Bauxite Việt Nam

Nguyễn Thông

Trong lúc người dân Venezuela đoàn kết đuổi cổ gã tổng thống gian lận phiếu Maduro khiến nó trốn chui trốn nhủi, phen này toi hẳn. 

Thì ở xứ An Nam người ta mải bận cãi nhau về việc cực kỳ hệ trọng của đất nước là... trùng tu cái cầu có mái ở phố cổ Hội An, tục gọi chùa Cầu (thực ra nó không phải chùa, gọi mãi thành quen).

Dạ Ngân

28 July 

(Tiếp tục tập Trong Vô Vàn - tâm trạng tồi tệ y như xưa). 

Tôi nhớ đó là khoảng năm 1984. Nhớ rõ vì khi ấy tôi mới bắt đầu xin được cơ quan một máy chữ cũ và viết trên máy. Chiếc máy hiệu gì không nhớ nữa, tệ quá, máy nhỏ xinh, xách tay nhẹ nhàng, như laptop so với computer để bàn vậy. 

Đã biết những ông bà lãnh đạo được thụ hưởng những tiêu chuẩn đương nhiên xứng với cương vị của họ. Ví như ô tô biển xanh. Ví như bảo vệ canh gác. Ví như nhà cao cửa rộng (còn gọi là nhà công sản). Ví như ăn uống không phải tự túc. Ví như chữa bệnh đã có Ban bảo vệ sức khỏe. Vân vân và vân vân.

Chúng tôi là số đông, một biển công nhân viên chức ăn lương. Họ cũng ăn lương và nếu lương có cao ngất thì họ cũng là số ít, chóp bu, như cái chóp nón lá, để ý làm gì. Và chúng tôi sạch thật dù có người thở dài tâm tư, dù không ít người ngước lên âm thầm bon chen, quẫy đạp. Tôi xác tín văn chương, ở nhà tập thể, nấu ăn bằng vỏ dừa đi xin về phơi khô làm chất đốt, luôn đi chợ chiều rau héo cá dạt, đêm đêm giăng mùng chụp xuống bàn để gõ máy chữ viết lách kiếm nhuận bút nuôi con. Má ghé, thấy con lạc loài khó hiểu, chỉ tặc lưỡi “Làm nghề gì moi tim moi óc ra ăn, quanh năm không thấy ai biếu xén gì trơn!”. Hóa ra má dân thường, má ở vùng sâu vùng xa mà má cũng cảm thấy có những người quanh năm được biếu xén!

Hà Sĩ Phu

Giang Công Thế

IMF và WB

Đỗ Ngọc Giao 

29-Jan-2024

Có một con vật lừng danh trong văn hóa dân gian nhiều nơi, mà, để cho tiện, ta tạm gọi là rồng. Thompson [1] xếp mọi thứ ‘rồng’ vô nhóm B11 trong bảng phân loại motif văn hóa dân gian thế giới.

Bài này tìm hiểu con rồng trong chuyện dân gian bên Tây, bên Tàu và bên ta.

Nguyen Khan

Những người ở Miền Nam chắc khó quên trận lụt kinh hoàng năm Giáp Thìn 1964 ở Miền Trung. Kinh hoàng đến mức đài phát thanh Sài Gòn liên tục kêu gọi “lá lành đùm lá rách”:

“Một con ngựa đau cả tàu không ăn cỏ

Miền Trung bão lụt mình làm ngơ sao đành”.

Năm nay cũng là năm Giáp Thìn 2024, tròn 1 Can 60 năm, tròn 5 Chi (mỗi Chi 12 năm) tính từ năm Giáp Thìn 1964.

Từ Thức

Hòa thượng Tuệ Sỹ 

Hoà thượng Tuệ Sỹ viên tịch.

Ít khi một nhà tu ẩn dật qua đời được nhiều người người nhắc tới như vậy.

Bởi vì trong một xã hội băng hoại, nhân phẩm đổ nát, ít có cơ hội được ca ngợi một người tốt, một tia sáng, một đôi chút hy vọng.

Nói về một người đáng kính cũng là một nhu cầu. Đó là một cách trấn an cho chính mình: đất nước chưa hoàn toàn bệ rạc, bởi vì còn những người như Tuệ Sỹ. Còn nước còn tát. Ở đây, tôi mạo muội dùng chữ Tuệ Sỹ trống không, như người ta viết về một nhà văn: Nguyễn Du, Nhất Linh. Bởi vì sinh thời, một người nhiều tình cảm, suy tư như ông, chắc muốn viết văn, làm thơ hơn cả.

Tuệ Sỹ tượng trưng cho tất cả những gì đã mất ở xã hội VN, nhất là nhân phẩm con người.

Nguyễn Thông 

Kỳ 1

Đâu đó trên mạng xã hội, trên phây búc, thậm chí cả trên báo chí chính thống mậu dịch quốc doanh, có những người dạng nhà này nhà nọ, tên tuổi, chức tước, danh tiếng cũng không đến nỗi nào, đã đăng đàn diễn thuyết, giáo hóa, chỉ đường. Giá họ cứ sòng phẳng như anh Quang lùn (Trần Nhật Quang) ăn nói bỗ bã thô tục, ruột ngựa, nghĩ gì nói thế đã đi một nhẽ. Đằng này, họ ra vẻ hiểu biết, nhiều lý luận (gớm, xứ ta lắm nhà lý luận) làm nhiệm vụ cởi trói trí tuệ cho thiên hạ. Tôi chỉ đề cập hai trường hợp. 

(Nghĩ lan man)

Tạ Duy Anh

Có ba câu chuyện liên quan đến xử án mà tôi thuộc từ thời trẻ khi đọc sách nhưng cứ liên tục phải suy ngẫm cho đến tận bây giờ.

Chuyện thứ nhất kể vua Salomon xử kiện vụ hai bà mẹ tranh nhau một đứa bé. Bà nào cũng khẳng định đứa trẻ là con của mình. Không thể tìm ra bằng chứng, vua Salomon bèn đưa ra phán quyết: Sẽ chặt đôi đứa bé, chia cho mỗi bà mẹ một nửa, thế là công bằng! Phán quyết vừa buông ra thì một bà mẹ vội quỳ ngay xuống, khóc lóc khấu đầu van xin nhà vua tha tội vì mình đã nói dối, bởi đứa trẻ là con của bà kia, xin nhà vua trả cho bà ta và XIN ĐỪNG CHẶT ĐÔI đứa bé. Nhà vua bèn chỉ mặt người vừa van xin bảo: “Mụ ra mà bế con mụ về” (Chỉ người mẹ thật mới hành xử như vậy), đồng thời lệnh tống người đàn bà còn lại vào ngục vì tội bắt cóc trẻ con.

Tương Lai

Trong bài tưởng niệm Albert Camus, Jean Paul Sartre viết: “Trong thế kỷ này, chống lại lịch sử, anh tiêu biểu cho con người hôm nay – có lẽ độc đáo nhất trong văn học Pháp”. Trước đó, Voltaire – nhà Khai sáng Pháp –thì viết một cách dí dỏm: “Đế quốc La Mã Thần thánh không thần thánh, chẳng La Mã, cũng chẳng phải là đế quốc”. Phải chăng vì thế mà Thomas Jefferson – tác giả của Bản Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ – nói rằng “Tôi thích những giấc mơ về tương lai hơn là lịch sử quá khứ”! Cho dù, Victor Hugo nói rằng: “Lịch sử là gì? Đó là tiếng vọng của quá khứ trong tương lai và là ánh phản chiếu của tương lai trên quá khứ”. Vậy mà ý tưởng của đại văn hào Pháp thường được trang trọng trích dẫn như một chân lý.

“Ôi trái tim đang bay theo thời gian” (Trịnh Công Sơn)

Tương Lai

Ông bạn ghé thăm, thấy tôi đang ngồi trước máy tính. Ngồi xuống cạnh, anh hỏi: “Đang đọc Ngô Thì Nhậm hả? Tìm người tri kỷ trong sách à? Có khi thế lại hay. Nhưng nó liên quan gì đến chủ đề ông đang viết?”.

“Cũng không rạch ròi lý do” – tôi trả lời – “nhưng bối cảnh ta đang sống khiến tôi nghĩ nhiều đến một “khuôn mặt trí thức” giữa thế cuộc rối ren, hỗn loạn như thời Trịnh-Nguyễn-Tây sơn thế kỷ XVIII”. Là nhân đọc bài của Nguyễn Mộng Giác “Khuôn mặt trí thức lớn thời Tây Sơn” đăng trên “Giai phẩm Tây Sơn Xuân Ất Hợi 1995” tôi hơi sững lại với lập luận và kiến giải độc đáo, phóng khoáng và gần với hiện thực lịch sử hơn nhiều so với những gì tôi đã đọc được về nhân vật mà “chưa có một người trí thức Việt Nam nào, từ xưa tới nay, có một đời sống tâm linh và đời sống trần thế phong phú đa diện cho bằng Ngô Thì Nhậm”![1]

Tương Lai

Hôm nay đúng 99 năm ngày sinh của người mà chúng ta yêu mến. Nhìn lên di ảnh của người ấy, lòng ngậm ngùi tưởng nhớ đến một nhân vật lịch sử đương đại đã rứt áo ra đi. Và đi mãi không trở về với chúng ta, những người đang khắc khoải về vận nước trước hoạ ngoại xâm của kẻ thù phương Bắc mà ông cha chúng là kẻ thù truyền kiếp của dân tộc ta. Chúng xưng là thiên triều, ở trung tâm thiên hạ, còn dân tộc ta bị liệt vào chư hầu Man, Di, Nhung, Địch phải thần phục chúng. Hậu duệ của những “thiên triều” mà điển hình là họ Tập đang nuôi ý đồ khôi phục lại đế chế từng chiếm giữ ngôi bá chủ, đã không từ một thủ đoạn bỉ ổi nào.

Tương Lai

“Bâng khuâng nhớ cảnh, nhớ người

Nhớ nơi kỳ ngộ…”. (Nguyễn Du)

Trong lá thư ngày 5.11.2010 gửi học sinh Chu Văn An niên khóa 1954-1955 tổ chức kỷ niệm 50 năm ngày ra trường, tôi có viết: “Dù muốn dù không chúng ta đã cùng lên một chuyến tàu lịch sử. Một chuyến tàu không có vé khứ hồi. Những sân ga rồi đây chúng ta còn có sức lướt qua, những nhà ga chúng ta sẽ đáp xuống, có thể có những bóng dáng quen thuộc, nhưng không là những nơi chúng ta đã từng đến. Thế giới đã thay đổi. Con đường phía trước chưa có bản đồ. Những kinh nghiệm có sẵn không còn đủ cho hành trình đi về phía trước. Những lời răn dạy cũ kỹ theo kiểu kinh nhật tụng lảm nhảm, đang gây khó chịu, không phải vì tuổi già khó tính, mà vì sức trẻ trong tư duy của mỗi chúng ta…”.

Cũng không hiểu tại sao tôi lại chọn con tàu, sân ga, và nhà ga để nói về lớp trẻ từng là học sinh của tôi cách nay gần 70 năm khi tôi đã chạm ngưỡng 87 như ai đó viết “Hẳn là thầy cũng già thôi / Hóa thân vào mỗi cuộc đời các em”.

Tương Lai

Nghêu ngao hát ngọng nghẹo chơi


Người cười nói xúc phạm người ngậm tăm

Siêng làm xúc phạm phàm ăn


Kẻ đi xúc phạm kẻ nằm dài lưng

Tương Lai

“Chợt nhìn lên một thoáng mây xa, chuyện ngày xưa dấu xưa còn đó… Hà Nội tôi xưa mãi rất xưa. Dù rất xưa chưa bao giờ cũ” (Ca khúc Hà Nội tôi của Nguyễn Cường)

Những ngày cuối thu, đã có những cơn mưa mùa đông giày vò những chiếc lá vàng rải trên mặt đường ướt át để rồi những tia nắng chợt sáng lên sưởi ấm những con phố và làm lung lay những tán lá uể oải gượng dậy như những người ngủ muộn. Nằm nghe tiếng hát Tùng Dương ngân nga ca khúc “Hà Nội Tôi” của người nhạc sĩ gốc Hà Nội gọi dậy trong tôi một nỗi niềm thương nhớ khó viết nên lời.

Nguyễn Cường nói: “Tôi có trọn vẹn một tuổi thơ bé, tuổi thanh niên trưởng thành ở khu phố cổ. Tôi biết rõ Hà Nội như lòng bàn tay mình và Hà Nội thấm đẫm trong mỗi ca từ giai điệu của tôi dù rằng bài hát đó là Madrak, Pleiku, Buôn Ma Thuột… Một nhạc sĩ đến từ Sài Gòn sẽ viết khác, tôi chắc vậy”.

Tương Lai

Hà Nội mùa thu

Cây cơm nguội vàng

Cây bàng lá đỏ

Nằm kề bên nhau

Phố xưa nhà cổ.

Mái ngói thâm nâu… (Trịnh Công Sơn)

Luật sư Đặng Đình Mạnh

Nếu bạn hỏi có cần quan tâm đến thời cuộc hay không, thì tôi có ngay câu trả lời là KHÔNG!
Nếu bạn vẫn ung dung trả 100.000 đồng đề mua xăng dù vẫn biết trong đấy chỉ có 45.000 đồng là giá xăng, nhưng có đến 55.000 đồng là thuế phí các loại, chưa kể đến yếu tố chúng ta là một quốc gia xuất khẩu dầu hỏa. Thì quả thật, tôi nghĩ bạn KHÔNG cần quan tâm đến thời cuộc.

Nếu bạn chấp nhận như lẽ đương nhiên khi con cái bạn rời ghế nhà trường mà không thể kiếm được việc làm, hoặc đi làm nhưng không thích ứng được với công việc vì sự đào tạo kém cỏi của hệ thống giáo dục. Thì quả thật, tôi nghĩ bạn KHÔNG cần quan tâm đến thời cuộc.

Nếu bạn cảm thấy là “hồng phúc của dân tộc” khi các chức vụ chính quyền cao cấp đều được trao cho những đứa trẻ ranh, bà con thân thuộc của lãnh đạo dù bất tài. Thì quả thật, tôi nghĩ bạn KHÔNG cần quan tâm đến thời cuộc.

Tương Lai

Ông lại đăng đàn rao giảng và dạy dỗ. Tôi lại phải ráng căng mắt để đọc bằng hết những lời “răn dạy” mà ông tự huyễn như những lời “lãnh tụ” dạy dỗ “quần chúng” hay của “đấng quân vương” ban lời chỉ dụ cho “đám thần dân”.

Cũng vẫn là những lời quen thuộc mà bộ hạ của ông dự thảo để ông thêm bớt bổ sung “sáng tạo” tí chút để in dấu ấn của mình. Của đáng tội, một trong những “thư ký” của ông mà tôi có dịp gặp gỡ từ hồi anh ấy ta làm viện trưởng một Viện Nghiên cứu về quản lý, cách nay cũng đã hơn 30 năm có lẻ, theo nhận xét có phần cảm tính của tôi, anh ấy là một người tử tế, có học hành hẳn hoi, nên lời văn, câu chữ chân phương, gọn ghẽ. Cũng là đoán mò thế, không biết có phải anh ấy chấp bút không. Thì cứ cho là thế đi để an tâm mà đọc bài rao giảng gồm 16 trang, 539 dòng và 8934 chữ đều đều thẳng tắp. Ấy là nói chép nguyên văn bài VOV.VN đưa ngày 15.9.2021.

Vẫn ngần ấy ý tứ đã quá quen thuộc nên thật sự là nhàm chán. Nhưng khi nghe ông Trọng nói thì ngoài những ề à vốn có của người có quyền muốn nói gì thì cứ thế phán mà ông ta thêm vào, để tỏ ra mình đã đỗ cử nhân văn chương ở Đại học Tổng hợp Văn Hà Nội như kiểu sử dụng mấy câu tục ngữ “Cá cậy vây, cua cậy càng” mà ông đắc ý dùng mãi. Chắc là ông ta không biết cũng ý ấy còn có nhiều câu hay hơn. Có lẽ trí tuệ cỡ ông không biết và nếu biết cũng không hiểu nổi lời răn dạy của người xưa: “Sức hèn chớ vác quá nặng, tiếng nói không có mấy trọng lượng chớ dạy dỗ người” (Lực vi hưu phụ trọng, ngôn khinh mạc khuyến nhân, 力微休負重. 言輕莫勸人).

Hai buổi tối liền giáp Tết Con Trâu 2021, Nguyễn Anh Tuấn từ Boston về ghé thăm như đã hẹn. Hai chúng tôi ngồi với nhau trước ấm trà nóng thoảng mùi hương sen, nghĩ và nói với nhau về ông Sáu Dân. Đã hơn nửa năm chỉ biết thu mình trước cái máy tính không rời khỏi căn phòng một bước vì bệnh kéo dài thì với tôi, đây là một giải tỏa thú vị. Cũng có thể nói là một ưu ái của người bạn trẻ ở xa về dành cho tôi.

Tuấn đang cùng với các bạn Mỹ tiến hành một công trình nghiên cứu về Võ Văn Kiệt trong kế hoạch hoạt động của họ và muốn tôi cung cấp những hiểu biết, suy ngẫm và kỷ niệm riêng tư với ông Sáu Dân. Tôi nhớ đến một nhận xét của giáo sư John Quelch – Phó Hiệu trưởng trường kinh doanh Havard – mà trước đây rất lâu Tuấn đã kể với tôi về cảm nghĩ của ông về Võ Văn Kiệt khi nghe tin ông qua đời: “Buồn quá, thế là dự định mời nhà lãnh đạo kiệt xuất của Việt Nam Võ Văn Kiệt đến đây nói chuyện sẽ không bao giờ thực hiện được nữa, một nhà lãnh đạo như vậy ở bất kỳ quốc gia hay dân tộc nào cũng không dễ có được đâu”!

Thời gian có hạn, cho dù Tuấn đã ngồi với tôi đến 23g30, tôi chọn hướng trao đổi lần này là bàn về “chất hào hoa rất văn hóa của con người tự làm ra mình trong cuộc sống, trở thành người trí thức xứng với danh hiệu ấy”. Đây là nhận xét của anh Việt Phương, người mà cả hai chúng tôi đều rất gần gũi, yêu thương.

Không lần nào Tuấn đến thăm tôi mà không nhắc đến Sáu Dân và Việt Phương, nhất là ba năm gần đây, khi mà Việt Phương cũng đã về thế giới bên kia với Sáu Dân cho dù anh đã khẩn khoản vật nài:

“Đời cần người lúc này bao xiết kể

Người đừng đi đừng đi đừng đi!”

Vũ Kim Hạnh

Dân Nam Bộ hay nói: "Nhanh gọn lợi" thì tốt hơn "Đông vui hao".

Vừa nói vừa cười khà khà mà nghĩ lại, đụng nhiều chính sách thâm trầm lắm đó.

Mới đây, tại Hội nghị tổng kết 3 năm thực hiện nghị quyết Thuận Thiên, Thủ tướng đưa ra 8 giải pháp. Cũng là công phu. Những chữ thu gọn thành công thức này gần đầy thường được dùng, như 5K phòng dịch của Bộ Y tế, nghe có lý.

Nhưng với 8 chữ G, tôi xin góp ý để chỉ đạo của Thủ tướng càng dễ thực thi hơn (thực thi cho được mới hay, chứ đâu cần nói để nghe cho hay?).

Giao, Giáo, Giang, Gắn, Giỏi, Giàu, Già, Giới – 8 chữ G này không ăn nhập với nhau, có mấy chữ bị trùng nghĩa (Giỏi , Giàu, Già, Giới), và dài mà không vần điệu nên trúc trắc, khó nhớ.

Tôi đề nghị 5G thôi, đi thành 2 cặp (tương tự về âm sắc) và thêm 1 chữ G khác: GIAO-GIANG / GẮN-GIÁO và GIẢM.

Tôi đã đọc lại báo cáo kinh tế ĐBSCL mà VCCI và Fulbright công bố lần thứ nhất Tháng 12/2020. Đọc lại luôn nghị quyết Thuận Thiên 120. Đọc các bài tường thuật lời Thủ tướng tại Hội nghị 3 năm thực hiện NQ 2017 Thuận Thiên. Và thấy, những gì đã là chuyện muôn thuở thì không cần nhắc cho đủ mà nên nói những gì đang nghiêm trọng, nóng, cần giải quyết (hướng tới Phát triển bền vững đồng bằng).