Bauxite Việt Nam

Tô Văn Trường

Hôm qua, trước giờ bóng lăn trận bán kết Việt Nam - Trung Quốc, tôi đã viết bài “Việt Nam tiến lên – làm nên kỳ tích ngay trong 90 phút!”. Đó là một bài viết không giấu sự chủ quan của cảm xúc, thậm chí có phần “liều” trong dự báo: tin rằng U23 Việt Nam sẽ giải quyết trận đấu ngay trong hai hiệp chính, không kéo dài sang hiệp phụ hay luân lưu.

Có lẽ không ai hâm mộ và nhiệt huyết tuyên truyền về “học tập làm theo” Park Hang Seo bằng ông Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc. Nhưng ông Phúc đến đâu cũng khoái tuyên truyền học tập “Tinh thần Park Hang Seo” chung chung và biểu dương thành tích, chứ không rõ là học những cái gì? Vậy Bọ thử gợi ý xem nhé.

1. Ông Park tìm hiểu bóng đá Việt Nam (BĐVN), hiểu BĐ khu vực và thế giới một cách tường minh và xác định từng bước đi, mục tiêu cụ thể để đạt được. Ông nói sẽ đưa BĐVN lên hạng 100 thế giới; ông nói BĐVN không phải sợ Thái Lan; BĐVN không chỉ lo đứng đầu ĐNA mà phải tính chuyện vươn ra thế giới, tham dự World Cup. Ông nói có cơ sở và đã thực hiện đúng từng bước: BĐVN (U 23 đã xếp nhì châu Á); Đội tuyển QG vào 8 đội mạnh Châu Á; BĐVN đã được FIFA xếp thứ 98 thế giới; BĐVN đã thắng BĐ Thái liên tiếp, không còn sợ BĐ Thái Lan nữa! BĐVN đang tính chuyện vươn ra thế giới... Ông Park nói NHỮNG ĐIỀU LÀM ĐƯỢC và CHỨNG MINH BẰNG HÀNH ĐỘNG THỰC TẾ, chứ không ba hoa sẽ đưa BĐVN từ “cô gái đẹp” biến thành “Rồng”, “thành “Hổ”; rồi “không biết đến cuối thế kỷ đã có”... BĐVN XHCN hoàn thiện hay chưa?...

2. Ông Park thành tâm, cầu thị, đi đến quan sát thực tế các trận đấu ở mọi miền; theo dõi phát hiện từng cầu thủ có tài hay triển vọng để lựa chọn, rèn luyện, tính toán, sắp xếp vào từng vị trí sao cho thích hợp nhất, phát huy được tài năng tốt nhất. Ông không phân biệt cầu thủ Bắc, Trung, Nam hay người “Nam nói giọng Bắc”; Không cần biết cầu thủ đó “con đồng chí nào”, ở trong nước hay Việt kiều ... Mỗi vị trí đều có ba, bốn cầu thủ có thể đảm nhiệm, để nếu cầu thủ đang “giữ ghế” có vấn đề, không hoàn thành nhiệm vụ, sẽ thay thế ngay lập tức... Ông Park đã tìm kiếm, lựa chọn người XUẤT SẮC NHẤT của Việt Nam cho TỪNG VỊ TRÍ của đội hình. Không có chuyện “con ông cháu cha”, đảng viên hay không đảng viên; không có chạy chọt, đút lót “tranh ghế” của người có tài năng...Không có chuyện ăn tục, nói phét, đá phản lưới nhà mà cứ ngồi ỳ ra được! Với thể chế này ông Phúc có học CÁCH CHỌN NGƯỜI, DÙNG NGƯỜI của ông Park được không?

Trịnh Khả Nguyên

Lúc tôi viết mấy dòng này thì Giải bóng đá châu Á (ASIAN CUP) còn đang ở “vòng bảng”. Đội tuyển Việt Nam nằm trong bảng mạnh và kết quả của trận đấu đầu tiên VN-IRAQ không tốt như nhiều người đã dự đoán. Vì chưa qua hết vòng loại nên còn quá sớm để xác ai đi tiếp, ai ra về. Dù thế nào thì cũng khen ngợi tinh thần thi đấu của đội tuyển Việt Nam, các bạn đã “chơi” hết mình.

Nói bóng đá này, liên tưởng tới bóng đá kia. Nhớ khi Việt Nam vô địch giải AFF, nhiều cầu thủ đã cám ơn các người ham mộ (NHM) đã tiếp sức cho họ, còn một bình luân viên (quên tên) lại nói NHM cám ơn các cầu thủ đã đá đẹp, làm cho người xem không thất vọng hay văn hoa hơn thì cho rằng NHM được hưởng một bữa tiệc bóng đá mãn nhãn. (Tôi không thích từ mãn nhãn vì các hiện tượng đang diển ra thấy đã ớn, đã “đầy mắt”rồi).

Nhưng thôi, khách sáo mà chi, biết nói lời cám ơn là quí lắm, là có văn hóa ứng xử như chúng ta thường nghe (đài báo hay nói), chẳng hơn một số người chỉ biết phần mình, giả đui, giả điếc trước những tai ương, khốn khổ của đồng loại.

Về phía cầu thủ họ là con em của nhân dân, đem tài đá bóng để phục vụ NHM, để cám ơn nhân dân là đương nhiên. OK. Chẳng ai đòi hỏi gì thêm, ngay cả khi họ thua. Còn hơn những kẻ từ dân mà ra, nhân danh nhân dân ăn của dân không từ một thứ gì, đã thế lại vô ơn, ngược đãi dân. Hạng này thì quá đông, đông hơn số cầu thủ rất nhiều lần. Và biết đâu, chính những cầu thủ đã “đá” cho họ hưởng (tiếng và miếng nữa).

NHM cũng có mấy lý do để cám ơn các cầu thủ. Vì các cầu thủ đã đáp ứng được sở thích của một số người mê bóng đá. Nhờ vào chiến thắng của đội nhà, NHM được “tự do” tụ tập đông người, được xuống đường được chạy xe, được đánh trống phất cờ, được hò reo. Lâu nay câu khẩu hiệu tất cả cho…, nhưng chưa thấy tác dụng gì, nay với bóng đá thì “tất cả cho bóng đá ” là có thật. Qua các giải trước, nhịp độ hồ hởi tăng theo từ vòng, tứ kết rồi bán kết và chung kết, ai cũng nói, nếu Việt Nam thắng thì “phải biết”. Phải biết là thế nào? Là như đã nói, chạy xe từng đoàn, đánh trống, phất cờ náo loạn đường phố bất chấp luật lệ giao thông. Hàng trăm, không chừng cả hàng nghìn người xuống đường vì bóng đá. Xin đừng ấn tượng với các từ xuống đường biểu tình. Nó rất “trung tính”. Xuống đường là ra ngoài đường, biểu tình là biểu thị tình cảm (không thích/thích) về một việc gì. Hiểu như thế thì hằng ngày mọi người vẫn biểu tình dù nhiều hay chỉ một người). Mới đây có thêm từ đi bão, một từ rất tượng hình, như ta đã nghe bão nổi lên rồi, triều dâng thác đổ để chỉ sức mạnh của các phong trào.

Mong đội nhà thắng trong các trận đấu là tình cảm tự nhiên. Đối với một số người, bóng đá là danh dự quốc gia, cổ vũ cho đội tuyển là yêu nước. Nhưng, không xem hoặc không cổ vũ cho bóng đá nước nhà không phải là không yêu nước.

NHM vì bóng đá gây ách tắc giao thông, làm mất trật tự, có thể gây tai nạn cho người khác và chính họ. Các hành động kia không do ai tổ chức, không thế lực nào xúi dục, mua chuộc. NHM tự động liên kết với nhau biểu thị tình cảm. Không ai tự nhiên mang biểu ngữ, cờ xí ra đường hoan hô hay phản đối mà chỉ vì những lý do nào đấy mới làm cho họ tụ tập đông người để biểu thị tình cảm (biểu tình).

Và không chỉ trong bóng đá, những việc khác cũng thế, nếu hợp lòng dân thì họ hưởng ứng dù có mất thì giờ, bỏ công ăn việc làm, đội nắng dầm mưa, hò hét đến khản giọng hoặc bị cho “là”. Trái lại, việc gì không hợp lòng dân thì họ phản đối dù cho có chịu như vừa kể.

Trước một sự việc, nhất là những việc lớn quan trọng, người dân thường có một trong hai phản ứng thích/ủng hộ hoặc không thích/phản đối. Ông Tổng Bí thư ĐCS ngày 25.6.2018 cũng đã phát biểu chỉ đạo “Cán bộ lãnh đạo phải ghi nhớ, bất cứ ai cũng không có quyền lực tuyệt đối ngoài pháp luật, bất kỳ ai sử dụng quyền lực đều phải phục vụ nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân… Phải biết dựa vào dân, lắng nghe dân, cái gì mà quần chúng nhân dân hoan nghênh, ủng hộ thì chúng ta phải quyết tâm làm và làm cho bằng được; ngược lại, cái gì nhân dân không đồng tình, thậm chí căm ghét, phản đối thì chúng ta phải cương quyết ngăn ngừa, uốn nắn và xử lý nghiêm các sai phạm” (Báo Thanh Niên)*

Ông TBT nói rất đúng, không phải bây giờ mà xưa nay ta cũng đã nghe lấy dân làm gốc (dĩ dân vi bổn). Và hiện nay đa số chính phủ của các nước trên trên thế giới đều (tự nhận) là chính phủ của dân, do dân và vì dân, tuy nhiên thực tế thì khác, thậm chí còn ngược lại. Lời TBT, cái gì dân thích thì nhà nước phải làm, cái gì dân căm ghét thì nhà nước không làm. Với bóng đá, nhà nước biết NHM muốn gì? Đơn giản, Việt Nam chiến thắng, muốn cầu thủ đá hết mình, muốn trọng tài “thổi” đúng, muốn tự do đi bão. Còn các vấn đề khác (kinh tế, giáo dục, y tế, pháp luật, quan hệ quốc tế, an ninh quốc gia, môi trường…), nhà nước có cần biết người dân thích gì, không thích gì, suy nghĩ như thế nào? Những vấn đề này nhiều, nhiều lắm, nhưng cũng như bóng đá, muốn cầu thủ ra cầu thủ, trọng tài ra trọng tài, ai lo phần ấy, không thể vừa đá bóng vừa thổi còi, nới phe mình ép phe người. Và cũng muốn luật pháp, các lực lượng an nịnh tạo điều kiện cho dân đi bão ôn hòa (hơn các cuộc đi bão bóng đá). Chung lại, mọi việc từ nói tới làm người dân thích sự thật và ghét giả dối.

Ở một số nước, có một số cơ quan chuyên theo dõi tỉ lệ ủng hộ hay phản đối của dân chúng đối với một, nhiều cá nhân hoặc chính sách của chính phủ. Dù là thăm dò xác suất, nhưng cái tỷ lệ ấy cũng cho những người điều hành biết họ đang được hay mất lòng dân.

Ở ta không có cơ quan, cá nhân nào tổ chức thăm dò ý kiến nhân dân, nhưng có “thi đua yêu nước”, có “phê” và “tự phê”. Ta quen mấy câu nộp thuế là yêu nước / thi hành nghĩa vụ quân sự là yêu nước / tập thể dục là yêu nước / tăng gia sản xuất là yêu nước / kế hoạch hóa gia đình là yêu nước… Tùy tình hình, nhu cầu, tinh thần yêu nước lấy chủ đề theo “vụ việc”. Các chỉ tiêu này do các cơ quan có thẩm quyền (ban thi đua, tuyên giáo, thông tin) nghiên cứu, phổ biến.