Bauxite Việt Nam

Giàn khoan Hakuryu 5 hoạt động trên Biển Đông vào ngày 29/4/2018.

Việt Nam vừa ra thông báo rộng rãi về việc gia hạn thời gian hoạt động của giàn khoan Hakuryu 5 tại Lô 06.1 bể Nam Côn Sơn, phía tây bắc Bãi Tư Chính, một động thái được cho là “bất tuân” tiếp theo của Hà Nội sau khi khước từ yêu cầu của Bắc Kinh hồi tháng 6 là rút lại giàn khoan này, dẫn đến việc Bắc Kinh thực hiện lời đe dọa “hành động mạnh” bằng việc đưa tàu thăm dò Hải Dương Địa Chất 8 đến khu vực, theo tiết lộ của một chuyên gia nghiên cứu với VOA.

Trong khi các dữ liệu theo dõi cho thấy tàu thăm dò Hải Dương Địa Chất 8 của Trung Quốc vẫn tiếp tục hoạt động gần khu vực Bãi Tư Chính ở Biển Đông bất chấp phản đối từ phía Việt Nam và chỉ trích của Mỹ, một số nguồn tin cho hay Bắc Kinh đã yêu cầu Hà Nội rút giàn khoan ở khu vực này đi và đổi lại, Trung Quốc sẽ rút các tàu của họ. Nhưng Việt Nam bác bỏ đề nghị này.

Trao đổi với VOA hôm 25/7, TS. Hà Hoàng Hợp xác nhận thông tin về những đòi hỏi của Trung Quốc hồi tháng 6.

“Đúng là họ có trao đổi với một số nơi ở Việt Nam điều kiện như thế”, TS. Hà Hoàng Hợp khẳng định với VOA. “Họ đòi Việt Nam phải bắt công ty Nhật và công ty Nga phải rút khỏi chỗ đấy. Nếu không rút thì họ sẽ có hành động mạnh”.

Trung Quốc đã thực hiện lời đe dọa bằng cách đưa con tàu dài 88 mét, rộng 20,4 mét, với tổng trọng tải 6.918 tấn đến “thăm dò” trong khu vực gần Bãi Tư Chính kể từ ngày 3/7. Vụ việc đã đẩy căng thẳng giữa Việt Nam và Trung Quốc lên đến đỉnh điểm kể từ sau vụ Trung Quốc đưa giàn khoan HD-981 vào Biển Đông năm 2014.

Status này được viết dưạ trên trao đổi với một bạn về khía cạnh pháp lý của vụ HYDZ-8, dĩ nhiên theo những gì mà một tay ngang như tôi tìm hiểu được chớ không phải như là ý kiến của một chuyên gia.

Trước hết, dĩ nhiên VN không chấp nhận bất kỳ cách giải thích nào về Đường lưỡi bò tham lam của Tàu vốn đã bị Toà Trong Tài PCA tuyên bố vô hiệu lực tháng 7/2016, để biện minh cho vụ này. Do đó, cái chính của VN là dựa vào là luật biển QT, đặc biệ̣t là UNCLOS, mà cái dính dáng ở đây là vùng đặ̣c quyền kinh tế (EEZ).

Xin nói ngắn gọn EEZ là vùng biển tính từ đường cơ sở (nói đơn giản là đường ngấn nước khi triều thấp dọc theo bờ biển) chạy ra khơi cho tới 200 hải lí (nếu biển không đủ rộng thì 'cưa đôi' hoặc thoả thuận với nước đối diện).

Trong EEZ nước chủ nhà được gần như toàn quyền về kinh tế, tức là có thể khai thác cá tôm, khoáng sản... nhưng không toàn quyền về mặt khác, như đi lại, nghiên cứu khoa học, quân sự môi trường... Tức là không phải là chủ hoàn toàn phần EEZ bên ngoài lãnh hải, mà chủ phần này là cộng đồng quốc tế (hơi giống sổ đỏ của VN: người được cấp được sử dụng đất nhưng chủ đất lại là 'toàn dân', nhưng có thể khác ở chỗ là tài nguyên trong/trên/dưới EEZ đều của nước liên quan chứ không phải của cộng đồng quốc tế).

Do đó chuyện HYDZ-8, và các tàu khác có thể chạy vòng vòng trong EEZ của VN là chuyện hợp pháp. Nhưng theo bản đồ Maine Traffic Trackers (khó mà làm fake :-) ) cho thấy nó có vẻ làm khảo sát địa chấn.

Nếu có thể chứng minh nó làm khảo sát KHOA HỌC (tàu Impeccable của Mĩ cũng từng khảo sát trong EEZ của Tàu năm 2009 nhưng Mĩ nói họ khảo sát QUÂN SỰ :-) , luật quốc tế không có định nghĩa rõ ràng thế nào là KHẢO SÁT KHOA HỌC) và chứng minh rằng khảo sát đó phạm vào các điều cấm thì họ đã vi phạṃ luật: không có sự đồng ý của VN và đã làm khảo sát "có ảnh huởng trực tiếp đến việc thăm dò và khai thác các tài nguyên thiên nhiên, sinh vật và không sinh vật" chẳng hạn (điều 246 UNCLOS).

Dĩ nhiên, chuyện chứng minh là chuyện của các chuyên gia luật còn trên thực địa thấy nó chạy zigzag, hơn nữa còn biết tính năng của nó (có thể khảo sát địa chắn, địa chật, địa vật lí) thì chắc ăn nó đang làm chuyện phi pháp, cứ cản trước rồi tính gì thì tính :-)

***

Xin chép lại điều 246 UNCLOS do Bộ Ngoại giao dịch, bạn nào quan tâm cứ tìm trên mạng phần v về EEZ (Part v Exclusive Economic Zone) và phần xiii về Nghiên cứu khoa học biển (part xiii. marine scientific research - the United Nations) của UNCLOS, là 2 phần dính dáng nhiều tới vụ này.

"ĐIỀU 246. VIỆC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC BIỂN TRONG VÙNG ĐẶC QUYỀN Về KINH TẾ VÀ TRÊN THỀM LỤC ĐỊA

Trong việc thi hành quyền tài phán của mình, CÁC QUỐC GIA VEN BIỂN CÓ QUYỀN QUY ĐỊNH, CHO PHÉP VÀ TIẾN HÀNH CÁC CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC BIỂN TRONG VÙNG ĐẶC QUYềN VỀ KINH TẾ VÀ TRÊN THÊM LỤC ĐỊA CỦA MÌNH THEO ĐÚNG CÁC QUY ĐỊNH TƯƠNG ỨNG CỦA CÔNG UỚC.

Bản đồ bồn trũng Sông Hồng mà Trung Quốc gọi là Yinggehai (Oanh Ca Hải) nằm giữa đảo Hải Nam và bờ biển Việt Nam trong Vịnh Bắc Việt. (Hình: Journal of Natural Gas Geoscience)

QUẢNG CHÂU, TQ 8-4 (NV) - Trung Quốc loan báo đưa giàn khoan nước sâu khổng lồ lớn thứ nhì của họ để dò tìm dầu khí trong vịnh Bắc Bộ, theo bản tin Tân Hoa Xã hôm Chủ nhật.

Giàn khoan có tên là “Dongfang 13-2 CEPB” do tổ hợp liên doanh Zhuhai COOEC (China’s Offshore Oil Engineering Company) và Fluor Heavy Industries Co. Ltd., đóng mới, được Tân Hoa Xã quảng cáo là nặng 17.247 tấn, tương đương với sức nặng của 10.000 chiếc xe hơi và diện tích bề mặt tương tự như một sân đá bóng.

Nguồn tin trên nói giàn khoan “Dongfang 13-2 CEPB” được đưa tới khu vực bồn trũng Yinggehai (Oanh Ca Hải) từ ngày Thứ Tư tới đây để dò tìm dầu khí. Sau khi chuẩn bị xong, nó dự trù bắt đầu hoạt động từ Tháng Sáu.

Yinggehai (Oanh Ca Hải – cũng là tên một thành phố bờ biển phía tây của tỉnh đảo Hải Nam, Trung Quốc) là khu vực bồn trũng có tiềm năng nhiều dầu khí nằm khoảng giữa đảo Hải Nam và bờ biển Việt Nam trong vịnh Bắc Việt. Việt Nam gọi là bồn trũng Sông Hồng, dựa trên các nghiên cứu khoa học về cấu tạo địa tầng của khu vực.

Hiện chưa biết Bắc Kinh sẽ cho đặt giàn khoan nói trên tại địa điểm nào và cũng chưa thấy Hà Nội có phản ứng gì. Từ đầu Tháng Năm đến giữa Tháng Bảy 2014, Việt Nam đưa một số tàu cảnh sát biển tới ngăn cản giàn khoan nước sâu Hải Dương 891 Bắc Kinh đưa tới dò tìm dầu khí ở phía nam quần đảo Hoàng Sa mà Việt Nam vẫn tuyên bố chủ quyền và cũng nằm trong phạm vi đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam.