Bauxite Việt Nam

Nguyễn Xuân Vượng

(Viết nhân những tranh luận về "Nỗi buồn chiến tranh" của Bảo Ninh)

Gần đây, bài viết dài của Nguyễn Cảnh Toàn (NCT) về Bảo Ninh (BN) lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội. Bài viết chứa nhiều hồi ức được dựng lên có vẻ chân thành của một đồng đội gần gũi tác giả và cả gia đình BN nhưng đồng thời cũng bộc lộ một vấn đề nghiêm trọng: dùng ký ức cá nhân để phán xét một tác phẩm văn học và một nhà văn - điều vốn không thuộc cùng một thước đo.

Tố Uyên 

Ôi chao ôi! Tinh thần đấu tố bất diệt, muôn năm, và con đường đi tới văn minh còn rất dài và rất xa. 

Nhà văn gây tranh cãi ồn ào nhất trong năm 2025 vừa qua, khi trả lời phỏng vấn của nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Điệp, đã thổ lộ: “Nếu không trải qua chiến tranh và đời bộ đội tôi sẽ không thành nhà văn. Tuy nhiên, bây giờ ngẫm lại tôi nghĩ thời gian những tháng đầu hòa bình làm công tác tử sĩ trong rừng già Tây Nguyên mới thực sự thúc đẩy tôi viết văn và định hướng cho tôi viết”.

Dương Nguyên Tường

Đã định khép lại Nỗi buồn Chiến tranh, nhưng đọc được bài viết này của tác giả Dương Nguyên Tường, một CCB, một lính chiến thực sự, sau này là một nhà ngoại giao, là Đại sứ của Việt Nam tại Brazil. Bài được rút ruột viết ra từ một người trong cuộc nên nó đau, nó thấm làm sao!

Phạm Cầm Thu 

BBC

4 tháng 12 2025

Gần 40 năm sau khi ra đời, tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của nhà văn Bảo Ninh một lần nữa gây sóng gió, ngay sau khi được vinh danh. 

 Giang Công Thế

Lưu Nhi Dũ 

Chuyện tưởng đã cũ kỹ nhưng khi tác phẩm này được vinh danh trong 50 tác phẩm văn học, nghệ thuật biểu diễn Việt Nam tiêu biểu, xuất sắc sau ngày đất nước thống nhất, lập tức có luồng dư luận phản ứng.

Tôi nhớ, tác phẩm được xuất bản năm 1990 và ngay lập tức được giới phê bình và người đọc đón nhận. Tôi mua ngay và thích thú, đọc ngấu nghiến, sau đó có viết bài điểm sách đăng trên Báo NLĐ (báo giấy, giờ tìm không ra vì chưa số hóa). Có lẽ đây là bài điểm sách đầu tiên của tôi trong nghề báo. Chủ yếu là khen và cảm nhận như một tác phẩm viết về chiến tranh mới mẻ, nhân văn. Bài được chính TBT Phan Hồng Chiến khi đó khen. 

Tuấn Khanh 

23.12.2024 

Những ngày cuối năm người ta thường nghĩ đến gia đình. 

Những người nghèo thì cố gắng kiếm thêm chút ít để quây quần thanh thản với nhau, những người thất bại thì nuôi niềm hy vọng cho đổi thay của một năm mới. Niềm vui và hy vọng như được nuôi mầm từ những lúc này.

Nhưng những hình ảnh đầu tiên về lính Triều Tiên tử trận tại Ukraine đem lại một nỗi xót xa lạ lùng cho một dân tộc đang bị thao túng bởi những kẻ cầm quyền độc tài. Chúng sử dụng con người như công cụ của chúng, điên cuồng vì lợi ích của chúng, bất chấp quê hương và tình dân tộc. Thật tuyệt vọng.

Nguyên Ngọc

Nãy giờ là một số chuyện linh tinh ở Hội Nhà văn sau Đại hội IV, coi như chuyện thường ngày ở huyện. Bây giờ mới tới chuyện nghiêm trang hơn, về cái ban được Thường trực giao cho tôi, như tôi đã nói, có cái tên nghĩ kỹ một chút sẽ thấy rất kỳ quặc: Ban Sáng tác. Thử nhớ xem từ ông Balzac, ông Flaubert, ông Dostoievski, ông Tolstoi, ông Victor Hugo cho đến ông Hemingway, ông Faulkner, ông Jean-Paul Sartre, ông Milan Kundera, ông Salman Rushdhie… có ông nào cần một Ban Sáng tác không? Vậy cái gọi là Ban Sáng tác là ban gì và để làm gì? Kiếm tiền để tài trợ cho các nhà văn sáng tác chăng? Hình như lâu nay đó là một trong những công việc chính của Hội Nhà văn và họ làm khá thành công. Lý do thành công khá buồn cười: các vị “cấp trên” rất cao và đầy uy quyền ở ta rất khinh thường các ông bà nhà văn đúng như anh Nguyễn Đăng Mạnh đã nói thẳng với Tổng bí thư Đảng, lại vừa khá… sợ cái đám các ông bà ấy, đám ấy mà bất bình viết linh tinh lên thì cũng rất phiền. Chi bằng cho chúng ít tiền để mà “yên dân”. Các vị Chủ tịch hội biết rõ tâm lý đó thường định kỳ lên vừa dọa vừa xin, mỗi lần đều được tỷ này tỷ nọ, về phân phát cho hội viên, vừa được tiếng chăm lo cho anh em, vừa nhận được thêm phiếu mỗi khi bầu bán, thậm chí có người giống hệt như ông Tập bên Tàu tin chắc bằng cách này sẽ giữ được ghế Chủ tịch suốt đời… Tôi tin rằng không ít người hiểu rõ sự tệ hại và đáng xấu hổ của cái lối ngửa tay nhận tiền này, anh là người lao động văn học, anh làm ra sản phẩm đem bán mà sống chứ, có người thợ mộc nào ngoài món tiền bán cái bàn cái ghế do mình làm ra, lại được nhà nước tài trợ thêm không? Sao riêng anh lại có? Nhuận bút ở ta không đủ sống, thì làm thêm nghề khác mà tồn tại. Nhưng rồi mọi người đều vừa thở dài vừa nhận tuốt, “mình không nhận thì thằng khác cũng nhận, tội gì! Không nhận khéo “chúng nó” lại bỏ vào túi riêng”. Chị Ý Nhi bảo tôi, xưa nay hai anh em mình tuyệt đối không nhận một xu nào gọi là trợ cấp sáng tác của Hội, hai chúng tôi thuộc về thiểu số tuyệt đối.

Vậy Ban Sáng tác làm gì? “Chỉ đạo” sáng tác ư? Mới nghe đã thấy buồn cười. Là nhà văn thì họ viết, thích gì thì viết nấy, viết thế nào là hoàn toàn do họ, hay dở họ chịu…, cái ban này làm thế nào chỉ đạo được, vả anh lấy tư cách gì mà dám chỉ đạo họ. Nghĩ cho cùng, viết hay sáng tạo nghệ thuật nói chung là công việc tự do nhất, cũng là đơn độc nhất trên đời. Chỉ có một thứ duy nhất có thể ngăn cản anh: tài năng của anh. Nếu anh thật sự không có tài thì trời cũng chẳng giúp gì anh được. Thế thôi. Tất cả những đàn áp, cấm đoán, khủng bố, thậm chí bỏ tù… của bất cứ quyền lực xã hội nào đều là diễn ra sau đó. Tuy nhiên Mikhail Bulgakov có câu phán tuyệt vời “Les manuscrits ne brûlent pas”, bản thảo là thứ đốt không cháy. Chứng cứ sống sờ sờ, tác phẩm Truyện kể năm 2000 của Bùi Ngọc Tấn đã bị một ông Bộ trưởng của cái bộ được gọi là Bộ Văn hóa, buồn thay lại là một nhà thơ không hề xoàng và tôi đã từng tin, ra lệnh cho vào máy xay kỳ nát ra thành bột. Vậy mà rồi cứ như bằng phép màu nó lại sống lại, mạnh mẽ hơn, rực rỡ hơn, trường tồn…