Cảm nhận về Đất Nước ngày nay
Có lẽ bất cứ ai trải qua năm tháng cắp sách tới trường đều được học về Trường ca Mặt đường khát vọng của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, trong đó chương V có bài thơ Đất Nước của ông trong chương trình học phổ thông Trung học. Đất Nước là gì trong trái tim của mỗi người con dân đất Việt, càng lớn lên, càng trưởng thành thì cảm nhận về Đất Nước thêm rõ ràng và thấm đậm hơn trước những biến cố mà Đất Nước đang trải qua.
Đề thi ngữ văn năm nay đưa ra trích đoạn trong bài Đất Nước, từ đó nói lên cảm nhận và quan điểm của mình. Đất Nước là gì sao mà nghe mông lung trừu tượng đến như vậy? Nhưng nó lại gần gũi, thân thương như chính sinh hoạt cuộc sống của ta. Đó là nơi anh đến trường, là nơi em tắm, là điểm hẹn hò, là nỗi nhớ, là tình yêu đôi lứa.
Nhưng hiện thực đất nước có bình an như vậy không? Giờ đây nơi trường học bạo lực học đường diễn ra triền miên. Suối nguồn, sông cả và biển lớn bị nhiễm độc thành một hệ thống bởi xả thải hủy hoại môi sinh.
Rừng xanh bị tàn phá còn tổ ấm nào cho chim phượng hoàng có chốn dung thân, kỳ hoa dị thảo trở nên héo úa tàn tạ. Biển xanh đại dương bao la liệu còn là môi trường sống an toàn cho cá? Ngư ông “móng nước biển khơi” khi Formosa xả độc tố ngày ngày không ngưng nghỉ?
Lễ trao giải thưởng Văn Việt lần thứ hai tại Sài Gòn
| Sáng ngày 3-3-2017 tại Sài Gòn, đã diễn ra lễ trao Giải Văn Việt lần thứ hai (căn cứ trên các tác phẩm đăng trên Văn Việt năm 2016) gồm: 1 giải đặc biệt, 2 giải chính thức về thơ, 1 Giải chính thức về nghiên cứu phê bình, 2 Giải của Chủ tịch Hội đồng về Văn. Giải thưởng này do Ban Vận động Văn đoàn Độc lập Việt Nam sáng lập Năm ngoái, lễ trao Giải Văn Việt lần đầu tiên đã gặp khó khăn vì bị nhà cầm quyền cản trở, không thể tổ chức tại nhà hàng như dự định, phải rút về nhà riêng của nhà thơ Ý Nhi và GS Nguyễn Lộc. Năm nay, mọi việc có phần thông thoáng hơn, được tổ chức hẳn hoi ở quán cà phê nổi tiếng Sỏi Đá, có màn hình chiếu slide và booklet giới thiệu tác phẩm được giải, và nhất là có đông đảo người dự thuộc nhiều thành phần và từ nhiều nơi trong, ngoài nước (Hà Nội, Quảng Bình, Hội An, Vũng Tàu, Sài Gòn, Pháp, Mỹ, Canada). Tuy vậy, một số nhà văn quen thuộc như Phạm Đình Trọng, Lê Phú Khải vẫn được “chăm sóc đặc biệt” từ tối hôm trước nên đành ngồi nhà đón đợi tin tức cuộc họp do bè bạn đưa về. Riêng nhà văn Phan Đắc Lữ, do biết “lánh nạn” từ sớm nên cũng đã có mặt chung vui với anh em, mặc dầu việc đi “ngủ náu” ở tuổi ngoài 80 là việc không chút dễ dàng. Ban tổ chức giải cho biết đã có thư mời Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Nhà văn TP.HCM tham dự, tuy vậy có lẽ vì những lý do nào đấy hai hội đoàn văn chương này đã không có đại biểu. Phía cơ quan an ninh cũng nhận được thư mời nhưng thay vì cử người đến dự, thì AN lại cử khá nhiều nhân viên công lực đến bao quanh và ghi hình toàn bộ buổi lễ. Âu đó cũng là một biệt lệ của Việt Nam trong không khí “dân chủ đến thế là cùng” của thời điểm hôm nay, góp phần vào sự long trọng cho giải thưởng danh giá này. Trong số khách mời từ Hà Nội, có ông Nguyễn Quang A, nhà tài trợ lớn của giải, ông Phạm Xuân Nguyên, chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội, ông Thái Kế Toại, cựu Giám đốc Hãng phim Công an (hai nhà văn họ Phạm và họ Thái/Lê đều ở trong Ban vận động của Văn đoàn, riêng Phạm Xuân Nguyên còn nằm trong Hội đồng xét giải). Có mặt trong buổi lễ gồm hầu hết những người trong Hội đồng giải thưởng và một số nhà văn trong Ban vận động Văn đoàn chủ yếu cư trú ở Sài Gòn: Chủ tịch, nhà văn Nguyên Ngọc; thường trực, nhà thơ Hoàng Hưng; các thành viên: nhà thơ Ý Nhi, nhà thơ Hoàng Vũ Thuật, nhà thơ Bùi Chát, nhà văn Ngô Thị Kim Cúc, nhà nghiên cứu Hoàng Dũng. Nhà báo Đinh Quang Hùng (người đầu tiên tài trợ cho Quỹ). Nhiều cộng tắc viên và bạn bè như nhà báo tự do Nguyễn Công Bình, nhà thơ Nguyễn Duy, hoạ sĩ Lý Trực Dũng, GS Nguyễn Đăng Hưng, nghệ sĩ Kim Chi… và một số vị không muốn nêu tên cũng đã hiện diện làm cho cuộc họp thêm phần vui vẻ. Đặc biệt các gương mặt hải ngoại có nhà phê bình Đặng Tiến (Pháp) nhân về thăm quê hương trong dịp Tết vừa rồi, đã nhiệt tình nán lại để dự họp, nhà văn, dịch giả Lý Lan, trở về từ nước Mỹ và nhà văn Nam Dao từ Canada. Tác giả Ngô Thế Vinh (California, Mỹ), người được giải thưởng đặc biệt lần này với hai tác phẩm: Cửu Long cạn dòng, biển Đông dậy sóng, và Mekong dòng sông nghẽn mạch, vì không có điều kiện vê tham dự nên đã ủy quyền cho nhà thơ Lý Đợi của nhà xuất bản Giấy Vụn nhận thay. Ban Vận động Văn đoàn độc lập Việt Nam là một tổ chức xã hội dân sự, ái hữu nghề nghiệp, thành lập và hoạt động từ ba năm nay, hoàn toàn độc lập đối với mọi hệ thống tổ chức và thiết chế trong và ngoài nước. Như lời của nhà văn Chủ tịch Nguyên Ngọc, lần trao giải này tiếp tục khẳng định quyền tự do sáng tác và quyền công bố tác phẩm là quyền tối thiểu nhưng lại tối thiêng liêng của mọi nhà văn và người cầm bút Việt Nam, ở bất cứ vùng miền nào trên trái đất, bất chấp sự ngăn cấm của nhà cầm quyền, chỉ vì những lý do phi văn chương (như không xin phép cơ quan công quyền mà dám sát cánh cùng nhau hình thành một tổ chức sáng tác nhằm mục tiêu đẩy mạnh sự phát triển văn học nghệ thuật của đất nước, hoặc không thông qua Ban Tuyên giáo mà dám cho ra mắt những tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao nhưng lại bị coi là “nhạy cảm” kiểu Chuyện kể năm 2000 của cố nhà văn Bùi Ngọc Tấn). Đó không chỉ là đòi hỏi sống còn của từng nhà văn mà cũng là của chính tương lai nền văn học nghệ thuật dân tộc. Không có những quyền tự do tối thiểu đó thì không thể có một nền văn học đàng hoàng, đúng nghĩa, cũng như khó lòng vươn tới một triển vọng cao và xa cho văn học của nước nhà, với những tác phẩm được nhân loại ghi nhận. Trong khi chờ đợi một bài tường thuật đầy đủ và chi tiết, xin mời bạn đọc xem trước một số hình ảnh qua youtube mà chúng tôi lượm lặt trên mạng trong ngày hôm nay, đồng thời đọc bài phát biểu của nhà văn Ngô Thế Vinh bằng hai thứ tếng Việt và Anh (xin được phép trích nguồn từ trang Văn Việt – https://vandoanviet.blogspot.com/2017/03/ngo-vinh-dien-tu-nhan-giai-ac-biet-van.html#more, phần tiếng Việt – và từ Việt báo online https://vietbao.com/a264780/giai-van-viet-trao-o-vn-nha-tho-ly-doi-nhan-thay-nha-van-ngo-the-vinh, phần tiếng Anh). https://www.youtube.com/watch?v=4eOPQKM92Y8 Bauxite Việt Nam |
Kịch tính Giải Văn Việt lần thứ nhất
Chính Vĩ
Gửi cho BBC từ Sài Gòn
3 tháng 3 2016
Khởi động hơn một năm, Giải Văn Việt lần thứ nhất (2014 - 2015) đã được trao từ lúc 9h30 ngày 3/3/2016 (giờ Việt Nam) tại tư gia nhà thơ Ý Nhi ở Sài Gòn - một thành viên ban giám khảo.
Sao tự trói tay, bịt mắt giữa thế giới hội nhập?
Vũ Kim Hạnh
Tuần qua, đọc trên mạng thấy thiên hạ phê phán, kêu gọi tẩy chay hàng loạt cuốn sách đồ sộ về Đặng Tiểu Bình. Giật mình thấy, nếu có quá nhiều nhà xuất bản Việt Nam rất khách quan vô tư dịch và in nguyên xi sách của Tàu ca ngợi nhân vật nổi tiếng này, thì sao lại không có đến một cuốn sách nào của tác giả Việt Nam nghiên cứu về Đặng Tiểu Bình, trong đó có câu chuyện mà kẻ xâm lược, kẻ giết người hàng loạt Đặng Tiểu Bình xua quân tấn công toàn tuyến biên giới Bắc Việt Nam, để "dạy cho Việt Nam một bài học"?
Không ai nói lại hay được phép nói lại sự thật đẫm máu năm 1979? Tôi nhớ lại không khí căng thẳng tại cuộc họp điểm báo tháng 2 năm 1997, khi Đặng Tiểu Bình tạ thế, tờ Thời báo Kinh tế Sài Gòn đã có bài viết về tư tưởng cải cách kinh tế của nhân vật, đồng thời nói rõ Đặng Tiểu Bình LÀ KẺ ĐÃ PHÁT ĐỘNG CUỘC CHIẾN TRANH XÂM LƯỢC VIỆT NAM. Tiếp nhận phê phán nặng nề từ Ban Tuyên huấn, Tổng Biên tập Võ Như Lanh điềm tĩnh trả lời, đó là sự thật lịch sử và tôi là nhà báo Việt Nam, tôi có trách nhiệm nhắc bạn đọc của tôi về điều đó.
Kỷ niệm về Lưu Trọng Lư
Vũ Đình Phòng
PHẦN MỘT
Với tôi, ông là người thân nhất – bạn vong niên thân thiết nhất!
Mọi người xung quanh đều lấy làm lạ, tại sao tôi với ông lại hợp nhau đến thế. Chẳng là họ thấy mỗi khi gặp tôi, ông Lư lộ vẻ mừng rỡ đặc biệt… và ông với tôi dính nhau đến lạ… Giữa hai người, sự chênh lệch và khác biệt tưởng như một trời một vực. Tuy lúc ấy, cách xưng hô trong cơ quan chỉ là “anh – tôi” bất kể chênh lệch tuổi tác nên tôi gọi ông là “anh”, chứ thật ra ông hơn tôi gần hai chục tuổi. Chêch lệch và khác biệt quá lớn: hai “anh em” sinh ra trong hai kiểu gia đình khác hẳn nhau – một bên là nhà nho khoa bảng, một bên là công chức Tây học, rồi ở hai địa phương cách xa nhau: ông dân Quảng Bình còn tôi dân Bắc Ninh… Và còn bao khác biệt nữa, từ dáng người cho đến tính tình “hoàn toàn trái ngược nhau”… Ông là nhà thơ, nhà thơ “lãng mạn” bậc nhất (đa số mọi người nghĩ thế), lúc nào cũng như “sống lơ lửng” trên mây, chân đi thì bước thấp bước cao… còn tôi là “lính chuyển ngành” lăn lộn trận mạc, quen suy nghĩ thực tế, vân vân và vân vân… Thế mà lại thành đôi “tri kỷ” thì quả là lạ.
Nhà văn Võ Thị Hảo: Cần hành động để ngăn chặn một vụ “Nhân văn giai phẩm” mới
Hôm 05.05.2015 nhà văn Võ Thị Hảo đã tuyên bố từ bỏ hội Nhà văn Việt Nam, cùng ngày tổ chức này đã gạch tên 9 nhà văn khác đang sống tại TP Hồ Chí Minh trong một phiên họp bầu đại biểu đi dự đại hội toàn quốc.
Dân Luận (DL) đã trao đổi với nhà văn Võ Thị Hảo (VTH) về vấn đề mà chị coi là một vụ Nhân Văn Giai Phẩm mới
DL: Thưa chị Võ Thị Hảo, nhiều độc giả Việt đã được đọc tác phẩm của chị và luôn coi chị là một nhà văn Việt Nam tiêu biểu, do vậy việc chị tuyên bố từ bỏ hội nhà văn Việt Nam hôm 05.05.2015,nhân dịp hội này chuẩn bị tổ chức Đại hội toàn quốc nói lên điều gì?
BA CUỐN SÁCH MỚI CỦA NHÀ VĂN NGUYỄN QUANG LẬP
Văn Việt: Hung tin vừa chấn động truyền thông: nhà văn Nguyễn Quang Lập tức blogger Quechoa đã bị An ninh TPHCM bắt đi từ nhà riêng ở Thảo Điền lúc 14h ngày hôm nay (6/12/2014) theo điều 258 Bộ Luật Hình sự. Trong khi theo dõi số phận của nhà văn kiêm blogger có lượng người đọc cao hàng đầu hiện nay tại VN, nguyên thành viên nòng cốt của Ban Vận động Văn đoàn Độc lập VN, Văn Việt xin giới thiệu lại 3 tác phẩm gần đây của ông được truyền thông chính thống đề cao. Chúng ta cùng cầu chúc cho Nguyễn Quang Lập được an lành. Chúng ta luôn đứng bên anh.
1/ Nguyễn Quang Lập kể 'Chuyện nhà quê'
Giọng điệu châm biếm, hài hước và phong cách "khẩu văn" - viết như nói - giúp Nguyễn Quang Lập rút ngắn khoảng cách giữa độc giả và tác giả.
Tên sách: Chuyện nhà quê Tác giả: Nguyễn Quang Lập NXB Hội nhà văn
"Chuyện nhà quê" là tập truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Quang Lập.
Ngày về
Phạm Thị Hoài (blog)
“Chúng ta đang sống trong một hoàn cảnh thật khốn nạn. Sau hàng thế kỉ ngoại thuộc, sau ba chục năm trời nhiễu nhương, nay nước nhà được thanh bình, dân tộc bắt tay xây dựng đất nước, thì chúng ta lại bỏ xứ ra đi, chúng ta lại vắng mặt, lại đứng ngoài vòng”.
“Không về được, chúng ta tự thấy sống một đời vô duyên, lãng xẹt. Cần thì chưa chắc tổ quốc đã cần đến mình; chưa chắc mình sẽ có một đóng góp nào đáng kể. Những kẻ có ý thức cao nhất về mình cũng không bao giờ dám tự nhận mình là cả một cần thiết cho quốc gia. Tuy nhiên, nghĩ rằng ở cái xứ nghèo khó nhỏ bé của mình đồng bào đang rầm rập xây dựng mà mình không được dự phần vào, tự dưng có một cảm tưởng tưng hửng, dần dần ngấm thành một đau đớn”.
“Lòng chúng ta lúc nào cũng tha thiết với quê hương, nhưng quê hương lại không còn như xưa. Cho nên chúng ta lâm cảnh bẽ bàng”.
THAM LUẬN CỦA NHÀ BÁO LÊ HẢI (KHÔNG ĐƯỢC ĐỌC) TẠI ĐẠI HỘI CÁC HỘI VH-NT THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG LẦN VIII
Nhà báo Lê Hải trong cuộc biểu tình chống quân Trung Quốc xâm lược ngày 11/5/2014
“Người ta đang quên những ý nghĩa tốt đẹp nhất của âm nhạc”
Vũ Hoàng 
Nhạc sĩ Tuấn Khanh, Hình: Uyên Nguyên/Blog hoadam
Đi tìm con người Hoàng Trung Thông
Nguyễn Huệ Chi
| Nhân 20 năm ngày mất nhà thơ Hoàng Trung Thông (1925 - 1993), ngày 22 tháng Tư năm 2013, Viện Văn học phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam và Nhà xuất bản Văn học đã tổ chức một cuộc tọa đàm về con người và sự nghiệp của nhà thơ. Đông đảo nhà khoa học, nhà thơ nhà văn và đại biểu các cơ quan văn hóa, truyền thông trung ương cũng như địa phương đã đến dự. Cuộc tọa đàm sau đấy được đưa tin sôi nổi trên nhiều tờ báo hàng ngày. BVN xin đăng lại dưới đây bản tham luận của GS Nguyễn Huệ Chi, một trong những người có điều kiện gần gũi Hoàng Trung Thông trong gần suốt thời gian mười năm ông được giao chức vụ Viện trưởng Viện Văn học kể từ 1975 cho đến lúc nghỉ hưu. Bài viết này đã được đăng trọn vẹn trên tạp chí Văn hóa Nghệ An số tháng 5 – 2013. Bauxite Việt Nam |
Lai rai Câu đối Tết
Hà Sĩ Phu
======================
Bài thứ nhất: Khổ vì nói lái!
Ấy là cái Tết Kỷ Tỵ 1989, cũng năm Con Rắn, cách đây tròn hai giáp.
Chuẩn bị cho ngày Tết, ông Chủ tịch UBND thành phố mới nhậm chức muốn mở đầu nhiệm kỳ bằng một Hội chợ tưng bừng với nét văn hóa độc đáo khác những năm trước, bèn mời tôi đứng ra đảm nhiệm gian hàng Câu đối Tết. Ông Chủ tịch còn gợi ý cụ thể là tôi nên mặc lễ phục truyền thống, áo the khăn xếp, cầm bút “đại tự”, bày mực tàu giấy đỏ, trải chiếu viết câu đối như những cụ đồ năm xưa.
Việc phụ trách gian hàng Câu đối thì tôi nhường ông Huỳnh Trùm, một người khá quen biết với dân Đà Lạt, tôi chỉ nhận sẽ đóng góp vào phần nội dung.
Tôi thức gần trắng đêm để tự tay viết một bảng quảng cáo (hình 1). Toàn viết phóng bằng tay, vì hồi ấy chưa hề có sự hỗ trợ gì của những kỹ thuật vi tính.
VUA HÙNG LÀ ÔNG TỔ CỦA 1 TRONG 54 DÂN TỘC HAY CỦA CẢ 54 DÂN TỘC Ở VIỆT NAM?
Lại Nguyên Ân
Mỗi năm, cứ gần tới ngày giỗ tổ Hùng Vương, nghe đài báo rầm rộ đưa tin các nơi chuẩn bị hành hương về đền Hùng, trong tôi cứ lớn dần một câu hỏi muốn cật vấn những người hiểu biết: Vua Hùng là ông tổ của 1 trong số 54 dân tộc ở Việt Nam hay là của toàn thể 54 dân tộc ở Việt Nam?
Tôi tin rằng, với những bộ óc bình thường, với sự hiểu biết bình thường, người ta đều có thể trả lời: vua Hùng chỉ được coi là ông tổ của một dân tộc Kinh (= Việt) thôi; dân Kinh (Việt) chỉ là 1 trong 54 dân tộc ở Việt Nam. Vậy 53 dân tộc còn lại đều có ông tổ riêng của mình, chứ không phải vua Hùng.
Chuyện “ông tổ” nói ở đây, tất nhiên là chuyện của truyền thuyết. Người ta không đòi hỏi truyền thuyết phải là sự thật. Trong cộng đồng dân tộc có truyền tụng một thuyết về một ông tổ chung thì người ta thờ chung ông tổ ấy, không đòi hỏi chứng minh bằng chứng cứ lịch sử (có đòi cũng không ai chứng minh được!). Mà dân tộc nào không có thứ truyền thuyết tương tự, thì như thế không có nghĩa dân tộc ấy không có một nguồn cội chung của họ.
Mời bạn đọc download tiếp báo Ngày nay
Kỳ 4
Khánh Ly – “cho ta” và “tự nó”
| Nghệ sĩ bao giờ cũng là một cánh chim tự do mà trước mắt nó chỉ có ánh sáng mặt trời mới bắt nó phải chiêm ngưỡng (Je vis l'oiseau qui le soleil contemple – Du Bellay). Tự đặt cho nghệ sĩ những ý thích của người thường tục là điều tối kỵ. Bởi thế, việc Khánh Ly ra đi và trở về lúc nào, chúng ta hãy nên tôn trọng, cũng như Phạm Duy đã ra đi và đúng thời điểm cần thiết ông đã trở về. Mọi cái nhìn chính trị hóa xen vào, phía này hay phía kia, đều trở nên khiên cưỡng, dù rằng trong lòng bao nhiêu người có lẽ đang rất không muốn chị về – họ có cái lý của họ, và trong lòng bao nhiêu người khác, trong đó có tôi, chỉ muốn chị lại có mặt ở Việt Nam. Thế giới hôm nay là phẳng, Khánh Ly ở Mỹ thì giọng hát của chị cũng đến với tất cả người Việt trong nước chỉ sau có mấy ngày, mấy giờ, thậm chí mấy phút mấy giây. Thậm chí Khánh Ly về rồi mà người như tôi và các con tôi – đều là các fan của chị – kiếm được một vài chiếc vé để trực diện đón “tiếng hát sống” của chị, giữa thời buổi kinh tế xuống dốc hôm nay, nào đâu có dễ dàng. Vậy thì nghĩ đến chị như một sứ giả của cái đẹp, “tự đi tự đến nào ai buộc” (Tự khứ tự lai hồn bất quản – Giang đình tác) nói như Chu Văn An, sẽ ấm lòng hơn là nhất thiết cứ bắt chị phải làm “con tin” cho ý muốn của mình. Nguyễn Huệ Chi |
Ghét Việt Nam
«Yêu ai thì bảo là yêu
Lời mẹ dặn- Phùng Quán
Phạm Ngọc Cương
| Bài viết như một lời phúc đáp nhà văn Phạm Toàn trong lá thư anh viết cho anh Trần Ngọc Cư về ý nguyện nóng bỏng của trí thức cả trong và ngoài nước muốn mau mau giao lưu hòa hợp để cứu lấy những giá trị của dân tộc này trước khi quá muộn. Bauxite Việt Nam |