Bauxite Việt Nam

Lâm Nghiên

​​Vào 7:24 tối thứ Năm (30/7), ông Lý Đăng Huy (Lee Teng-hui) – cựu Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) đã qua đời tại Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc, hưởng thọ 98 tuổi. Là tổng thống bầu cử dân chủ đầu tiên của Trung Hoa Dân Quốc, sinh thời ông Lý Đăng Huy đã từng lên án chủ nghĩa cộng sản là lừa dối, và lý tưởng cộng sản là một cái cớ để Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) giành được quyền lực và lừa dối nhân dân, đồng thời ông cũng đặc biệt ca ngợi tác phẩm “Chín bình luận về Đảng Cộng sản” (Cửu bình).

Tại một cuộc họp báo hồi năm 2005, ông Lý Đăng Huy đã giới thiệu cuốn sách “Cửu bình”, gây làn sóng cả triệu người từ bỏ ĐCSTQ (Ảnh: NTDTV).

Người khởi động nền dân chủ Đài Loan

Ông Lý Đăng Huy sinh năm 1923, nguyên quán là người Khách Gia (hay Hakka, còn gọi là người Hẹ) ở Vĩnh Định tỉnh Phúc Kiến, TQ. Năm 1996, ông trở thành tổng thống được dân bầu trực tiếp đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa Dân Quốc. Nhiệm kỳ của ông hết hạn vào ngày 19/5/2000. Ông được ca ngợi là người tiên phong của nền dân chủ ở Đài Loan.

Bình sinh từ nhỏ, ông Lý Đăng Huy được hưởng hệ thống giáo dục theo phong cách Nhật Bản tại Đài Loan. Năm 1949, ông tốt nghiệp Đại học Quốc gia Đài Loan và đã hai lần đến Mỹ du học. Sau đó ông được Tưởng Kinh Quốc (con trai Tưởng Giới Thạch) trọng dụng và dấn thân vào lĩnh vực chính trị.

Ông Lý Đăng Huy đã lần lượt đảm nhiệm chức Thị trưởng thành phố Đài Bắc, Chủ tịch tỉnh Đài Loan của Trung Hoa Dân Quốc, và năm 1984 được ông Tưởng Kinh Quốc đề bạt làm Phó Tổng thống. Năm 1988, ông Tưởng Kinh Quốc qua đời trong nhiệm kỳ tổng thống và ông Lý Đăng Huy kế vị Tổng thống. Sau đó, ông Lý Đăng Huy cùng phe phái địa phương trong đảng của mình và Đảng Dân tiến (đảng đối lập) đã thúc đẩy chính sách bầu cử tổng thống trực tiếp, theo đó lần đầu tiên Trung Hoa Dân Quốc thực hiện bầu cử dân chủ trực tiếp tổng thống.

Những năm 1990 là thời kỳ hoàng kim của chính quyền ông Lý Đăng Huy, và khởi đầu quá trình dân chủ hóa chính trị Đài Loan, bao gồm sửa đổi hiến pháp và bãi bỏ Đại hội Quốc dân. Trên bình diện quốc tế, ông Lý Đăng Huy được ví von là “Ngài Dân chủ” (Mr. Democracy) do công lao to lớn trong dân chủ hóa Đài Loan mà không nội chiến hay đảo chính, được cho là trường hợp hiếm thấy trên thế giới.

Lý Đăng Huy: “Chủ nghĩa Cộng sản” là lừa dối

Ông Lý Đăng Huy sinh năm 1923, từng có thời gia nhập Đảng Cộng sản TQ, sau khi lấy bằng Tiến sĩ về Kinh tế nông nghiệp từ Đại học Cornell thì ông trở về Đài Loan và tham gia Quốc Dân đảng.

Năm 2014, trong trả lời phỏng với BBC, ông Lý Đăng Huy nói rằng khi còn trẻ ông đã nghiên cứu sâu về cuốn sách “Tư bản luận” của Marx – người sáng lập chủ nghĩa cộng sản, nhưng sau đó cảm thấy rằng chủ nghĩa cộng sản là ngụy biện, vì mối quan hệ giữa giới công nhân và ông chủ tư bản không phải như (Marx) chỉ ra, cho nên ông đã từ bỏ chủ nghĩa cộng sản.

Ông cũng chỉ trích rằng vấn đề lớn nhất ở Trung Quốc Đại Lục là người dân không có tự do và dân chủ, thậm chí đến cả tự do tôn giáo cũng không có.

Báo Sạch

Bản gốc tuyên bố của Ngoại trưởng Hoa Kỳ Micheal R. Pompeo về Trung Quốc

Ngày 06 tháng Sáu, 2020

Về việc Tuyên truyền phản cảm của Đảng Cộng sản Trung Quốc

Bản chất thực sự của Đảng Cộng sản Trung Quốc, một lần nữa, lại bị vạch trần qua việc lợi dụng bẩn thỉu cái chết thảm thương của George Floyd nhằm biện minh cho sự chối bỏ độc đoán đối với phẩm giá cơ bản của con người.

Như các chế độ cai trị độc tài trong lịch sử, không có lời nói dối nào là quá thô bỉ, miễn là nó để phục vụ cho ham muốn quyền lực của Đảng CS. Việc tuyên truyền thô thiển này không thể lừa dối được bất cứ ai.

Sự tương phản giữa Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) không thể nào rõ ràng hơn lúc này.

Tại Trung Quốc, khi một nhà thờ bị cháy, thủ phạm gần như luôn được chỉ đạo bởi ĐCSTQ. Tại Hoa Kỳ, khi một nhà thờ bị cháy, thủ phạm gây hoả hoạn sẽ bị trừng phạt bởi chính quyền, và cũng chính chính quyền điều động các xe cứu hoả, nước, viện trợ và an ủi động viên các tín hữu.

Tại Trung Quốc, những người biểu tình ôn hoà từ Hồng Kong tới Quảng trường Thiên An Môn thì bị bắt giữ bởi quân đội có trang bị vũ trang chỉ đơn giản bởi họ đã cất tiếng nói. Nhiều nhà báo viết về những điều bất bình sẽ bị kết án dài hạn trong tù. Tại Hoa Kỳ, lực lượng thực thi pháp luật - cả của tiểu bang hay liên bang – đều đưa các thành phần bất hảo ra trước công lý, hoan nghênh những cuộc biểu tình ôn hoà trong khi đó cứng rắn dập tắt những thành phần cướp bóc và bạo lực, và thực thi quyền lực theo Hiến pháp để bảo vệ tài sản và sự tự do của tất cả mọi người.

Quang Minh dịch

Ông Frank Gaffney, phó chủ tịch Ủy ban về Nguy cơ Hiện tại ở Trung Quốc. (Li Chen/The Epoch Times)

Vào ngày 27/5 vừa qua, Uỷ ban về Nguy cơ Hiện tại ở Trung Quốc (CPDC) đã đề ra 12 kiến nghị lên Tổng thống Donald Trump và Quốc hội Hoa Kỳ nhằm đáp trả lại những động thái của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) trong việc áp dụng Luật An ninh Quốc gia lên Hong Kong. Một trong số những kiến nghị đó liên quan đến việc ngăn chặn hành động “thu hoạch nội tạng sống” của ĐCSTQ.

Tất cả những lời kiến nghị đều hướng tới mục đích chung rằng “để bảo vệ lợi ích quốc gia Hoa Kỳ, bảo vệ lợi ích kinh tế trong và ngoài nước, cũng như để bảo đảm quyền tự do”.

CPDC tuyên bố: “Cần có thêm những hành động cấp quốc gia nhằm ngăn chặn tội ác diệt chủng này của ĐCSTQ - buôn bán và cấy ghép nội tạng của những cá nhân thuộc các nhóm tôn giáo, dân tộc thiểu số, tù nhân chính trị và những nhóm người khác, những người bị ép buộc và thậm chí bị sát hại [trong quá trình mổ cướp nội tạng]”.

Ông Frank Gaffney, phó chủ tịch của CPDC, đã nói với The Epoch Times rằng Hoa Kỳ nên là quốc gia dẫn đầu trong việc ngăn chặn nạn mổ cướp nội tạng của ĐCSTQ.

Khi đề cập đến báo cáo thường niên năm 2020 của Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF), ông Gaffney nói: “Báo cáo của USCIRF, dù vẫn chưa đầy đủ, cũng đã giúp chúng ta xác minh được thực trạng của những người có đức tin nói riêng, và theo tôi, cũng là người dân Trung Quốc nói chung, bởi chế độ chuyên chế dã man này dưới sự kiểm soát của ĐCSTQ. Khi người dân Hoa Kỳ càng có nhận thức [về vấn đề này], họ sẽ càng nhận ra rằng tội ác này đáng sợ như thế nào”.

Bản báo cáo nêu rõ: “Những nhà ủng hộ nhân quyền và các nhà khoa học đã đưa ra các bằng chứng về việc thu hoạch nội tạng sống từ các tù nhân - rất nhiều trong số họ là các học viên Pháp Luân Công - [vẫn] đang tiếp tục dưới hình thức quy mô lớn”.

Ông Gaffney cũng nhắc đến “những hành động tuyệt vời” của Tòa án về Trung Quốc (China Tribunal).

Đoàn Hưng Quốc

Trung Quốc là nước hưởng lợi nhiều nhất trong trật tự thế giới ngày nay nhất là từ khi gia nhập WTO. Cho nên, Bắc Kinh không muốn lật đổ mô hình hiện thời mà trái lại thao túng các định chế quốc tế cho phù họp với quyền lợi của Trung Quốc. 

Bắc Kinh hiện đã cài đặt nhân vật đầu não vào những cơ quan quan trọng trong Liên Hiệp Quốc gồm:

• WHO (World Health Organization) – Tổ chức Y tế Thế giới;

• UN DESA (United Nations Department of Economic and Social Affairs) - Ủy Ban Kinh tế và Xã hội, Liên Hiệp Quốc; 

• FAO UN (Food and Agriculture Organization) - Tổ chức Nông Lương Quốc tế;

• ITU (International Telecommunication Union) -  Liên hiệp Viễn Thông Quốc Tế;

• ICAO (International Civil Aviation Organization) - Tổ Chức Hàng Không Dân dụng quốc tế.

Trung Quốc còn vận động để đưa người nắm giữ WIPO (World Intellectual Property Organization tức Ủy Ban về Quyền Sở hữu Trí tuệ thế giới), đồng thời đòi quyền hạn rộng lớn hơn trong IMF (Quĩ Tiền tệ Quốc tế) và World Bank (Ngân hàng Thế giới)

BBC

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tuyên bố sẽ cho ra luật an ninh quốc gia đối với Hong Kong, nơi các cuộc biểu tình chống chính phủ đang tiếp diễn.

Ông Vương đã tổ chức một cuộc họp báo vào hôm Chủ nhật tại Bắc Kinh bên lề Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc.

Ông đả kích Hoa Kỳ vì phản đối kế hoạch của Trung Quốc nhằm tạo ra luật để duy trì an ninh ở Hong Kong. Luật dự kiến sẽ được thông qua tại Đại hội năm nay.

Ông nói rằng Hoa Kỳ đang can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc và Bắc Kinh không bao giờ dung thứ cho sự can thiệp của nước ngoài.

Ngoại trưởng Trung Quốc cũng nói về điều ông gọi là các hành động "bạo lực và khủng bố" đang leo thang ở Hong Kong, với sự can thiệp bất hợp pháp của nước ngoài, gây ra mối đe dọa cho an ninh quốc gia của Trung Quốc.

Về những lo ngại rằng luật được đề xuất có thể ảnh hưởng đến vai trò của Hong Kong như một trung tâm tài chính, ông Vương nhấn mạnh rằng nó sẽ không ảnh hưởng đến mức độ tự chủ, quyền dân sự và tự do cao của lãnh thổ, hoặc quyền của các nhà đầu tư nước ngoài.

Cảnh sát Hong Kong hôm Chủ nhật đã bắn hơi cay vào người biểu tình tham gia cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ đầu tiên kể từ khi Trung Quốc công bố kế hoạch áp đặt luật an ninh mới trên lãnh thổ.

Hàng trăm người biểu tình đã diễu hành qua trung tâm thành phố hôm Chủ Nhật, sau cuộc tuần hành nhỏ hôm thứ Sáu.

Trước đó, 200 trăm chính trị gia cao cấp từ khắp nơi trên thế giới đã ra tuyên bố chung chỉ trích kế hoạch thông qua luật an ninh của Trung Quốc.

Những người ký tên từ Châu Âu, Châu Á, Bắc Mỹ và Úc gọi luật an ninh Trung Quốc là "cuộc tấn công toàn diện vào quyền tự chủ, luật pháp và các quyền tự do cơ bản" của Hong Kong.

Trung Quốc đang tìm cách thông qua một đạo luật sẽ cấm "phản quốc, ly khai, dụ dỗ và lật đổ" trong lãnh thổ.

Bắc Kinh bác bỏ những lời chỉ trích

Đầu tuần này, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo lên án kế hoạch mà ông mô tả là "hồi chuông báo tử" cho các quyền tự do của Hong Kong. Vương quốc Anh, Úc và Canada cũng đã bày tỏ "mối quan tâm sâu sắc" của họ.

Các nhà vận động đã kêu gọi biểu tình vào Chủ nhật.

Chris Patten

Virus corona tàn phá thế giới, cướp đi sinh mạng, làm cho gia đình ly tán, phá hủy việc làm và doanh nghiệp, xé nát nền kinh tế, và là mối đe dọa tồi tệ hơn với các nước nghèo nhất. Chúng ta biết chắc chắn ba điều.

Đầu tiên, Covid-19 khởi phát từ Vũ Hán. Thứ hai, những dấu hiệu đầu tiên cho thấy việc lây lan virus đã bị che đậy. Thứ ba, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã liên tục dối trá về những vấn đề đó và lợi dụng lúc thế giới đang bận bịu chống lại đại dịch để khoe khoang sức mạnh trên toàn cầu bằng cách bắt nạt, đe dọa và bội tín.

Chúng ta nên rõ ràng một chuyện. Đây không phải lỗi của người dân Trung Quốc. Những bác sĩ và y tá Trung Quốc dũng cảm, cũng như các bác sĩ và y tá của chúng ta, đã mất đi sinh mạng khi chiến đấu với dịch bệnh.

Khi có ai đó tiết lộ những việc đang diễn ra, các quan chức cộng sản sẽ sử dụng lực lượng an ninh để bịt miệng họ lại.

Trong khi các nhân viên y tế bị bịt miệng, đại dịch đã lây lan khắp Vũ Hán vào cuối tháng 1 đầu tháng 2. Hàng triệu người rời khỏi thành phố Vũ Hán và rời khỏi tỉnh Hồ Bắc để nghỉ Tết. Họ di chuyển khắp Trung Quốc và đến khắp nơi trên thế giới. Đây là nguyên nhân cơ bản khiến cho tất cả các quốc gia trên thế giới đều bị đe dọa bởi đại dịch.

Lỗi ở đâu thì phải truy về ở đó. Chế độ độc tài Cộng sản Trung Quốc chính là thủ phạm, không phải công dân Trung Quốc, cũng không phải những người Hoa sống và làm việc tại hải ngoại, bao gồm cả những công dân Vương Quốc Anh đến từ Hồng Kông đang sinh sống tại đây.

Chính sự độc tài của ĐCSTQ, do Tập Cận Bình đứng đầu, mới là đối tượng cần lên án vì đã khiến cho các quốc gia trên thế giới bị đe dọa bởi dịch bệnh.

Đưa những người vô tội ra giơ đầu chịu báng chính là phản bội lại những giá trị của chúng ta, là hành động sai trái không khác gì việc một vài người ở Trung Quốc ngược đãi và phân biệt đối xử những người châu Phi đang học tập và làm việc tại Trung Quốc.

Đài Loan, một cộng đồng người Hoa khác, lại xử lý dịch bệnh một cách hiệu quả. Vì sao? Bởi vì đó là một xã hội cởi mở và dân chủ với một nền báo chí tự do.

Kẻ giết người là Cộng sản – chế độ luôn tồn tại dựa trên bí mật và dối trá – chứ không phải là văn hóa hay con người Trung Quốc.

Chúng ta sẽ vượt qua bệnh dịch này. Tôi đặc biệt tự hào vì tại Đại học Oxford, nơi tôi đang làm việc trên cương vị Hiệu trưởng, đang cùng các nhà khoa học y tế giỏi giang phát triển một loại vắc-xin.

Những nhà khoa học tiên phong này, cũng như các đồng nghiệp của họ ở khắp nơi trên thế giới – kể cả ở Trung Quốc – đều mong muốn chứng kiến quốc tế chung tay hợp tác chống lại đại dịch. Đại dịch này không có quốc tịch và đe dọa mọi ngóc ngách trên thế giới.

Nhưng hợp tác nên mang ý nghĩa gì trong tương lai? Chúng ta không thể đơn giản là quay lại giao thiệp với Cộng sản Trung Quốc và hợp tác kinh doanh như trước đây.

Tô Văn Trường

Tôi e rằng vấn đề không chỉ là tham nhũng, mà còn nhiều lý do chính trị nguy hiểm khác nữa chưa lường hết được. Thực tế "Vân Đồn" chứng minh không thể chối cãi: Nếu không có cải cách thể chế chính trị, thì chống tham nhũng chỉ là câu chuyện một nửa để nuôi dưỡng cái nửa còn lại và kẻ thù giấu mặt của đất nước.

Nguyễn Trung

***

Bàn tay ma quỷ mà cụ TS Tô Văn Trường viết trong bài chẳng qua chỉ là chuyện nhà thầu TQ dựa vào thể chế của ta để trúng thầu. Và sau đấy họ thực hiện theo cách vụ lợi khiến ta thiệt hại vô vàn. Chuyện dại dột kéo dài nửa thế kỷ khiến người dân tin chắc đang tồn tại một nhóm lợi ích ngụy trang bằng quyền lực. Liệu đúng đến đâu?

Chuyện bao trùm hơn, đó là ĐCS TQ lừa ta về ý thức hệ. Lừa thầu chỉ là bộ phận. Nếu hai nước thành công xây dựng CNCS thì biên giới không còn. Mỗi người VN có 13 người TQ đứng xung quanh (theo tỷ lệ dân số). Không hiểu 14 người này sẽ giao lưu bằng ngôn ngữ gì?

Chỉ cần giảng giải 30-60 phút là người bình thường thấy được âm mưu của TQ với thế giới và với VN (bài viết của TS Tô Văn Trường chỉ cần 10 phút để đọc và suy rộng).

Tôi không tin giới quyền lực thiếu thông tin tới mức rất nhiều trí thức và các vị lão thành cách mạng đã góp ý đầy xây dựng, ôn hòa (kể cả lễ phép và như van lạy) mà vẫn không lay chuyển. Hẳn là, đúng như TBT Nguyễn Phú Trọng đã gợi ra: Một nhóm lợi ích đã hình thành vững chắc và đang cố thủ.

Các vị cách mạng lão thành có thể chịu khổ, chịu chết để chiến đấu cho CNCS. Thế hệ cách mạng hiện nay dựa CNCS để được sống như ý. Góp ý gì nổi?

Các Cụ, các Bác đã nghe một một đứa con có hiếu lạy van người cha để ông ta cai nghiện ma túy chưa?

Đã bập vào ma túy thì lời lạy van nào cho thấu? Nếu còn nói dai, nói dài, tau đập chết… thằng cha mi.

Nguyễn Ngọc Lanh

Vấn nạn thắng thầu – tham nhũng và “đi đêm” để tăng lợi nhuận của nhà thầu thì nước nào cũng có, nhưng ở Việt Nam nó tiếp diễn ngang nhiên bất chấp mọi chỉ trích của công luận, đặc biệt khu vực công là nơi mà nó thể hiện rõ nét nhất. Để ngăn chặn vấn nạn này thì chỉ có hai con đường (1) Hoàn thiện môi trường luật pháp và (2) Ngăn chặn nạn tham nhũng, hối lộ.

Có nhiều mô hình của các nước tiên tiến mà ta có thể tham khảo, nhưng triển khai áp dụng là không thể, hình như khó vượt qua thứ mà mang tính bao trùm lên tất cả là vấn đề thể chế chính trị, xã hội và người có quyền trong thể chế.

Mưu đồ của Trung Quốc là khống chế toàn diện Việt Nam về chính trị - tư tưởng, về kinh tế, văn hóa - xã hội, về quan hệ đối ngoại, cô lập, lấn chiếm gây sức ép từ phía biển và trên đất liền… để cưỡng chế VN phải thuận theo chiến lược của họ, thực chất là biến VN thành chư hầu, phụ thuộc, không bao giờ ngóc đầu lên được. Đây là điều không thể mơ hồ.

Christina Zhou

Gia Huy biên dịch

Cộng sản Trung Quốc – gần đây đã kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70 của mình – là một trong những chế độ độc đảng kéo dài nhất trong lịch sử hiện đại. Liệu ĐCSTQ có thể tiếp tục duy trì quyền lực của mình trong thời gian tới, hay sẽ biến đổi thành một mô hình khác?

Các nhà phân tích nói rằng mặc dù không có giới hạn thời gian đối với các chính phủ độc tài, nhưng sự cầm quyền độc đảng của ĐCSTQ có thể không bền vững về lâu dài bất chấp khả năng ứng phó và sự đặc thù trong quá khứ của nó so với các chế độ khác.

Nhưng để biết khi nào và làm thế nào cuối cùng Trung Quốc có thể thực hiện cải cách chính trị, thì đầu tiên quan trọng phải hiểu được làm thế nào ĐCSTQ duy trì được quyền lực trong thời gian dài như vậy.

Làm thế nào ĐCSTQ tồn tại lâu như vậy?

Rory Truex, trợ lý giáo sư về các vấn đề quốc tế và chính trị của Đại học Princeton, đã nói với đài ABC rằng ĐCSTQ đã biết cách giảm thiểu nguy cơ từ hai mối đe dọa chính đối với các chế độ độc tài: các cuộc đảo chính và các cuộc cách mạng.

Ông Truex cho biết để ngăn chặn mối đe doạ thứ nhất, đảng này có một hệ thống để đảm bảo việc chuyển giao quyền lực từ người lãnh đạo sang người kế vị diễn ra “tương đối hòa bình”.

Sau cái chết của Chủ tịch Mao năm 1976, cố lãnh đạo tối cao Đặng Tiểu Bình đã viết giới hạn nhiệm kỳ Chủ tịch nước vào trong Hiến pháp của Trung Quốc, thừa nhận sự nguy hiểm của việc một người nắm trong tay tất cả.

Tuy nhiên, việc sửa đổi Hiến pháp gây tranh cãi được thông qua vào tháng 3 năm 2018 đã loại bỏ giới hạn 10 năm, cho phép mở rộng hơn hai nhiệm kỳ 5 năm, để Chủ tịch Tập Cận Bình có thể cầm quyền vô thời hạn.

Trong lúc đó, chế độ này tự bảo vệ mình khỏi một cuộc cách mạng bằng cách “cai trị một cách hợp lý để làm dân chúng thấy hạnh phúc, do đó họ không muốn nổi dậy”, cũng như qua việc kiểm soát thông tin và đàn áp, ông Truex cho biết.

Michael Albertus, đồng tác giả của cuốn sách “Chủ nghĩa độc đoán và Nguồn gốc của Dân chủ Ưu tú”, nói rằng ĐCSTQ đã đặt cược tính hợp pháp của nó theo sự phát triển quốc gia và đã thực hiện lời hứa đó một cách đáng kinh ngạc, đưa nửa tỷ người thoát khỏi đói nghèo trong những thập kỷ gần đây.

Năm nay cũng được đánh dấu là “năm thắng lợi quyết định để xóa bỏ đói nghèo”, ông Tập đã nói trong bài phát biểu năm mới của mình, khi thời hạn do ĐCSTQ tự áp đặt 2020 đã đến.

“Chúng ta sẽ hoàn thành việc xây dựng một xã hội thịnh vượng trên tất cả các lĩnh vực và hiện thực hóa mục tiêu trăm năm đầu tiên,” ông Tập nói trên truyền hình nhà nước.

Hơn 40 năm qua, Trung Quốc đã chuyển đổi từ một trong những quốc gia nghèo nhất trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới thông qua việc cải cách kinh tế và các chính sách mở cửa của mình.

Đồng thời, Bắc Kinh đã sử dụng quyền lực để kiểm duyệt và loại bỏ những gì mà họ xem là mối đe dọa đối với tính hợp pháp của chế độ.

Ông Truex lưu ý rằng đảng Cộng sản được cho là “chế độ tinh vi nhất” trong việc đàn áp, kiểm soát và bóp méo thông tin bằng việc sử dụng Internet, công nghệ, kiểm duyệt và tuyên truyền.

“Điều đáng nói đây là một chế độ độc tài thông minh, họ đã nhìn ra mối đe dọa đối với quyền lực của họ và đã tìm cách để giảm thiểu các mối đe dọa này,” ông Truex cho biết.

“Nhưng có vài bằng chứng cho thấy một số điều có thể thay đổi dưới thời Tập Cận Bình… một số điều đã thực sự làm đảng Cộng sản có thể bị sụp đổ dưới sự cầm quyền của ông Tập,” ông Truex nói.

Còn ông Albertus cho biết ĐCSTQ mạnh cũng một phần vì họ đã “tiêu diệt kẻ thù chính của họ” – Quốc Dân đảng (QDĐ).

QDĐ đã cầm quyền Trung Quốc hơn hai thập kỷ, trước khi thất bại dưới tay những người công sản vào cuối cuộc nội chiến năm 1949.

QDĐ sau đó đã chạy sang Đài Loan, tại đây họ là đảng cầm quyền duy nhất cho đến năm 2000 khi bị đánh bại bởi đảng Tiến bộ Dân chủ sau một thời gian chuyển sang chế độ dân chủ.

“Chắc chắn, [ĐCSTQ] đã có những lúc suy yếu thật sự,” ông Albertus cho biết, dẫn ví dụ về vụ thảm sát tại Quảng trường Thiên An Môn.

“Nhưng họ đã tiến hóa để phát triển thành một tổ chức phân tầng chặt chẽ và nhiều đảng viên ĐCSTQ cũng đã góp sức vào sự tồn tại lâu dài và khả năng dự đoán thời cuộc của nó”

Điều gì khiến chế độ độc đảng sụp đổ?

Năm 2013, Larry Diamond, một học giả dân chủ nổi tiếng của Đại học Stanford, đã viết rằng cộng sản Trung Quốc đang hướng đến giai đoạn nguy hiểm mà ông gọi đó là “cơn ngứa 70 năm.”

Và có nhiều lý do tại sao chế độ này tiếp tục tồn tại trong khi những chế độ khác đã sụp đổ.

Sự tương phản giữa Trung Quốc ngày nay và Liên Xô trước khi sụp đổ không thể rõ ràng hơn.

Vào thời điểm Mikhail Gorbachev trở thành lãnh đạo của Liên Xô năm 1985, nền kinh tế đã suy thoái, Mục tiêu của ông là hồi sinh nó bằng hai cải cách lớn: cải cách kinh tế (perestroika) và mở cửa chính trị (glasnost).

Sarah Percy, phó giáo sư về quan hệ quốc tế của Đại học Queensland, gần đây đã viết rằng cải cách kinh tế đã mở cửa cho chỉ trích công khai, và “vấn đề cho phép chỉ trích đã làm tình hình trở nên không thể kiểm soát”.

“Một khi người dân được phép lên tiếng trong một số lĩnh vực, họ sẽ tiếp tục làm như vậy trong những lĩnh vực khác, điều này thách thức sự kiểm soát của chính phủ đối với các vấn đề chính trị cũng như các vấn đề kinh tế,” bà viết.

Trong khi đó, mở cửa chính trị đã mở ra chiếc hộp tự do ngôn luận của Pandora. Giảm kiểm duyệt truyền thông đã dẫn tới việc chỉ trích các quan chức chính phủ.

Maria Repnikova, một nhà khoa học chính trị của Đại học Bang Georgia, đã nói với kênh ABC rằng sự sụp đổ của Liên Xô đã trở thành một “tấm gương” đối với chế độ Trung Quốc.

“ĐCSTQ đã đổ lỗi cho đường hướng cải cách của Gorbachev khi mở cửa chính trị đã dẫn tới tình trạng không thể kiểm soát,” bà nói với ABC.

“Đó là điều mà chế độ Trung Quốc muốn tránh bằng mọi giá thông qua việc kết hợp giữa phản ứng nhanh và kiểm soát toàn diện.”

Bà Repnikova, tác giả cuốn sách “Chính trị Truyền thông tại Trung Quốc”, nói rằng Bắc Kinh bị ám ảnh bởi việc nắm bắt và hướng dẫn dư luận, xử lý các cuộc khủng hoảng bằng những tuyên truyền quy mô lớn cả trên truyền thông truyền thống và mạng xã hội.

ĐCSTQ khác với các chế độ độc đảng khác như thế nào?

Các chuyên gia cũng cho rằng sự kéo dài việc cầm quyền của ĐCSTQ là do khả năng học hỏi và thích ứng của nó.

Kerry Brown, giáo sư về Trung Quốc học và là giám đốc của viện Lau China tại Đại học King London, lưu ý rằng đảng này rất linh hoạt ở chỗ nó “không quá căng thẳng về ý thức hệ”.

Ví dụ, khi ĐCSTQ đang ở tình trạng ảm đạm nhất trong cuộc Cách mạng Văn hóa vào giữa thập niên 70, các nhà lãnh đạo đảng “đã tự tái sinh” bằng cách tập trung vào kinh tế, ông nói.

Giáo sư Brown cho biết ý tưởng về “chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc” cũng là “điều cốt lõi” bởi vì có nghĩa là ĐCSTQ không giống bất kỳ hệ thống nào khác.  

Trong khi chế độ độc đảng của Triều Tiên cũng khá đặc biệt, với triều đại họ Kim cầm quyền gần giống như chế độ quân chủ. Hệ thống chính trị đóng kín khét tiếng của Triều Tiên đã hạn chế nghiêm trọng bất cứ cơ hội phát triển kinh tế nào.

“Tôi luôn nghĩ rằng Triều Tiên ngày nay có một vài điều giống như Trung Quốc dưới thời Mao,” ông Truex nói.

“Bạn có thể gọi đó là chế độ toàn trị, nơi đảng kiểm soát toàn bộ cuộc sống của người dân và kiểm soát hoàn toàn luồng thông tin.”

Graeme Smith từ Đại học Quốc gia Úc cho biết ĐCSTQ đã nhận ra từ rất sớm, thậm chí trước khi lên nắm quyền năm 1949, rằng việc thanh trừng thường xuyên để thanh lọc hàng ngũ của Đảng sẽ không phải một chiến lược dài hạn

Ông nói tại Campuchia, việc thanh trừng đã góp phần lật đổ nhà lãnh đạo Khmer Đỏ Pol Pot.

Một tài liệu của Trung tâm Wilson xem xét quan hệ giữa ĐCSTQ với Khmer Đỏ trong thập niên 70 cho biết Đặng Tiểu Bình đã chỉ trích Pol Pot về “chủ nghĩa cực đoan quá mức” của đảng này, nói thêm rằng khuynh hướng “cánh tả” của họ – cụ thể việc thanh trừng đã làm tổn hại khả năng chống lại các cuộc tấn công quân sự của Việt Nam.

Mặc dù ĐCSTQ cũng đã thanh trừng một số lượng lớn các đảng viên trong quá khứ, nhưng sau đó nó đã chuyển sang chiến lược chỉnh đốn đảng.

“Nếu bạn bị nghi ngờ về ý thức hệ hoặc tham gia vào các hoạt động mà đảng không chấp nhận, khi đó việc chỉnh đốn sẽ được thực hiện để làm bạn trở lại đúng hướng,” tiến sĩ Smith giải thích.

“Ý tưởng là tất cả cán bộ về cơ bản là tốt và họ có thể được cải tạo thông qua công tác tư tưởng.”

Nhưng tiến sĩ Smith nói thêm rằng chiến dịch chống tham nhũng đặc trưng của ông Tập với tên gọi lóng “đả hổ diệt ruồi” đã làm ông trở thành kẻ thù của nhiều người kể từ khi ông trở thành Chủ tịch nước, gồm cả một số người quyền lực có thể kế vị ông Tập trong tương lai.

Bắc Kinh sẽ trở thành ngoại lệ đối với quy tắc này?

Tiến sĩ Diamond từ Đại học Stanford nói với ABC rằng mặc dù không có “luật chắc chắn” nào khiến chế độ độc đảng phải sụp đổ sau 70 hoặc 80 năm, nhưng ông cũng không tin chế độ độc đảng của đảng Cộng sản có thể bền vững trong thời gian dài.

“Những người cầm quyền rất mong muốn ĐCSTQ trở thành lực lượng chính trị hùng mạnh nhất vào năm 2049, khi đó chế độ sẽ đạt tuổi 100, và tôi không tin rằng điều đó sẽ xảy ra,” ông cho biết.

“Mặc dù những ảnh hưởng chính trị của việc hiện đại hóa đã bị chậm lại và trì hoãn bởi nhiều yếu tố, bao gồm việc quản lý thông tin khắt khe của chế độ và mức độ đàn áp và giám sát độc tài chuyên chế, nhưng chế độ này phải đối mặt với mâu thuẫn lâu dài giống như các chế độ chuyên chế khác gặp phải.”

Tiến sĩ Diamond nhận định các giá trị của người dân thay đổi khi họ có thu nhập và trình độ học vấn cao hơn, và cuối cùng “họ muốn tự chủ hơn, tự trọng hơn, tự do hơn và kiểm soát nhiều hơn chính cuộc sống của họ”.

“Nhiều người đang rời đi hoặc đã rời đi bởi vì họ không thể có sự tự do và tự chủ này tại Trung Quốc – chắc chắn không phải bây giờ dưới sự kiểm soát chặt chẽ của đảng Cộng sản,” ông cho biết.

“Đúng là có một số người đang trở về theo ‘Chương trình một Ngàn Tài năng’ hoặc vì các cơ hội có liên quan… cũng đúng là gần đây chủ nghĩa dân tộc đã tăng lên trong giới trẻ. Tuy nhiên, nếu tôi là ĐCSTQ, tôi sẽ quan tâm đến các xu hướng về lâu dài và những mâu thuẫn cơ bản trong hệ thống.”

Anne-Marie Brady, giáo sư về chính trị Trung Quốc tại Đại học Canterbury, nói rằng câu hỏi lớn là ĐCSTQ có thể tiếp tục mang tới các lợi ích kinh tế cho dân chúng Trung Quốc hay không?

“Tăng trưởng đã chậm lại tại Trung Quốc và họ có một xã hội già hóa nhanh nhất trên thế giới,” bà cho biết. “Các ngân hàng Trung Quốc có nhiều nợ xấu, con số thất nghiệp thực tế thì bị kiểm duyệt, và lạm phát thì rất cao.”

Tiến sĩ Diamond tin rằng “sự bùng nổ nhân khẩu” của Trung Quốc – được khuyến khích bởi chính sách một con hiện đã được bãi bỏ – sẽ khó mà đảo ngược nếu không có số lượng người nhập cư tăng đáng kể.

“Nhưng làm thế nào Trung Quốc có thể làm điều đó với quy mô đủ lớn?” ông đặt câu hỏi.

“Tôi nghĩ rằng những nỗ lực của ĐCSTQ nhằm khuyến khích tăng trưởng dân số sẽ thất bại bởi vì vẫn còn rất nhiều vấn đề nghiêm trọng về chất lượng cuộc sống tại Trung Quốc. Sự già hóa nhanh chóng của dân số sẽ là thách thức về mọi mặt của ‘giấc mơ Trung Hoa’.”

Hệ thống chính trị của Trung Quốc sẽ như thế nào trong tương lai?

Tiến sĩ Diamond thấy rằng ĐCSTQ đang phải đối mặt với “hệ thống tham nhũng từ trên xuống dưới,” nhưng cho biết có một “mâu thuẫn cơ bản” khi cố gắng giải quyết nó.

“Không có cách nào để kiểm soát tham nhũng ngoại trừ thông qua nhà nước pháp quyền thượng tôn pháp luật (chứ không phải cai trị bằng pháp luật), và điều đó yêu cầu tách Đảng Cộng sản ra khỏi nhà nước và bộ máy tư pháp,” ông nói.

“Nhưng nếu ĐCSTQ không còn thống trị tối cao đối với nhà nước và bộ máy tư pháp thì nó có nguy cơ mất quyền kiểm soát. Đây là một vấn đề nan giải mà ĐCSTQ không thể giải quyết trừ khi tiến tới một nền dân chủ.”

Không ai biết chắc chắn Trung Quốc có trở thành một nền dân chủ với quyền phổ thông đầu phiếu đầy đủ hay không, nhưng ĐCSTQ chắc chắn đã không tránh né việc sử dụng từ này.

Trong chuyến công du tại Thượng Hải vào tháng 11, ông Tập nói rằng dân chủ của Trung Quốc là một loại hình dân chủ “toàn diện”.

Ông Truex nói rằng Đảng Cộng sản thường sử dụng từ dân chủ – nhưng đó không là dân chủ như phương Tây biết.

“Ví dụ, nếu bạn khảo sát các công dân Trung Quốc, thì phần lớn sẽ nói rằng họ sống trong một chế độ dân chủ, mặc dù phần lớn mọi người sẽ nghĩ Trung Quốc là một chế độ độc tài,” ông cho biết.

“Do đó từ “dân chủ” đã bị làm sai lệch về ý nghĩa tại Trung Quốc.”

Ông nói thêm rằng trong khi các nước phương Tây có xu hướng gắn dân chủ với bầu cử, thì Trung Quốc đang cố gắng tăng sự tham gia của công dân vào chính trị theo một số cách khác nhau.

Ví dụ, nhiều chính quyền cấp địa phương có cái gọi là “hộp thư của thị trưởng,” nơi mọi người có thể khiếu nại trực tuyến, và công chúng cũng được phép đưa ra phản hồi khi một luật được thông qua.

“Có nhiều quy trình khác trong đó về cơ bản cho phép các công dân nói lên sự bất bình hoặc quan điểm của họ về các chính sách,” ông cho biết.

“Nhưng không rõ thực tế chính phủ có thực hiện những điều này hay không … hay họ chỉ làm ra vẻ bề ngoài.”

Ông Albertus nói rằng ĐCSTQ có thể đi theo con đường tương tự như Quốc Dân Đảng (QDĐ) đã làm ở Đài Loan, mở ra cuộc tranh luận chính trị dần dần dựa trên những điều kiện của chính họ.

Sau khi QDĐ đến Đài Loan năm 1949, họ là đảng cầm quyền duy nhất trước khi chuyển sang nền dân chủ vào năm 1996, khi đó hòn đảo này lần đầu tiên tổ chức bầu cử Tổng thống trực tiếp.

Đảng Tiến bộ Dân chủ (DPP) đã được bầu lần đầu tiên vào năm 2000.

“Nếu thành quả phát triển kinh tế [của ĐCSTQ] tiếp tục, họ cũng có cơ hội cạnh tranh và chiến thắng thực sự ngay cả trong chế độ dân chủ,” ông Albertus nói.

Tuy nhiên, ông cho rằng họ phải có động lực nào đó để thực hiện động thái này, và rất có thể nó đến từ một mối đe dọa chính trị đang gia tăng mà họ không thể kiểm soát.

“Nếu có một thách thức lớn đối với sự cầm quyền của ĐCSTQ được dự đoán trong 5 hoặc 10 năm nữa, sẽ có thể thúc đẩy thể chế này cố gắng chuyển sang chế độ dân chủ theo cách riêng của họ,” ông cho biết.

“Điều đó có thể xảy đến, như tại nhiều quốc gia khác, khi tầng lớp trung lưu đang trỗi dậy bắt đầu yêu cầu có sự đại diện và quyền tự do lớn hơn tách biệt khỏi an ninh kinh tế.

“Nhưng tại thời điểm này, ĐCSTQ có lẽ nhìn nhận rằng mối đe dọa đó còn xa mới xảy ra trong tương lai, nên họ không cần thiết phải cải tổ lúc này,” ông Albertus kết luận.

Christina Zhou, bài viết đăng trên abc.net.au

C.Z.

Nguồn: trithucvn.net

Bùi Mẫn Hân 裴敏欣

Nguyen Trung Kien dịch

Trong vài năm qua, cách tiếp cận của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc đã có một bước ngoặt lớn, chuyển từ trạng thái cân bằng giữa hợp tác và cạnh tranh sang trạng thái cạnh tranh mạnh mẽ hơn. Hầu hết các nhà hoạch định chính sách và nhà bình luận Hoa Kỳ coi chiến lược mới mang tính đối đầu này là một phản ứng đối với sự tự mãn ngày càng tăng của Trung Quốc, thể hiện rõ nét qua nhân vật gây tranh cãi của Trung Quốc – Chủ tịch Tập Cận Bình. Nhưng cuối cùng, sự căng thẳng đang diễn ra này - đặc biệt là với áp lực ngày càng tăng của sự bùng phát đại dịch virus corona và sự suy thoái kinh tế [của Trung Quốc], có lẽ sẽ phơi bày sự thiếu bền vững và bất an, vốn đang chìm sâu dưới vẻ bề ngoài đầy tự tin của Tập, cũng như của chính quyền Bắc Kinh.

Hoa Kỳ đã hạn chế các phương tiện ảnh hưởng đến hệ thống chính trị khép kín của Trung Quốc, nhưng áp lực ngoại giao, kinh tế và quân sự mà Washington có thể gây ra cho Bắc Kinh sẽ khiến Tập và Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) mà ông ta đang lãnh đạo phải chịu áp lực rất lớn. Thật vậy, một giai đoạn đối đầu chiến lược kéo dài với Hoa Kỳ mà Trung Quốc hiện đang phải trải qua sẽ tạo ra các điều kiện thuận lợi cho những thay đổi mạnh mẽ [tại Trung Quốc].

Khi căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc gia tăng, đã có những cuộc tranh luận gay gắt về những điểm tương đồng và, có lẽ quan trọng hơn, sự khác biệt giữa cạnh tranh Mỹ-Trung vào thời điểm này, với sự cạnh tranh giữa Mỹ và Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh. Bất kể những giới hạn của những điểm tương đồng, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã học hỏi được đáng kể các bài học về Chiến tranh Lạnh và sự sụp đổ của Liên Xô. Nhưng thật mỉa mai, Bắc Kinh có thể vẫn lặp lại một số sai lầm nghiêm trọng nhất của chế độ Xô-Viết.

Trong cuộc cạnh tranh kéo dài nhiều thập kỷ suốt cuộc Chiến tranh Lạnh, sự cứng nhắc của chế độ Liên Xô và các nhà lãnh đạo của quốc gia này là một lợi thế lớn nhất của Hoa Kỳ. Chính quyền Liên Xô liên tục duy trì các chiến lược thất bại - gắn với một hệ thống kinh tế đang trên đà hấp hối, tiếp tục một cuộc chạy đua vũ trang tàn khốc và duy trì một đế chế toàn cầu vượt quá khả năng quản trị của mình - thay vì chấp nhận những tổn thất mà các cuộc cải cách triệt để có thể gây ra.

Nguyễn Quang Dy

Chẳng ai lật đổ chúng ta đâu. Ta không làm tốt thì tự ta lật đổ ta thôi” (Ông Trần Quốc Vượng, Thường trực Ban Bí thư, phát biểu ngày 25/12/2019).

第一次，“红色皇帝”习近平的绝对权力受到了被“科维德19号”（Covid-19）陷入困境的人民的抵抗的挑战和破坏。 在反腐败斗争中党內各派之间的权力斗争会使习近平难以摆脱这场灾难。 但是结果仍然取决于习近平如何应对这场危机。 换句话说，如果经济危机只是冰山一漂浮角，那么政治危机就是这冰山的沉没之角。 这是2020年中国发生Covid-19灾难的“意外后果”。虽然习近平的命运是否会终结，这一点尚不得而知，但肯定与以前不一样。 Lần đầu tiên quyền lực tuyệt đối của “hoàng đế đỏ” Tập Cận Bình bị thách thức và rạn nứt do phản kháng của người dân bị dồn vào chỗ chết bởi Covid-19. Đấu tranh quyền lực giữa các phe phái trong chống tham nhũng có thể làm Tập Cận Bình khó thoát được thảm họa này. Nhưng kết cục thế nào còn phụ thuộc vào việc Tập xử lý khủng hoảng này ra sao. Nói cách khác, nếu khủng hoảng kinh tế là phần nổi của tảng băng chìm, thì khủng hoảng chính trị chính là tảng băng chìm đó. Nó là “hệ quả không định trước” (unintended consequence) của thảm họa Covid-19 đối với Trung Quốc năm 2020. Chưa biết liệu thiên mệnh của Tập Cận Bình đến lúc hạ màn hay chưa, nhưng chắc chắn sẽ không còn như trước. *** 从2020年3月的第一周开始，当Covid-19流行病迹象减弱后，经过两个月的严厉封锁，武汉被迫与该流行病作斗争，北京表示渴望尽恢复生产和业务活动，以应对在经济和政治上的“双重风险”。这项工作很紧急，但同时也隐含着不可预测的风险。 在基于“人格崇拜”的独裁机构中，领导人根据意志主义做出的决定通常很难预测所有未知数和变量，这可能导致"急躁,冲动,亊未成已败"的情况。从历史上看，诸如“大跃进”之类的“意志主义”的伟大教训留下了持久的可怕后果。 北京希望消除 Covid-19起源的记忆,这是它“并非来自中国”，并建立习近平作为胜利者的形象，这归功于“指导人民对Covid-19的战争”，因此“世界必须感谢中国。”为解决不良形象和孤立局面，北京准备“分享经验”，“支持其他国家”。 一些美国和西方学者认为，“北京一直想垄断真理，垄断历史”，现在愿意否认他们从一开始就掩盖了这种流行病，导致了灾难。为了“改变黑白”，他们愿意撒谎，并相信“重复的谎言会成真”，他们可以像以前一样“洗脑”人们。 Sau hai tháng phong tỏa Vũ Hán để chống dịch một cách quyết liệt, từ tuần đầu tháng 3/2020 khi dịch Covid-19 có dấu hiệu giảm dần, Bắc Kinh đã tỏ ra nôn nóng muốn sớm phục hồi các hoạt động sản xuất kinh doanh để đối phó với “nguy cơ kép” về kinh tế và chính trị. Việc này tuy cấp bách, nhưng cũng ẩn tàng rủi ro như một canh bạc khó lường. Trong một thể chế độc tài dựa trên “sùng bái cá nhân” (cult of personality), các quyết sách do lãnh đạo “duy ý chí” (wishful thinking) thường khó lường hết các ẩn số và biến số, có thể dẫn đến tình trạng “Cao Biền dậy non”. Trong lịch sử, các bài học lớn do “duy ý chí” như “Đại nhảy vọt” (Great Leap Foreward) đã để lại những hệ lụy khủng khiếp lâu dài. Bắc Kinh muốn xóa đi ý ức về nguồn gốc Covid-19 “không phải do Trung Quốc”, và xây dựng hình ảnh Tập Cận Bình là người chiến thắng, có công “chỉ đạo chiến tranh nhân dân chống Covid-19” nên “thế giới phải cám ơn Trung Quốc”. Để hóa giải hình ảnh xấu và tình thế bị cô lập, Bắc Kinh sẵn sàng “chia sẻ kinh nghiệm”, và “hỗ trợ các nước khác”. Một số học giả Mỹ và phương Tây cho rằng “Bắc Kinh luôn muốn độc quyền sự thật, độc quyền lịch sử”, và nay sẵn sàng phủ nhận là đã che giấu dịch bệnh từ đầu nên dẫn đến thảm họa. Để “đổi trắng thay đen” họ sẵn sàng nói dối và tin rằng “nói dối được lặp lại nhiều lần sẽ thành sự  thật”, rằng họ có thể “tẩy não” (brainwash) người dân như họ đã từng làm. N.Q.D.

Bi kịch của loài người

Thủ tướng nói “chống dịch như chống giặc”. Nhưng giặc Covid-19 khác với giặc thường. Sau 100 ngày giao chiến, loài người vẫn chưa thực sự biết giặc từ đâu tới, vẫn chưa có vũ khí hiệu quả để chống, và chưa biết bao giờ cuộc chiến kết thúc. Đó là một bi kịch.

Khi giặc Covid-19 ập đến tấn công, loài người hầu như không kịp trở tay và bất lực, vì chưa biết giặc nào và mạnh hay yếu. Các siêu cường hàng đầu cũng bất lực, tuy họ có vũ khí hạt nhân trong tay và có hàng ngàn tỷ USD trong kho dự trữ. Đó là một nghịch lý.

Chỉ cần mấy tuần là giặc Covid-19 có thể biến một đô thị lớn như Vũ Hán (ở Trung Quốc) hay Milan (ở Ý) trở thành một “thành phố ma”. Nó có thể làm du lịch phải đóng cửa, kinh tế bị đình trệ và suy thoái, điều mà một đội quân hùng mạnh chưa chắc làm được.

Để chống giặc Covid-19 đầy bí hiểm, chính phủ cần có chuyên gia giỏi về vi-rút làm cố vấn (như chính phủ Đức), vì họ có ích hơn là giáo sư về Mac-Lê. Loài người cần đổi mới tư duy và hệ quy chiếu, vì tư duy truyền thống và trí khôn thông thường đã lỗi thời.

Chưa biết liệu có phải loài người đã hủy diệt môi trường quá đà và thách thức cả thượng đế, làm cho “Mẹ Thiên nhiên” (Mother Nature) và các vị thần nổi giận trừng phạt hay không. Nhưng loài người chắc phải trả giá đắt cho cả thiên tai và nhân họa mà họ gây ra.

Nhưng Covid-19 cũng làm cho loài người tỉnh ngộ ra rằng họ rất dễ bị tổn thương (vulnerable) và dễ bị hoảng loạn (panic). Họ ngu ngốc hơn là họ tưởng. Cách đây một thế kỷ, Einstein đã từng nói “có hai thứ vô tận là vũ trụ và sự ngu xuẩn của con người”. Ngày nay, Yuval Harari cũng nói “Chúng ta đừng bao giờ đánh giá thấp sự ngu xuẩn của con người”.

Lý Văn Lượng: Một xã hội lành mạnh không nên chỉ có một tiếng nói duy nhất. (Ảnh Weibo)

Thảm họa cho Trung Quốc  

Covid-19 là thảm họa không chỉ cho Trung Quốc mà còn cho cả thế giới. Từ đêm 11/3, WHO đã tuyên bố nâng cấp dịch (Epidemic) thành đại dịch toàn cầu (Pandemic). Theo cập nhật của Worldometer (đến 16/3) dịch Covid-19 đã lan ra 160 nước và vùng lãnh thổ.

Trên Worldometer, chỉ số người bị lây nhiễm và tử vong tại các nước tiếp tục thay đổi khó lường như trò chơi xổ số. Nhưng đó chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”. Phần chìm của tảng băng là “những hệ quả không định trước” (unintended consequences).

Bên cạnh những tổn thất về người và của có thể đo đếm được (tangible losses) còn có những tổn thất không thể đo đếm được (intangible losses). Đó là những tổn thất không chỉ về kinh tế mà còn về chính trị, không chỉ về vật chất mà còn về tinh thần và lòng tin.

Trung Quốc đã phát triển kinh tế thần kỳ, sau ba thập kỷ (đến 2010) đã vượt qua Nhật trở thành siêu cường kinh tế thứ hai thế giới. Từ một nước nghèo, Trung Quốc trở thành nước thu nhập trung bình cao (Vũ Hán là 20.000 USD). Theo Credit Suisse (2019), trong 10% người giàu nhất thế giới (tài sản trên 109.430 USD) Trung Quốc có 100 triệu, Mỹ có 99 triệu.