Bauxite Việt Nam

Cù Tuấn biên dịch phân tích chính trị của The Economist

Tóm tắt: Ý nghĩa của chiến thắng của Trump trong cuộc bầu cử ở Mỹ sắp tới.

Một bóng đen đang hiện ra trên khắp thế giới. Trong ấn bản tuần này, chúng tôi xuất bản "Thế giới phía trước 2024", hướng dẫn dự đoán thường niên lần thứ 38 của chúng tôi cho năm tới và trong suốt thời gian đó, không có một người nào nổi bật trong phân tích của chúng tôi nhiều như Donald Trump. Xác suất chiến thắng của Trump vào tháng 11 tới càng ngày càng trở nên rõ ràng.

Mai Vũ Phạm 

Danh sách những người thay đổi lập trường từ ủng hộ, đến chỉ trích cựu Tổng thống Donald J. Trump ngày càng dài. Đáng chú ý nhất, hầu hết tất cả những người này là những người từng rất thân cận và trung thành với Trump.

Phải chăng “ở trong chăn mới biết chăn có rận?”.

Cao Tuấn

Siêu cường sắp đại loạn?

Truyền thông cả thế giới đang rộ tin Tổng thống Donald Trump của nước Mỹ  bị nhiễm vi khuẩn Covid-19. Chắc có người tự hỏi phải chăng “Thiên Sứ” đã gần hết nhiệm vụ và sắp được điều đi làm việc khác? Tuy nhiên có lẽ còn quá sớm để biết chắc chắn Ý Trời là thế nào.

Giả sử Trump chỉ dính Covid nhẹ, hồi phục nhanh chóng nhờ sự chăm sóc đặc biệt dành riêng cho nguyên thủ quốc gia thì đương nhiên cuộc tranh cử Tổng thống 2020 vẫn tiếp diễn - một cách bình thường hay một cách bất bình thường.

Nếu không có biến cố bất ngờ nào thêm nữa trong thời gian chưa đến 4 tuần lễ - từ nay đến ngày bầu cử chính thức 3/11/2020 - ứng cử viên của đảng Dân chủ Joe Biden, đang liên tục dẫn trước trong các cuộc thăm dò dân ý khoảng 7, 8%, có nhiều hy vọng thắng.

Tuy nhiên ứng cử viên đảng Cộng hoà Donald Trump, đương kim Tổng Thống, với lợi thế đang nắm quyền lực và phương tiện trong tay, lại có lối hành xử phi chuẩn mực, phi truyền thống, phi tiền lệ, đã nhất định không để bị đánh bại và không dễ bị đánh bại.

Mặt khác, cuộc tranh cử không phải chỉ là sự đối đầu Trump-Biden mà còn là trận thư hùng Cộng hoà - Dân chủ là 2 đảng có thế lực tương đương một chín, một mười trong nền chính trị lưỡng đảng của nước Mỹ đã kéo dài hàng trăm năm qua. Càng gần đến ngày bỏ phiếu chính thức, lịch sử cho thấy khoảng cách của cuộc chạy đua giữa hai ứng cử viên Tổng thống, đại diện 2 đảng, thường thu hẹp lại.

Cuộc chạy đua vào Bạch Cung năm 2016 giữa Hillary Clinton và Donald Trump là điển hình của “quá khứ như một lời báo trước”. Những ngày đầu tiên mọi thăm dò dân ý đều tiên đoán Hillary Clinton thắng lớn. Kết quả chung cuộc: Hillary Clinton còn hơn Donald Trump gần 3 triệu phiếu dân bầu, tương đương 2% tổng số nhưng chỉ đủ để có 232 phiếu cử tri đoàn (chưa đạt con số tối thiểu 270) so với 306 của Donald Trump. Hillary Clinton thất bại vì thể thức tuyển cử đặc biệt quy định bởi hiến pháp Mỹ có phần thiên vị các tiểu bang nhỏ cũng như vì thực trạng chính trị lưỡng đảng ở Mỹ là một số lớn các tiểu bang này lại thường nghiêng nhiều hơn về phía Cộng hoà. (Người dân ở mỗi tiểu bang không trực tiếp bầu Tổng thống mà bầu ra một số đại cử tri nhất định bằng với con số dân biểu, và thượng nghị sĩ liên bang của tiểu bang này, rồi tất cả mới họp thành cử tri đoàn cho cả nước để bầu Tổng thống theo ý nguyện đã bầy tỏ của cử tri của mỗi tiểu bang).

Bốn tuần lễ vận động tranh cử là một thời gian đủ dài cho mọi thứ đòn phép, hợp pháp hay không mấy hợp pháp, sạch sẽ hay không mấy sạch sẽ . Nếu Biden thắng nhưng chỉ thắng sát sao thì nước Mỹ có thể đại loạn với nguy cơ dẫn tới nội chiến vì gần như chắc chắn Trump và hàng chục triệu Trumpists (những người ủng hộ Tổng Thống Trump một cách cuồng nhiệt) sẽ hô hoán “bầu cử gian lận!”.

Kịch bản xấu nhất cho nước Mỹ  là trường hợp này.

Kịch bản tốt nhất có lẽ là Biden (hoặc ngay cả Trump) thắng một cách áp đảo - chẳng hạn như có nhiều  hơn đối thủ chừng 8, 9 triệu phiếu dân bầu (tương đương 5, 6% tổng số) để thắng và thắng lớn ở cử tri đoàn. Chỉ có thế thì mới mong nước Mỹ ổn định trở lại, dù là ổn định tương đối.

Tuy nhiên, ở mốc thời gian này - chưa đến 4 tuần lễ trước ngày bỏ phiếu chính thức - vẫn khó có thể quả quyết giữa 2 kịch bản nói trên, kịch bản nào có mức độ khả hữu cao hơn?

Đoàn Hưng Quốc

Người viết có hai nhận xét về nước Mỹ trong vòng 3 năm trở lại: thứ nhất, những chuyện không thể ngờ đến thì đã xảy ra và còn tệ hại hơn điều mình nghĩ; thứ nhì, có thể so sánh giữa hai phe thân và chống Trump đối nghịch với nhau giống như cánh theo Cộng hòa và người theo Mặt trận ở miền Nam Việt Nam trước năm 1975. Nhiều nhà bình luận kể cả báo New York Times đã đưa ra viễn ảnh đen tối là cuộc bầu cử 2020 sẽ chia rẽ nước Mỹ đến mức tạo mầm mống cho một cuộc nội chiến - chữ Civil War được dùng nhưng người viết xin đổi lại “nội loạn” với hy vọng không là một cuộc nội chiến lần thứ hai.

Trump cảnh giác đòi hỏi của Đảng Dân chủ về việc bỏ phiếu qua bưu điện sẽ dẫn đến “một cuộc bầu cử gian lận nhất trong lịch sử” (the most rigged election in history) và ông chưa biết có sẽ chấp nhận kết quả bầu cử hay không (“I have to see. No, I’m not going to just say yes. I’m not going to say no, and I didn’t last time either.”) Ngược lại Đảng Dân chủ tố cáo Trump ém phiếu bằng cách ngăn chặn bầu cử bằng thư trong mùa dịch bệnh, mục đích nhằm chuẩn bị dư luận và viện dẫn lý do gian lận mà không chấp nhận thua cuộc. Đảng Dân chủ thề sống chết sẽ không bị Trump dọa nạt để tiếm đoạt ngôi Tổng thống như vào năm 2000 khi Bush thắng Al Gore nhờ vào quyết định của Tối cao Pháp viện trong đó đa số do Đảng Cộng hòa đề cử.

Nhiều người thuộc Đảng Dân chủ cho biết chẳng những chuẩn bị một đội quân luật sư hùng hậu để chiến đấu ở từng phòng phiếu từng tiểu bang, và vì không còn tin tưởng nơi Tối cao Pháp viện họ sẽ vận động quần chúng tham gia những cuộc biểu tình khổng lồ trên đường phố. Tất nhiên Trump và những người ủng hộ ông sẽ không ngồi yên mà đáp trả thích đáng. Trump có thể thua 5 triệu phiếu phổ thông nhưng vẫn kết quả vẫn thắng nhờ vào phiếu cử tri đoàn. Thắng thua sẽ được quyết định sát nút ở 3-6 tiểu bang chiến trường (battleground states). Phe thua dù là Cộng hòa hay Dân chủ sẽ tố cáo đối phương gian lận và không nhân nhượng để giành lại phần thắng. Những người Mỹ không cực đoan run sợ trước viễn ảnh mà trận tranh hùng Bush-Gore năm 2000 chỉ giống như trò trẻ con; hay những cuộc biểu tình đập phá đường phố vừa mới đây vào tháng 05/2020 chỉ như lần diễn tập cho các nhóm da trắng hay da đen trang bị vũ khí đầy mình ngang nhiên vào thành phố. Không thể loại trừ việc vài phần tử quá khích, nhân viên tình báo Nga, Tàu hay Iran nhân cơ hội nổ một phát súng trong các cuộc biểu tình nhằm khơi mào ẩu đả dẫn đến khủng hoảng Hiến pháp lẫn súng đạn trên đường phố giống như ở Beirut. Rồi khi một Tân Tổng thống được quyết định thì tính chính danh, độ tín nhiệm và cả nền tảng Dân chủ của nước Mỹ sẽ bị tổn hại nặng nề.

Người viết mong mỏi là mình sai bét!!!

Đ.H.Q.

Tác giả gửi BVN

Trần Hữu Thục

We don't see things as they are, we see them as we are.

(Chúng ta không nhìn thấy sự vật như chính sự vật, mà nhìn thấy chúng như chính chúng ta)

Anaïs Nin [1]

…Where I could stand in the middle of Fifth Avenue and shoot somebody and I wouldn’t lose any voters…" (…Dù tôi có đứng ngay giữa Đại Lộ Thứ Năm và bắn [chết] một ai đó thì tôi vẫn sẽ không mất bất cứ cử tri nào…) [2]

Donald Trump

I. Đảng

Vào đầu tháng 6/2020, giữa lúc cái chết của người đàn ông da đen George Floyd đưa đến những cuộc biểu tình liên tục trên toàn quốc của phong trào Black Lives Matter, một số khuôn mặt nổi tiếng của Đảng Cộng hoà (CH) như Thượng nghị sĩ Mitt Romney, cựu Tổng thống George Bush (Con) tuyên bố sẽ không bỏ phiếu cho ông Trump; riêng tướng Colin Powell, nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao dưới thời Tổng thống Bush (Con), thì tuyên bố thẳng thừng là sẽ bỏ phiếu cho ông Biden, ứng cử viên Đảng Dân chủ (DC), vì hai người có quan điểm rất gần gũi về xã hội và chính trị [3].

Phản ứng trước sự kiện đó, cựu Thống đốc Mike Huckabee, phát biểu trong chương trình “Fox & Friends Weekend” vào ngày 7/6/20, thừa nhận rằng Trump có thể không phải là ứng cử viên giỏi nhất, nhưng vẫn là người thể hiện quan điểm của Đảng CH rõ ràng nhất, do đó, xứng đáng hơn người thuộc Đảng DC. Ông thúc giục những người CH, dù không thích cá tính của Trump, hãy vượt lên trên điểm này. “Đây không phải là bầu cho một cá tính, đây không phải là Hollywood mà đây là thế giới rối rắm của chính trường” [4]. Theo ông, có thể Trump ăn nói không trau chuốt, nhưng rõ ràng là, ông đã hoàn thành nhiệm vụ và đây là lúc những người CH tập hợp lại bởi vì nếu không, họ sẽ để cho Joe Biden, một người không phò sự sống (pro-life), người sẽ tăng thuế cao, sẽ mở cửa biên giới, sẽ chịu thua Trung Cộng, đắc cử. Huckabee nhấn mạnh, đây là một chọn lựa vô cùng đơn giản vì “tất cả những gì mà chúng ta ghê tởm”, Biden sẽ ôm lấy, “kể cả chủ nghĩa xã hội” [5].

Một tuần sau đó, ngày 13/6, ông Newt Gingrich, nguyên Chủ tịch Hạ viện dưới thời Tổng thống Clinton, trong bài viết “Sẽ là cơn ác mộng nếu Biden, Pelosi và Schumer nắm quyền năm 2021” [6], cảnh báo rằng nếu DC thắng lợi trong cuộc bầu cử tổng thống, thượng viện và Hạ viện tháng 11 này thì sẽ là một cơn “ác mộng” cho nước Mỹ. Và cũng như Huckabee, Gingrich “tiên đoán” rằng chính quyền DC sẽ thỏa hiệp với Bắc Kinh, nhường bước ở Hồng Kông, không lên án Trung Quốc đàn áp người Duy Ngô Nhĩ (Uighurs). “Sự chọn lựa vào tháng 11 của chúng ta sẽ không phải là giữa Tổng thống Trump (President Trump) và [một] Tổng thống Hoàn hảo (President Perfection). Mà sẽ là giữa Tổng thống Trump và một cơn ác mộng sẽ chấm dứt nước Mỹ như chúng ta từng biết” [7], theo Gingrich.

Trong những nhận định trên đây, khi khẳng định một chính quyền do DC lãnh đạo sẽ thân Tàu, nghiêng về xã hội chủ nghĩa, hai ông đều cố tình quên rằng mới đây, những đạo luật chống Trung Cộng đều được thông qua ở hai viện Quốc hội với sự ủng hộ tối đa của cả hai đảng: “Uyghur Human Rights Policy Act of 2020” lên án Trung Cộng đàn áp người Duy-Ngô-Nhĩ [8], “Hong Kong Human Rights and Democracy Act” (Tháng 11/2019) ủng hộ phong trào dân chủ Hồng Kông, “The Tibetan Policy and Support Act” (9/2019) ủng hộ Tây Tạng. Nhưng không sao, hai ông đang tuyên truyền tranh cử mà!

Trong lúc đó, ngược lại, DC sử dụng nhận định của một số cựu viên chức cao cấp đã từng phục vụ cho các Tổng thống CH trước đây như Jogn Bellinger III, Ken Wainstein, Robert Blackwill, xác quyết rằng, nếu Tổng thống Trump đắc cử thêm một nhiệm kỳ nữa thì sẽ “rất nguy hiểm cho nền an ninh quốc gia vì rất có thể ông sẽ trở nên một kẻ độc tài” [9].

Đại loại là hai đảng, bằng kiểu này hay kiểu khác, đang ra sức đả kích, tố cáo, chê bai lẫn nhau và hù dọa cử tri để kiếm phiếu. Nhưng xin được tạm gác qua những “đòn phép” hạ nhau trong tuyên truyền tranh cử, để thử lướt qua vài nét chính trong cương lĩnh chính trị của hai đảng vốn đã thay nhau nắm chính quyền Hoa Kỳ trong mấy thế kỷ qua [10]:

Đảng Dân chủ: tả khuynh (left-leaning), tự do (liberal), gắn liền với sự tiến bộ và bình đẳng, ủng hộ một Chính phủ mạnh để cải cách xã hội, ủng hộ mở rộng chính sách di dân, hạn chế sử dụng vũ lực trong các tranh chấp quốc tế, tăng thuế người có lợi tức cao đồng thời giảm thuế cho người có lợi tức thấp, ủng hộ phá thai, ủng hộ đồng tính, chuyển giới, ủng hộ kế hoạch hóa gia đình, chủ trương bảo hiểm y tế toàn dân, hạn chế án tử hình, hạn chể sử dụng quân sự ở nước ngoài, do đó, chỉ từ từ gia tăng ngân sách quân sự, hạn chế và kiểm soát việc sử dụng súng vì sự gia tăng các vụ giết người hàng loạt cũng như sự vô trách nhiệm của những người sở hữu súng.

Đảng Cộng hòa: hữu khuynh (right-leaning), bảo thủ (conservative), gắn liền với công lý và tự do kinh tế, khuyến khích sự cạnh tranh, ai làm việc giỏi thì lợi nhuận nhiều (survival of the fittest), giới hạn sự can thiệp của Chính phủ vào những vấn đề nội trị, chủ trương mạnh mẽ trong ngoại giao, có thái độ cứng rắn với Iran, chủ trương gia tăng ngân sách quân sự và ủng hộ giải pháp quân sự nếu cần, chịu ảnh hưởng tôn giáo và truyền thống, hạn chế di dân, ủng hộ kiểm soát chặt chẽ biên giới, ủng hộ cắt giảm thuế đồng đều cho người giàu cũng như người nghèo và để cho thị trường kiểm soát lương tối thiểu, ủng hộ án tử hình, chống phá thai, chống hôn nhân đồng tính vì tin rằng nếu hợp pháp hóa chúng sẽ làm tan rã cơ cấu xã hội, ủng hộ bảo hiểm y tế tư nhân, ủng hộ quyền giữ vũ khí (tu chính án thứ 2), ủng hộ mang súng ở nơi công cộng.

Để làm nổi bật hơn sự khác biệt giữa hai xu hướng, nhà ngữ học George Lakoff đưa ra một cái nhìn khá thú vị khi ông ví von Quốc gia với Gia đình và Chính phủ với Cha Mẹ, một hình thức ẩn dụ [11]:

Với Đảng DC, Chính phủ đóng vai trò như một “hiền mẫu” (Nurturant Parent family), có trách nhiệm cung cấp đầy đủ mọi thứ cho những nhu cầu căn bản của người dân như đồ ăn, chỗ ở, giáo dục, bảo hiểm sức khỏe… và xa hơn, bảo vệ môi trường, hỗ trợ nữ quyền và đồng tính, ủng hộ phá thai, chấp nhận di dân, trợ giúp dân thiểu số, thực hiện đa văn hóa…

Với Đảng CH, Chính phủ phải là “nghiêm phụ” (Strict Father family), điều hành việc nước dựa theo luân lý truyền thống, theo đó, tất cả đều phải làm việc để nuôi sống mình và gia đình theo một cung cách có kỷ cương, phép tắc, có tôn ty trật tự. Thượng Đế thì phải cao hơn con người, con người cao hơn thiên nhiên, người có kỷ luật (mạnh) phải cao hơn người vô kỷ luật (yếu), giàu hơn nghèo, chủ hơn thợ, lớn hơn nhỏ, văn hóa Tây phương cao hơn các văn hóa khác, Mỹ phải cao hơn các nước, và đi xa hơn: nam cao hơn nữ, (da) trắng phải cao hơn (da) màu, Thiên Chúa giáo cao hơn các tôn giáo khác, dị tính cao hơn đồng tính, vân vân.

Hiểu theo cách này, DC thì mềm, CH thì rắn. DC tính âm. CH tính dương. Đúng là hai thái cực.

Đoàn Hưng Quốc

Người Việt cái gì không biết thì đổ thừa Trời. Cho nên, để dự báo kết quả bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ năm 2020 thì người viết không cần theo dõi các cuộc thăm dò của CBS, New York Times, v.v… do đang chờ kết quả của Ông Trời đang bỏ phiếu:

• Nếu vi trùng Corona lăn đùng chết sạch vào khoảng tháng 5 (giống như SARS năm 2002) thì kinh tế Hoa Kỳ và thế giới sẽ tăng trưởng mạnh vào cuối năm giúp Trump tái đắc cử vẻ vang vào tháng 11;

• Còn nếu dịch Covid-19 kéo dài qua hơn tháng 7 thì kinh tế Mỹ sẽ suy thoái trong quý 2 và quý 3, khi đó đảng Dân Chủ sẽ thắng cử.

Thiên cơ bất khả lậu. Cho nên năm 2020 sẽ là mùa hè đỏ lửa.

Còn thêm một điểm không biết có chiêm tinh gia nào đã bàn đến chưa là hai con chuột đầu thế kỷ 21 thật là tai hại khủng khiếp: chuột đại suy thoái 2008 rồi đến dơi chuột covid-19 2020. Không biết đến năm 2032 sẽ là chuột cống hay chuột chù, nhưng nhớ bán cổ phiếu đầu năm thì ăn chắc!  

Đ.H.Q.

Tác giả gửi BVN 

Đoàn Hưng Quốc

Cuộc bầu cử 2020 bước vào giai đoạn nóng bỏng: Trump nắm chắc Đảng Cộng hòa trong khi Đảng Dân chủ sẽ còn hỗn loạn dài dài để chọn lựa giữa các ứng cử viên Biden, Bloomberg, Buttigieg, Sanders và Warren. Còn chưa đầy 1 tháng là đến ngày Super Tuesday (Thứ Ba Quan trọng) khi dân chúng 15 tiểu bang đi bầu sơ bộ trong số đó có Cali và Texas là hai tiểu bang đông dân nhất nước Mỹ. Cũng giống như 99.999% người Mỹ gốc Việt và đa số dân Mỹ nói chung người viết chưa bao giờ tham gia vòng sơ bộ, nhưng năm nay sẽ đi bỏ phiếu vì tầm ảnh hưởng của cuộc bầu cử vào tháng 11/2020 sẽ làm thay đổi sâu xa diện mạo nước Mỹ. Người viết sẽ bầu theo Đảng Dân chủ cho dù không là đảng viên mà cũng chưa quyết định lá phiếu tháng 11/2020 sẽ dành cho Trump hay đối thủ của ông: lý do vì cử tri cần có cơ hội lắng nghe trong mùa tranh cử những quan điểm đối nghịch của các đối thủ trước khi quyết định lá phiếu. Nếu dùng hình tượng gây sốc thì hiện dân Mỹ có 3 chọn lựa giữa ba khuynh hướng độc tài “hơi hơi” kiểu Hitler, xã hội chủ nghĩa “gần gần” giống Stalin, hoặc chủ hòa và chủ bại y chang Chamberlain (Thủ Tướng Anh bị loại năm 1939 vì muốn hòa giải với Hitler).

Hai ông Biden và Bloomberg thuộc cánh trung tả nhưng có lập trường chủ hòa với Bắc Kinh. Ông Biden vào ngày đầu tiên tranh cử đã nhận xét Trung Quốc không là đối thủ kình địch với Mỹ trong khi ông Bloomberg mạnh dạn tuyên bố họ Tập không phải là nhà độc tài! Người viết loại bỏ hai nhân vật này vì họ cũng giống như Chamberlain đi vuốt đuôi Đức Quốc Xã năm 1939 để tránh Thế chiến thứ hai.