Bauxite Việt Nam

Phạm Đình Trọng

1. Tâm hồn nhạy cảm và trái tim dau đời

Đọc trên mạng xã hội tin cựu Thứ trưởng Thường trực bộ Thuỷ lợi, Tiến sĩ Trần Nhơn từ trần, tôi liền mở online các trang báo chính thống để xác nhận thông tin. Chỉ thấy tràn ngập tin, bài, ảnh cuộc li hôn của cặp vợ chồng chủ tập đoàn Microsoft bên Mỹ. Không tìm thấy một chữ, một dòng tin về sự ra đi của một công thần, một thành viên Chính phủ nhà nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Cũng như Phan Văn Khải, sinh năm 1933, Trần Đức Lương, sinh năm 1937, anh thanh niên Trần Nhơn, sinh năm 1935, tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp ở Quảng Ngãi quê anh. Cùng có mặt trong đoàn quân chống Pháp từ miền Nam tập kết ra Bắc và cùng đi học trường bổ túc văn hoá Công Nông. Từ trường bổ túc văn hoá, Phan Văn Khải sang Nga học trường kinh tế Plekhanov, trở về thăng tiến mau lẹ lên tới Thủ tướng Chính phủ. Trần Đức Lương học trường Địa chất, làm Tổng cục trưởng Địa chất, Phó Thủ tướng rồi lên Chủ tịch nước. Trần Nhơn học đại học Thuỷ lợi, làm tiến sĩ thuỷ lợi rồi làm Thứ trưởng Thường trực bộ Thuỷ lợi.

Chung con đường nhưng khác với Phan Văn Khải và Trần Đức Lương là những nhà chính trị chay, an phận trong giáo điều cộng sản và sung sướng, thoả mãn với con đường công danh hơn người, Trần Nhơn có tâm hồn nhạy cảm nghệ sĩ và trái tim đau đời, luôn khắc khoải với con đường đi tới của đất nước, cứ day dứt với những mất mát giá trị làm người của người dân.

Không biết Trần Nhơn học nhạc khi nào mà mười ngón tay ông lướt trên phím đàn piano mềm mại như cô gái miền Tây Nam bộ lướt mái chèo trên kênh rạch đồng bằng sông Cửu Long và tiếng piano thánh thót đẹp như những giọt nắng sớm mùa xuân lấp lánh trước thềm nhà. Trần Nhơn sử dụng tiếng Anh cũng ngon lành như ông lướt mười ngón tay trên phím piano vậy. Trong nhiều bài viết của ông, bên dưới phần tiếng Việt đều có phần tiếng Anh do ông tự chuyển ngữ.

Nhạy cảm với cái đẹp, ông đã sáng tác hơn ba mươi ca khúc là những giai điệu đẹp về tình yêu quê hương đất nước, về những vùng đất mà ông đã để một phần cuộc đời, để lại một phần trái tim ông. Ông gửi nỗi niềm khắc khoải với vận nước vào những bài thơ chính luận, sắc sảo phát hiện và day dứt nỗi đau.

Ông không coi thuỷ lợi chỉ là việc lo nước nôi cho sản xuất nông nghiệp mà thuỷ lợi là công việc quản lí, khai thác và giữ gìn một tài nguyên quí của đất nước, tài nguyên nước, nguồn gốc của sự sống. Vì vậy theo ông sát nhập bộ Thuỷ lợi vào bộ Nông nghiệp là sự thiển cận, sai lầm, nguy hại. Thuỷ lợi chỉ là một yếu tố, một đòi hỏi trong công việc của nghề nông, nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống thì chỉ là việc lo liệu hệ thống kênh máng tưới tiêu cho cánh đồng. Còn nguồn nước ngọt lành quí giá bảo đảm sự sống của đất nước hôm nay và mai sau sẽ ngày càng khan hiếm thì thả nổi, không có người lo toan, quán xuyến. Dù về hưu, ông vẫn thường xuyên viết những dự án, những đóng góp, kiến nghị với lãnh đạo nhà nước về luật pháp và chính sách với tài nguyên nước.