Bauxite Việt Nam

Nguyễn Quang Dy

Chuyển giao quyền lực là tất yếu nhưng không bao giờ dễ dàng, ở bất cứ nước nào. Việt Nam không phải ngoại lệ. Đại hội 13 đã kết thúc và bầu được một ban lãnh đạo mới để dẫn dắt đất nước ít nhất 5 năm tới. Nhưng Ban lãnh đạo mới có đối phó được trước các thách thức khó lường hay không vẫn còn là ẩn số. Năm 2020, tuy Việt Nam đã chống dịch thành công và phát triển dương (GDP tăng 2,9 %), nhưng năm 2021 vẫn còn ở phía trước. Quá trình chuyển giao quyền lực vẫn còn dang dở, và chưa đổi mới thể chế như mong đợi.

***

Đại hội 13 khai mạc ngày 25/1 và kết thúc ngày 1/2, sớm hơn dự kiến một ngày vì đã “hoàn thành kế hoạch” và do dịch COVID-19 mới bùng phát. 1,600 đại biểu đã bầu ra 200 ủy viên Trung ương, và sau đó đã bầu ra 18 ủy viên Bộ Chính trị, quan trọng nhất là “Tứ Trụ”. Ông Nguyễn Phú Trọng, 76 tuổi, tiếp tục làm Tổng Bí thư. Ông Nguyễn Xuân Phúc, 66 tuổi, thôi chức Thủ tướng để làm Chủ tịch nước. Ông Phạm Minh Chính, 62 tuổi, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, sẽ làm Thủ tướng. Ông Vương Đình Huệ, 63 tuổi, Bí thư Hà Nội, sẽ làm Chủ tịch Quốc hội. Cơ cấu “Tứ trụ” này sẽ lãnh đạo Việt Nam đến năm 2026.

Thay vì bổ nhiệm “đúng người, đúng việc” để ban lãnh đạo mới đối phó với các thách thức khó lường, việc bầu “Bộ tứ” là một sự “thỏa hiệp lớn” giữa các phe phái. Ông Nguyễn Xuân Phúc là một Thủ tướng năng động, nhưng đáng tiếc là đã bị “đá lên” làm Chủ tịch Nước, chủ yếu làm vai trò nghi lễ. Thay thế ông Phúc là ông Phạm Minh Chính, chứ không phải ông Vương Đình Huệ, là một Phó Thủ tướng có năng lực và kinh nghiệm. Nay ông Huệ sẽ giữ chức Chủ tịch Quốc hội, nghe nói là để chờ thay thế ông Trọng làm Tổng Bí thư.

Theo nhận xét của Giáo sư Carl Thayer (Đại học New South Wales), “Hệ thống chính trị của Việt Nam được mặc định là phải luôn ổn định và cân bằng giữa các phe phái” – phe Đảng do ông Trọng đại diện và phe Chính phủ do ông Phúc đại diện. Trong khi yếu tố cơ cấu biểu hiện qua hệ thống xơ cứng khi chọn lãnh đạo, yếu tố phe phái biểu hiện khi hai phe tạo thế cân bằng qua cách sắp xếp người đan xen lẫn nhau. (Vietnam’s 13th National Party Congress: Exceptional and Unprecedented, Carl Thayer, AIIA, February 4, 2021).

Hệ quả là Việt Nam có một sự chuyển giao lãnh đạo khá nửa vời, trong khi đất nước cần một Chính phủ đủ mạnh để đối phó với một loạt vấn đề cấp bách. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là thành viên có quyền lực nhất trong “Tứ trụ”, đã sẵn sàng từ chức. Nhưng ông Trọng đã thất bại trong việc thu xếp cho người mình chọn để thay thế là Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng. Điều đó có nghĩa là ông Trọng tuy già yếu nhưng phải làm thêm một nhiệm kỳ nữa, để có thời gian bồi dưỡng năng lực cho người kế cận mà ông chọn.

Lưu Trọng Văn

1. Lẽ công bằng

Đến thăm Giáo sư Tương Lai, nguyên thành viên tổ Tư vấn của Chính phủ, người có quan hệ thân thiết với Thủ tướng Võ Văn Kiệt, gã nhận được nhiều chia sẻ tâm huyết của Giáo sư về hiện tình Đất nước.

Sau đó Giáo sư hỏi nhận định của gã về đại hội 13, vì sao ông Trọng, ông Phúc ở lại, vì sao ông Bình ra đi và vì sao người có một số dư luận không hay như Trần Tuấn Anh lại vào BCT?

Gã nói ý chủ quan của mình như sau.

Vấn đề đấu tranh nội bộ đảng giữa các nhóm bị tha hoá bởi lợi ích thân hữu, tham nhũng bị Trung Quốc trói với những người dám đặt Lợi ích Dân tộc lên trên hết là một thực tế không chối cãi được.

Đây là cuộc đấu chưa thể kết luận ai đã thắng ai, nhưng càng ngày thì sức tàn phá và ảnh hưởng của tập hợp những kẻ tha hoá trong đảng đã phần nào giảm bớt. Qua đại hội đảng có thể thấy sự chuyển dịch này.

Thứ hai là cuộc đấu nội bộ đảng về con đường phát triển kinh tế theo hướng kinh tế sạch, minh bạch, đa phương hoá không lệ thuộc quá vào kinh tế Trung Quốc cơ bản đã có sự lệch cán cân.

Minh chứng bởi hai Hiệp định kinh tế CPTPP và EVFTA được kí kết tạo đường ray cho con tàu kinh tế sạch lăn bánh và tăng tốc trong tương lai.