Bauxite Việt Nam

Lê Tuyết

Người phụ trách tuyển dụng một nhà máy sản xuất tôn thép ở Bình Dương nói với tôi, gần tháng qua anh không tìm được nhân sự lấp vào chỗ trống mà người thợ sửa ôtô để lại, để đi xuất khẩu lao động.

Người thợ đã nghỉ việc có trình độ trung cấp, 5 năm kinh nghiệm. Với công việc chính là kiểm tra, bảo trì đội xe vận chuyển hàng của nhà máy, anh nhận lương cứng mỗi tháng 15 triệu đồng, chưa tính tăng ca và phụ cấp. Trước Tết, anh báo nghỉ việc để sang Nhật làm trong nhà máy sản xuất linh kiện ôtô. Tổng chi phí cho chuyến xuất ngoại hết chừng 150 triệu đồng, từ khoản dành dụm hơn hai năm làm việc ở công ty. Dù được thuyết phục ở lại với mức lương cứng nâng lên 17 triệu, anh vẫn quyết nghỉ. Ở Nhật, anh được hứa hẹn lương cao gấp ba lần.

T.K. Tran

15 tháng 2 2023

Gửi đến BBC News Tiếng Việt từ Stuttgart, Đức

ẢNH: GETTY IMAGES

Theo báo chí Việt Nam, hiện nay có trường hợp hơn 200.000 người lao động sẽ không có lương hưu, mất trắng các phúc lợi khác… mặc dù họ đã đóng phần tiền lương để được bảo hiểm đầy đủ theo quy định của luật pháp.

Từ năm 1995, Bảo Hiểm Xã Hội (BHXH) cho người lao động (NLĐ) được đưa vào thực hiện ở Việt Nam.

Bảo hiểm này bao gồm bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, tai nạn lao động… và quan trọng nhất là lương hưu trí. Bảo hiểm này tương đối mới mẻ vì trước đó, chỉ có công chức nhà nước, quân nhân mới có lương hưu.

Trên nguyên tắc, bảo hiểm này có tính cách bắt buộc cho người lao động làm việc có lương cố định.

Chủ xí nghiệp trích 10,5% lương người lao động, góp thêm 21,5% phần của họ và phải chuyển khoản như vậy tổng cộng là 32% lương NLĐ vào Quỹ BHXH.

Sau tối thiểu 20 năm đóng góp, khi họ đến tuổi về hưu NLĐ sẽ được Quỹ BHXH chi trả lương hưu hàng tháng.

Tuy thế, theo báo chí trong nước, hiện nay có trường hợp hơn 200.000 NLĐ sẽ không có lương hưu, mất trắng các phúc lợi khác… mặc dù họ đã đóng phần tiền lương để được bảo hiểm đầy đủ theo quy định của luật pháp.

Vì đâu nên nỗi?

Bảo vệ nạn nhân

Bài 4 trong loạt bài về phòng, chống buôn người

(Loạt bài về phòng, chống buôn người này là sản phẩm của sự hợp tác giữa Việt Nam Thời Báo và Liên Minh Bài Trừ Nô Lệ Mới ở Á Châu (Coalition to Abolish Modern-day Slavery in Asia, CAMSA), một chương trình của tổ chức BPSOS.)

Theo Luật Bảo Vệ Nạn Nhân Buôn Người được Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua năm 2000, hàng năm Bộ Ngoại Giao phải phúc trình cho Quốc Hội tình trạng buôn người ở các quốc gia trên thế giới, kể cả chính Hoa Kỳ, và xếp hạng các quốc gia này về nỗ lực phòng, chống buôn người. Các quốc gia bị xếp Hạng 3, là hạng thấp nhất, phải đối mặt với các biện pháp cấm vận và chế tài cá nhân.

Sơn Nguyễn

(Dân trí) - Đó là nội dung được thảo luận tại buổi công bố kết quả cuộc điều tra "bức tranh người di cư đến Hà Nội" của Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Cork (UCC, Ireland).

Nghiên cứu mới đây giữa 2 trường đại học lấy Hà Nội là điểm tham chiếu nhằm xác định các rào cản xã hội và các vấn đề nhà ở, y tế, giáo dục bên cạnh việc làm, thu nhập của lao động di cư từ nông thôn lên thành phố.

Lao động di cư luôn tìm kiếm cơ hội mới để thay đổi công việc (Ảnh: Sơn Nguyễn).

Chia sẻ về những hạn chế trong vấn đề kinh doanh có trách nhiệm của doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Giám đốc Văn phòng Luật sư NHQuang&Cộng sự cho rằng: Lao động cưỡng bức vẫn còn tồn tại ở Việt Nam dưới các hình thức khác nhau trong tuyển dụng lao động.

COVID-19 làm trầm trọng hóa vấn đề quyền người lao động

Theo Luật sư Nguyễn Hưng Quang, trưởng nhóm nghiên cứu “Báo cáo Đánh giá hiện trạng về tình hình kinh doanh có trách nhiệm" (thuộc Dự án Kinh doanh có trách nhiệm do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc UNDP Việt Nam phối hợp với Bộ Tư pháp thực hiện), vấn đề kinh doanh có trách nhiệm trong cả 5 lĩnh vực đầu tư có trách nhiệm, quan hệ lao động và quyền lao động, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền của nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đều có nhiều bất cập nổi cộm. Trong đó, bàn riêng về quan hệ lao động và quyền lao động, pháp luật Việt Nam đã có nhiều quy định về cấm lao động cưỡng bức. Tuy nhiên, hiện tượng lao động cưỡng bức vẫn còn tồn tại dưới các hình thức khác nhau trong tuyển dụng lao động.

Nhiều người thắc mắc, số tiền công đoàn tháng nào cũng bị thu đều như vắt chanh, được sử dụng như thế nào? Số đó nhiều hay ít? Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) có ý nghĩa gì với cuộc sống của chúng ta?... 

Theo kết quả kiểm toán mới nhất, kiểm toán năm 2019 tại Tổng LĐLĐVN thì: Sau khi thu cả núi tiền, có phần tổng chi là 14.508 tỷ đồng.

Mai Lan

Dường như thời gian dịch bệnh corona kéo dài đang khiến người ta lãng quên luôn cho đòi hỏi của quyền tự do công đoàn mà Việt Nam đã cam kết trong những thỏa thuận FTA - Free Trade Agreement, Hiệp định Thương mại Tự do.

Ở Sài Gòn trước tháng Tư 1975, chỉ riêng làng báo có ít nhất 4 tổ chức hội đoàn dân sự để bảo vệ quyền lợi của các ký giả: Nghiệp đoàn ký giả Nam Việt, Hội ái hữu ký giả Việt Nam, Nghiệp đoàn ký giả Việt Nam, Biệt đoàn ký giả nhân dân tự vệ. Dĩ nhiên là trong cả 4 hội đoàn này, có rất nhiều thành viên từ tổ chức Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Nghĩa là có yếu tố chính trị.

Dù chưa được quen thuộc nhiều với các định chế kinh tế và tài chính quốc tế, hay các nền kinh tế tư bản lớn, thể chế chính trị Việt Nam Cộng hòa đã biết sớm theo các quy luật của nền kinh tế thị trường và nhất là nhấn mạnh vai trò khu vực tư nhân.

Lẽ đó nên cũng không lạ khi hầu hết báo chí ở miền Nam thời đó là nằm trong tay những ông, bà chủ tư nhân. Nhiều tờ báo công khai chỉ trích chính phủ từ đệ nhất đến đệ nhị cộng hòa. Nhiều hội đoàn dân sự mà nay gọi là các công đoàn độc lập, vẫn được hoạt động hợp pháp mà không gặp bất kỳ cản trở gì từ chính phủ, kể cả khi những hội đoàn này công khai mở ra những cuộc biểu tình phản đối chính sách nào đó của nhà cầm quyền, thậm chí cả yêu cầu tổng thống phải từ chức.

Diện mạo làng báo Sài Gòn với tất cả quyền tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do biểu tình, tự do thể hiện quyền lựa chọn chính trị được thể hiện rõ trong tập “Hồi ký không tên” do Nhà xuất bản Trẻ phát hành cuối tháng 12-2004, Công ty văn hóa Phương Nam tái bản nhân dịp giỗ lần thứ 7 của nhà báo Lý Quý Chung - tức nhà báo chuyên viết thể thao bút danh Chánh Trinh (1940 - 2005). Ông cũng là một dân biểu và nghị sĩ đối lập dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Ông từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Thông tin trong chính phủ tồn tại 2 ngày của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa cuối cùng Dương Văn Minh.

Nguyễn Đình Cống

Đã có thời người ta cho rằng các xã hội hơn thua nhau ở năng suất lao động (NSLĐ). Điều đó chỉ đúng một phần. Ngoài NSLĐ còn phải kể đến HIỆU QUẢ .

Cần phân biệt NSLĐ cá thể và NSLĐ trung bình của xã hội. Ở Việt Nam hiện nay NSLĐ của một số cá thể không thua kém gì so với thế giới. Đó là lao động của các nhà phát minh sáng chế, của một số thầy giáo và thầy thuốc, của những công nhân và nông dân lành nghề, của những nghệ nhân v.v…Tạm gọi họ nằm trong số lao động sản xuất trực tiếp. Thế nhưng NSLĐ của xã hội lại quá thấp. Vì sao vậy? Vì rằng trong xã hội VN hiện nay có khá đông người nhận lương để làm những việc vô tích sự (làm cũng được mà không làm sẽ tốt hơn), những người làm ít chơi nhiều, lại còn lắm kẻ cản trở công việc chính đáng của người khác, tạm gọi họ nằm chủ yếu trong số lao động gián tiếp ( tạm gọi vì chưa thật chính xác).

Xin kể ra vài loại người như vậy, đó là :

+ Khá đông người trong hệ thống bộ máy 3 tầng ở mọi cấp (Đảng - Chính quyền - Mặt trận),   họ chồng chéo và dẫm đạp lên nhau, chỉ có một số ít làm việc thực sự;

+ Quá  đông người trong hệ thống tuyên giáo, truyền thông, thi đua;

+ Lực lượng bảo vệ thi hài lãnh tụ, lực lượng tổ chức các ngày lễ kỷ niệm;

+ Những người ngồi trong các văn phòng hiện đại để thảo nghị quyết, thảo điện khẩn, chỉ đạo từ xa những việc mà cấp dưới và người dân biết rõ hơn;

+ Những người tạo ra các oan sai và bất hợp lý cùng rất nhiều công sức để khắc phục chúng.

Công nhân nhà máy may ở Việt Nam.

Việc Quốc hội bù nhìn phê duyệt một công ước quốc tế phức tạp có vẻ không phải là điều gì đó có tiềm năng tạo ra những thay đổi lớn trong xã hội Việt Nam. Tuy nhiên, vào thứ Sáu, ngày 14 tháng 6, Quốc hội đã phê chuẩn Công ước 98 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về thương lượng tập thể và quyền tổ chức. Đây là một tin quan trọng - khi phê chuẩn Công ước 98 ILO, Việt Nam đã tạp ra  nhiều đối nghịch và căng thẳng.

Hai trong số các công ước - Công ước 87, quyền tự do lập hội và bảo vệ quyền tổ chức, và Công ước 98, quyền tổ chức và thương lượng tập thể - được coi là cơ bản cho khả năng cơ bản cho các công đoàn độc lập hoạt động và hoạt động độc lập mà không có sự can thiệp của nhà nước hoặc chủ lao động. Công ước 98 cho phép người lao động được bảo vệ chống phân biệt đối xử, và cho phép người lao động và chủ lao động điều hành tổ chức của họ mà không can thiệp lẫn nhau. Công ước 87 cho phép người lao động thành lập và tham gia các công đoàn do chính họ lựa chọn mà không cần sự cho phép trước.

Hiện tại, Việt Nam chỉ có một liên đoàn lao động do nhà nước lãnh đạo, Liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN), phụ thuộc vào cả Đảng Cộng sản cầm quyền cũng như của người sử dụng lao động. Công đoàn độc lập hiện đang bị cấm. Ở cấp quốc gia, LĐLĐVN trực thuộc đảng, trong khi ở cấp doanh nghiệp, Công đoàn do các nhà quản lý chi phối. Không có gì lạ khi một đại diện công đoàn lại là giám đốc nhân sự của công ty hay một người có chức vụ tương tự.

Hai công ty dầu mỏ đã sử dụng ISDS để tránh thuế trong nước.

Công nhân nhà máy Pouyuen – Việt Nam trong một cuộc biểu tình trước đây. Photo Courtesy

Mười ngày nữa, các đại biểu Khóa 14 của Quốc hội Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam sẽ tề tựu về Hà Nội dự Kỳ họp thứ 7. Điểm đáng chú ý nhất trong kỳ họp kéo dài gần một tháng (theo dự kiến sẽ khai mạc vào 20 tháng 5 và bế mạc vào 14 tháng 6) này, có lẽ sẽ là tiết mục nghe chính phủ trình bày Báo cáo thuyết minh về Công ước 98 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) để chuẩn bị xem xét – phê chuẩn và thảo luận về Dự luật Sửa đổi Luật Lao động hiện hành.

***

ILO có tám công ước được xem là căn bản: Công ước số 87 và 98 về Tự do hiệp hội và Thương lượng tập thể. Công ước 29 và 105 về Xóa bỏ lao động cưỡng bức và Bắt buộc. Công ước số 100 và 111 về Xóa bỏ phân biệt đối xử trong việc làm và Nghề nghiệp. Công ước số 138 và 182 về Xóa bỏ lao động trẻ em.

Cách nay 21 năm (1998), các quốc gia thành viên của ILO đã thông qua Tuyên bố về Các nguyên tắc và quyền cơ bản tại nơi làm việc, cũng như cách thức giám sát – thực hiện tuyên bố này (Tuyên bố ILO 1998), với lõi là tám công ước căn bản.

Tuy là thành viên của ILO nhưng Việt Nam chỉ hành xử như một… quan sát viên. Việt Nam không xem xét – phê chuẩn tám công ước cơ bản xác lập các quyền căn bản của người lao động, đặt định các nguyên tắc để bảo vệ những quyền này. Thời thế đổi thay, sau khi nội lực quốc gia bị các doanh nghiệp nhà nước làm cho thất tán, kinh tế càng ngày càng phụ thuộc vào vốn đầu tư từ ngoại quốc và xuất khẩu, gia nhập các hiệp định thương mại tự do đa phương trở thành chuyện sống còn của Việt Nam.

Để bảo đảm văn minh và công bằng, những quốc gia tham dự vào các hiệp định thương mại tự do đa phương luôn đòi đối tác phải thực thi Tuyên bố ILO 1998.

Văn minh là kiểm soát để nỗ lực thúc đẩy thương mại tự do không thể gạt bỏ nhân vị, nhân phẩm ở bất kỳ đâu.

Thực hiện các giải pháp bảo vệ nhân vị, nhân phẩm thì tốn kém (nhà xưởng phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt nhằm ngăn ngừa ô nhiễm, nơi làm việc phải thoáng và đủ sáng, ngay cả nhà ăn, nhà vệ sinh cũng phải đúng tiêu chuẩn,…), cho nên không có quốc gia nào tham dự những hiệp định thương mại tự do đa phương được miễn trừ. Có như vậy mới ngăn ngừa được tình trạng hạ giá thành bằng cưỡng bức lao động, tiết kiệm chi phí đầu tư vào nhà xưởng, ngăn ngừa – xử lý ô nhiễm… để tạo ra ưu thế trong cạnh tranh.

Thiên hạ tự nguyện chấp nhận những ràng buộc đó vì chúng vừa nhân đạo, vừa giúp duy trì sự công bằng. Riêng Việt Nam, sau một thời gian dài ngần ngừ đành gật đầu. Trong quá trình tìm đủ mọi cách để trở thành thành viên của TPP (Hiệp định Đối tác thương mại Xuyên Thái Bình Dương, CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) và EVFTA (Hiệp định Thương mại Tự do Liên Âu – Việt Nam), Việt Nam đã phê chuẩn 5/8 công ước căn bàn của Tuyên bố ILO 1988.

Nguyễn Quang Duy

Năm 2017, Samsung Việt Nam đạt doanh thu gần 64 tỷ Mỹ kim, giá trị xuất cảng đạt trên 54 tỷ Mỹ kim, chiếm trên 25% tổng giá trị xuất cảng của Việt Nam, lợi nhuận ròng đạt 5,8 tỷ Mỹ kim và góp phần giải quyết việc làm cho 160.000 lao động.

Nửa đầu của năm 2018 Samsung lại tiếp tục mở rộng sản xuất, xuất cảng và lợi nhuận một cách khủng khiếp. Nhìn vào những con số đủ thấy Samsung đang đóng góp phần lớn cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Chiến tranh thương mãi Mỹ Trung là cơ hội để chúng ta suy ngẫm về phương cách phát triển đất nước dựa trên các công ty đa quốc gia như Samsung.

Đầy bất công…

Trên lý thuyết khi thị trường lao động bão hòa tiền lương sẽ quyết định bằng năng suất lao động và sẽ tương đương giữa các nước theo kinh tế thị trường.

Đầu năm 2018, Giáo sư Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) có cho biết:

“Tôi có hỏi Tổng Giám đốc Samsung Bắc Ninh về năng suất lao động bình thường người Việt làm cho công ty này họ chỉ học hết phổ thông và có đào tạo 1-2 tháng, so với Hàn Quốc thế nào. Ông ấy trả lời sau một vài năm đạt được 80% năng suất lao động của Hàn Quốc. Điều đó lý giải vì sao Samsung lại đầu tư nhiều vào Việt Nam. Bởi vì năng suất bằng 80% nhưng tiền lương lại bằng 30%”.

Sáng ngày 28/11/2017, bên lề hội thảo Liên kết trong phát triển ngành công nghiệp điện tử ở Việt Nam, ông Bang Hyun Woo, Phó Tổng Giám đốc Samsung cho biết:

“Năng suất lao động của người Việt Nam không hề thấp. Khi so sánh với người Hàn Quốc cũng đạt tầm 98 - 99%, gần như tương đương. Ở công ty khác thì chúng tôi không biết nhưng ở Samsung thì là như vậy”.

Các nhà máy Samsung tại Việt Nam sản xuất gia công theo dây chuyền được cài đặt một tốc độ cố định. Vì thế bất kể người làm việc trên dây chuyền là người nước nào đều làm việc như nhau. Nói cách khác người chạy theo máy nên năng suất lao động là cố định.

Vũ Quốc Ngữ dịch

Chính quyền huyện Di Linh phải hành động ngay lập tức để đảm bảo an toàn cho nhà hoạt động nhân quyền Đỗ Thị Minh Hạnh, sau khi côn đồ ném gạch đá tấn công nhà riêng của gia đình cô ba lần trong hai tuần qua, Ân xá Quốc tế (Amnesty International) nói.

Đỗ Thị Minh Hạnh, một thành viên của phong trào Lao động Việt ủng hộ quyền lao động ở Việt Nam, lần đầu tiên bị tấn công vào tối ngày 24 tháng 6. Khoảng một chục người đàn ông bắt đầu ném đá vào nhà của gia đình cô. Cuộc tấn công lại được tiến hành lần nữa vào ngày 27 tháng 6, và côn đồ còn ném thiết bị gây nổ. Cuộc tấn công bằng gạch đá bạo lực nhất xảy ra vào đêm 30 tháng 6. Các cuộc tấn công gây ra thiệt hại lớn cho gia đình cô, phá vỡ kính và mái ngói và làm hỏng đồ nội thất.

Mặc dù Minh Hạnh có gọi điện đến một số cảnh sát ở địa phương nhưng không ai nghe máy để hỗ trợ cô và người cha 76 tuổi của cô.

Người Việt

Thợ may làm tại một xí nghiệp may cỡ nhỏ ở ngoại ô Hà Nội. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)

K’tem

K’tem (Danlambao) - Mỗi lần chứng kiến cảnh người công nhân Việt Nam “đình công”, lòng luôn đau xót. “Đình công” chỉ là cách gọi dễ dãi. Nó chưa phải là cuộc đình công đúng nghĩa, nó cũng không phải là cuộc lãng công theo ngôn ngữ công nghiệp. Thật sự, nó chỉ là cuộc bỏ việc, một cuộc không chịu vào bên trong công ty để làm việc của những người không còn cách nào nữa để phản đối. Nếu có dịp chứng kiến hình ảnh đình công của công nhân Nam Hàn hay công nhân Đài Loan đình công trên đất nước họ mới cảm nhận được thân phận người công nhân Việt Nam. Họ đứng trước khuôn viên xí nghiệp, hai tay buông thỏng, gương mặt hoang mạng, ánh mắt ngại ngần. Một ngày nghỉ việc, một ngày không lương, có thể bị chủ đuổi, có thể đối diện nhiều ngày bị đói, và trầm trọng hơn có thể nhận lãnh tai vạ do những tên Công an chìm từ đám đông. Chưa hết tai vạ ấy có thể đến tận nhà trọ họ ở và xa hơn họ có thể bị bỏ tù.

Vụ cháy tại công ty Yupoong (Ảnh cắt từ clip tại hiện trường)

Hai tập đoàn Adidas và Puma đã đề nghị công ty Trách nhiệm hữu hạn (TNHH) Yupoong Việt Nam tạm ngưng đuổi việc gần 1.900 công nhân sau vụ cháy ngày 21/9.

LĐV* 21/9/2014 - Một bản tường trình trong Quốc Hội Mỹ vừa tiết lộ rằng Mỹ và Việt Nam đang bàn để Việt Nam làm 2 việc, là sửa luật để trả lại quyền có công đoàn độc lập cho người lao động, và lập ra cơ chế để theo dõi coi người lao động có bị ngăn cản khi dùng quyền này hay không. Bản tường trình cũng nói rằng Việt Nam phải làm xong 2 việc này thì Quốc Hội Mỹ mới cứu xét Thương Ước Xuyên Thái Bình Dương (TPP).

     Trong Hạ Viện Mỹ có một Ủy Ban về tài chánh, mang tên Ways & Means. Dân Biểu Sander Levin, thành viên cao cấp của ủy ban này, là người viết bản tường trình nói trên, công bố ngày 18/9. Dưới tiêu đề "Quyền lao động" trong phần có tựa đề "Chặng đường còn lại cho TPP", ông Levin viết:

Đại diện Phong trào Lao Động Việt, cô Đỗ Thị Minh Hạnh đọc tuyên cáo hôm 5/8

Công đoàn độc lập phải là tổ chức xã hội do chính công nhân thành lập, thật sự hướng đến công nhân, lấy công nhân làm trung tâm và bảo vệ quyền lợi thiết thực của mỗi công nhân trong từng nhà máy, xí nghiệp.

Công đoàn độc lập không thể là một tổ chức hữu danh vô thực như Tổng liên đoàn lao động Việt Nam (TLĐLĐVN) và các cấp công đoàn cơ sở của hệ thống nhà nước, khi các tổ chức này đã chỉ được biết đến như một khâu trung gian hưởng thụ 2% trên tổng quỹ lương doanh nghiệp mà chưa hề đồng thuận với bất kỳ yêu cầu biểu thị chính đáng nào của công nhân trong gần 1.000 cuộc đình công tự phát hàng năm.