Bauxite Việt Nam

Tại sao không sử dụng cụm từ “thay đổi quyền sử dụng đất” thay cho “thu hồi đất”. Lý do là “thu hồi đất” chỉ phù hợp với các trường hợp vi phạm pháp luật khi sử dụng đất và phải bị thu hồi bằng một bản án tuyên; còn các trường hợp khác là nhà nước nhận đất từ người nhượng đất, hiến đất…

“Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất”.

Khoản 16, Điều 3 Luật Đất đai 2013 đã giải thích như vậy về ý nghĩa cụm từ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thông tư số 23/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng xác lập quyền sở hữu tư nhân này bằng các nội dung thể hiện trong “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất”. [http://bit.ly/2SOG03q]

Việc cưỡng chế ở Vườn rau Lộc Hưng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của người dân ở đây.

Bộ Luật Dân sự 2015, Điều 236 “Xác lập quyền sở hữu theo thời hiệu do chiếm hữu, được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật”, quy định: “Người chiếm hữu, người được lợi về tài sản không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, liên tục, công khai trong thời hạn 10 năm đối với động sản, 30 năm đối với bất động sản thì trở thành chủ sở hữu tài sản đó, kể từ thời điểm bắt đầu chiếm hữu, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”. [http://bit.ly/2QwdJNp]

Từ hai căn cứ văn bản nói trên, cho thấy Nhà nước cần thay đổi cách nhìn pháp lý để phù hợp với Luật Đất đai, cũng như Hiến pháp 2013, Điều 32: “1. Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác. 2. Quyền sở hữu tư nhân và quyền thừa kế được pháp luật bảo hộ. 3. Trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của tổ chức, cá nhân theo giá thị trường”.

Đã là “quyền” được xác lập bằng Hiến định và Bộ Luật Dân sự, thì mệnh lệnh hành chính “thu hồi đất” cần phải dựa trên những căn cứ pháp lý nào để đưa đến sự truất quyền đó của người dân. Và trên hết, nếu vẫn không được sự đồng tình của người dân, thì chỉ bằng một án tuyên từ tòa án, các quyền đó của người dân mới có thể bị hạn chế, hay thu hồi. Các bước cưỡng chế cho ‘thu hồi quyền sử dụng đất’ chỉ được tiến hành sau bản án này của tòa.

(bài nằm trong loạt bài về Hà Nội 10 năm mở rộng địa giới hành chính trên trang VnExpress)

Bài: Đức Hoàng - Hoàng Phương - Thanh Lam

Ảnh: Giang Huy - Đỗ Mạnh Cường

Đồ họa: Tiến Thành

Ngày mở rộng Hà Nội, số phận hàng trăm nghìn nông dân Hà Tây và Vĩnh Phúc cũ rẽ ngoặt: đất ruộng bị thu hồi chóng vánh và thành “đất dự án”.

Lời mở đầu

Đó là những ngày mùa hè năm 2008.

Mùa hè ấy, ở Yên Nghĩa, chàng trai Thiện phải cắn răng bán đi hết cơ nghiệp của mình, đi tha hương ở tuổi 21. Đàn trâu 38 con là gia tài mà cậu gây dựng từ năm mười sáu.

Đó là một năm trọng đại: các dự án bắt đầu đổ về vùng đất thuộc Hà Tây cũ này. Cánh đồng ven đô sau một đêm biến thành các dự án xây chung cư, khu công nghiệp, trường đại học… Chín sào ruộng, sinh kế của cả nhà Thiện nằm trong diện quy hoạch. Quê hương không còn đồng ruộng nữa. Thiện phải đi.

Bản đồ Hà Nội với các ranh giới địa chính cũ.

Mùa hè năm ấy, chính quyền tỉnh Vĩnh Phúc, trong những tháng ngày cuối cùng còn quyết định số phận của huyện Mê Linh, ký hàng chục dự án đầu tư chuyển cả nghìn héc-ta đất nông nghiệp thành biệt thự, nhà vườn, khu đô thị... Mùa hè ấy, xe hơi bóng lộn lượn khắp những cánh đồng Mê Linh trong cơn sốt tìm đất như tìm vàng.

Mùa hè năm ấy, Hà Nội mở rộng. Cuộc sống của hàng chục nghìn nông dân Hà Tây và Mê Linh ngoặt sang một trang mới. Cho đến cuối năm 2008, trên địa bàn của “Hà Nội sau mở rộng” có 1.005 dự án tiến hành thu hồi đất. Một nghìn không trăm lẻ năm dự án, với gần 200.000 nông hộ bị ảnh hưởng.

Thanh Sơn

Loạt bài “Văn Giang hậu thu hồi đất” đăng tải trên Báo NNVN trong tuần này đã tạo được sự chú ý, quan tâm đặc biệt của dư luận, nhất là các chuyên gia về nông nghiệp, nông thôn...

Báo NNVN đã có buổi trao đổi với PGS.TS Vũ Trọng Khải, chuyên gia độc lập về kinh tế nông nghiệp, quanh vấn đề này.

PGS.TS Vũ Trọng Khải

PGS.TS Vũ Trọng Khải cho biết ông đặc biệt quan tâm tới loạt bài “Văn Giang hậu thu hồi đất”. Ông nói “Tôi rất hoan nghênh Báo Nông Nghiệp Việt Nam đã khởi đăng một loạt bài viết về hậu thu hồi đất ở Văn Giang. Đặc biệt nêu lại tình trạng nhiều nông dân tham gia khiếu nại bị côn đồ đe dọa, hành hung, nhưng chính quyền địa phương lại không xử lý”.

PGS.TS Vũ Trọng Khải cho rằng, những vụ việc liên quan đến thu hồi đất đai ở Văn Giang, Dương Nội, Thủ Thiêm… đều là điển hình về sự câu kết giữa nhà đầu tư và bộ máy công quyền để lấy đất của dân một cách hợp pháp nhưng lại vô đạo lý. Hợp pháp là vì Điều 62 của Luật Đất đai hiện hành cho phép chính quyền địa phương được thu hồi đất của dân cho các dự án, giải phóng mặt bằng và đền bù theo khung giá của Nhà nước, chứ không phải theo giá thị trường. Ở đây không có chuyện thuận mua vừa bán. Khi người nông dân không đồng ý thì bị cưỡng bức bằng vũ lực. Điều đó đã gây ra bất bình lớn trong xã hội.