Bauxite Việt Nam

18 h ngày 12/02/2020 tại Pháp, Nghị viện châu Âu (EP) đã bỏ phiếu thông qua hai hiệp định riêng trong EVFTA, gồm Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) và Hiệp định Bảo hộ Đầu tư (IPA). FTA nhận được 401 phiếu ủng hộ, 192 phiếu chống và 40 phiếu trắng. Với IPA là 407/188/53.

Với cả Việt Nam và EU, đây là một bước tiến vô cùng tích cực trong hợp tác hai phía. Không phải là “ca ngợi thắng lợi” mà biết để tận dụng và cải thiện. Tận dụng lợi thế. Cải thiện khiếm khuyết.

1. Lợi thế đầu tiên là mở ra cơ hội tăng trưởng thần tốc doanh số xuất nhập khẩu hàng hóa giữ Việt Nam và EU. Khi EVFTA có hiệu lực (dự kiến vào tháng 7/2020) thì hơn 85% dòng thuế hàng Việt Nam sang EU (và ngược lại) sẽ có thuế suất bằng 0% . Tỷ lệ này tăng lên 99% sau 7 năm. Còn lại 1% thì hai bên thống nhất giảm về 0% theo thuế suất trong hạn ngạch thuế quan. Với thị trường EU có GDP trị giá hơn 18 000 tỷ USD thì đây là “cánh đồng mênh mông” cho Việt Nam thỏa sức “canh tác”.

2. Tạo ra cơ hội chưa từng có để Việt Nam thay đổi cơ cấu hợp tác kinh tế quốc tế- giảm mạnh mẽ sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Việt Nam đã hứng chịu cú đòn lao đao “gần mức knock out” khi phải hạn chế cửa khẩu biên giới với Trung Quốc do dịch bệnh covid -19. Trung Quốc là nước “ngồi chiếu trên” nắm quyền đóng cửa biên giới Trung – Việt bất cứ lúc nào tùy thích. Cho nên không chỉ trong trường hợp dịch bệnh covid – 19 , mà Việt Nam có thể hứng chịu đòn dịch bệnh “covid – n” bất cứ lúc nào nếu Trung Quốc thích “hắt hơi xì mũi”.

3. Tạo ra cơ hội để xuất khẩu Việt Nam lọt vào thị trường hàng hóa chất lượng cao, an toàn, ít độc hại. Và ngược lại người tiêu dùng Việt Nam được hưởng hàng hóa chất lượng EU với giá thành tốt hơn, là nhân tố đẩy lùi một phần hàng hóa kém chất lượng đến từ Trung Quốc. Còn nữa, không kém phần quan trọng là Việt Nam được dễ dàng hơn tiếp cận và sở hữu công nghệ EU.

4. Một nhân tố quan trọng khác nữa là dưới đòi hỏi của EU, Việt Nam sẽ phải từng bước cải thiện môi trường lao động, môi trường sản xuất và môi trường sống theo tiêu chuẩn EU.

Cần thiết phải lưu ý rằng, 192 nghị sỹ châu Âu bỏ phiếu chưa thông FTA không có thù hằn gì với Việt Nam. Họ chưa ủng hộ EVFTA đơn giản bởi vì đòi hỏi Việt Nam thay đổi hơn nữa cho phù hợp với tiêu chuẩn EU.

Trong số những nghị sĩ EU chưa thông qua EVFTA có bà Heidi Hautala là Phó Chủ tịch Nghị viện Châu Âu. Bà Heidi Hautala thừa nhận Việt Nam đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn có những điều làm cho bà và nhóm nghị sĩ Đảng Xanh/ Liên minh Tự do Châu Âu chưa thể ủng hộ. Trong số đó là điều kiện lao động cũng như các phương tiện kiểm soát thực thi quyền lao động. Bà Hauitala đã nhận xét “Việt Nam tuy đã đạt được tiến bộ trong việc cải cách luật lao động, nhưng mặt khác, đã không sửa đổi bộ luật hình sự để cho phép người lao động được hưởng các quyền đó”. Bà thừa nhận “Thỏa thuận giữa EU và Việt Nam rất quan trọng về mặt địa chính trị”, nhưng “vẫn nửa vời về phát triển bền vững và nhân quyền”.

Bà Heidi Hautala đã được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp vào ngày 07/01/2019 (https://bnews.vn/thu-tuong-nguyen-xuan-phuc-tie…/110111.html). Bà là nghị sĩ 4 nhiệm kỳ và đã từng đến Việt Nam để khảo sát Hiệp định Đối tác Tự nguyện về Thực thi Luật Lâm nghiệp, Quản trị Rừng và Thương mại Lâm sản EU-VN (gọi tắt là VPA). Bà cũng là thành viên của các Ủy ban Thương mại, Tiểu ban Nhân quyền, Phái đoàn Quan hệ với các nước Đông Nam Á và khối ASEAN). Là người đứng đầu Đảng Xanh – tiên phong trong bảo vệ môi trường, chống nạn chặt phá rừng bà Hautala rất khe khắt trong vấn đề bảo vệ môi sinh. Bà cho biết:

“Hiệp định thiếu phương tiện hiệu quả để thực thi những ràng buộc luật pháp về Môi sinh và các tiêu chuẩn Xã hội”. “Ngoài ra, Việt Nam đã không can thiệp vào các phương tiện theo đúng khả năng để giải quyết nạn phá rừng… Vì những lý do đó, tôi đã chưa thể ủng hộ Hiệp định này”.

Trên thực tế, để đáp ứng các tiêu chuẩn EU liên quan trực tiếp đến EVFTA thì Việt Nam đã có những thay đổi tích cực. Như Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã cho biết:

“Trước khi cuộc bỏ phiếu này diễn ra, có ý kiến công khai phản đối việc phê chuẩn Hiệp định EVFTA vì các vấn đề liên quan đến phát biển bền vững hay lo ngại về khả năng Việt Nam không thực thi đầy đủ các tiêu chuẩn cao của hiệp định, tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước... Tuy vậy, chúng ta đã nỗ lực trao đổi, giải thích với phía EU về những việc đã, đang làm để chứng minh rằng Việt Nam luôn tuân thủ đầy đủ các cam kết quốc tế.