Bauxite Việt Nam

Thanh Trúc

Hình minh hoạ. Công nhân làm đường cao tốc ở tỉnh Hà Giang. AFP

“Đừng biến các dự án BT thành ‘mỏ vàng’ để trục lợi”, “hàng loạt bất cập tại các dự án BT”, là nội dung bài trên mạng Báo Điện Tử của Bộ Xây Dựng ngày 3/12 vừa qua.

Bài báo ca ngợi hình thức hợp đồng xây dựng- chuyển giao BT là giải pháp sáng tạo, giữ vai trò quan trọng trong phát triển hạ tần, thế nhưng sau nhiều năm thì bất cập lộ rõ trong các dự án triển khai khiến dư luận hoài nghi về việc có hay không lợi ích nhóm.

Đây là câu hỏi, cũng có thể lời thừa nhận muộn màng, lần đầu tiên được đưa lên trang mạng báo nhà nước, là nhận định của tiến sĩ Ngô Trí Long, chuyên gia về giá cả thị trường ở trong nước.

Phải nhìn bản chất vấn đề BT mới có thể thấy mặt phải mặt trái của hình thức hợp đồng xây dựng- chuyển giao này, ông Ngô Trí Long giải thích:

“Muốn xây dựng hạ tầng mà không đủ nguồn lực, không đủ vốn thì Nhà Nước cho một anh tư nhân nào đó xây dụng. Sau khi xây dựng xong, giá là bao nhiêu thì Nhà Nước sẽ đổi cho một mảnh đất, có nghĩa là đổi đất lấy hạ tầng. Giả sử một dụ án gia công vào khoảng 5.000 tỷ mà Nhà Nước không đủ tiền trả cho anh, mà nguồn lực của Nhà Nước bây giờ là đất đai, thế thì Nhà Nước trao cho anh một khu đất bao nhiêu hectares để anh làm, đó là BT”

“Thế thì thất thoát ở chỗ nào? Đáng lý mảnh đất ấy phải đem đi đấu thầu, nếu đấu thầu thì khoảng được 10.000 tỷ cơ, nhưng thực chất tính giá bồi thường chỉ 5.000 tỷ thôi. Thất thoát vốn là chỗ đó, cuối cùng Nhà Nước thiệt 5.000 tỷ mà anh đầu tư thì được lợi.

Đó cũng là lý do bài báo sử dụng từ ‘mỏ vàng” để ám chỉ các dự án xây dựng- chuyển giao BT trước nay, cũng là nguyên nhân có sự xét lại và ngưng lại chương trình này.