Bauxite Việt Nam

Thiện Nhân

Thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ đạt mức kỷ lục trong tháng 8/2020 do các công ty chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc để tránh thuế quan trong cuộc thương chiến. Dữ liệu được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Washington công bố một cuộc điều tra về cáo buộc thao túng tiền tệ của Việt Nam.

Dữ liệu được công bố trong tuần này cho thấy thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ với Việt Nam tăng lên mức cao nhất mọi thời đại trong tuần này, chỉ vài ngày sau khi chính quyền Trump công bố một cuộc điều tra có thể dẫn đến việc áp thuế đối với Hà Nội.

Thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Việt Nam đã tăng 11% từ tháng 7 đến tháng 8/2020 lên 7,6 tỷ USD; và tăng 38,9% so với một năm trước đó, dữ liệu của chính phủ Mỹ cho thấy.

Hoa Kỳ đã bắt đầu hai cuộc thăm dò thương mại riêng biệt đối với Việt Nam về việc sử dụng gỗ - vốn bị cho là khai thác hoặc buôn bán bất hợp pháp; và thao túng tiền tệ.

Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đang sử dụng cơ chế tương tự (áp dụng với Việt Nam) - theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974 - mà họ đã sử dụng để khởi động “thương chiến” hàng tỷ USD thuế quan vào hàng nhập khẩu của Trung Quốc vào Mỹ trong năm 2018.

Cơ chế tương tự “đòn thuế quan” dành cho Trung Quốc có thể được áp dụng với Việt Nam

USTR không đưa ra mốc thời gian cho cuộc điều tra, nhưng cuộc điều tra của họ đối với Trung Quốc kéo dài 7 tháng. Vào thứ Năm (ngày 8/10), cơ quan này đã công bố một lưu ý yêu cầu trả lời bằng văn bản cho cuộc điều tra với thời hạn là ngày 12/11, có nghĩa là cuộc bầu cử Hoa Kỳ vào tháng 11 sẽ không ảnh hưởng gì tới vấn đề này.

Tuy nhiên, nếu xác định được rằng Việt Nam định giá thấp đồng tiền của mình và quá trình này làm tổn hại đến hoạt động kinh doanh của Mỹ, thuế quan có thể được áp dụng.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo sau hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Bắc Triều Tiên lần thứ hai tại Hà Nội vào ngày 28 tháng 2 năm 2019 (Ảnh của MANAN VATSYAYANA / AFP qua Getty Images)

Bà Ernie Koh, giám đốc công ty sản xuất đồ nội thất Koda của Singapore, có cơ sở sản xuất tại Việt Nam, cho biết: “Mọi người đều lo ngại, đặc biệt là các nhà đầu tư đã chuyển nhà máy của họ khỏi Trung Quốc đến Việt Nam. Bạn di chuyển để thoát khỏi một vấn đề và sau đó lại gặp vấn đề tương tự ở một nơi khác. Nhưng tôi nghĩ chính phủ Việt Nam sẽ phản ứng theo một cách nào đó để điều chỉnh đồng tiền”.

Thặng dư thương mại của Việt Nam với Hoa Kỳ đã tăng lên khi nước này trở thành một trong những điểm đến phổ biến nhất cho các công ty chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc sang Việt Nam nhằm tránh thuế quan trong “thương chiến”.

Trong tháng 8/2020, xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ cao hơn 125% so với tháng 8/2017, trước khi cuộc chiến thương mại bắt đầu.

Trong khoảng thời gian đó, đồng tiền của Việt Nam đã không đạt được giá trị vật chất, ngay cả khi đồng đô-la Mỹ ngày càng tăng so với Việt Nam đồng (VND) mỗi tháng.

Một công cụ theo dõi thao túng tiền tệ từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại cho thấy Việt Nam là nước vi phạm nhiều nhất, dựa trên ba tiêu chí được Bộ Tài chính Hoa Kỳ xác định, bao gồm:

Thặng dư thương mại hàng năm hơn 20 tỷ USD;

Thặng dư tài khoản vãng lai trên 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP);

Và sự can thiệp của chính phủ vào thị trường ngoại hối để mua đô-la Mỹ trong 6 tháng (trong 12 tháng qua), lên tới hơn 2% GDP.

Minh Quân

Giờ đây Việt Nam và cả nền chính trị độc tài của nó đang phải đối mặt với nguy cơ bị Trump biến thành ‘kẻ thù thương mại’...

Đầu tháng 10 năm 2019, một đoàn làm việc của Bộ Công Thương Việt Nam đã lặng lẽ đến Washington, để sau đó công bố rằng Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã trao đổi Biên bản ghi nhớ Hợp tác (MOU) về đối tác hợp tác năng lượng toàn diện. Cùng lúc, Bộ trưởng Công Thương Việt Nam Trần Tuấn Anh thông báo là Chính phủ Việt Nam vừa cấp phép cho Tập đoàn AES của Mỹ đầu tư 5 tỷ đôla vào dự án nhà máy điện khí hóa lỏng LNG đầu tiên tại Việt Nam.

Bộ Công Thương Việt Nam đã lặng lẽ đến Washington, để sau đó công bố rằng Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã trao đổi Biên bản ghi nhớ Hợp tác (MOU) về đối tác hợp tác năng lượng toàn diện.

Vì sao Việt Nam ‘nhiệt tình’ cho Mỹ đầu tư 5 tỷ đôla vào nhà máy điện khí hóa lỏng như thế?

Cử chỉ trên được xem là nhằm làm ‘hài hòa cán cân thương mại’ với Mỹ.

Đã từ lâu, Việt Nam là một trong những quốc gia hưởng lợi nhiều nhất từ làn sóng thặng dư thương mại với Mỹ.

Sau gần hai chục năm hoàng kim từ thời Tổng thống George Bush, Bill Clinton đến Barak Obama và cả thời của Donald Trump, Việt Nam đã kích hoạt lượng xuất khẩu phi mã vào thị trường Hoa Kỳ và tăng vọt số suất siêu lên đến khoảng 160 lần so với năm 2001 - thời điểm mà Việt Nam mới ký với Mỹ Hiệp định Thương mại song phương (BTA) đầu tiên.

Chỉ trong 3 năm gần đây, Việt Nam đã tạo được một lượng xuất siêu kỷ lục - lên đến hàng trăm tỷ USD - vào thị trường Mỹ.

Vào năm 2017, Việt Nam xuất sang Mỹ lượng hàng hóa tổng giá trị 41,6 tỷ USD nhưng chỉ nhập khẩu có 9,2 tỷ USD, nâng mức thặng dư thương mại lên con số 32,4 tỷ USD với Mỹ.

Đến năm 2018, Việt Nam đã đạt giá trị xuất siêu ở mức kỷ lục tới 35 tỷ USD, còn năm 2019 và dự kiến xuất siêu đến 38 - 40 tỷ USD vào thị trường Mỹ.

Chỉ trong 7 tháng đầu năm 2019, thặng dư thương mại Việt - Mỹ đã lên con số 30 tỷ USD, cao hơn 39% so với trong cùng kỳ năm ngoái, theo dữ liệu của Cục điều tra dân số Mỹ. Sự chênh lệch quá lớn này càng củng cố một cách chắc chắn vị trí thứ 6 của Việt Nam trong số 16 quốc gia bị Donald Trump liệt vào danh sách ‘gây hại’ cho nền kinh tế Mỹ.

Nhưng khác hẳn với thời ‘êm ấm’ với Tổng thống Obama mà đã chẳng phải nhận đòn trừng phạt kinh tế nào, giờ đây Việt Nam và cả nền chính trị độc tài của nó đang phải đối mặt với nguy cơ bị Trump biến thành ‘kẻ thù thương mại’, và do đó phải gánh chịu những hậu quả khó lường về bức tường thuế quan, kiểm định hàng hóa cùng những biện pháp khác mà Trump phát nổ trong thời gian tới.

Vào tháng 6 năm 2019, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã nổi đóa và tặng cho Việt Nam một biệt danh mới: Việt Nam là “kẻ lạm dụng thương mại tồi tệ nhất”!