Bauxite Việt Nam

RFI Tiếng Việt 

29/06/2026

Việt Nam là đối tượng ba cuộc điều tra chỉ trong vài tháng theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 của Mỹ: sản xuất dư thừa, lao động cưỡng bức, bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Ngoài ra, theo VOV, Mỹ mở 82 cuộc điều tra phòng vệ thương mại với Việt Nam, đứng đầu các nước điều tra (321 vụ tính đến hết tháng 05/2026). Những biện pháp này có thể dẫn đến “hành động khắc phục” trong bối cảnh thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ không ngừng tăng.

Tại sao các cuộc điều tra lại được tiến hành vào thời điểm này? Những biện pháp này của Mỹ sẽ tác động như thế nào đến Việt Nam, cũng như đến mối quan hệ song phương?  

Mai Phan Lợi

Khi tài khoản chính chủ cũng bị gọi đi phỏng vấn rồi bị khóa chỉ sau vài phút, câu chuyện không còn là lỗi hệ thống mà đã trở thành tín hiệu cảnh báo với cộng đồng seller (người bán hàng) Việt Nam.

Youngseok Park, “Understanding economic coercion”, East Asia Forum, 10/04/2021.

Phan Nguyên dịch

Tháng 12 năm 2020, Trung Quốc đã chặn nhập khẩu than đá của Australia sau cuộc đối đầu chính trị ngày càng căng thẳng giữa hai nước. Hồi tháng 8 năm 2019, Nhật Bản cũng đã tăng cường các hạn chế đối với xuất khẩu sang Hàn Quốc sau phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc về các vấn đề lịch sử tranh cãi giữa hai nước. Sự cưỡng ép kinh tế như vậy gây hại cho cả hai bên vì nó làm gián đoạn trao đổi kinh tế.

Các biện pháp của Trung Quốc chống lại Úc tạo ra sự bất định và làm tăng chi phí kinh doanh. Các biện pháp hạn chế của Nhật phần lớn phản tác dụng sau khi các công ty Nhật chuyển hoạt động sản xuất sang Hàn Quốc và Châu Âu để cung cấp cho thị trường Hàn Quốc. Việc triển khai các biện pháp cưỡng ép kinh tế có thể không thực tế khi đối mặt với những chi phí này.

Sự ép buộc kinh tế có thể được hiểu rõ nhất qua lăng kính của lý thuyết trò chơi. Định lý Coase nổi tiếng cho rằng mọi người sẽ không bỏ qua cơ hội hợp tác thông qua trao đổi hai bên cùng có lợi. Trong thế giới này, hợp tác và các dàn xếp (hầu như) luôn luôn khả thi mà không có tranh chấp lớn.

Tuy nhiên, Pareto, nhà lý thuyết tối ưu hóa thị trường nổi tiếng, lại lập luận rằng “nỗ lực của con người được [sử dụng] theo hai cách khác nhau: hoặc hướng đến việc sản xuất hay chuyển đổi hàng hóa kinh tế, hoặc hướng đến việc chiếm đoạt hàng hóa do người khác sản xuất ra”. Nhà kinh tế học Hirshleifer lập luận rằng chiếm đoạt những gì người khác sản xuất là phù hợp với quy tắc vàng của Machiavelli rằng “ai nắm quyền sẽ nhận được vàng”.