Bauxite Việt Nam

Nguyễn Thông

11-9-2025

Tiêu đề “Ngày hội cựu người học” gây khó hiểu. Nguồn: Internet

Vua Tiếng Việt (17/1/2025), Cố vấn chương trình, TS Văn học Đỗ Thanh Nga giải thích từ “giòn”:

“Cái từ này hơi cổ, chúng ta vẫn thường nghe dân gian có câu ca dao là Người xinh cái bóng cũng xinh/ Người giòn cái tỉnh tình tinh cũng giòn.

Hoàng Tuấn Công

Trong chương trình “Vua Tiếng Việt” [VTV], khi giải thích câu “Lấy công làm lãi”, cố vấn thứ nhất, TS Văn học Đỗ Thanh Nga giảng giải: “Người ta vẫn thường nói những người buôn bán ở chợ, thì người ta chỉ lấy công để làm lãi chứ không phải là buôn gian bán lận gì, đó là những người đi buôn bán chân chính”.

Hoàng Tuấn Công 

Trong một tút ngắn sáng qua, Nhà thơ Hữu ViTệt viết:

“HÔM NAY MỚI CÓ THỜI GIAN

Xin đưa full phần giao lưu chém gió trong trường quay và phần cắt cúp có ý đồ rồi post lên mạng xã hội.

Hoàng Tuấn Công

Trong chương trình “Vua Tiếng Việt” ngày 1/11/2024, cố vấn chương trình, Nhà thơ Hữu Việt giảng:

“Người ta nói là liệu cơm gắp mắm, ngoài cái việc tức là nếu mình mà gắp nhiều quá thì nó mặn, thì nó đem nó mất ngon đi, nhưng mà nó còn ý nghĩa sâu sắc hơn, tức là chúng ta phải liệu cái chừng mực trong cái công việc, hay trong hành xử làm sao cho nó hợp lý…”

Cách giảng trên đây là một kiểu “Dĩ hư truyền hư”, làm hỏng cả di sản tục ngữ của cha ông (*).

Hoàng Tuấn Công

21-11-2024

(Về những sai sót và bất ổn của chương trình Vua Tiếng Việt)

Kính gửi ông Nguyễn Thanh Lâm, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam.

Tôi là Hoàng Tuấn Công, người nghiên cứu ngôn ngữ và văn hoá dân gian, hiện sinh sống và làm việc tại Thanh Hóa, số điện thoại:…, email…

Hôm nay tôi buộc lòng phải viết thư này gửi đến ông, cũng bởi vạn bất đắc dĩ, vì biết ông mới nhậm chức, hãy còn bận trăm công ngàn việc ở cương vị mới. Đó là câu chuyện liên quan đến những sai sót kéo dài của chương trình truyền hình Vua Tiếng Việt phát sóng từ năm 2021 đến nay trên VTV3.

Nguyễn quang Dy

Trong bối cảnh thế giới đang biến động khó lường, các nước đang chuyển đổi như Việt Nam càng phải nhạy bén và linh hoạt, để tránh bị động và bất ngờ trước những nguy cơ tiềm ẩn như “thập diện mai phục”. Không phải chỉ có Biển Đông căng thẳng như “thùng thuốc súng”, mà biên giới phía Bắc và phía Tây/Tây Nam cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Kênh đào Funan là một ví dụ. Không gian sinh tồn của Việt Nam phụ thuộc không chỉ vào bức tranh địa chính trị, mà còn các nguy cơ tiềm ẩn khác rất khó xác định để đối phó.

Thái Hạo

3-6-2024

Tôi đọc cái đề Ngữ văn kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trường chuyên thuộc Đại Học KHXH&NV – Đại học Quốc gia Hà Nội, mà không tin vào mắt mình. Tại sao lại có cái tiếng Việt tệ hại đến thế cho một đề thi chuyên Văn, thuộc một đại học lớn nhất nước?

Nguyễn Đình Cống

Gần đây trong tiếng Việt xuất hiện thuật ngữ “Đổi mới sáng tạo”. Không biết ai nghĩ ra và nói đầu tiên, nhưng hiện nay nó được nhiều vị có chức trọng quyền cao rất thích dùng để hô hào mọi người, rồi còn có thể đưa vào nghị quyết nữa. Mà dùng như một con vẹt, vì tôi dám chắc rằng họ không hiểu bản chất, không hiểu quan hệ ngữ pháp giữa hai từ đó như thế nào. Riêng tôi, xin thú thực, đã suy nghĩ nhiều mà không giải nghĩa được. Cũng đã tìm trong một số từ điển mà chưa thấy nơi nào giải thích. Hỏi xem những người giỏi ngoại ngữ, khi dịch ra tiếng anh, tiếng Pháp, tiếng Nga  thì dịch như thế nào. Hình như trong các ngôn ngữ ấy chưa có cụm từ tương ứng.  

Vậy xin thách đố Vua tiếng Việt giải nghĩa để cho những người chức trọng quyền cao có được tự tin khi hô hào mọi người đổi mới sáng tạo, để lỡ ra khi có kẻ thù địch nào yêu cầu giải thích thì còn cụ quậy được. Nếu không giải thích được thì để cho các nhà ngôn ngữ học sáng mắt, sáng tai ra mà biết rằng khi đã có quyền lực lớn thì ngay tòa án cũng không cần bảo vệ công lý mà tuyên những bản án bỏ túi chứ nói gì đến việc người có quyền phải tuân thủ ngữ pháp khi nói. Lời nói gió bay mà!

Thái Hạo 

Chương trình truyền hình Vua Tiếng Việt của VTV trở nên ồn ào từ giữa năm 2023 khi mắc lỗi sai chính tả (và nhiều lỗi khác) ở mức khó mà tưởng tượng được ngay trên sóng truyền hình, kể từ thời điểm được ông Hoàng Tuấn Công chỉ ra. Tuy nhiên, nếu lỗi về chuyên môn làm người ta bất ngờ một thì lỗi về văn hóa ứng xử có thể khiến người ta ngạc nhiên tới mười.

Kể từ thời điểm ấy, đến nay đã 1 năm trôi qua, nhưng chưa từng thấy những người chịu trách nhiệm chính về Vua Tiếng Việt lên tiếng. Và hầu như hiếm người nào biết họ là ai, vì tất cả đều được đẩy cho cố vấn và người dẫn chương trình bước ra đối mặt với dư luận. 

Thái Hạo

6-4-2024

Hội nghị là cuộc họp được tổ chức với quy mô lớn, có nhiều người tham dự, để bàn bạc hoặc giải quyết công việc chung: hội nghị tổng kết năm, hội nghị thượng đỉnh các nước G20, hội nghị công chức - viên chức... Tức, đã là hội nghị thì phải của con người hoặc các tổ chức thuộc về con người. Ký sinh trùng không thể tổ chức hội nghị. Tuy nhiên, ngày 5/4/2024, tại TP Huế, Trường Đại học Y - Dược thuộc Đại học Huế đã phối hợp với Hội Ký sinh trùng Việt Nam tổ chức một “hội nghị ký sinh trùng toàn quốc lần thứ 50”.

Thái Hạo

“Vua Tiếng Việt” là một trò chơi truyền hình có mục đích và tham vọng khá lớn như chính những người làm chương trình đã tuyên bố. Sau những sai sót suốt 2 năm qua ở chương trình này, dù ông Hoàng Tuấn Công đã kiên nhẫn chỉ ra, đến nỗi, nay, nhiều người phải phát biểu rằng VTV nên dừng chương trình này lại; nhưng cùng với sự “kiên định” của mình, “Vua Tiếng Việt” không những không sửa lỗi mà còn lặp lại và phát sinh thêm. Điều ấy khiến tôi tò mò: không biết ai là “tác giả” của “Vua Tiếng Việt”?

Thái Hạo

Kỳ 3 -: Báo Thanh niên – Lẫn lộn lỗi đánh máy và lỗi chính tả

Ngày 1 tháng 4, Báo Thanh niên đăng bài Cư dân mạng bức xúc với biển chỉ dẫn sai chính tả ở Thái Bình, dẫn một status trên mạng xã hội phản ánh về một tấm biển chỉ dẫn đặt ở Thị trấn Diêm Điền (huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình) bị mắc nhiều lỗi: “Cảng cá Tân Sơn thì ghi là Tiên Sơn. Từ "Cảnh" trong "Nguyễn Đức Cảnh" cũng ghi sai”. “Ngoài những lỗi sai trên, dấu thanh trong chữ "Tưởng" cũng đặt chưa đúng quy định” (hết trích). Và bài báo gọi các lỗi này là “sai chính tả”.

Nguyễn Hải Hoành

01-01-2024 

“Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nói / Vầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ / Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa / Óng tre ngà và mềm mại như tơ…” (Thơ “Tiếng Việt” của Lưu Quang Vũ).

“Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời, người ơi. Mẹ hiền ru những câu xa vời. À à ơi, tiếng ru muôn đời … Tiếng nước tôi, bốn nghìn năm ròng rã buồn vui, khóc cười theo mệnh nước nổi trôi… (Bài hát “Tình ca” của Phạm Duy).

TS Luật Cù Huy Hà Vũ

Cũng như bất cứ ngôn ngữ nào, tiếng Việt được hình thành với nhiều sự vay mượn từ các ngôn ngữ khác. Đáng chú ý là nghĩa của nhiều từ nước ngoài một khi đã được Việt hóa đã ít nhiều thay đổi. Đó có thể là kết quả của “tam sao thất bản” thường gắn với truyền miêng, “cái lõi” của từ teo tóp lại và “cái vỏ” của nó trở thành nơi tiếp chứa khái niêm mới. Nói cách khác, là thay đổi theo thời gian. Cũng có thể là hệ quả của sự dụng công của nhà ngôn ngữ học. Từ “sinh viên”, theo tôi, là thuộc trường hợp sau.

Nhà thơ, Bộ trưởng Cù Huy Cận và con trai Cù Huy Hà Vũ, sinh viên tại Paris, 1984. Nguồn: Cù Huy Hà Vũ