Bauxite Việt Nam

Nguyễn Quang A

Dư luận vài tuần qua sôi động về vụ “đấu tố văn chương” chưa từng có sau vụ Nhân Văn - Giai Phẩm liên quan đến cuốn Chuyện với Thanh và về việc cơ quan  An ninh điều tra Công an TP. Hà Nội khởi tố, bắt tạm giam 5 người liên quan đến cuốn sách này. Bài trước đã bàn sơ về sự vô nghĩa của những cáo buộc “xuyên tạc lịch sử” và “xúc phạm lãnh tụ” [1]. Bài này đưa ra vài lập luận để yêu cầu Quốc hội xóa bỏ hay sửa chữa Điều 117 “quy định về Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” mà 5 người “yêu kính Hồ Chí Minh” này bị cáo buộc.

Nguyễn Quang A

Hiểu quá khứ để rút ra những bài học cho hiện tại và tương lai là vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của đất nước và của mỗi người chúng ta. Chính vì thế việc viết lại các chuyện kể lịch sử và việc đánh giá lại các nhân vật lịch sử là chuyện thường xuyên phải làm của các nhà sử học, cũng như là quyền của mỗi người quan tâm đến lịch sử, và không thể vin vào “sự xuyên tạc lịch sử,” hay “sự xúc phạm lãnh tụ” để “đấu tố” hay  “lên án” họ, nhất là để truy tố họ.

Nguyễn Quang A

Dư luận, nhất là các cộng tác viên, mấy ngày qua qua bày tỏ sự tiếc thương việc nhiều tờ báo hay tạp chí tử tế phải đóng cửa do giải thể hay sáp nhập kể từ 1/7/2026 theo quyết định sắp xếp lại báo chí của ĐCSVN và theo Luật Báo chí số 126/2025/QH15.

Nguyễn Quang A

Dù còn nhiều tranh cãi liệu việc hỗ trợ dân đổi vàng thành tiền để mua nhà có góp phần “vàng hóa” nền kinh tế hay không, nhưng điều chắc chắn là việc đó, cũng như việc khởi động nhiều siêu dự án liên quan đến bất động sản cỡ nhiều trăm ngàn tỷ đồng, chắc chắn làm tăng đáng kể tỷ lệ đầu tư vào bất động sản! Kinh nghiệm đau đớn của Trung quốc phải là bài học cảnh tỉnh [1, tr. 202-206]. Và nguy cơ vỡ bong bóng bất động sản gây bất ổn kinh tế nghiêm trọng là nguy cơ không thể xem thường.

Nguyễn Quang A

Phải có thảo luận, tranh luận công khai, thấu đáo và rộng rãi về những quy hoạch quan trọng như vậy, chứ không thể để cho vài chục vị “đại biểu” biểu quyết 100% theo lệnh của ai đó khi quyết định về những vấn đề 100 năm của người dân.

Nguyễn Quang A

Việc phát triển các tổ chức xã hội dân sự thật sự, không phải các GONGO, giúp nhà nước giải quyết rất nhiều vấn đề mà nhà nước không thể giải quyết nổi hoặc giải quyết rất kém hiệu quả (cung cấp dịch vụ, giải quyết tranh chấp, xây dựng các chuẩn mực đạo đức chuyên môn, cấp chứng chỉ, giám sát các cơ quan nhà nước và chính xã hội dân sự, hợp tác quốc tế,…). 

Hãy nhớ IOC (Ủy Ban Olympic Quốc tế) do  Pierre de Coubertin và Demetrios Vikelas thành lập năm 1894 là một tổ chức phi chính phủ và ở hầu hết các nước các Liên đoàn thể thao đều là các NGO thật không phải GONGO. 

Để bước vào kỷ nguyên vươn mình hãy xóa bỏ các GONGO và xây dựng các tổ chức xã hội dân sự thật! ĐCSVN hãy can đảm và đừng sợ chúng!     

Nguyễn Quang A

Nghị quyết 68 về cơ bản là rất đúng, nhưng nếu không cẩn trọng thì việc thực hiện có thể xảy ra những hậu quả khôn lường mà bài học đau đớn trong những nỗ lực tương tự ở Hungary phải là bài học đáng xem xét. 

 Nguyễn Quang A

Vài lời về Nghị quyết 57-NQ/TW 

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

DẪN NHẬP

1.6. GEN THỂ CHẾ: TỪ HỆ THỐNG ĐẾ CHẾ ĐẾN CHỦ NGHĨA TOÀN TRỊ CỘNG SẢN

Chủ nghĩa toàn trị cộng sản không phải là sản phẩm bản địa của Trung Quốc; trên thực tế, nó là một hệ thống được du nhập. Những người phản đối việc áp dụng chủ nghĩa lập hiến và dân chủ ở Trung Quốc khẳng định rằng đây là những thể chế ngoại lai và do đó chúng không phù hợp với Trung Quốc, dự đoán sự thất bại không thể tránh khỏi của chúng. Tuy nhiên, chủ nghĩa toàn trị cũng là ngoại lai đối với Trung Quốc. Vậy tại sao, nó lại được coi là "phù hợp với Trung Quốc"? Hơn nữa, tại sao chủ nghĩa toàn trị lại bén rễ sâu đến vậy trong xã hội Trung Quốc? Những vấn đề này được đề cập trong các Chương 4, 5, và 9–12.

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

DẪN NHẬP

1.2. SỰ PHÂN KỲ THỂ CHẾ

Trung Quốc, Nga, và Nhật Bản, vào thời điểm chuyển giao giữa thế kỷ 19 và 20, mỗi nước đều nỗ lực thúc đẩy việc thành lập chính phủ lập hiến. Nhật Bản đã thành công trong khi Trung Quốc và Nga thất bại. Kể từ đó, đã có một sự phân kỳ thể chế đang diễn ra giữa ba cường quốc này, gây ảnh hưởng lớn đến thế giới.⁶ Nhật Bản là quốc gia phi phương Tây đầu tiên thành lập chính phủ lập hiến và trở thành quốc gia phát triển đầu tiên ngoài Châu Âu và Bắc Mỹ (một cuộc thảo luận thấu đáo về những thay đổi thể chế của Nhật Bản, bao gồm cả thời kỳ chủ nghĩa quân phiệt, nằm ngoài chủ đề của cuốn sách này). Sau nhiều thập kỷ nỗ lực hướng tới một nền quân chủ lập hiến và cộng hòa, vốn đã chấm dứt hệ thống đế chế của họ, Nga và Trung Quốc, tương ứng, đã tạo ra và cấy ghép các thể chế toàn trị đi ngược lại với chủ nghĩa lập hiến.

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

DẪN NHẬP

1.1. TỔNG QUAN

Thể chế nền tảng của Trung Quốc đương đại là chủ nghĩa toàn trị cộng sản mang đặc sắc Trung Quốc. Thể chế này khác biệt về căn bản so với các chế độ toàn trị phi cộng sản và các hệ thống Trung Hoa cổ đại. Nó cũng khác biệt ở nhiều khía cạnh so với Liên Xô. Nó bắt nguồn từ nước Nga Soviet và có nguồn gốc sâu xa ở Trung Quốc, không thể tách rời khỏi nền tảng của các thể chế Trung Hoa cổ đại. Thể chế này chi phối hành vi của chính phủ Trung Quốc đương đại như thế nào? Các thể chế của Trung Quốc và những đặc điểm cơ bản của chúng đã diễn biến thành hình dạng mà chúng ta quan sát ngày nay ra sao? Trong tương lai, những thể chế này sẽ thay đổi theo hướng nào? Nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực này nhìn chung còn yếu và có nhiều khoảng trống. Cuốn sách này nhằm mục đích củng cố nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực này và lấp đầy những khoảng trống đó. Bằng cách đó, tôi hy vọng sẽ thiết lập một nền tảng vững chắc để diễn giải bối cảnh lịch sử và đương đại của Trung Quốc, đồng thời cung cấp những kiến giải có thể hỗ trợ trong việc dự báo những chuyển biến tiềm tàng trong tương lai. Đối với những ai quan tâm đến các cuộc cải cách của Trung Quốc, điều này cung cấp cơ sở để nhận diện những vấn đề căn bản của nước này nằm ở đâu và để hiểu cách cải cách các thể chế của nó.

Nguyễn Quang A

Sáng nay 6-4-2026 Quốc hội mới (do đảng cử dân bầu) của Việt Nam họp phiên đầu tiên. Tuy nhiên, trong bài ngắn này chúng ta chú tâm đến một cuộc bầu cử quốc hội khác sẽ diễn ra vào Chủ nhật này, 12-4-2026 tại Hungary. Cuộc bầu cử quốc hội Hungary sẽ có làm sụp đổ NHÀ NƯỚC MAFIA (hay Hệ thống Hợp Tác Dân tộc NER, hay sự cầm quyền độc đoán của đảng FIDESZ) suốt 16 năm qua hay không là chủ đề nóng bỏng không chỉ ở Hungary mà có thể có ảnh hưởng đến EU và thậm chí rộng hơn.

Nguyễn Quang A & Huy Vũ 

Thật kinh khủng, một Oban có thể thao túng cả một xã hội, một đất nước đi lùi lại văn minh châu Âu, từ Dân chủ văn minh thành Độc tài, tàn độc... Đối ngoại cũng trắng trợn trơ trẽn ủng hộ kẻ xâm lược Putin, chèn ép Ukraina đủ kiểu...

Mạc Văn Trang

Một phim thời sự A SZAVAZAT ÁRA (GIÁ CỦA LÁ PHIẾU) vừa được đăng trên Youtube năm - sáu ngày qua (có thể cài phụ đề tiếng Việt cho những người không nghe được tiếng Hung-Magyar) phanh phui nhà nước mafia Hungary tập trung quyền lực vào tay các tay sai cấp dưới của nó (thị trưởng, kẻ thực thi công quyền, các nhà cung cấp dịch vụ công,..) ở các địa phương nghèo như thế nào để mua phiếu qua đủ loại vật chất (mua bằng tiền, khoai tây, quà, ma túy, củi sưởi mùa đông…) đến đe dọa đủ loại (tách con cái khỏi gia đình, không cung cấp nước, điện, dịch vụ y tế, làm nhục trước công chúng, cản trở người dân tiếp xúc với báo chí, đe dọa các phóng viên…) để người dân sống trong sợ hãi và nghèo khổ và dễ bề sai bảo (kể cả giám sát bầu cử xem ai bầuthế nào, đi bỏ phiếu hộ, v.v.) không lạ lắm với nhiều nước nhưng quả thực là sốc ở một nước Âu châu thành viên EU.

Nguyễn Quang A

Đấy là vấn đề nền tảng, cốt lõi nhất để hiểu diễn biến gần đây của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) và Quân Ủy Trung Ương Trung Quốc (CMC).

Nguyễn Quang A

Trật tự thế giới cũ đã vỡ. Trật tự thế giới mới sẽ hình thành nếu lãnh đạo các cường quốc tầm trung điềm tĩnh, đứng thẳng, nói thật và đoàn kết. Đó là bài học có thể rút ra từ diễn biến Hội nghị Hàng năm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) vừa diễn ra tại Davos Thụy Sĩ từ 19-23/1/2026. WEF là một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế được thành lập năm 1971 theo sáng kiến của Tiến sĩ Klaus Schwab, Chủ tịch sáng lập của WEF từ 1971 đến khi ông từ chức tháng 4-2025. Đây là Hội nghị hàng năm đầu tiên của WEF không có sự có mặt của ông trong phiên khai mạc.

Nguyễn Quang A

Bài trước [1] nói về mối nguy hiểm của xu hướng nhà nước biến thành nhà nước mafia. Bài này chúng ta nói sơ qua về việc làm thế nào để chống xu hướng này.

Nguyễn Quang A

Tham nhũng là vấn nạn ở tất cả các nước, vấn đề chỉ là mức độ mà thôi. Người dân rất bức xúc với nạn tham nhũng vì những kẻ tham nhũng cậy quyền để biến của công (tức là của nhân dân) thành của riêng chúng, thực ra là ăn cắp hay ăn cướp của nhân dân, tức là “những kẻ tội phạm” thực sự. Các nhà cầm quyền thì lo vì tham nhũng phá hủy “tính chính đáng” của chế độ mà họ cai trị. 

Nguyễn Quang A

Việc điều động nhân sự nếu tiến hành vội vã, hấp tấp, không cân nhắc kỹ (dù là đúng quy định và có phục vụ cho sự sắp xếp nhân sự đi chăng nữa) thì cũng có thể gây ra cảm giác “nói dzậy mà không phải dzậy”, và có thể gây tổn hại đến lòng tin của người dân vào lãnh đạo, một tài sản mất nhiều công sức mới có thể xây dựng được, nhưng có thể bị phá hủy nhanh chóng và như thế là điều nên tránh. 

Nguyễn Quang A

Ngày 5-11 2024 báo Nhân dân đưa bài viết của TBT ĐCSVN về “Sắp xếp tổ chức bộ máy tinh-gọn-mạnh-hiệu năng-hiệu lực-hiệu quả, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong hệ thống chính trị” [1].

Nguyễn Quang A

“Hà Nội không vội được đâu” là một mệnh đề có thể có vài nghĩa khác nhau tuỳ theo hoàn cảnh. 

Theo một nghĩa nó có hàm ý là Hà Nội trì trệ, quan liêu, không chủ động, chờ chỉ đạo của Trung ương và tư duy này cần phải bị xoá bỏ! Tuy nhiên liên quan đến việc hoạch định chính sách nó có nghĩa là phải từ tốn, phải thảo luận cân nhắc, lắng nghe ý kiến của nhiều phía, không được vội vã, hấp tấp, không được dùng mệnh lệnh như trong quân đội hay cảnh sát, theo nghĩa này thì “Hà Nội không vội được đâu” lại có hàm ý dân chủ, và tư duy như thế cần được cổ vũ, khuyến khích!