Bauxite Việt Nam

Trân Văn – VOA Tiếng Việt 

Về bản chất, “quà” hỗ trợ người lao động nghèo đón tết không phải là ân huệ do giới lãnh đạo Đảng hay Tổng LĐLĐ Việt Nam ban phát, đó là hoàn trả một phần cho người lao động sau khi họ đã đóng đủ loại thuế, đặc biệt là “phí công đoàn”...

  Nhạc sĩ Tuấn Khanh

Bản tin tháng 9/2022 của báo chí Nhà nước có nói thoáng qua về cuộc đình công của hàng ngàn người tại Khu công nghiệp Phú Hà, tỉnh Phú Thọ, trong đó công nhân nói họ không thể nào sống nổi với mức lương cơ bản là 4,2 triệu đồng/tháng. Tính theo giá đô la, là chưa tới 200 USD/người. Nhưng nhanh chóng, chuyện mưu sinh của những con người khốn khổ ở các tỉnh phía Bắc ấy, chỉ trong một ngày đã chìm lấp trong các sự kiện giải trí của Việt Nam về các hoa hậu, bóng đá, lời thề bắt thủ phạm giả mẫu logo Bộ y tế…

Mai Lan

Cần có một cơ quan nhà nước độc lập thuộc Chính phủ, tách biệt với tổ chức công đoàn để quản lý nguồn kinh phí công đoàn, và quyết định việc sử dụng, chi tiêu một cách hiệu quả nhất cho lợi ích của người lao động.

Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cho biết, dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIII nhấn mạnh “trong nhận thức và giải quyết các quan hệ lớn, cần chú trọng nhiều hơn đến bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa...” (*)

Như vậy, căn cứ Hiến pháp 2013, “Điều 4.1. Đảng Cộng sản Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của Nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội”, cho thấy sắp tới đây để “bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa”, cần thiết dùng toàn bộ kinh phí công đoàn chăm lo tốt hơn nữa cho người lao động.

Kinh phí công đoàn sao lại dành nuôi bộ máy Tổng Liên đoàn?

Hiện tại, mức phân bổ kinh phí công đoàn như sau: 69% tổng số thu kinh phí công đoàn do công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp sử dụng; 31% tổng số thu kinh phí công đoàn nộp công đoàn cấp trên.

Tuy nhiên, theo Báo cáo kiểm toán của Kiểm toán của Nhà nước về việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công năm 2019 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, đang có những vấn đề bất ổn như sau:

Một, nhu cầu chi ở cấp cơ sở cao, kinh phí chưa đủ đáp ứng, và không có thu khác từ tài chính công đoàn tích lũy, trong khi các cơ quan công đoàn cấp trên, nhu cầu sử dụng thấp, dẫn đến thừa nguồn, tăng tích lũy cuối kỳ, do đó, công đoàn cấp dưới bị hạn chế các khoản chi chăm lo trực tiếp cho người lao động.

Hai, chi lương phụ cấp và quản lý hành chính chiếm tới 20.200 tỷ đồng, gần 26,3% tổng chi công đoàn, đồng nghĩa với việc cứ chi cho người lao động 1 đồng lại mất 0,5 đồng chi lương và hành chính. So sánh với cùng cơ quan quản lý hành chính thì định mức chi cho cán bộ công đoàn cao hơn rất nhiều so với định mức chi hành chính của biên chế nhà nước khác (chỉ từ 43,7 - 60,7 triệu đồng), tức là hơn từ 500% tới cả nghìn %.

Mai Lan

Nếu người lao động từ chối tham gia vào tổ chức công đoàn, thì họ sẽ chịu thiệt gì trong tương lai?

Không tham gia công đoàn: mỗi năm sẽ thêm thu nhập ít nhất là 12%

Trước tiên, nếu pháp luật Việt Nam cho phép quyền tự do công đoàn đối với người lao động, và cả đối với bên sử dụng lao động, thì trong trường hợp từ chối tham gia vào tổ chức công đoàn tại nơi làm việc, trước mắt người lao động hưởng lợi ngay là không phải mất mỗi tháng là 1% tiền lương – tiền lương ở đây bao gồm: mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.

Với doanh nghiệp, thì cứ mỗi một công nhân đóng phí công đoàn 1% tiền lương mỗi tháng, buộc chủ doanh nghiệp phải có nghĩa vụ ‘nộp’ thêm 1% tương tự như vậy; có nghĩa phí công đoàn đối với một lao động ở doanh nghiệp là 2% trên số tiền lương.

Tuy nhiên nghịch lý lâu nay là dù ở doanh nghiệp đó không có tổ chức công đoàn, vẫn buộc phải trích 2% trên tổng quỹ lương để đóng kinh phí cho… công đoàn cấp trên, theo quy định tại Điều 4 Nghị định 191/2013/NĐ-CP: Doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị dù thành lập công đoàn cơ sở hay không đều phải đóng kinh phí công đoàn hàng tháng với mức đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động. Trong đó, quỹ tiền lương là tổng mức tiền lương của những lao động thuộc đối tượng phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định.

2% quỹ lương là không nhỏ. Giả dụ như khi có quyền về tự do công đoàn, nếu người lao động chọn việc ‘không công đoàn’, thì thu nhập bình quân năm của người đó sẽ tăng thêm được 12% tính theo tiền lương. Ngân quỹ của công ty ‘không công đoàn’ đó đỡ hao hụt cũng 12% tương ứng.

Con số 12% này không hề nhỏ nếu so lãi suất vay vốn làm ăn tại ngân hàng. Để dễ hình dung, xin tham khảo danh sách ngân hàng có mức lãi suất cho vay kinh doanh ở tháng 7/2020:

Ngân hàng

Lãi suất ưu đãi cố định

Hạn mức cho vay

Phí phạt trả nợ trước hạn

Vietcombank

– Áp dụng mức lãi suất, chỉ từ 8,4 – 12,2 %/năm.

– Các kỳ hạn cố định: 18 tháng, 02 năm, 03 năm và cả các kỳ hạn lên tới 05 năm, 07 năm và 10 năm.

– Thời gian vay 60 tháng

– Số tiền vay: 5 tỷ đồng

– Phương thức tính lãi: theo dư nợ giảm dần

– Năm 1, 2, 3: 1%

– Năm 4, 5: 0,5%

– Từ năm 6: Free

BIDV

– Hưởng mức lãi suất ưu đãi từ 7,3 - 9,3%/năm

– Với các kỳ hạn linh hoạt từ: 6 tháng, 12 tháng, 24 tháng, 36 tháng.

– Thời hạn vay: 5 năm

– Năm 1: 1,5%

– Năm 2: 1%

– Năm 3,4: 0,5%

– Từ năm 5: Free

Mai Lan

Dường như thời gian dịch bệnh corona kéo dài đang khiến người ta lãng quên luôn cho đòi hỏi của quyền tự do công đoàn mà Việt Nam đã cam kết trong những thỏa thuận FTA - Free Trade Agreement, Hiệp định Thương mại Tự do.

Ở Sài Gòn trước tháng Tư 1975, chỉ riêng làng báo có ít nhất 4 tổ chức hội đoàn dân sự để bảo vệ quyền lợi của các ký giả: Nghiệp đoàn ký giả Nam Việt, Hội ái hữu ký giả Việt Nam, Nghiệp đoàn ký giả Việt Nam, Biệt đoàn ký giả nhân dân tự vệ. Dĩ nhiên là trong cả 4 hội đoàn này, có rất nhiều thành viên từ tổ chức Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Nghĩa là có yếu tố chính trị.

Dù chưa được quen thuộc nhiều với các định chế kinh tế và tài chính quốc tế, hay các nền kinh tế tư bản lớn, thể chế chính trị Việt Nam Cộng hòa đã biết sớm theo các quy luật của nền kinh tế thị trường và nhất là nhấn mạnh vai trò khu vực tư nhân.

Lẽ đó nên cũng không lạ khi hầu hết báo chí ở miền Nam thời đó là nằm trong tay những ông, bà chủ tư nhân. Nhiều tờ báo công khai chỉ trích chính phủ từ đệ nhất đến đệ nhị cộng hòa. Nhiều hội đoàn dân sự mà nay gọi là các công đoàn độc lập, vẫn được hoạt động hợp pháp mà không gặp bất kỳ cản trở gì từ chính phủ, kể cả khi những hội đoàn này công khai mở ra những cuộc biểu tình phản đối chính sách nào đó của nhà cầm quyền, thậm chí cả yêu cầu tổng thống phải từ chức.

Diện mạo làng báo Sài Gòn với tất cả quyền tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do biểu tình, tự do thể hiện quyền lựa chọn chính trị được thể hiện rõ trong tập “Hồi ký không tên” do Nhà xuất bản Trẻ phát hành cuối tháng 12-2004, Công ty văn hóa Phương Nam tái bản nhân dịp giỗ lần thứ 7 của nhà báo Lý Quý Chung - tức nhà báo chuyên viết thể thao bút danh Chánh Trinh (1940 - 2005). Ông cũng là một dân biểu và nghị sĩ đối lập dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Ông từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Thông tin trong chính phủ tồn tại 2 ngày của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa cuối cùng Dương Văn Minh.

Minh Quân

Đại học Tôn Đức Thắng ở Sài Gòn đã trở thành địa chỉ đầu tiên tố cáo cơ quan chủ quản của đại học này là Tổng liên đoàn lao động Việt Nam về chế độ ‘nộp tô’ đến 30% kết quả tài chính sau khi đã nộp thuế (có thể hiểu là phải nộp đến 30% của phần lợi nhuận ròng sau khi đã nộp thuế).

Đã đến lúc phải xem xét lại việc xóa bỏ cơ chế chủ quản và trung gian vô tích sự của Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam.

Đáng chú ý, thư tố cáo trên đã được gửi đến các cơ quan của Đảng và Chính quyền, nhưng đó không phải ‘lưu hành nội bộ’ mà được Đại học Tôn Đức Thắng công bố cho báo chí Nhà nước - như một thông điệp sẵn sàng đối mặt với cơ chế đầy bất công và tham lam của Tổng liên đoàn lao động Việt Nam.

Đại học Tôn Đức Thắng cho rằng việc buộc trường phải trích nộp cho Tổng liên đoàn 30% là khoản thu trái với thực tế quản lý và trái với quy định của pháp luật. Đại học Tôn Đức Thắng cũng cho biết Tổng liên đoàn lao động Việt Nam còn có nhiều chỉ đạo vi phạm quyền tự chủ của nhà trường và trái với các quy định của pháp luật hiện hành như: yêu cầu nhà trường trước khi có chủ trương, quy định quan trọng của hội đồng trường, lãnh đạo nhà trường (nhân sự, đầu tư…) đều phải thông qua cơ quan chủ quản trước khi đưa ra hội đồng trường quyết định.