Bauxite Việt Nam

Tô Văn Trường

Tăng trưởng GDP cao tạo thêm dư địa để Việt Nam rút ngắn khoảng cách phát triển, nhưng tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế chưa tự động chuyển thành sức mạnh của doanh nghiệp trong nước. Điều quan trọng hơn là sau mỗi chu kỳ tăng trưởng, doanh nghiệp Việt có tích lũy được thêm vốn, làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hay không.

Bởi xét đến cùng, chất lượng tăng trưởng không chỉ nằm ở những con số GDP, mà còn ở năng lực sản xuất được bồi đắp và những cơ hội cải thiện đời sống mà nền kinh tế tạo ra.

Tô Văn Trường

GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%, quý III tăng 9,95% – những con số cho thấy nền kinh tế đang tăng tốc mạnh mẽ và mục tiêu tăng trưởng hai con số đã ở rất gần. Nhưng phía sau một con số đẹp luôn là câu hỏi về chất lượng của nó: tăng trưởng được tạo ra bằng nguồn lực nào, giá trị thực sự ở lại trong nền kinh tế bao nhiêu và liệu tốc độ ấy có thể duy trì trong những năm tới? 

Đạt GDP hai con số là một thành tích đáng mừng, nhưng điều quan trọng hơn là nền kinh tế có khỏe hơn và đi xa hơn hay không.

Số liệu tăng giảm theo phần trăm được công bố, nhưng để đánh giá nắm bắt tình hình, mọi thông tin cơ bản dùng để tính tăng giảm như chi tiêu dùng, tích lũy của các thành phần kinh tế cho từng quí cũng cần được công bố đầy đủ như các nước khác đang làm.

Tô Văn Trường

Trên mạng xã hội gần đây xuất hiện một số bài viết và bình luận về nhà báo Huy Đức sau khi ông ra tù. Điều đáng chú ý là những nhận xét ấy đi theo nhiều hướng khác nhau, thậm chí trái ngược nhau. Người tiếc nuối, người hoài nghi, người kỳ vọng, người lại cho rằng một chương đời của Huy Đức có lẽ đã khép lại.

Bởi, sau khi cánh cửa nhà tù khép lại phía sau lưng, mỗi người có còn đủ tự do để lựa chọn mình sẽ trở thành ai?

Tô Văn Trường

Trong quản trị quốc gia, nhiều sai lầm không bắt nguồn từ một quyết định sai, mà từ việc hiểu chưa đúng một khái niệm. Khi một khẩu hiệu bị đặt sai vào vị trí của cơ chế, lời nói từ diễn đàn sẽ dần đi vào chính sách, thâm nhập bộ máy và tác động trực tiếp đến đời sống người dân. 

Do đó, người lãnh đạo không chỉ cần nói đúng, mà phải hiểu đúng điều mình nói, đặt đúng vấn đề và kiến tạo cơ chế để kiểm chứng lời nói bằng thực tiễn. 

Tô Văn Trường

Hưng Yên đang đứng trước mục tiêu chiến lược trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, trong khi thực tiễn ở cơ sở vẫn đang vất vả thích ứng với sự xáo trộn từ cuộc sắp xếp đơn vị hành chính quy mô lớn năm 2025.

Giữa khát vọng mở rộng không gian đô thị và yêu cầu duy trì tính ổn định của sinh kế, câu hỏi cốt lõi không nằm ở bài toán đếm số lượng xã, phường đạt chuẩn. Vấn đề mang tính hệ thống ở đây là: sau những lần quy hoạch và vẽ lại ranh giới, hệ sinh thái xã hội có thực sự bền vững và người dân có thực sự sống tốt hơn hay không.

Tô Văn Trường

Một nền kinh tế có thể lớn lên khá nhanh khi đưa thêm vốn, đất đai và lao động vào cuộc chơi. Nhưng lớn lên về quy mô chưa đồng nghĩa với mạnh lên về năng lực. Vì thế, câu hỏi cốt lõi của mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là “có đạt 10% hay không?”, mà là: 10% ấy được tạo ra bằng gì, và sau mỗi phần trăm tăng trưởng, đất nước có thêm năng lực gì để đi xa hơn?

Tô Văn Trường

Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng tiến gần tới khả năng tự lập kế hoạch, tự sử dụng công cụ và thực hiện những nhiệm vụ phức tạp, câu hỏi về AI đã vượt khỏi phạm vi của một cuộc cách mạng công nghệ thông thường. Những cảnh báo về an toàn AI đang trở thành một phần của cuộc tranh luận toàn cầu: con người có thể kiểm soát đến đâu một công nghệ mà chính con người đang làm cho nó ngày càng mạnh hơn?

Nhưng với những quốc gia đang phát triển như Việt Nam, còn một câu hỏi không kém phần quan trọng: nếu quá lo sợ AI, liệu chúng ta có bỏ lỡ một cơ hội hiếm có để rút ngắn khoảng cách phát triển? Giữa nỗi sợ và sự say mê, Việt Nam cần một con đường thứ ba: đón nhận AI với tham vọng phát triển, nhưng với một năng lực kiểm soát đủ tỉnh táo.

Tô Văn Trường

Có một nghịch lý trong cách chúng ta nhìn cây xanh đô thị: khi trồng cây, người ta thường muốn cây càng lớn càng tốt, càng nhanh có bóng mát càng tốt, nhưng khi cây đã lớn quá mức, trở thành mối nguy hiểm cho đường phố, người ta lại ngần ngại không muốn thay thế. Đến khi một cơn giông làm bật gốc, gãy cành, đổ cây gây thiệt hại về người và tài sản, câu chuyện mới được đặt ra.

Nhưng với cây xanh đô thị, chờ đến khi cây gãy đổ mới xử lý thì đã quá muộn. Tôi đã từng đề cập đến hai vấn đề tưởng như khác nhau nhưng thực ra có liên quan rất chặt chẽ đến cách chúng ta quy hoạch và quản lý cây xanh trong thành phố.

Tô Văn Trường

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt 70 tỷ USD là thành tựu đáng tự hào. Nhưng sức mạnh của nền nông nghiệp còn phải được nhìn từ khả năng tích lũy của người sản xuất. Nếu nông dân vẫn bấp bênh sau mỗi vụ mùa, chúng ta cần nhìn lại cách tạo ra, phân chia giá trị và chia sẻ rủi ro trong cả chuỗi.

Tô Văn Trường

Một quốc gia mạnh sẽ phải có những doanh nghiệp giàu do đủ sức tích lũy vốn, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm qua nhiều thế hệ. Thế nhưng, sự giàu có ấy được tạo ra từ đâu? dựa trên năng lực nào? và có làm cho nền kinh tế lớn lên hay không? mới là điều cốt lõi.

Tô Văn Trường

Một quyết sách lớn không chỉ cần người quyết liệt thực hiện, mà còn cần một cơ chế đủ độc lập để nhìn lại chính quyết sách ấy. Có những lúc, nói thẳng là một cách trách nhiệm. Đặc biệt với những quyết sách liên quan đến tổ chức bộ máy, ngân sách nhà nước và hàng vạn con người, điều đáng sợ không phải là có người góp ý trái chiều, mà là không còn ai dám góp ý trái chiều.

… Đã đá bóng thì cần trọng tài. Đã làm chính sách thì cần phản biện. Đã thực hiện thì phải được kiểm tra, và người kiểm tra càng cần đứng ngoài cuộc chơi.

Tô Văn Trường

Việc Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương G20 không đạt được một tuyên bố chung phản ánh một thực tế sâu xa hơn sự bất đồng ngoại giao thông thường: trật tự kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ. Khi cạnh tranh giữa các trung tâm quyền lực ngày càng gia tăng, các vấn đề kinh tế như thương mại, chuỗi cung ứng, công nghệ hay mô hình phát triển không còn thuần túy là câu chuyện thị trường, mà đã trở thành những vấn đề gắn chặt với chiến lược quốc gia.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia tầm trung không thể chỉ dựa vào lợi thế hội nhập, mà cần xây dựng năng lực thích ứng, củng cố nội lực và nâng cao mức độ tin cậy của nền kinh tế trong một thế giới nhiều biến động.

Trả lời phỏng vấn báo Dân trí  của Tô Văn Trường – chuyên gia tài nguyên nước và môi trường.

Nguyễn Hoàng Hải thực hiện

Tô Văn Trường

Có những giá trị không phụ thuộc vào chức vụ, tuổi tác hay một vị trí cụ thể trong bộ máy. Đó là dám nói điều mình tin là đúng, biết lắng nghe những ý kiến khác biệt và luôn ý thức về trách nhiệm của mình với đất nước. Từ những cuộc gặp với các nhà lãnh đạo, trí thức và những người từng giữ trọng trách, tôi càng thấm thía rằng rời chức vụ không có nghĩa là nghỉ hưu với vận nước; và cầm bút không chỉ là quyền được nói, mà còn là trách nhiệm đối với những điều mình nói.

Tô Văn Trường 

Muốn Net Zero 2050 đi vào thực tế, giảm phát thải không thể chỉ dừng ở những con số kiểm kê hay báo cáo kỹ thuật mà phải trở thành một giá trị có thể đo đếm, xác nhận và tạo thu nhập cho người sản xuất.

Với Việt Nam, lúa gạo có thể là ngành hàng thí điểm quan trọng nhất để xây dựng mô hình này: từ thay đổi phương thức canh tác, đo giảm phát thải đến hình thành nhãn nông sản phát thải thấp và từng bước đưa giá trị carbon vào thị trường.

Tô Văn Trường

Điều quan trọng nhất của việc thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không phải là tạo thêm một danh xưng chính trị cho cấp hành chính cơ sở, mà là chứng minh được một mô hình quản trị tốt hơn bằng những thay đổi cụ thể, có thể nhìn thấy, đo đếm và cảm nhận trong đời sống người dân.

… không nên biến những điều chính quyền có nghĩa vụ phải làm thành những thành tích thi đua mà chính quyền phải vận động, hô hào để đạt được.

Tô Văn Trường

Nhìn lại thời gian qua, không khó để bắt gặp trên không gian mạng những trào lưu khoe mẽ tiền ảo, những phiên livestream chửi bới, mạt sát nhau thu hút hàng trăm ngàn lượt xem, hay những "giang hồ mạng" xăm trổ lên mạng răn dạy đạo lý trước khi vướng vòng lao lý. 

Tô Văn Trường

GDP là một trong những con số có sức chi phối lớn nhất đối với cách chúng ta nhìn nhận nền kinh tế. Một tốc độ tăng trưởng cao có thể tạo thêm niềm tin, nhưng một con số chỉ thực sự có giá trị khi phương pháp tính minh bạch, dữ liệu đầu vào có thể kiểm chứng và những thay đổi lớn đều được giải thích thấu đáo.

Tranh luận về GDP của Việt Nam, vì thế, không nên dừng ở câu hỏi “tăng bao nhiêu”, mà cần đi sâu hơn: con số ấy được tạo ra như thế nào, có thể kiểm chứng đến đâu và chúng ta cần làm gì để niềm tin vào thống kê ngày càng vững chắc hơn? Nếu số liệu thiếu tin cậy, chính sách dù được xây dựng rất công phu vẫn có thể đi sai hướng.

Tô Văn Trường

Hơn 38.800 doanh nghiệp tại TP.HCM đã phải rời thị trường chỉ trong 7 tháng đầu năm 2026, cao hơn hẳn con số 34.096 doanh nghiệp thành lập mới. Là đầu tàu kinh tế của cả nước, những biến động tại TP.HCM không chỉ là câu chuyện của riêng một địa phương mà là "hàn thử biểu" phản ánh sức khỏe chung của khối kinh tế tư nhân.