Bauxite Việt Nam

Trong những ngày giới văn học nghệ thuật trong ngoài nước nhận tin đau buồn về cái tang của nhà thơ tài hoa Chân Phương, BVN cũng nhận được thơ văn của một số bạn bè gửi đến tưởng niệm thi sĩ. Tuy đây không phải là một chuyên trang về văn học nghệ thuật nhưng cũng có mục "Thư giãn Chủ nhật", đăng thơ văn, bình luận thơ văn, hoặc chuyện giải trí, chuyện cười. Bởi vậy, chúng tôi xin dành mục "Thư giãn Chủ nhật" hôm nay nhằm trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc hai giai phẩm: bài thơ "Nhà thơ Chân Phương không còn nữa" của nữ sĩ Nguyễn Thị Thanh Bình và bài bình luận thi phẩm đầu tay của người vừa quá cố "Những ngày câm nín" của nhà phê bình Trần Doãn Nho - mới được nhuận sắc thêm - mà lúc sinh thời tác giả tập thơ mỗi lần đọc đến vẫn lấy làm tâm đắc. Để thiết thực tạ lòng thân hữu, cũng qua trang văn này, xin kính dâng hai "Giọt Nhớ" của hai bạn lên cõi Cao Thâm, cầu mong hương hồn Cố nhân có dịp thưởng lãm, theo phong cách quen thuộc chúng tôi từng bắt gặp: Chàng sẽ lật đi lật lại, chiêm ngẫm, lại lật đi lật lại, rồi đôi mắt đang mơ màng bất chợt một thoáng sáng lên sau đôi kính trắng, ở những dòng những câu nào đấy mà mình nhận rõ tri âm. Bauxite Việt Nam

Nhà thơ Chân Phương không còn nữa

Nguyễn Thị Thanh Bình

N.T.T.B.

********

Chân Phương: những ngày câm nín

(Tưởng niệm nhà thơ Chân Phương)

Trần Doãn Nho

Tập thơ bắt đầu bằng một “tin vắn” dựng lên chân dung về “tôi”, một cái “tôi” hết sức đặc thù sau ngày Cộng Sản chiếm trọn miền Nam.

Tôi là cơn điên

Còn sống sót giữa sự vật mồ côi

(….)

Là miếng giẻ nhét vào mồm

Là mảnh vải đen bịt mắt

Là vũng máu khô

Không còn nhớ những phát đạn bắn vào đầu

(tin vắn)

“Tôi” là một hiện hữu phi-hiện-hữu: câm và nín.

Tôi chính là sự câm nín hèn hạ của các người.

Rốt cuộc:

Tôi không còn tiếng nói

        chỉ còn hơi thở tôi và bát cơm nhỏ của con tôi

                                               (Tuyên ngôn của tôi)

“Tôi” ở đây là một thực thể bị thu gọn, bị bần cùng, bị tước đoạt cả trong lẫn ngoài. Tự bản thân, mỗi một “tôi” là một nạn nhân, thậm chí là một/những sự vật; hay nói cách khác, một hiện hữu bị biến thành sự vật, bị sự-vật-hóa. Không còn “tiếng nói”, chỉ có “hơi thở” và “bát cơm”. Đó là một xã hội trong đó cá nhân chẳng khác gì hơn là một chuỗi chuyển động:

…một thực quản xếp hàng đằng sau hằng hà thực quản

…hai bàn chân di động giữa mớ tiêu chuẩn thấp cao

…mười ngón tay quờ quạng tìm chút hy vọng khẩu phần

(tôi có nói gì đâu)

Bằng cách sử dụng hoán dụ, bài thơ khắc họa rõ nét điển hình trong một cửa hàng mậu dịch, nhưng cũng là khắc họa đầy hình tượng một xã hội, trong đó mọi hoạt động tinh thần bị thanh tẩy toàn diện! Tất cả sinh hoạt gói gọn trong những chuyển động vô cùng “sinh vật”: một con thú tìm kiếm miếng ăn. Không hơn không kém.

Cái mà cá nhân sở hữu duy nhất (nếu còn có thể gọi là sở hữu) mà bạo lực “cách mạng” (!) không thể tước bỏ: không khí.

Ba trăm sáu lăm ngày

Là độc quyền của mặt trời chủ nghĩa

….

Phần còn lại của chúng ta

Là không khí và không khí

(tần trung ngâm 1982)

Mà ngay cái “sở hữu” đó cũng không yên, vì:

làm sao mô tả cái không gian nằm ngoài mọi không gian ấy

     có bàn tay khổng lồ cầm lưỡi dao vĩ đại

             xắn vào miếng thịt tí hon.

             (mặc niệm tôi)