sử thông qua cuộc sống quanh mình, mà đã tìm là đi đến cùng, đến gốc của sự thật, chỉ để người đời không quên những gì đã xảy ra.

Nguyễn Xuân Thọ

Cứ đến dịp này hàng năm là tôi lại chia sẻ những suy tư về ngày 30.4.1975, ngày đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc.

Gần đây tôi không hay viết lên mạng về nhiều đề tài mà người ta quan tâm, từ kẻ mà tôi biết là bất lương đang phá hoại nước Mỹ và thế giới, từ nhà tu hành chân đất đang làm cho nhiều người nghĩ lại về đức tin của họ gửi vào Phật giáo, rồi việc kỷ niệm ngày 30.4 thế nào cho hợp đạo lý…

Nguyễn Xuân Thọ

23-2-2025

Tôi không hay bàn về các chính sách của Trump, vì chính sách nào cũng có hai mặt. Nhưng tôi luôn nhìn thấy bản chất thối tha trong con người này, từ cách đối xử với những người tâm phúc từng phục vụ mình, đến cách hành xử với đồng minh trong cơn hoạn nạn. Đảng Dân chủ đã thất bại ê chề trong cuộc bầu cử tháng 11.2024, nhưng cách Biden và Harris bàn giao quyền lực [đàng hoàng] cho Trump càng làm rõ sự đê tiện của tay Tổng thống Mỹ thứ 47 này.

Trước thềm cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ tháng 11.2020 tôi đã viết loạt bài “Đế quốc bành trướng – Đế quốc lụn bại” để chỉ rõ xu hướng phát triển của thế giới. Sự trỗi dậy của Trung Quốc và một loạt nước thế giới thứ ba khác đã khiến vai trò của nền văn minh Âu-Mỹ suy giảm.