Bauxite Việt Nam

 TS. Trương Hồng Sơn  - Trường Đại học Thủy lợi

Lời tác giả: Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có vị trí đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, song đang đứng trước nguy cơ mất an ninh nguồn nước nghiêm trọng do ba nhóm nguyên nhân: suy giảm dòng chảy mùa khô từ thượng nguồn do hệ thống 128 hồ chứa thủy điện đã tích trữ khoảng 88 tỷ m³ và sẽ tăng lên 120 tỷ m³ giai đoạn 2040-2060; biến đổi khí hậu, nước biển dâng và sụt lún đất với tốc độ 1,1 cm/năm - gấp gần mười lần mức nước biển dâng tuyệt đối; xâm nhập mặn ngày càng sớm và sâu, ba đợt cực đoan 2015-2016, 2019-2020 và 2023-2024 đã cho thấy sự bị động của hệ thống công trình hiện hành.

KS Phạm Phan Long

Lời giới thiệu

Dự án Funan Techo Canal (FTC) được ông Hun Sen và Hun Manet nhiệt liệt cổ súy, dựa vào chủ nghĩa dân tộc Khmer để vận dụng toàn lực quốc gia thực hiện dự án này. Họ xem đây là di sản của dòng họ Hun, đã cử hành lễ động thổ dù mới chỉ huy động được 1,7 tỷ USD vốn, FTC sẽ cần thêm 8 tỷ USD nữa để hoàn tất và họ chưa có. Họ bất chấp những nguy hiểm tác động môi trường, ngang ngược né tránh ràng buộc của Hiệp định sông Mekong, dù dự án này cắt thẳng vào cả 2 dòng chính, họ vẫn cho rằng sông Bassac chỉ là phụ lưu, để phủ nhận việc chuyển nước từ dòng chính, để không phải đối phó thỏa hiệp với Việt Nam.

Trong tình cảnh này, Ủy hội sông Mekong (MRC) đã không can thiệp đúng mức mà đã để cho Cam Bốt đơn phương tiến hành dự án thao túng hạ lưu. Hà Nội cũng không có phản ứng cương quyết ngăn chặn Phnom Penh. Tuy vậy vẫn có những tiếng nói phản biện độc lập trong và ngoài nước cảnh báo Cam Bốt về những tác động xuyên biên giới, và những nguy hiểm tiềm tàng có khả năng lật đổ dự án của họ. 

Bản đồ địa lý chính xác của sông Mekong là nền tảng để đàm phán thủ tục thông báo trước, tham vấn trước và thỏa hiệp theo hiệp định sông Mekong 1995. KS Phạm Phan Long đã khám phá một loạt bản đồ trong các trang mạng của Ủy hội sông Mekong, từ tháng 8/2024 đã xóa bỏ không còn Sông Hậu trên bản đồ như 600 báo cáo của họ trước nữa. Việc xóa bỏ Sông Hậu đó đúng 1 năm sau khi Cam Bốt gởi văn thư cho MRC về dự án FTC không thể ngẫu nhiên. Điều này thuận lợi cho ngụy biện của Cam Bốt là dự án FTC không chuyển nước từ dòng chính nên họ không cần thỏa hiệp với Việt Nam. Sự thiếu sót có hệ thống và nhất quán này là điều Việt Nam không thể để tiếp tục kéo dài trên các trang mạng MRC như thế, KS Phạm Phan Long đã viết và gởi lá thư dưới đây cho bà Busadee Santipitaks, Giám đốc Điều hành Ban Thư ký Ủy hội sông Mekong (MRC Secretariat) yêu cầu họ phục hồi lại Sông Hậu trong các tất cả bản đồ MRC. Ủy ban sông Mekong Việt Nam đã được thông báo về sự kiện Sông Hậu biến mất trên bàn cờ Mekong và đã chuyển lá thư này đến MRCS, văn phòng thư ký ủy hội sông Mekong để can thiệp.

Ngày 27 tháng 12 năm 2025

***

Bauxite Việt Nam: Bài viết này gửi đến trang BVN cách đây 5 ngày nhưng vì một lý do kỹ thuật, bị lạc vào mục Spam, đến nay BBT BVN mới tìm thấy, vì thế bài đăng bị muộn so với ngày gửi. Xin cáo lỗi cùng tác giả, bà Giám đốc điều hành Ban Thư ký Ủy hội sông Mekong (là nơi lá thư ngỏ của Kỹ sư Phạm Phan Long mong gửi tới), và bạn đọc..

Tuyến kênh Phù Nam Techo (Nguồn: Stimson Center)

Phạm Phan Long, P.E.

Ngày 16 tháng 5, 2024

Gửi tới hai dân tộc Khmer và Việt Nam yêu công lý và hoà bình

VOA: Kỹ sư (KS) Phạm Phan Long là cố vấn và chuyên gia kỹ thuật công nghệ và cơ sở hạ tầng. Ông từng đưa ra sáng kiến dự án điện mặt trời nổi trên Biển Hồ Tonle Sap (2019) với mục đích tìm giải pháp năng lượng và bảo vệ Biển Hồ, để không phải xây đập Sambor và giảm giá điện cho người dân Cambodia từ cao nhất xuống mức thấp nhất khu vực. Bài viết này có mục đích độc nhất mong Cambodia thận trọng và đừng quá vội vã với kênh Phù Nam. Ông cho rằng nếu Cambodia và Việt Nam liên minh yêu cầu Trung Quốc giảm tích nước, khôi phục nhịp lũ và bảo đảm Biển Hồ nhận đủ 80 tỉ mét khối nước như trước khi có thuỷ điện, hai quốc gia Cambodia và Việt Nam sẽ không còn tranh chấp vì có đủ nước cho châu thổ cả hai nước cùng phát triển. KS Phạm Phan Long sáng lập và hoạt động cho Viet Ecology Foundation, NGO, tại Mỹ và là soạn giả Bản Tuyên ngôn sông Mekong 1999.