Bauxite Việt Nam

Diễm Thi

Tiếng súng đã vang lên trên bầu trời biên giới

Tiếng súng ấy không phải đang vang lên trên biên giới Việt Trung mà đang vang lên trên VTV.

Tiếng súng ấy đã từng vang lên kinh hồn bạt vía trên bầu trời biên giới chống lại cuộc xâm lăng tàn bạo của TC 41 năm trước.

Tiếng súng ấy đã hoàn toàn biến mất hơn 20 năm qua sau khi Việt Nam và TC ký hiệp định Thành Đô trở thành bạn 16 vàng 4 tốt.

Cho dù hàng vạn nấm mộ đã cổ kính rêu phong, hàng ngàn con người thương tật trong cuộc xâm lăng dã man ấy bị bụi thời gian làm mai một dần.

Cho dù ai đó cố tình lãng quên, ai đó lên án và đe dọa trừng trị nhân dân gây chia rẽ tình hữu nghị Việt Trung làm ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế to lớn của họ với TC ...

Cho dù hai thập kỷ qua nhân dân bị ức chế trong việc tưởng niệm và vinh danh các chiến sỹ và nhân dân đã ngã xuống trong cuộc chiến đó.

Thì nhân dân vẫn không bao giờ quên sự dã man của TC, ký ức không thể xóa nhòa. Vẫn kiên nhẫn chờ ngày mà sự lưu manh bịp bợm của TC bị bóc mẽ, tình hữu nghị 16 vàng 4 tốt bị lật tẩy, đại cục bị vỡ ối... Và hình như cái ngày ấy đã cận kề khi TC hung hăng lấn chiếm biển đảo.

Bởi VTV vừa bất ngờ công chiếu cuốn phim tư liệu, biên tập lại tương đối đầy đủ tư liệu vệ quốc anh dũng của quân và dân Việt Nam 41 năm trước, cho công luận nhìn lại sự dã man của TC.

Người xem ngỡ ngàng và vỡ òa cảm xúc, nhiều người xúc động, những người từng là một phần của cuộc chiến ấy rưng rưng.

Dẫu biết rằng, nếu quan hệ Việt Trung không quá xấu, thì có cho kẹo Việt Nam cũng không dám công chiếu cuốn phim này.

Dẫu biết rằng đã có cái gì đó khác lạ khi báo chí dám gọi tên cúng cơm Trung Quốc thay vì úp mở nước lạ như lâu nay.

Dẫu biết rằng không phải không có gì đó khi Việt Nam quyết liệt canh giữ biên giới, ngăn chặn và truy bắt dân TC nhập cảnh trái phép, dù Việt Nam có lý do chống dịch cúm Tàu để làm điều đó.

Song khi cuốn phim tư liệu về cuộc chiến 1979 được phát sóng, mọi người đều ngạc nhiên và đánh giá cao cuốn phim này.

Chắc là cơm không lành canh không ngọt trong quan hệ hai nước, nên Việt Nam cho công chiếu cuốn phim này như là một bước chạy đà dọn đường cho những ngày phức tạp khó nói phía trước, và rất có thể Việt Nam khó tránh một trận thượng cẳng tay hạ cẳng chân với TC?

Nguyen Khan

Người dân Hà Nội tưởng niệm chiến tranh biên giới ngày 17 tháng 2 năm 1979. Ảnh chụp ngày 17 tháng 2 năm 2016. Reuters

Ý đảng lòng dân hội tụ?

Tối 11 tháng 8 năm 2020, VTV1 chiếu bộ phim “Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh - Biên niên sử truyền hình: Năm 1979”. Phim do Báo Nhân dân sản xuất hoàn thành năm 2020.

Đứng đầu Ban chỉ đạo là Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Lê Mạnh Hùng. Chỉ đạo nội dung là Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Võ Văn Thưởng và Chủ tịch Hội nhà báo Việt Nam Thuận Hữu.

Chuyện một đài truyền hình quốc gia chiếu một bộ phim nhắc lại việc tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc Đặng Tiểu Bình rằng, “Dạy cho Việt Nam một bài học” khiến các nhà nghiên cứu nhận ra có một sự thay đổi trong cách đưa tin của ban tuyên giáo.

Huy Đức

Cuộc Chiến tranh Biên giới thường được nhớ đến như là chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn: 17-2-1979 đến 5-3-1979. Nhưng, trên thực tế, phần căng thẳng nhất mà quân xâm lược Trung Quốc gây ra trên Biên giới nước ta là trong khoảng 1984 -1987, rồi kéo dài tới 1989. Nơi khốc liệt nhất trong khoảng thời gian ấy là Mặt trận Vị Xuyên.

Không còn nửa chủ lực, nửa dân binh như thời 17-2, năm 1984, quân xâm lược Trung Quốc trở lại trong chiến dịch "Kỵ tuyến, bạt điểm" đã mang dáng dấp của một đội quân được "chính quy” hơn.

Chiến dịch của địch bắt đầu lúc 5:00 sáng ngày 28-4-1984. Trong buổi sáng hôm ấy, ta mất những cao điểm quan trọng nhất, trong đó có 1509 (Trung Quốc gọi là Lão Sơn). Cao điểm 1509 phân chia biên giới Việt - Trung, nơi, ai chiếm được sẽ khống chế toàn bộ khu vực tới bắc suối Thanh Thủy. Từ 1509 cũng có thể dùng ống nhòm nhìn thấy xe cộ ở thị xã Hà Giang.

10:45 cùng ngày, bộ đội ta dũng cảm phản kích nhưng tới 3:30 phút chiều hôm đó, ta phải rời 1509 rồi mất luôn cao điểm thứ hai, 1450. Gần ba tháng sau, 12-7-1984, ta mở chiến dịch MB84, nhằm lấy lại những gì đã mất nhưng thất bại. MB84 thành ngày "Giỗ Trận" của hơn 800 bộ đội. Binh sỹ hoang mang, "địch đánh đâu, ta mất đó..."

Từ Quân đoàn II, tướng trận Nguyễn Hữu An được điều sang làm Phó tư lệnh tham mưu trưởng Quân khu II, kiêm Tư lệnh Mặt trận Vị Xuyên. Các tướng Nguyễn Hữu An và Hoàng Đan đã đưa một sỹ quan trận mạc khác, đại tá Nguyễn Đức Huy, lên làm Phó tư lệnh Mặt trận. Tướng An chỉ ra lệnh cho Đại tá Huy, "Cần có một trận, đánh được, giữ được" để củng cố tinh thần quân sỹ. Trận đánh lấy lại cao điểm A6B diễn ra vào sáng 31-5-1985 do đại tá Huy lên kế hoạch đã làm thay đổi cục diện chiến trường Vị Xuyên.

Suốt hơn tháng nay chuyện được nhiều người quan tâm là dịch covid, gặp nhau, ngồi đâu người ta cũng nói về covid. Tin tức về dịch bệnh nầy được truyền thông cập nhật liên tục, số nước, số người mắc bệnh, chết vì bệnh tăng dần, chưa có thống kê cuối cùng. Điều nầy cho thấy độ lây lan, phát tán của nó đang tiến triển nhanh và mạnh. Một số quan chức cao cấp, phó tổng thống, dân biểu quốc hội của một số nước, chắc chắn được bảo vệ an toàn tối đa về mặt y tế, cũng vướng COVID-19.

Không phải là chuyên gia, người ta cũng biết dịch nầy còn tác động xấu đến nhiều ngành sinh hoạt. Các cuộc vui chơi, giải trí vắng người. Kinh tế, sản xuất bị đình đốn. VTV 19 giỜ ngày 02.3.2020 cho biết, hệ thống ngân hàng chi 250 ngàn tỷ (10 tỷ đô la Mỹ) để hổ trợ doanh nghiệp. Giáo dục cũng lo. Ngoại giao ông Tập Cận Bình phải hoãn chuyến thăm Nhật sắp tới (https://vov.vn/the-gioi/hoan-chuyen-tham-cap-nha-nuoc-toi-nhat-ban-cua-chu-tich-trung-quoc-101) v.v.

Tình hình dịch hiện nay đáng sợ, không sợ mà học sinh được nghỉ học dài ngày thế nầy, chuyện chưa hề xảy ra trước đây. Người ta đang mong chờ các vác xin chống dịch, nhưng chắc còn lâu. Trước mắt là hãy đề phòng tốt chừng nào hay chừng đó.

Ố là là, quá nhiều hệ lụy xấu. Nhưng mặt khác dịch nầy cũng phơi bày sự thật.

Qua dịch, người ta mới thấy sự cần thiết của tự do thông tin. Sự không minh bạch, cố tình che giấu của Vũ Hán, Trung Quốc đã làm cho tình hình thành tồi tệ hơn. Mặt khác nó cũng giúp cho mọi người hiểu về TQ hơn (đọc thêm bài “Nhân chuyện con COVID-19 ở Vũ Hán hôm nay: TRUNG CỘNG - NHƯ TÔI ĐÃ BIẾT TỪ RẤT, RẤT LÂU!“ của Lê Phú Khải - Bauxite ngày 01.3.2020).

Không phải thấy người bị hoạn nạn mà vỗ tay, nhưng trước “Vũ Hán”, khi những nơi khác bị tai nạn, thì có kẻ mừng. Lại còn thêm câu hỏi, con corona nầy là trời sinh hay người tạo ra.

Có người cho đây là cơ hội tốt để kinh tế VN bớt lệ thuộc vào TQ. Chuyện nầy còn “tùy”. Nhưng trước mắt rất lo cho cái “tương, liên” “Sơn thủy tương liên, Lý tưởng tương thông, Văn hóa tương đồng, Vận mệnh tương quan” (sông núi liền nhau, cùng chung lý tưởng, văn hoá giống nhau, vận mệnh liên quan nhau). Không kỳ thị, nhưng gần người bị dịch, không “cách ly” thì dễ mắc dịch.

Tin vui, Trung tâm kiểm soát dịch bệnh (CDC) của Mỹ đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các nước có khả năng lây lan SARS-COV-2 (báo Tuổi Trẻ ngày 28.02.2020)*. Vui thì vui đấy, nhưng vẫn đề cao cảnh giác.

Mỹ, Âu nhiều lần trước đây cũng từng lên tiếng về nhiều vấn đề nhạy cảm của nhiều nước trên thế giới. Nhưng được hồi đáp, phương Tây can thiệp vào nội bộ của họ, dựa trên các tin xấu, không khách quan …

Lần nầy chắc khách quan.

Sự thật về COVID-19 là điều cần biết.

“Tình hình đang diển biến phức tạp”. Nhưng dù phức tạp đến mấy thì nó vẫn có sự thật. Sự thật của chuyện “ấy” như thế nào? Chuyện “ấy” là chuyện thu hút sự chú ý của nhiều người : Chuyện giết nhau vì tình, tiền, thù hận, tranh quyền đoạt lợi, chuyện những phiên tòa, chuyện giải tỏa, đền bù đất đai đang diển ra ở nhiều nơi, chuyện dịch COVID-19 v.v…. Sự thật về mỗi chuyện chỉ là “X “/ “không X”, nó “là” chứ không “phải là” theo ý định/dàn dựng của bất kỳ ai.

Đặng Văn Sinh

Bìa cuốn sách Vị Xuyên & thế sự Việt Trung

Cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc (1979 – 1989) kéo dài 10 năm, trọng tâm là Mặt trận Vị Xuyên, Hà Giang. Cuộc chiến tranh bảo vệ biên cương vùng Tây Bắc của Tổ quốc đã khiến 5000 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, (con số được báo chí công bố gần đây), đã có thời điểm bị lãng quên. Chính sử chỉ ghi được vài dòng, còn các nhà lãnh đạo quốc gia, lấy lý do “vì đại cục” luôn tìm cách né tránh để duy trì “tình hữu nghị” qua phương châm “mười sáu chữ vàng”.

Nơi biên ải tận cùng Tổ Quốc, những chiến sĩ trận vong, thân xác nát tan bởi đạn pháo cày xéo, hồn phách vất vưởng giữa ngàn lau hay vách đá cheo leo một thời tại những nơi từng được lính mệnh danh là: Lò vôi thế kỷ, Đồi thịt băm, Suối oan hồn, Cửa tử…

Cảnh tượng của trận chiến thư hùng giữa “hai quốc gia” một thời từng coi nhau là “anh em cùng chung ý thức hệ” vào nửa cuối thế kỷ XX; cuộc chiến đó xem ra còn khủng khiếp hơn nhiều những gì mà Đặng Trần Côn đã viết trong Chinh phụ ngâm khúc:

Tuyên bố nhân Kỷ niệm 40 năm Ngày Trung Quốc gây cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam (17/2/1979-17/2/2019)

1.Nhận định:

Bất ngờ mở

Uống nước nhớ nguồn là truyền thống dân tộc Việt Nam. Trong suốt chiều dài lịch sử, đi đến đâu tổ tiên cũng lấy tên cội nguồn đặt cho bến sông, con đường như Bến Hàm Tử, Bến Bạch Đằng, đường Chi Lăng... để nhắc nhở con cháu muôn đời không quên nguồn cội. Những người Việt dù xa đất nước vẫn đặt địa danh theo tên những vùng miền cố hương, những chiến công hiển hách của tổ tiên, cũng để nhắc nhở con cháu về cội nguồn.

Lư hương đối với người Việt là cái thiêng liêng nhất, dù đi bất cứ nơi đâu, dù nghèo khó, gia đình nào cũng làm một cái lư hương hàng ngày thắp nhang tưởng nhớ tổ tiên.

Nối tiếp truyền thống đó, Câu lạc bộ Lê Hiếu Đằng thông báo ngày 17 tháng 2 năm 2019 kính mời các thành viên câu lạc bộ, thân hữu, đồng bào đến Tượng đài Đức Thánh Trần ở Bến Bạch Đằng dâng hương tưởng nhớ và tri ân chiến sĩ đồng bào đã hy sinh trong cuộc chiến đấu chống quân xâm lược Trung Quốc ngày 17 tháng 2 năm 1979.

Đáng giận là một số quan chức chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đã hạ lệnh giăng dây ngăn khu Tượng đài Đức Thánh Trần, đem xe vệ sinh án ngữ tượng đài, và tệ hơn là cẩu lư hương đi chỗ khác nhằm cản phá đồng bào dâng hương tưởng niệm và tri ân.

Nhóm chúng tôi hẹn nhau cùng lên Vị Xuyên viếng liệt sĩ và nhân dân đã hi sinh ở mặt trận Vị Xuyên trong những năm chiến đấu chống xâm lược Trung Quốc bảo vệ biên giới.

Thời gian gần đây, trong dịp kỉ niệm 40 năm chống bành trướng Bắc Kinh, thấy có chút rục rịch từ phía sau cầm quyền VN (mà có người nói là các báo quốc doanh được mở rọ mõm, được công khai đăng bài nói về chiến tranh năm xưa với “bạn vàng” của Đảng); chúng tôi đã mừng mừng. Vậy thì có thể chuyến đi Vị Xuyên lần này sẽ không trở ngại gì nhiều.

Ra đi từ sớm tinh mơ, gần trưa thì xe chúng tôi tới Nghĩa trang Quốc gia Vị Xuyên. Vì có ý muốn đưa sự việc lên công luận rộng rãi, để động viên được nhiều người cùng quan tâm, cùng hướng tới việc tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và đồng bào nên chúng tôi có chuẩn bị khẩu hiệu, băng rôn, hương hoa chu đáo. Khi bắt đầu giăng khẩu hiệu có dòng chữ: “Trung tâm Minh Triết tưởng nhớ đồng bào và chiến sĩ hi sinh chống quân xâm lược bành trướng Trung Quốc”, thì chúng tôi liền bị “nhà chức trách” ở đây ra nhắc nhở ngay: phải xin phép của chính quyền trước mới được chăng khẩu hiệu (Kể cả một tấm bảng nhỏ cá nhân với dòng chữ: “Nhân dân không bao giờ quên” (xem ảnh), họ cũng không chịu cho đưa lên chỗ Đài Liệt sĩ). Chúng tôi vặn hỏi: “Tại sao không cho bày tỏ tình cảm đối với đồng bào chiến sĩ mình? Văn bản nào? Ai quy định?... Tất nhiên những câu hỏi đó họ không chịu trả lời, chỉ biết khăng khăng cản trở. Cụ Nguyễn Khắc Mai (được suy tôn làm trưởng lão của nhóm chúng tôi) cũng lấy làm lạ và rất bực mình vì chuyện vô lý vô lối đó, nhưng phải cố kiềm chế. Theo cụ thì mục đích chính là mình làm lễ tưởng niệm, dâng hoa, dâng hương nên thôi tranh luận đã.

Các nhà kiểm duyệt Nhà nước Việt Nam đã thoải mái hơn một cách đáng chú ý đối về cuộc đụng độ trước đây với Trung Quốc vốn được coi là một chủ đề nhạy cảm mãi cho đến những năm gần đây.

Tháng trước, báo đài nhà nước đã đồng loạt nhắc lại Trận chiến Hoàng Sa tháng 1 năm 1974. Các tờ báo lớn như Thanh Niên, đã công khai nói rằng Trung Quốc sử dụng vũ lực để cưỡng chiếm Quần đảo Hoàng Sa và từ đó đã sử dụng hàng loạt các chiến thuật bất hợp pháp nhằm chiếm quyền kiểm soát toàn bộ Biển Đông.

Trong vài ngày qua, truyền thông nhà nước đã viết nhiều về cuộc chiến tranh biên giới năm 1979 với Trung Quốc, vốn từ lâu được coi là một chủ đề cấm kỵ.

Hầu hết các tờ báo và trang tin nổi tiếng, như Tuổi Trẻ, Thanh Niên và VietNamNet, đã đăng các bài có nội dung về cuộc xung đột và gọi đó là một cuộc chiến chính đáng của Việt Nam nhằm chống lại quân xâm lược Trung Quốc.

Vào ngày 13 tháng 2, Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) đã công bố một ý kiến của một học giả tại Học viện Chính trị Bộ Quốc phòng, khi gọi cuộc xâm lăng của Trung Quốc là vô nhân đạo, phi nhân văn và vô lương tâm.

Quách Hạo Nhiên

Thật bất ngờ là năm nay cuộc chiến tranh chống quân xâm lược Trung Quốc năm 1979 được các cơ quan truyền thông nước nhà thuật lại một cách rầm rộ và khá chi tiết đến mức nhiễu loạn ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Tuy vẫn chưa có cơ sở vững chắc nào để khẳng định việc “bật đèn xanh” này có phải là bước tiến thật sự trong nhận thức đặc biệt là trong vấn đề “Thoát Trung” của những lãnh đạo cao nhất của đất nước hiện nay hay không nhưng trước hết, hãy cứ tạm vui mừng trước đã. Không vui sao được vì đã hơn 30 năm qua (tính từ ngày cuộc chiến này kết thúc (1989) và Mật ước Thành Đô (1990) được bí mật kí kết) gần như tất cả mọi vấn đề có liên quan đến cuộc chiến khốc liệt và đẫm máu này hoàn toàn bị bưng bít, che giấu (thậm chí những ai cả gan nhắc đến cuộc chiến tranh này có khi còn bị kết tội là “phản động” hay “kích động lòng thù hận”, “gây chia rẽ tình hữu nghị” của hai Đảng, hai dân tộc Việt - Trung). Minh chứng rõ nhất là, toàn bộ sự kiện lịch sử đau thương này chỉ được đề cập một cách sơ sài trong SGK lịch sử để dạy cho các em học sinh phổ thông vỏn vẹn mấy dòng. Trong khi đó với cuộc kháng chiến “chống thực dân Pháp” và “đế quốc Mỹ” thì không biết cơ man nào là sách, báo, tài liệu cùng với đó là vô số các cuộc mít tinh tuyên truyền, kỷ niệm vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Đáng nói hơn, ở chiều ngược lại, bên kia biên giới “người bạn vàng”, “người anh em”, người “đồng chí 4 tốt” của “Đảng ta” vẫn không thôi tuyên truyền với con dân của họ rằng đây là cuộc chiến tranh nhằm “tự vệ, phản kích” trước một Việt Nam “vong ân bội nghĩa”! Từ đây, một câu hỏi mà rất [tất cả] những ai nếu quan tâm đến chính trường cũng như các vấn đề xã hội Việt Nam hôm nay không thể không đặt ra là tại sao năm nay “Đảng ta” lại đột ngột thay đổi thái độ như vậy? Trong cái nhìn tích cực nhất, tôi thử nêu ra 3 lý do cơ bản để lý giải cho sự “bẻ kèo” rất đột ngột này của “Đảng ta” như sau:

Một, phải chăng đây là một trong những điều khoản thỏa thuận trong Mật ước Thành Đô năm 1990? Nghĩa là sau thời hạn 40 năm kể từ ngày cuộc chiến khởi phát các bên mới được công khai về cuộc chiến này cho dân chúng mình? Một thỏa thuận như một điều kiện để “bình thường hóa quan hệ” với chiêu bài “câu giờ” nhằm đánh lạc hướng dư luận quốc tế đồng thời cũng là giữ thể diện cho kẻ xâm lược vốn là đồng chí, láng giềng hữu hảo...

Hai, sức ép từ Hoa Kỳ (nhất là từ thời Tổng thống D. Trump) trong vấn đề đối ngoại vì thời gian qua so với Trung Quốc “Đảng ta” đã quá thiên vị, chỉ tuyên truyền một chiều và dĩ nhiên là rất không công bằng với Hoa Kỳ trong cái nhìn về các cuộc chiến tranh? Tuy lúc nào cũng nói “gác lại quá khứ hướng đến tương lai” nhưng lại lên án, mạt sát Hoa Kỳ rất nặng nề vào mỗi dịp 30/4 hay bất cứ khi nào Đảng thích; ngược lại với Trung Quốc thì lại rụt rè, sợ sệt, im lặng đến đáng ngờ? Trong khi đó, hiện nay nếu không có sự tuyên bố mạnh mẽ cùng sự hiện diện của Hòa Kỳ ở Biển Đông thì rất có khả năng Trung Quốc đã động binh gây khó dễ hơn cho Việt Nam trong vấn đề tranh chấp chủ quyền các đảo ở Trường Sa, Hoàng Sa. Không những vậy, trong chính sách tuyên truyền lúc nào cũng xem Hoa Kỳ là “thế lực thù địch” còn Trung Quốc tuy luôn ức hiếp ở biển Đông thì lại là “bạn vàng” và “đồng chí 4 tốt”?

Ba, đây là một trong những kịch bản quan trọng trong công tác chuẩn bị của “Đảng ta” cho cuộc gặp gỡ thượng đỉnh lần 2 giữa Hoa Kỳ và Bắc Triều Tiên đang cận kề vào cuối tháng. Trong tình hình dân chúng nhất là các lực lượng tiến bộ trong xã hội đang có nhiều bất đồng và mất niềm tin với Đảng; cộng với đó là sự bất ổn khi nhìn sang tình cảnh nổi giận của người dân Venezuela nên “Đảng ta” không thể không phòng bị từ xa về những tình huống bất ngờ và xấu nhất có thể xảy ra?

Một trong những lần hiếm hoi kể từ cuộc chiến tranh biên giới 1979, một chiến dịch tố cáo ‘giặc Trung Quốc xâm lược Việt Nam’ đã được tổ chức ầm ĩ bất thường trên mặt báo chí nhà nước vào đầu năm 2019, được bật đèn xanh bởi Ban Tuyên giáo Trung ương - cơ quan mà hẳn phải nhận được cái gật đầu mạnh mẽ bất thường không kém bởi Bộ Chính trị, đặc biệt là giới tướng lĩnh trong Bộ Quốc phòng và có thể cả ‘Tổng Chủ’ Nguyễn Phú Trọng.

Không còn như những ẩn dụ về ‘tàu lạ’, ‘nước lạ’ mà vẫn còn được quán triệt từ cấp trung ương đến từng tờ báo từ năm 2018 trở về trước, vào lần này giới truyền thông nhà nước không chỉ gọi thẳng tên Trung Quốc mà còn dùng nhiều động từ và tính từ mạnh mẽ để tố cáo cuộc xâm lược ‘đốt hết, phá hết, giết hết’ của hơn 60 vạn quân Đặng Tiểu Bình, cứ như thể quân dân cả nước đang sống lại bầu không khí chiến tranh biên giới bốn chục năm về trước.

Chiến dịch truyền thông tố cáo đầy giận dữ đã khiến cho giới quan sát chính trị quốc tế ngạc nhiên thật sự.

Trong khi đó, một số người dân xì xầm “Có chiến tranh à?”.

Không chỉ dân chúng mà cả nhiều quan chức bậc trung và thấp ở các tỉnh thành cũng ngạc nhiên một cách lo lắng về trạng thái ‘lên đồng’ của giới tuyên giáo và báo chí nhà nước khi lên án Trung Quốc. Người ta lập tức nhớ lại một sự kiện lạ lùng xảy ra vào tháng Mười Hai năm 2018: những ngư dân Phú Yên đã phát hiện ra một quả ngư lôi lớn trôi dạt vào bờ biển với những đặc điểm bị nghi là của hải quân Trung Quốc. Sau đó khi các chuyên gia của Bộ Quốc phòng Việt Nam tìm cách trấn an rằng ‘đó chỉ là ngư lôi giả để tập trận’, chẳng có mấy người dân tin tưởng vào cung cách á khẩu như thế. Khả năng hải quân Trung Quốc tổ chức một cuộc tập tận đột kích Việt Nam và hoặc vô tình hoặc cố ý để tuột ra những quả ngư lôi hướng về phía bờ biển Việt Nam là hoàn toàn có thể.

Chẳng mấy người dân tin rằng đây chỉ là quả ngư lôi huấn luyện.

Biểu tình tại nhà, từ phải sáng trái: Huỳnh Tấn Mẫm, Huỳnh Kim Báu, Tương Lai, Lê Công Giàu.

Ngày mồng ba Tết Kỷ Hợi, tôi nhận được email chúc Tết của một học trò cũ. Anh là một đại tá về hưu, đang chăm sóc một mảnh vườn nho nhỏ ở một trang trại bên đê sông Hồng. Sau một chặng đường dài cầm súng, nay bàn tay chai sạn ấy đang khoan thai từ tốn với chiếc cuốc vun gốc cho mấy cây nhãn đã qua mùa bói quả. Nhắc lại kỷ niệm của những ngày thầy trò bên nhau trong lớp học sau ngày 10.10.1954 tiếp quản Thủ đô ở trường Chu Văn An, P. gợi trong tôi một thời xa ngái với biết bao những hoài niệm vang bóng một thời trai trẻ.

Trong mênh mang những hoài niệm ấy, anh tô đậm dòng chữ “Thầy ơi, liệu ngọn lửa của trái tim Đankô thầy giảng từng làm bừng cháy trong chúng em ngọn lửa của lý tưởng cao cả và khát vọng mãnh liệt có còn cháy sáng nữa không, có cần nữa không, thầy?”. Để lý giải câu hỏi anh đặt ra cho tôi, P. gợi lại câu chuyện mà bạn bè sinh viên Đại học Tổng hợp cùng khóa với anh kháo nhau về chuyện nhờ hai chục trứng gà mà một ông bạn cùng khoa của họ né được đợt tuyển quân vào giai đoạn quyết chiến cam go buổi ấy dẫn đến Hiệp định Paris 1973, để rồi sau đó cứ từng bước, từng bước anh ta bò lên trên con đường quyền lực ngày càng rộng mở nhờ bạn cùng trang lứa ngã xuống lót đường cho anh ta. Và rồi, những người may mắn trở về từ bom đạn chiến trường mà anh ta đã khôn khéo lẩn trốn, thì họ buộc phải dỏng tai lên mà nghe anh ta lên lớp về tính kiên định và sự trung thành qua sự rao giảng mùi mẫn về đạo đức!

Có lẽ đây không chỉ là câu hỏi học trò cũ đặt ra cho thầy xưa, mà e là một song đề (dilèmne) có tính triết luận? Cái thời chúng tôi bên nhau trong sôi sục khát vọng về tìm tòi chân lý và ý nghĩa cuộc sống trên đường đời phía trước trong rộn ràng háo hức của tuổi trẻ buổi ấy thì đã lùi vào dĩ vãng hơn nửa thế kỷ rồi. Bao nhiêu nước chảy qua cầu! Vô vàn những con đường mới mở với những ngả ba ngả bảy, rồi những cầu vượt, cầu treo ngang “tầm thế giới”, nếu có khác chút đỉnh là điểm xuyết thêm vào những BOT ăn cướp. Chỉ ác một nỗi, “cướp xưa băng nhóm làng nhàng, cướp nay có đảng có đoàn hẳn hoi”* đang giữ nhịp cuộc sống theo một góc nhìn có phần tàn nhẫn nhưng khó bác bỏ của hiện thực. Có sự phũ phàng đó, mới có câu hỏi kia của người học trò yêu quý của tôi đặt ra cho tôi vào đúng dịp “mồng Một Tết cha, mồng Ba Tết thầy”.

Trong thời đoạn của công nghệ 3.0, rồi 4.0 thì không chỉ tư duy phải thay đổi, mà khái niệm biểu đạt tư duy, ngôn từ diễn đạt khái niệm cũng phải làm sao thể hiện được sự sống động của đời sống với bao biến đổi dữ dội. Phải chăng cái khái niệm “cướp” trong ngôn ngữ thơ của Nguyễn Duy kia cũng phải uyển chuyển sao cho thích hợp với nội dung chất đầy nguyên liệu hiện thực của đời sống trong triều đại trị vì của “Tổng Chủ” vừa có “lý luận” vừa thừa thãi “đạo đức`”chăng? Mà đâu chỉ trong ngôn ngữ thơ. Trong báo chí cũng nhiều “uyển chuyển” như vậy. Thì chẳng phải nhà báo Nguyễn Tường Thụy vừa đặt tên cho bài viết của mình là “Anh cướp” đó sao? Gọi hai tên cướp là “anh” vì đã đột nhập vào phòng kế toán Trạm thu phí Dầu Giây khoắng đi 2,22 tỉ đồng hôm mùng 4 Tết, giữa ban ngày. Con số hơn 2 tỉ làm dư luận giật mình.

Người ta tính ra, mới tiền thu phí BOT của một ca đã là 2 tỉ, thì một ngày ba ca phải là 6 tỉ, vậy thì một tháng, rồi một năm riêng trạm này thu là bao nhiêu? Đây là lý do để nhà báo gọi hai tên cướp là “anh” vì họ đã giúp phơi bày ra giữa thanh thiên bạch nhật số tiền các BOT thu từ tiền mồ hôi nước mắt của dân, trực tiếp là từ hầu bao của những lái xe. Nói “thu” là cách nói theo kiểu “có lý luận” chứ dân gian thì nói toạc ra đó là ăn cướp một cách công khai, được nhà nước bảo kê bằng các văn bản pháp luật và các chỉ thị nghị quyết. Rồi có lúc thấy nó trắng trợn quá, mưu sĩ của thể chế ăn cướp kia bịa ra một khái niệm “thu giá” bị dân chửi cho tung tóe. Rát mặt, chính quyền phải lươn lẹo biện minh để rồi không kèn không trống dẹp bỏ sự ngu xuẩn nọ. Vì thế mà trên mạng, người ta hài hước đề nghị “ân xá cho hai anh cướp”, thậm chí có người còn đề nghị phong… anh hùng cho hai “anh cướp”. Cái lý họ đưa ra là, với vụ cướp kia, chuyện thu phí mới được phơi bày, chứ lâu nay thì chúng nó giấu như mèo giấu cứt. Thì cũng một phường mèo mả gà đồng câu kết với nhau để tự tung tự tác ăn cướp của dân, như bao chuyện tăng giá, tăng thuế khác.

Chưa bao giờ, hoạt động tưởng niệm liệt sĩ chống TC bị ngăn chặn ráo riết quyết liệt như dịp 40 năm Chiến tranh Biên giới 17/2.

Hà Nội đã huy động một lực lượng khổng lồ công an, từ thành phố đến quận/huyện, phường/xã để ngăn chặn. Rất nhiều người bị canh chặn tại nhà. Riêng tôi cũng đã “tiêu tốn” trên dưới 10 cán bộ chiến sĩ công an. Ai thoát ra được chỉ cần mon men đến các nơi có thể đặt vòng hoa viếng các liệt sĩ, lập tức bị tóm gọn đưa về câu lưu ở các đồn.

Câu chuyện cảm động nhất và cũng phẫn nộ nhất là chuyện của ba chị Đặng Bích Phượng, Hoàng Thị Hà và Nguyễn Hồng Hạnh. Suốt đêm trằn trọc không ngủ, vừa hồi hộp nghĩ đến giờ phút thiêng liêng bày tỏ lòng tri ân đến các liệt sĩ, vừa lo lắng cho công việc ngày mai. Các chị dậy từ lúc “gà chưa gáy sáng” bí mật liên lạc với nhau, lên tận Quảng Bá chọn mua 100 bông hoa đẹp nhất để gửi tới các liệt sĩ. Tuy nhiên, mọi sự chuẩn bị từ nhiều hôm trước bị phá trong tích tắc. Ba chị mới mon men đến đài Liệt sĩ Bắc Sơn, chưa kịp đặt hoa thì bị tóm gọn. Công an khá hào phóng tiền thuế của dân, bố trí mỗi chị một xe riêng đưa về các đồn giam giữ.

Công văn được cho là của Đảng bộ Tp. HCM. Ảnh Internet

Lính Trung Quốc bị bộ đội Việt Nam bắt giữ tại chiến trường Cao Bằng hôm 26/2/1979. AFP

Bài hát “Lời tạm biệt trước lúc lên đường”, phổ biến trong những năm tháng chống quân xâm lược Bắc Kinh, có một câu thật ám ảnh: ‘Dòng nước mắt, dù thiêng liêng, cũng không làm cho giặc kia lùi bước’.

Cũng tương tự vậy, nỗi uất hận của chúng ta với Đặng Tiểu Bình, kẻ hạ lệnh xâm lăng biên cương và thảm sát dân Việt năm 1979, dẫu có nghẹn ngào đẫm lệ ra sao cũng chẳng thể nào thay đổi thực tế là Trung Quốc hiện nay, với sức mạnh kinh tế và quân sự vượt trội đặt nền móng bởi họ Đặng, đang chiếm đóng cương thổ, cản đà thăng tiến quốc gia và phủ bóng bành trướng lên dân tộc chúng ta.

Nghĩa là, nếu muốn thoát khỏi thân phận tiểu quốc hạng hai mãi mãi bất an trong cái bóng của Đại Lục, thay vì chìm đắm trong uất hận, tất cả tâm sức của chúng ta, trong tư cách quốc dân, phải dành để trả lời câu hỏi làm sao có thể hiện đại hoá quốc gia nhanh nhất có thể và trở nên hùng mạnh nhất có thể, trước là để thoát hoạ bành trướng, sau là giúp dân tộc có cơ ngẩng mặt lên.

Chính ngay ở đây, bỏ qua những tự ái dân tộc, nhìn vào sự phát triển vượt bậc của Trung Quốc bốn thập kỷ sau khi xâm lược Việt Nam, có một bài học mà chúng ta nhất định không thể bỏ qua.

Dân quân Trung Quốc ở quận Kiangsi, Kwangsi, đang hỗ trợ cho lính biên phòng trong cuộc phản công chống bộ đội Việt Nam vào ngày 22 tháng 2 năm 1979. AFP

Cụ thể, Trung Quốc sẽ chẳng thể nào có được vị trí siêu cường thứ 2 thế giới ngày hôm nay nếu như chương trình ‘bốn hiện đại hóa’ của họ cách đây 40 năm không được hỗ trợ bởi siêu cường số 1 thế giới là Hoa Kỳ. Đến lượt mình, Hoa Kỳ sẽ chẳng bao giờ hỗ trợ Trung Quốc ở mức độ như họ đã làm nếu Trung Quốc không tỏ rõ là họ chọn phe Hoa Kỳ để chống lại Liên Xô. Và quan trọng bậc nhất, Trung Quốc đã làm gì để chứng minh họ dứt khoát đứng cùng phe với Hoa Kỳ? - Đánh Việt Nam.

Trung Quốc đã mua tình đồng minh với Hoa Kỳ nhằm hiện đại hóa và phát triển quốc gia của họ bằng máu của người Việt Nam.

Trên vietnamnet.vn (*), Giáo sư Sử học Phạm Hồng Tung, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, cho biết Việt Nam lâu nay đã “gạt quá khứ” sang một bên nên sách giáo khoa Lịch sử gói gọn 4 câu, 11 dòng ở lớp 12, báo chí lại ít nhắc đến Chiến tranh biên giới Việt-Trung.

Trung cộng thì vẫn tiếp tục tuyên truyền “chiến tranh phản kích chống Việt Nam để tự vệ” và trừng phạt “tiểu bá” Việt Nam vong ân bội nghĩa, tay sai của Liên Xô.

Sự khác biệt về nhận thức và cách trình bày lịch sử tạo ra những định kiến mang nặng tính chất kỳ thị và thù địch, nếu gặp những điều kiện thuận lợi, sẽ bùng phát thành hận thù và xung đột.

Nếu không hòa giải được nhận thức và cách trình bày về lịch sử thì đó là một liều thuốc độc mà tiền nhân để lại cho thế hệ sau, và để “giải độc” lịch sử Giáo sư Tung đề nghị:

“Bây giờ chính là lúc giới sử học của hai nước Trung - Việt nên ngồi lại, thảo luận những nguyên tắc cơ bản để dạy về những vấn đề liên quan đến lịch sử hai nước”.

Giáo sư Tung tin rằng nhiều quốc gia cựu thù đã thành công trên con đường hòa giải lịch sử, cho nên người Việt Nam và người Trung Hoa cũng sẽ phải làm được điều này.

Giáo sư Phạm Hồng Tung hiện là Chủ biên chương trình Lịch sử giáo dục phổ thông tổng thể đang sửa soạn ra bộ sách giáo khoa Lịch sử nên đề nghị của ông cần được xem xét cẩn thận.

Giáo sư Tung cho biết Đức và Pháp trong lịch sử cũng đã có những cuộc chiến tranh đẫm máu như Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, lần thứ hai, Chiến tranh Pháp-Phổ năm 1870,… các nhà sử học, các nhà giáo dục hai nước đã tổ chức nhiều diễn đàn gặp gỡ nhau trước khi cùng nhau soạn một bộ sách giáo khoa Lịch sử chung.

Giáo sư Tung quên rằng Pháp và Đức là hai quốc gia tự do, các sử gia đều độc lập với hệ thống chính trị. Nên ngay thời Chiến Tranh Pháp-Việt vẫn có những sử gia Pháp công khai ủng hộ Việt Nam.

Báo chí Pháp và Đức được tự do thu nhặt và loan tin, nên thông tin đều đa chiều và dễ dàng đối chiếu.

Các cuộc phỏng vấn chứng nhân lịch sử được thường xuyên thực hiện. Các hồi ký được tự do phổ biến.

Các tài liệu lịch sử, các văn kiện và số liệu sau một thời gian đều được giải mật để mọi người có thể tìm hiểu.

Mỗi sử gia có cách nhìn riêng về lịch sử, chính môi trường học thuật tự do giúp họ nhìn nhận các sự kiện, nguyên nhân, diễn biến và hậu quả một cách khách quan hơn, trung thực hơn, gần với sự thật lịch sử hơn.

Các sử gia và các nhà giáo dục Pháp và Đức lại luôn có cơ hội tự do trình bày quan điểm và phát hiện mới trên các diễn đàn quốc tế, nên việc họ xuất bản sách giáo khoa chung, các công trình nghiên cứu chung, các sách tài liệu tham khảo chung là một việc hết sức bình thường.

Môi trường tự do và học thuật tự do hoàn toàn không có tại Việt Nam và Trung cộng.

Việt Nam là nước nhỏ lại luôn bị Trung cộng xâm lược. Chỉ trong vòng 14 năm, 1974-1988, Trung cộng đã 4 lần đánh chiếm lãnh thổ Việt Nam: Hoàng Sa (1974), Biên giới phía Bắc (1979), Vị Xuyên Hà Giang (1984), Gạc Ma (1988) và từ năm 1988 liên tục lấn chiếm Trường Sa và gây chiến ở Biển Đông.

Bởi thế việc so sánh với Chiến tranh Pháp và Đức là điều không thể chấp nhận được.

Cuộc chiến thứ nhất: chống Trung Cộng xâm lược

Tâm Chánh

Vì sao cuộc chiến tranh chống bành trướng bá quyền Trung Quốc đã vắng mặt nhiều năm nay trên các diễn đàn quốc sử?

10 năm trước báo SGTT của chúng tôi đã ghi nhận lại hình ảnh nhan tàng khói lạnh trên các nấm mồ liệt sĩ còn nằm dọc tuyến biên giới phía Bắc vào chính những ngày kỉ niệm 30 năm cuộc chiến.

Chiến tích bị đục bỏ. Nghĩa trang néo cửa. Quan san tê tái. Những giọt nước mắt tưởng nhớ lén chảy vào trong nỗi ấm ức. Một hiện thực không thể tưởng tượng, khiến cho bất kì ai tận mắt nhìn thấy không thể không bức bối.

Biên giới tháng Hai do Huy Đức viết, là ký sự ghi nhận hiện thực ấy, định đăng ba kì báo trên SGTT, nhưng chỉ mới đăng được một kì đã kết thúc.

Chúng tôi chỉ biết mệnh lệnh ngưng đăng từ truyền đạt của cấp lãnh đạo gần nhất.

Nhiều năm qua, chúng tôi chưa từng được giải thích về mệnh lệnh ấy.

Một lần kiểm điểm Tổng biên tập SGTT, ông Nguyễn Thanh Hải Phó ban Tuyên giáo Thành ủy phê bình báo SGTT về 100 bài “có vấn đề”, nhận xét “chuyện người ta muốn quên thì các đồng chí moi lại. Để làm gì? Có phải chuyện của các đồng chí không? Chuyện của các đồng chí là thị trường...”

Người ta là ai?

Ai cho mình cái quyền được đứng trên, quên hay nhớ lịch sử? Chúng tôi chỉ nhận được sự im lặng trịch thượng.