Bauxite Việt Nam

VOA Tiếng Việt

16/11/2024

Nhà báo Phạm Chí Dũng tại phiên tòa ngày 5-1-2021 ở Tp. HCM. Photo Nguoi Lao Dong

Lãnh đạo cao nhất của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) vừa ra tuyên bố ủng hộ nhà báo độc lập Phạm Chí Dũng, một cộng tác viên của đài, đồng thời lên án việc chính quyền Việt Nam giam cầm ông suốt gần 5 năm qua.

“VOA sát cánh cùng ông Phạm Chí Dũng, nhà báo Việt Nam và cộng tác viên của VOA, và lên án việc giam cầm ông đầy bất công chỉ vì ông thực hiện quyền tự do ngôn luận”, ông Mike Abramowitz, Giám đốc VOA, nêu rõ trong một tuyên bố chính thức.

Ông Phạm Chí Dũng bị chính quyền Việt Nam bắt giam năm 2019 và đang thụ án 15 năm tù vì các bài viết của ông, trong đó có các bài gửi cho VOA Tiếng Việt, và vai trò của ông trong Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam (IJAVN).

Ỷ Lan

2021-11-25

Đại diện Việt Nam tại Đối thoại trực tuyến giữa EU và VN vào ngày 12/11/2021. Photo: RFA

Lần đầu tiên trong lịch sử ngoại giao, Hà Nội chấp nhận đối thoại trực tuyến với Liên Âu về Hiệp ước Mậu dịch Tự do (EVFTA) có hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 8 năm ngoái.

Diễn Đàn chung lần thứ nhất giữa Việt Nam và Liên Âu về Thương mại và Phát triển bền vững vừa diễn ra trong tháng 11 này, qua ba cuộc họp quan trọng: Một giữa các Nhóm Tư Vấn Liên Âu - Việt Nam (gọi là DAG, Domestic Advisory Groups), một giữa chính quyền Việt Nam và Liên Âu, và một Diễn Đàn chung với DAG của hai bên, chính quyền và xã hội dân sự.

Vũ Ngọc Yên

Nền kinh tế Việt Nam đã đổi mới trong ba thập niên qua là nhờ vào việc hội nhập kinh tế thế giới và tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA). Nổi bật là hai hiệp định thương mại tự do thế hệ mới: Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA).

Thuật ngữ “Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới” được sử dụng để chỉ các FTA với những cam kết sâu rộng và toàn diện, không chỉ bao hàm những cam kết về tự do thương mại hàng hóa và dịch vụ như các “FTA truyền thống“, mà cả các lĩnh vực được coi là “phi truyền thống” như nhân quyền, lao động, môi trường, minh bạch hóa …

Hiệp định thương mại tư do-thế hệ mới thúc đẩy cải cách chính trị, phát triển kinh tế và có thể mang đến nhiều lợi ích về mặt xã hội.

Ý nghĩa Hiệp định thương mại tư do-thế hệ mới EVFTA

Lĩnh vực phát triển kinh tế

EVFTA là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới lớn nhất trong lịch sử của đất nước về mặt lợi ích trực tiếp đối với Việt Nam. Kể từ ngày 01.08.2020, EVFTA chính thức có hiệu lực, thuế nhập khẩu của 71% lượng hàng Việt Nam xuất sang EU được giảm xuống mức 0%. Sau 7 năm, thuế nhập khẩu của 99,7% lượng hàng Việt Nam xuất sang EU sẽ được loại bỏ. Đây là mức cam kết cao nhất mà một đối tác dành cho Việt Nam. Mặt khác, người tiêu dùng Việt Nam sẽ được hưởng lợi khi 65% hàng xuất khẩu của EU sang Việt Nam sẽ được miễn thuế nhập khẩu ngay sau khi thỏa thuận có hiệu lực. Phần còn lại sẽ được loại bỏ theo các lộ trình cam kết 10 năm.

Hiệp định EVFTA được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tăng cường liên kết kinh tế với EU và có tiềm năng  phục hồi tăng trưởng trong bối cảnh kinh tế đang chịu tác động sâu sắc từ đại dịch COVID-19. Trong giai đoạn 2019-2020, nền kinh tế Việt Nam đã rơi vào cuộc khủng hoảng. Độ tăng trưởng GDP giảm từ 7 % (2019) xuống 2,8 % (2020). Bội chi ngân sách nhà nước ở mức 202.000 tỷ đồng bằng 3,36 % GDP sẽ tăng lên khoảng 400.000 tỷ bằng 6 % GDP. Nợ công từ 54,1% GDP tăng trên 56,1% GDP.

Với mức 5,50 USD mỗi ngày, tỷ lệ nghèo lớn nhất từ 29% năm 2016 sẽ giảm xuống còn 11,9% vào năm 2030 nhờ EVFTA.

Lãnh vực nhân quyền và dân quyền

EVFTA là một loại hiệp định thế hệ mới, bao hàm không chỉ các quy định về thương mại theo nghĩa rộng, mà cả các quy định về nhân quyền. Nhân quyền trong EVFTA được hiểu theo nghĩa rộng không chỉ bao gồm các nhóm quyền thế hệ thứ nhất, tức là các quyền tự do và chính trị (quyền được sống, quyền tự do ngôn luận, quyền tự do tín ngưỡng, quyền lập hội,…), mà cả các nhóm quy định thế hệ 2, tức là các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (quyền được làm việc, quyền được hưởng an sinh xã hội, quyền tiếp cận giáo dục, quyền biểu tình, quyền nghỉ ngơi và giải trí,…) và cả các quy định thế hệ thứ 3, tức các quyền bao quát liên quan tới phát triển, môi sinh và hoà bình.

EVFTA khẳng định quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại giữa các bên phải dựa trên cơ sở những nguyên tắc đã được xác định trong Hiệp định khung Đối tác và Hợp tác toàn diện (Partnership and Cooperation Agreement - PCA) được ký kết vào ngày 27.06.2012.

TK Tran

Đầu tháng 7 vừa qua một thông báo cho biết một nghiệp đoàn độc lập nhằm bảo vệ quyền lợi của công nhân ra đời [1; 2].

Chưa ai biết rõ những người cầm đầu là ai, thực chất của nghiệp đoàn này ra sao, song sự kiện này có lẽ sẽ mở đầu cho sự xuất hiện một loạt nghiệp đoàn độc lập khác, nằm trong khuôn khổ thỏa thuận của nhà nước VN với EU trong hiệp ước thương mại EVFTA [3].

Quan điểm của nhà nước VN đối với việc thành lập những Hội Đoàn tương tự như thế nào?

VN chưa ban hành chính thức luật Hội. Từ năm 2006 khi dự thảo đầu tiên được “trình làng”, luật Hội được sửa chữa tới, sửa chữa lui, tới nay hơn chục lần, nhưng nhà nước vẫn chưa hài lòng. Tháng 10 năm 2016, chính phủ lại đề nghị Quốc hội lui việc bàn thảo và chuẩn y luật Hội. Từ đó tới nay dự thảo vẫn chưa được sửa đổi hoặc bàn thảo lại.

Bài viết này kiểm điểm lại cái nhìn của nhà nước với Hội qua dự thảo luật cuối cùng để đánh giá cơ may của sự thành lập các nghiệp đoàn độc lập thực sự.

Dự thảo luật Hội, phiên bản 27.10.2016 [4]

1- Nguyên tắc quan trọng nhất của nhà nước là phải nắm chắc sự kiểm soát các Hội Đoàn:

Điều 7 Chương 1 viết rằng “nhà nước tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền lập Hội của công dân VN”, song không quên kèm thêm điều kiện “phải theo đúng quy định của Hiến pháp”, có nghĩa là phải công nhận sự lãnh đạo của đảng CS. Quan trọng hơn, cần lưu tâm nhiều hơn là điều 4 dự thảo Hội: “Hội… góp phần thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước…”. Có nghĩa là nhà nước không buông lỏng sự kiểm soát Hội Đoàn.

2- Các phương thức của nhà nước để kiểm soát Hội Đoàn:

– Rào cản hành chính: Giấy chứng nhận đăng ký, giấy công nhận điều lệ Hội, giấy công nhận người đứng đầu Hội

Không như ở các nước dân chủ, nơi mà nhà nước chỉ cần được thông báo về việc thành lập Hội, ở VN Hội Đoàn muốn được hoạt động thì trước hết phải được nhà nước cho phép thông qua việc cấp “Giấy chứng nhận đăng ký thành lập”, việc “công nhận điều lệ và người đứng đầu Hội” (điều 4, điều 5). Không có những giấy phép này thì không được hoạt động.

– Loại bỏ cá nhân sáng lập Hội đang nằm trong “tầm nhắm“ của nhà nước:

Điều 8 viết rằng những người bị kết án tù có thời hạn không được thành lập Hội. Không những thế, ngay cả những người “đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự”, có nghĩa là mới bị lên án, chưa có án chính thức, trên nguyên tắc còn vô tội cũng bị cấm thành lập Hội. Điều này cản trở việc lập Hội của những nhà hoạt động dân chủ đã một lần bị bắt hay đang bị nhà nước xét xử.

VOA Tiếng Việt

Vài ngày trước khi Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam (EVFTA) có hiệu lực từ 1/8/2020, lãnh đạo Liên minh châu Âu đã đề cập đến vấn đề nhân quyền và quyền của người lao động ở Việt Nam.

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc điện đàm với Chủ tịch EC Ursula Von Der Leyen ngày 29-07-2020. Photo VNA và Twitter

Chủ tịch Uỷ ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã có cuộc điện đàm với Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc hôm 29/7.

Bà viết trên Twitter: “Vừa có buổi điện đàm rất tốt với Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc. Thỏa thuận thương mại của chúng ta sẽ có hiệu lực kể từ ngày 1/8. Đó là tin tuyệt vời cho nền kinh tế của chúng ta - cần mọi cơ hội để khôi phục sức mạnh của nó. Đây cũng là cơ hội để người dân Việt Nam chứng kiến sự thay đổi tích cực và được hưởng các quyền con người mạnh mẽ hơn”.

Trong một thông cáo báo chí của Uỷ ban châu Âu (EC) hôm 31/7, bà Leyen nhấn mạnh: “Tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng thỏa thuận này cũng sẽ trở thành cơ hội để người dân Việt Nam được hưởng một nền kinh tế thịnh vượng hơn và chứng kiến một sự thay đổi tích cực và nhân quyền mạnh mẽ hơn đối với công nhân và công dân ở nước họ”.

06/07/2020

Lá cờ EU và Việt Nam trong buổi lễ ký kết EVFTA vào ngày 30/6/2019 tại Hà Nội.

Bình luận về Hiệp định Thương mại Tự do mà Việt Nam mới đạt được với Liên minh châu Âu (EVFTA), Hoàn Cầu Thời Báo, tờ báo chuyên chuyển tải thông điệp của Bắc Kinh ra thế giới, khẳng định rằng ý định loại bỏ sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc của một số người Việt Nam “chắc chắn sẽ thất bại” và “sự trỗi dậy của Trung Quốc là một cơ hội quý báu cho Việt Nam”.

Bài viết của tác giả Thành Hán Bình, một giáo sư và nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Sáng tạo Hợp tác, Viện Nghiên cứu Biển Đông của Đại học Nam Kinh, Trung Quốc, thừa nhận rằng việc đạt được thoả thuận thương mại lịch sử với EU không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế, mà còn có “ý nghĩa chính trị” đối với Việt Nam và đánh dấu sự hội nhập sâu rộng của quốc gia Đông Nam Á vào cộng đồng quốc tế, một mục tiêu mà Hà Nội theo đuổi lâu nay.

Theo tính toán của Bộ Công Thương Việt Nam, EVFTA dự kiến sẽ giúp cho GDP của Việt Nam tăng bình quân từ 2,18 - 3,25% trong 5 năm đầu, 4,57 - 5,30% cho 5 năm tiếp theo và 7,07 - 7,72% cho 5 năm sau đó.

Bộ này cũng khẳng định hiệp định mới sẽ làm tăng vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế.

“EU chắc chắn là một đối tác tốt hơn cho Việt Nam so với Hoa Kỳ, quốc gia thường xuyên đem vấn đề nhân quyền ra làm cái cớ để gây áp lực lên quốc gia châu Á”, Hoàn Cầu Thời Báo khẳng định.

Tuy nhiên, ấn bản của Nhân dân Nhật báo, cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nói nỗ lực của Việt Nam trong việc loại bỏ sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc chắc chắn sẽ thất bại, vì EVFTA sẽ tạo ra một hình thức “hợp tác mới” về kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc.

VOA Tiếng Việt - 08/06/2020

Quốc hội Việt Nam thông qua hiệp định EVFTA vào sáng 8/6/2020 (ảnh chụp màn hình Thông tin Chính phủ).

Gần 95% đại biểu quốc hội Việt Nam bỏ phiếu tán thành [vắng mặt ≈ 5% – BVN chú thích] trong thủ tục phê chuẩn hai hiệp định Thương mại Tự do và Bảo hộ Đầu tư giữa Việt Nam và Liên hiệp châu Âu, hai trang Facebook chính thức của Việt Nam và Liên hiệp châu Âu cho hay vào sáng ngày 8/6.

Sau khi quốc hội Việt Nam hoàn tất thủ tục phê chuẩn hai hiệp định nêu trên, Hiệp định Thương mại Tự do EU-VN (EVFTA) dự kiến có hiệu lực ngay trong mùa hè này, trang Facebook của phái đoàn EU ở Hà Nội cho biết.

Trang Thông tin Chính phủ của Việt Nam đưa ra bình luận rằng: “EVFTA giúp đa dạng hóa thị trường nước ta để không bị phụ thuộc vào sự giới hạn một số thị trường, đồng thời có sự tác dụng là đòn bẩy kích thích các đối tác khác tăng cường quan hệ thương mại-đầu tư với Việt Nam”.

Tuy nhiên, trang Thông tin Chính phủ không nói cụ thể “một số thị trường” đó là những quốc gia hay những khu vực nào.

Trong một cuộc phỏng vấn trước đây với VOA, tiến sĩ Nguyễn Quang A nhấn mạnh đến một điểm “rất quan trọng” của EVFTA là nhờ hiệp định, Việt Nam “có thể tạo thế cân bằng” giữa các khối lớn với nhau trên thế giới, như Mỹ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, v.v.

Tiến sĩ Quang A lưu ý đến tình trạng trao đổi thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch ngoại thương của Việt Nam.

Ông nói: “Nếu nền kinh tế Trung Quốc chậm lại, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế Việt Nam và ảnh hưởng đến cả thế giới. Muốn duy trì tăng trưởng cao, tôi nghĩ Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và EU là rất quan trọng”.

Trong khi Việt Nam chịu thâm hụt thương mại rất lớn với Trung Quốc, lên tới hơn 34 tỷ đô la trong năm 2019, EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, chỉ sau Mỹ. Thông qua hiệp định EVFTA, Việt Nam có thể tiếp cận một thị trường tiềm năng với dân số hơn 500 triệu người, GDP khoảng 15.000 tỷ đô la, chiếm 22% GDP toàn cầu, trang Thông tin Chính phủ nhận xét hôm 8/6.

Võ Hàn Lam

Ngày 30/3, Hội đồng châu Âu đã thông qua quyết định phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam (EVFTA). Tuy nhiên chưa biết kỳ họp Quốc hội tới đây của Việt Nam có thể diễn ra hay không vì chuyện dịch corona - đặc biệt là bối cảnh Việt Nam ‘cách ly toàn xã hội’ trong 2 tuần lễ đầu tháng tư.

Sau khi Quốc hội Việt Nam thông qua hiệp định, Chính phủ mới đưa ra nghị định hướng dẫn, sau đó các bộ mới ban hành thông tư hướng dẫn. Quá trình này có khi mất nhiều năm và đòi hỏi phải có sự đồng bộ về văn bản pháp luật giữa các lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Đây là một thách thức cực lớn. Có lẽ lúc đó, đại dịch Covid-19 đã qua, doanh nghiệp Việt phải loay hoay “dọn dẹp” đống hoang tàn do dịch Covid-19 để lại.

Và vấn đề cam kết của Việt Nam đối với cơ chế đảm bảo thực thi quyền lao động, quyền con người… cũng như làm thế nào để EU có thể tối đa hóa ảnh hưởng của mình đối với vấn đề nhân quyền ở Việt Nam khi mà EVFTA thực thi, là điều chưa ai có thể hình dung được.

Tất cả còn chờ kết quả ‘chống dịch’ đang vào hồi quyết liệt nhất với lệnh ‘cách ly toàn xã hội’ từ ngày 1 đến 15-4. Bản lĩnh với những quyết đoán từ các vị trí người đứng đầu như những vị chủ tịch tỉnh, thành phố và người đứng đầu chính phủ sẽ thể hiện ở thời điểm dầu sôi lửa bỏng của sinh tồn này.

Ngoại trừ TP.HCM, còn lại với nhiều địa phương - kể cả với thủ đô Hà Nội, diễn biến suốt mấy tháng qua về chống dịch corona, công chúng ít thấy sự đăng đàn của các vị Bí thư Thành ủy, Tỉnh ủy và cả Bổng Bí thư trong những phát biểu về quyết sách, qua đó cho thấy được tầm nhìn cần có trong vai trò chính khách ở một quốc gia độc đảng chính trị.

Diễn biến về đại dịch đến từ con virus Vũ Hán lây lan nhanh chóng trên toàn cầu đã bộc lộ rõ các ‘điểm chết’ trong toàn bộ hệ thống logistics, khi mà rất nhiều nguyên liệu đầu vào cho sản xuất, phần lớn được đặt công xưởng tại Trung Quốc. Một kiểu của bỏ các loại trứng trong cùng một giỏ.

Minh Luật

Một nhóm các chuyên gia nhân quyền Liên Hợp Quốc đã gửi kháng thư chất vấn chính phủ Việt Nam về việc bắt giam nhà báo độc lập Phạm Chí Dũng, theo trang web lưu trữ Báo cáo truyền thông của Hội đồng Nhân quyền LHQ cập nhật vào hôm 22/3.

Kháng thư đề ngày 22/1/2020, được đăng tải công khai trên web của cơ quan này sau 60 ngày theo quy định, mô tả cáo buộc bắt giam ông Phạm Chí Dũng như là một hành động trả thù cho hoạt động tuyên truyền nhân quyền của ông.

Nội dung kháng thư cho biết, từ năm 2014, ông Phạm Chí Dũng, với tư cách là Chủ tịch Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam, đã xuất bản nhiều bài báo nhằm nâng cao mối quan tâm của công chúng Việt Nam về quyền con người, đặc biệt là quyền tự do ngôn luận, quyền lao động và công đoàn độc lập, phản ánh các vấn đề bắt giam những người bảo vệ nhân quyền, và sự quấy rối đối với xã hội dân sự độc lập.

Đáng lưu ý, kháng thư dẫn lại nguồn tin cáo buộc nói rằng, ông Phạm Chí Dũng bị bắt vì đã gửi thư kiến nghị kêu gọi Nghị viện Châu Âu hoãn phê chuẩn Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Châu Âu (EVFTA).

“Vào ngày 10/11/2019, hai tuần sau khi Ủy ban Thương mại của Nghị viện Châu Âu đến Việt Nam, ông Phạm Chí Dũng gửi thư kiến nghị kêu gọi Nghị viện Châu Âu hoãn phê chuẩn EVFTA cho đến khi chính phủ Việt Nam đáp ứng được các tiêu chuẩn nhân quyền cụ thể. Tuần sau, ông Phạm Chí Dũng đã cho các đồng nghiệp biết, ông đã nghe thông tin từ những người trong Bộ Công an nói rằng ông ấy có nguy cơ bị bắt vì đơn kiến nghị”, kháng thư viết.

Đến ngày 21/11/2019, ông Phạm Chí Dũng đã bị bắt và bị khởi tố về tội “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước” theo điều 117 Bộ luật Hình sự.

Một bản tin trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Công an khi đó nói rằng “Phạm Chí Dũng đã có nhiều hoạt động công khai vi phạm pháp luật nghiêm trọng và rất nguy hiểm; tác động xấu đến sự ổn định xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh, trật tự”.

Thục Quyên

Ngày 12/2/2020 Nghị viện châu Âu chính thức thông qua Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam, với đa số ủng hộ là  401 phiếu, 192 phiếu chống, và 40 phiếu trắng. Thể hiện giá trị cốt lõi của dân chủ là trước cuộc bầu cử, đôi bên đã có không gian và thời gian để lên tiếng trình bày quan điểm của mình, đôi bên ít nhiều phải lắng nghe nhau.

Quan trọng hơn hết, những tổ chức bảo vệ nhân quyền và những tổ chức xã hội dân sự giữ một chỗ đứng nhất định trong cuộc tranh cãi, để bảo vệ những giá trị cơ bản của con người, sự công bằng trong xã hội, bằng cách lên tiếng thay mặt những người yếu thế, những nạn nhân không có tiếng nói. Mạng xã hội tự do đã cho người dân lưu tâm đến vấn đề có cơ hội trao đổi với nhau và cả với các chính trị gia, các dân biểu. Nhiều dân biểu Âu châu cũng lên mạng tranh cãi thẳng với người dân, thu thập ý kiến, hoặc tự biện hộ.

Những tổ chức bảo vệ Nhân quyền và XHDS  đã lên tiếng

Khác với mức tham dự rầm rộ của các tổ chức XHDS và các tổ chức lao động, quốc tế cũng như Âu châu, trong thời gian hình thành CETA giữa EU và Canada, hay TTIP giữa EU và Mỹ (đưa tới CETA được Nghị viện phê chuẩn và TTIP bị đình chỉ và bãi bỏ), những  tổ chức này có mặt rất yếu ớt cho EVFTA/IPA cho tới khi 2 hiệp định này đã được EU và VN ký kết, chỉ còn chờ Nghị viện ÂC phê chuẩn. Lý do là họ còn xa lạ với Việt Nam (so sánh với Mỹ và Canada) vì không có liên lạc với những tổ chức XHDS Việt Nam mà hiện đang trong tình trạng rất èo uột.

Cuối cùng, sát ngày phê chuẩn, nhìn ra những ảnh hưởng tương tác đôi bên, họ mới thấy cần phải lên tiếng.

- Liên đoàn Quốc tế Nhân quyền (FIDH) và Uỷ ban Bảo vệ Quyền làm người Việt Nam (VCHR) đã đưa đơn khiếu nại trước bà O'Reilly, Thanh tra Liên Minh Âu châu, vì lý do Ủy ban Âu châu đã không tiến hành đánh giá tác động nhân quyền trong bối cảnh đàm phán để ký kết Hiệp định Thương mại Tự do với Việt Nam.

Phán quyết của bà Thanh tra ngày 26/02/2016 rằng đây là một sai phạm quản lý nghiêm trọng, bị Ủy ban Âu châu lấy cớ cuộc đàm phán đã đi quá xa để không thực hiện được, và họ đã có tham khảo ý kiến của một vài tổ chức phi chính phủ.

này cho thấy Ủy ban Âu châu cố tình lơ là vấn đề Nhân quyền và những tổ chức bảo vệ Nhân quyền đã vào cuộc tương đối trễ. Vào thời điểm này, ngoại trừ FIDH và VCHR, phía bảo vệ Nhân quyền chưa có sự theo dõi nghiên cứu chương trình làm việc của Ủy ban Âu châu hữu hiệu để đưa ra những đòi hỏi chính xác.

Phán quyết của bà Thanh tra không hiệu quả cho thấy không có ràng buộc pháp lý hay kinh tế, thì phe phạm lỗi không bao giờ chịu sửa đổi trước những lời cảnh cáo suông.

- Những tổ chức chức nhân quyền quốc tế (thí dụ như Tổ chức Theo dõi Nhân quyền HRW, VCHR, VETO!)  và một số tổ chức XHDS Việt Nam tại hải ngoại và trong nước đã bền bỉ đưa tin tức về những tù nhân lương tâm cho Nghị viện Âu châu xin can thiệp, đưa đến nhiều nghị quyết của Nghị viện (nhiệm kỳ 8) đòi trả tự do cho những người này.

Tuy cả 8 cuộc đối thoại nhân quyền giữa EU và VN xảy ra mỗi năm một lần đều có nhắc tới tình trạng vi phạm nhân quyền trầm trọng của VN nhưng chỉ là lấy lệ, và một số nhà hoạt động trong nước đã từng được mời tới gặp Ủy ban Liên minh Âu châu cũng chưa từng lên tiếng phê bình những cuộc gặp gỡ vô bổ này.

Tình trạng này có thể được cắt nghĩa vì các nhà hoạt động trong nước nhìn Ủy ban Âu châu là nơi ban bố, giúp đỡ. Cũng có người nhìn rõ mình bị lạm dụng nhưng không thể lên tiếng (TS Phạm chí Dũng đã bị bắt sau khi vừa lên tiếng).  Trong khi đó, những tổ chức nhân quyền quốc tế nắm vị thế đòi hỏi Liên minh Âu châu một khi đã đưa những giá trị đạo đức phổ quát vào nền tảng của những hiệp định thương mại thì phải hoàn thành trách nhiệm bảo vệ những giá trị này.

Dương Quốc Chính

Hôm nọ mình đã định viết về đề tài này, nhưng chưa kịp viết thì đã thấy anh Lê Công Định, một chuyên gia về luật quốc tế, đã viết tương đối đầy đủ, như ảnh đính kèm. Bài viết của anh cho thấy một không khí lạc quan tràn ngập! Về cơ bản, mình cũng có suy nghĩ giống anh Định, nhưng không hoàn toàn lạc quan như vậy. Vì thế, stt này mình sẽ bổ sung những nội dung cần phải xem xét, không hẳn là bi quan mà chỉ là không lạc quan tếu.

Cây gậy và củ cà rốt

Nhìn lại cách đối xử của Mỹ và TQ để có thể thấy được tương lai VN.

Chính sách của Mỹ với TQ kể từ sau cuộc chiến tranh Triều Tiên (Mỹ - Trung đối đầu trực diện bằng chiến tranh nóng) trải qua 3 phương thức khá khác biệt.

Ban đầu, Mỹ bao vây cấm vận TQ, như với các nước CS khác, kinh tế TQ có thời điểm rơi vào khốn cùng, nhưng không sụp đổ.

Sau đó, Mỹ bắt tay với TQ, từ năm 1972, để khai thác mối bất hòa Xô - Trung. TQ lợi dụng triệt để mối quan hệ đó để cải cách kinh tế. Thậm chí, Đặng Tiểu Bình còn mời Milton Friedman, một chuyên gia về kinh tế tự do hàng đầu của Mỹ, sang TQ để tham vấn về tự do hóa nền kinh tế. Trong khi đó, LX và Đông Âu vẫn kiên định kinh tế kế hoạch và tiếp tục đối đầu chiến tranh lạnh với Mỹ. Kết quả và LX và Đông Âu sụp đổ. Còn TQ thì có được 20 năm rảnh tay để vực dậy nền kinh tế.

Như vậy, bao vây cấm vận khiến các cường quốc CS như LX, Đông Âu phải sụp đổ và bắt tay hợp tác đã biến TQ từ một nước CS nghèo hèn rũ bùn đứng dậy sáng lòa, thành nền kinh tế đứng thứ 2 thế giới về quy mô, nhưng chế độ CS TQ vẫn được duy trì bền vững.

Thoạt nhìn thì đúng như vậy, nhưng không tuyệt đối chính xác. Vì bao vây cấm vận không bóp chết được Cuba và Bắc Triều Tiên; và bắt tay hợp tác (30 năm) cũng chưa biến VN và Lào thành cường quốc.

Có nghĩa là hợp tác quốc tế, toàn cầu hóa, cũng chỉ là một điều kiện cần để thúc đẩy sự phát triển kinh tế, chứ không phải là điều kiện đủ. Để phát triển được thì còn cần một số yếu tố khác nữa, như nội lực, hòa hợp dân tộc, địa chính trị...

Thục Quyên

Sau khi Nghị viện Âu Châu chấp thuận phê chuẩn Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam, các báo lề trái lề phải, mạng xã hội, đã cùng cho thấy một hiện tượng bất ngờ chưa từng xảy ra: sự đồng thanh tương ứng giữa các giới khác nhau của Việt Nam: vui mừng và tràn đầy hy vọng EVFTA sẽ là đòn bẩy đẩy VN vươn lên, chuyển mình, v.v. và v.v.

Đồng thanh tương ứng giữa nhà cầm quyền cộng sản VN và những nhà đấu tranh dân chủ, giữa những nhà trí thức chưa từng lên tiếng thổ lộ có đọc, hiểu và suy nghĩ về EVFTA và đại đội dư luận viên ngày này qua ngày khác cần cù chửi rủa những tổ chức bảo vệ nhân quyền đòi hoãn EVFTA, giữa những thành viên hội Cờ Đỏ hớn hở nâng ly và những người thắt cà vạt Cờ Vàng ba sọc đỏ hân hoan chụp ảnh chung với dân biểu EU thuộc phe chiến thắng (401 phiếu quyết định phê chuẩn trên 192 phiếu chống, chống vì trước đó đề nghị hoãn bầu cử phê chuẩn của họ cho đến khi nhà cầm quyền VN thực thi những đòi hỏi về nhân quyền của EU, bị bác bỏ).

Xém chút có thể cường điệu rằng niềm hân hoan EVFTA đã thống nhất dân tộc!

Sự thật phũ phàng

Sáng ngày 20/02/2020, TS Nguyễn Quang A đưa lên FB của ông một câu khó hiểu để báo tin một chuyện chẳng lành: BỌN CHÚNG LẠI GIỞ TRÒ GÌ ĐÂY? TRỌNG PHÚC LÂM CHUNG làm gì vậy đúng 1 ngày sau đối thoại nhân quyền Việt Nam - EU tại Hà Nội?

Làm gì thì cứ nhìn hình bà Kình nằm sóng soài dưới đất với các đồng chí CA đứng vây quanh!

Hình ảnh CA đến khám nhà bà Kình là do facebooker Trịnh bá Phương đưa lên mạng. Ngay sau đó anh Trịnh Bá Phương đưa thêm bài viết của BBC với tựa đề "Quốc tế lên án vụ Đồng Tâm, gây sức ép lên EU trước đối thoại nhân quyền VN".

Mới đọc thì đã mừng cho Đồng Tâm nhưng đọc hết bài thì thật chưng hửng.

Cái thói quen dùng chữ to tát và mông lung gây những mong chờ vô cớ chắc chắn lại sẽ đưa đến một làn sóng chửi rủa "quốc tế" không đếm xỉa gì tới nhân quyền, chỉ nghĩ tới lợi bản thân.

- Đó là Liên minh Nhân quyền Quốc tế (FIDH) cùng tổ chức thành viên là Ủy ban Nhân quyền Việt Nam (VCHR).

Đây là những tổ chức đã đưa đơn khiếu nại trước bà O'Reilly, Thanh tra Liên Minh Âu Châu, vì lý do Ủy ban Âu Châu đã không tiến hành đánh giá tác động nhân quyền trong bối cảnh đàm phán để ký kết Hiệp định Thương mại Tự do với Việt Nam. Phán quyết của bà Thanh tra ngày 26/02/2016 rằng đây là một sai phạm quản lý nghiêm trọng, bị Ủy ban Âu Châu lấy cớ cuộc đàm phán đã đi quá xa để không thực hiện được và họ đã có tham khảo ý kiến của một vài tổ chức phi chính phủ.

Điều này cho thấy Ủy ban Âu Châu cố tình lơ là vấn đề Nhân quyền và phán quyết của bà Thanh tra không hiệu quả vì không có ràng buộc pháp lý hay kinh tế, thì phe phạm lỗi không bao giờ chịu sửa đổi trước những lời cảnh cáo suông.

Thủ thuật của Ủy ban Âu Châu là họ viện cớ đã hội ý vài tổ chức Xã hội Dân sự phi chính phủ. Thủ thuật này đã được xử dụng liên tiếp suốt 8 năm trời đàm phán EVFTA giữa Ủy ban Âu Châu và Việt Nam.

- Tiếp đến, anh Trịnh Bá Phương nhắc tới tổ chức HRW (Theo dõi Nhân quyền).

VOA Tiếng Việt

Nghị viện châu Âu thông qua Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ Đầu tư EU-Việt Nam (EVIPA) hôm 12/02/2020.

Người dân châu Âu nói với VOA rằng họ vừa vui mừng nhưng cũng lắm trăn trở sau khi Nghị viện châu Âu thông qua Hiệp định Thương mại Tự do EU - Việt Nam (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ Đầu tư EU - Việt Nam (EVIPA) vào tuần trước.

Có người nói đa số nghị sĩ EU bỏ phiếu thuận cho hai hiệp định này hôm 12/02 là vì họ ‘không đủ hiểu biết’ để đối phó những ‘thủ thuật’ của phía Việt Nam, nhưng cũng có người tự tin rằng với cơ chế giám sát chặt chẽ của EU, các vi phạm sẽ được xem xét thấu đáo.

Từ Bruxells, Bỉ, ông Nguyễn Hoàng Hải, một người gốc Việt ủng hộ EVFTA, nhận định với VOA rằng cuộc bỏ phiếu hôm 12/02 vừa qua cho thấy phía EU “mặc cả non tay, và bị hớ”.

“Hiệp định này sẽ tốt cho kinh tế của cả hai bên, nhưng phải nhìn nhận rằng phía EU đã bị hớ vì lẽ ra họ có thể đã đòi được nhiều hơn như các điều khoản về lao động, hình sự… nhưng họ đánh giá phía đối phương không đúng nên đã mặc cả sai.

“Họ không hớ về mặt kinh tế nhưng hớ về vị thế của họ, khi mà một đằng họ rao giảng về quyền con người, nhưng một đằng họ lại không chú trọng việc đấy”.

Ông Hải thuật lại lời nghị viên Pháp Raphael Glucksmann, Phó Chủ tịch Tiểu ban Nhân quyền, viết trên Twitter rằng “ngoài Đấng Thương mại ra, chúng ta còn có tương lai và các giá trị, các nguyên tắc đạo đức”.

Nghị sĩ Raphael Glucksmann nhắc đến trường hợp nhà báo Phạm Chí Dũng bị bắt giữ. Twitter Raphael Glucksmann.

LS Đặng Thanh Chi

(Danlambao) - ... Hiệp ước thương mại EVFTA sẽ là thanh gươm của lực lượng đấu tranh dân chủ hay là lá chắn bảo vệ, duy trì vị trí lãnh đạo của đảng CSVN sẽ tùy thuộc vào ý thức và hành động của mỗi chúng ta trong những ngày tới...

Vài tuần qua những ai quan tâm đến tình hình đất nước đều theo dõi tiến trình thông qua Hiệp ước Thương mại Tự do giữa Liên hiệp Âu Châu (LHAC) và Việt Nam (EVFTA). Nhiều bài viết trao đổi quan điểm đã được nêu lên giữa hai khuynh hướng chống và ủng hộ Hiệp ước này. Trong những điểm khác biệt đã được nhiều tác giả nêu lên, có một điều đa số những người thực tâm ưu lo cho đất nước có thể cùng nhau đồng ý: đó là dù trong tình huống nào chúng ta cũng cần khai thác và tận dụng tối đa mọi điều kiện và phương tiện có được để nỗ lực tranh đấu cho quyền lợi đích thực của người dân.

Để rút ra bài học cần thiết và vạch hướng khai thác hiệu quả Hiệp ước EVFTA, chúng ta hãy thử nhìn vào kinh nghiệm tích cực và tiêu cực của các nước trong vùng Đông Nam Á đã ký kết những hiệp ước thương mại tương tự với LHAC, đặc biệt là tình trạng nhân quyền và đời sống kinh tế người dân đã có những thay đổi gì sau khi ký kết. Đồng thời, chúng ta hãy xét xem nếu như không có tiến triển nhân quyền nào như đã cam kết, thì phản ứng và hướng giải quyết của Liên hiệp Âu Châu ra sao.

I. Cam Bốt và Thỏa thuận Thương mại EBA

Gần chúng ta nhất là Cam Bốt. Tuy không phải là quốc gia cộng sản nhưng Hun Sen do Cộng sản Việt Nam đưa lên nắm quyền cũng độc tài và chuyên chế không kém.

Từ khi Cam Bốt trở thành nước thành viên của WTO vào năm 2004, Liên hiệp Âu Châu và Cam Bốt đã ký kết hiệp ước EBA (Everything But Arms).

EBA là một trong những thỏa thuận thương mãi nằm trong Chương trình GSP (“Generalised Scheme of Preferences”, tạm dịch là Chương trình Ưu đãi Tổng quát) của Liên hiệp Âu Châu. Hiệp ước thương mại này cho phép tất cả các hàng xuất cảng của Cam Bốt (trừ vũ khí và đạn dược) được quyền nhập vào thị trường Liên hiệp Âu Châu hoàn toàn miễn thuế, không hạn ngạch.

Để được hưởng các đặc quyền thương mại theo thỏa thuận của hiệp ước EBA này, Liên hiệp Âu Châu cũng đã đặt kèm nhiều điều kiện nhân quyền cho Cam Bốt tương tự như Hiệp ước Thương mãi EVFTA với Việt Nam.

Cam Bốt phải ký kết tôn trọng 15 Công ước cốt lõi của Liên Hiệp Quốc (UN Conventions) và Tổ chức Lao tộng Quốc Tế (ILO) về quyền con người và quyền lao động, trong đó có quyền được thành lập công đoàn độc lập (*). Nhờ vào thỏa thuận EBA này, EU đã trở nên đối tác thương mại lớn nhất của Cam Bốt, với 45% sản phẩm xuất cảng từ Cam Bốt trong năm 2018, đạt 5,4 tỷ Euro, nhiều hơn gấp đôi so với năm 2013 là 2,5 tỷ Euro.

Các tổ chức nhân quyền quốc tế kêu gọi EU yêu cầu chính phủ VN chấm dứt đàn áp xã hội dân sự trước đối thoại dự kiến diễn ra giữa EU và VN ngày 19/2.

Liên minh Nhân quyền Quốc tế (FIDH) cùng tổ chức thành viên là Ủy ban Nhân quyền Việt Nam (VCHR) khẳng định trong thông cáo phát đi hôm 17/2 rằng EU cần tận dụng cơ hội cuộc thảo luận nhân quyền với chính phủ Việt Nam để yêu cầu chấm dứt đàn áp xã hội dân sự, trả tự do ngay lập tức những người bất đồng chính kiến hiện đang bị giam cầm.

Lên án vụ Đồng Tâm

Đề cập đến sự kiện Đồng Tâm, thông cáo của FIDH viết:

"Nhiều vi phạm nhân quyền ở Việt Nam được thực hiện trong bối cảnh tranh chấp đất đai". Và rằng "chính quyền Việt Nam đã liên tục áp dụng cách tiếp cận độc ác và bạo lực để giải quyết các tranh chấp này", với "ví dụ mới nhất của xu hướng này là sự cố Đồng Tâm, dẫn đến cái chết của ít nhất một thường dân vào tháng trước".

Trong một diễn biến liên quan, tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), trong thông cáo phát đi hôm 18/2, cũng thúc giục EU kêu gọi chính phủ Việt Nam "khởi động một cuộc điều tra công bằng và minh bạch về vụ đụng độ Đông Tâm ngày 9/1 và buộc những người sử dụng bạo lực phải chịu trách nhiệm".

Việc EVFTA được Quốc hội EU thông qua đã làm giới hoạt động cho nhân quyền và dân chủ Việt Nam cả trong nước và ngoài nước có ý kiến khác nhau.

Ý kiến khác nhau là rất bình thường và việc tôn trọng các ý kiến khác nhau là một giá trị cốt lõi của dân chủ.

Chúng ta phải bảo vệ quyền nêu ý kiến của bất kể ai. Vấn đề là làm sao để từ ý kiến khác nhau đừng dẫn đến chia rẽ! Note này mong các bạn đừng rơi vào cái bẫy tư duy phân đôi chỉ có trắng và đen (được và thua, chống và ủng hộ,…) vì cái bẫy đó rất nguy hiểm nhưng lại rất dễ rơi vào.

Trong nghiên cứu, phương pháp phân đôi (dichotomy) – chia cái toàn bộ thành hai phần riêng biệt loại trừ nhau, mỗi thứ chỉ thuộc về phần này hay phần kia – có thể là hữu ích.

Nhưng tư duy phân đôi, cách nghĩ phân đôi chỉ có trắng và đen, không phản ánh thực tế đa dạng và nhiều khi rất có hại.

Kiểu tư duy này còn được nhắc tới dưới nhiều tên gọi khác nhau như nhị nguyên (dualistic, binary); chủ nghĩa Mani (Manichaeism - Mani giáo hay Minh giáo) một vũ trụ quan nhị nguyên mô tả cuộc đấu tranh giữa cái thánh thiện, thiên thần, ánh sáng của thế giới tinh thần và cái xấu, sự tối tăm của thế giới vật chất ô trọc.

Tư duy phân đôi chỉ có trắng đen KHÔNG CHẤP NHẬN SỰ THOẢ HIỆP - một giá trị cốt lõi của những người yêu dân chủ. Tư duy phân đôi chính trị bị Adam Michnik, nhà tư tưởng lớn của phong trào dân chủ Ba Lan, cho là tội lỗi chính trị, theo đó người ta gán mọi sự xấu xa cho kẻ thù của mình (thậm chí cho những người khác ý kiến với mình) và mọi sự tốt đẹp cho chính mình.

Đó là lối tư duy của các nhà toàn trị và những người chống chúng một cách cực đoan. Đó là lối tư duy dẫn đến hận thù và bạo lực phải nên tránh. Xem tiểu luận “Những con Giòi và các Thiên thần” của Adam Michnik và toàn cuốn Những bức Thư từ Nhà tù và các tiểu luận khác của ông để rõ hơn về mặt lý luận.

Hãy quay lại chuyện thời sự EVFTA.

1. Những người (đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền) ủng hộ EVFTA (hiệp định thương mại tự do EU-Việt Nam) và EVIPA (hiệp định bảo hộ đầu tư EU-Việt Nam) cho rằng:

18/02/2020

Vũ Ngọc Yên

Vào ngày 12.02.2020 Nghị viện Âu châu (EP) đã bỏ phiếu phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) giữa Liên minh châu Âu (EU) và  Việt Nam. Theo kết quả biểu quyết, EP đã thông qua EVIPA với tỷ lệ 407 phiếu ủng hộ, 188 phiếu chống và 53 phiếu trắng. Trong khi đó, EVFTA được thông qua với tỷ lệ 401 phiếu ủng hộ, 192 phiếu chống và 40 phiếu trắng. Như vậy sau nhiều năm thương thảo, rà soát pháp lý và giải quyết nhiều phát sinh liên quan đến thẩm quyền phê chuẩn, Hiệp định EVFTA đã được đa số Nghị sĩ Âu châu chấp thuận.

Qua  các cuộc đối thoại Nhân quyền giữa đại diện EU và chính quyền CSVN, tin tức và tài liệu của các tổ chức xã hội dân sự Việt nam về tình trạng tù nhân chính trị, thảm trạng 39 người Việt bị chết cóng trong thùng xe tại Essex vào ngày 23.10.2019 trên đường tìm việc làm ở Anh quốc, cũng như thảm sát Đồng Tâm-Hà nội vào ngày 09.01.2020, Nghị viện Châu Âu hầu như đã được thông tin và nắm vững về thực trạng chính trị và Nhân quyền ở VN.

Trong cuộc biểu quyết, 192 Nghị sĩ đã bỏ phiếu chống phê chuẩn Hiệp định vì những tiêu chuẩn bảo vệ quyền lao động, nhân quyền và môi sinh dưới chế độ độc tài, độc đảng ở Việt Nam chưa được đáp ứng. Ngoài ra còn có 40 phiếu trắng của những nghị sĩ còn nghi ngờ những cam kết của CSVN. Tuy nhiên Hiệp định EVFTA cuối cùng đã được thông qua.

Quốc hội Việt Nam dự kiến sẽ bỏ phiếu thông qua EVFTA trong phiên họp sắp tới vào tháng 5.2020. Nếu được thông qua, thỏa thuận sẽ có hiệu lực trong vòng một tháng sau khi hai bên Việt Nam và EU có thông báo chính thức về việc đã hoàn thành các quy trình pháp lý. EVFTA được Ủy ban châu Âu mô tả là thỏa thuận tự do thương mại tham vọng nhất từng được ký kết với một quốc gia đang phát triển.

Sự kiện này đã đặt ra câu hỏi vì những lý do gì mà EU laị phê chuẩn một Hiệp đinh quan trọng như vậy với  một chế độ CS?

Thục Quyên

Ngày 12/2/2020  Nghị viện Châu Âu chính thức thông qua Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam, với đa số ủng hộ là  401 phiếu, 192 phiếu chống, và 40 phiếu trắng. Những lời phát biểu của đôi bên được/thua là bàn đạp cho việc thực thi bản Hiệp định trong những ngày tháng tới. (1)

Thể hiện giá trị cốt lõi của dân chủ là trước và sau cuộc bầu cử, đôi bên đã có không gian và thời gian để lên tiếng trình bầy quan điểm của mình, đôi bên ít nhiều phải lắng nghe nhau.

Ý kiến và đòi hỏi của một số DB bỏ phiếu chống từ những đảng khác nhau:

1/ Khối đảng Liên minh tiến bộ Xã hội và Dân chủ S&D.

Nữ dân biểu Maria Arena, Chủ tịch Tiểu ban Nhân quyền (nằm trong Ủy ban Đối ngoại) thuộc khối Xã hội Bỉ, và đang trong nhiệm kỳ thứ 2 của Nghị viện Châu Âu.

Ngay sau khi được bầu làm Chủ tịch Tiểu ban Nhân quyền, DB Arena đã mời những tổ chức nhân quyền FIDH, VETO và VOICE đến trình bày vấn đề nhân quyền tại Việt Nam và lắng nghe những đề nghị giải quyết của họ. (2)

Trong cuộc thảo luận trước ngày bầu cử, DB Arena đã đưa ra nhận định ngắn gọn:

Nhân danh bảo vệ nhân quyền để bỏ phiếu cho một hiệp định thương mại tự do với một chế độ cộng sản độc tài là một điều siêu thực.

Tuy nhiên, nó đã và vẫn có thể được làm tốt hơn so với hiệp định hiện đang có. Tại sao cơ chế giải quyết tranh chấp giữa đôi bên không bao gồm vấn đề phát triển bền vững? Tại sao, khi nói đến các quyền xã hội và môi trường, không có cơ chế ràng buộc hơn và kèm thêm các biện pháp trừng phạt?

Một sự thay đổi trong chiều hướng này, thưa ông Ủy viên phụ trách thương mại (3), là điều hoàn toàn có thể làm được, nhưng cần phải có ý chí chính trị để làm điều đó. Ông Ủy viên, và cả chúng tôi, với tư cách là Nghị viện, cần thêm thời gian để sửa đổi thỏa thuận này, như lúc trước chúng ta đã từng làm với cơ chế ISDS giải quyết tranh chấp nhà đầu tư - nhà nước. Mọi người ở đây trong Nghị viện lúc đó đều nói rằng ISDS thật tuyệt vời. Nhưng chúng ta đã chiến đấu và chúng ta đã chiến thắng: thay đổi ISDS thành hệ thống Toà án Đầu tư ICS.

Trận chiến của chúng ta ở đây là làm cho sự phát triển bền vững trở thành một chương ràng buộc, đi cùng với các biện pháp trừng phạt.