Hội thảo 10 năm xây dựng tủ sách Cánh Buồm
Sáng nay 18/11/2023, nhân kỷ niệm 10 năm xây dựng “Tủ sách Sư phạm Cánh Buồm” đã diễn ra cuộc Hội thảo khá chuyên sâu. Cuộc hội thảo này là sự hợp tác giữa Giáo dục Cánh Buồm và NXB Tri thức.
Dịch giả Hoàng Hưng, người được Nhà giáo Phạm Toàn ủy thác (từ năm 2013) đứng ra làm việc này, đã đem hết tâm sức để thực hiện sứ mệnh đó. Ông đã có báo cáo chuyên sâu về những cuốn sách đã dịch; các trường phái, quan điểm khác nhau, bổ sung cho nhau như thế nào.
Lý thuyết và thực tiễn giáo dục “Cánh Buồm”
(Báo cáo Tóm tắt, nhân Kỷ niệm 10 năm thành lập Nhóm Cánh Buồm và 100 ngày mất của Nhà giáo Phạm Toàn)
Mạc Văn Trang
Phạm Toàn (PT) là người thiết tha yêu nước, từ 1945 PT cùng nhiều bạn bè “xếp bút nghiên” lên đường đi chiến đấu giành Độc lập, Tự do cho dân tộc. Rồi số phận đưa đẩy, PT đi học sư phạm, ông thành Nhà giáo, Nhà Văn vừa viết sách vừa đi dạy học. Sách của PT dạy cho HS dân tộc vùng núi đã được Giải thưởng UNESCO (1984). Cả đời PT vừa Tự học, vừa đi dạy, vừa viết văn, vừa dịch sách, vừa nghiên cứu Văn học, Nghệ thuật, Tâm lý học, Khoa học giáo dục... Từ đó ở PT đã hình thành nên niềm khát khao muốn đem tất cả những gì mình đã tích lũy được, truyền đạt lại cho thế hệ trẻ, bằng phương pháp giáo dục mới, với một niềm tin: sẽ Đúng và Thành công.
Nhân 10 năm tủ sách tâm lý học giáo dục Cánh Buồm: Lại nhớ về ông anh Phạm Toàn
Hoàng Hưng
Không thể quên những ngày đêm nằm cùng buồng ở ngôi nhà cấp 4 ven Hồ Tây mà anh thuê, 10 năm trước, bắt đầu “nghiệp” cuối đời do anh rủ rê vào! Dịch sách Tâm lý học Giáo dục cho Cánh Buồm! Ngoại đạo mà bập ngay vào tác giả hóc nhất (Jean Piaget), với tác phẩm loại hóc nhất mà cô giáo dạy tiếng Pháp thời nhỏ của mình (cô Đỗ Thị Xuân) nguyên là sinh viên của thầy Piaget từ Thuỵ Sĩ về cũng mở to mắt: “Cậu liều đấy!”.
Thế mà đã 10 năm!
Tất cả là do tình anh em với ông anh đấy, anh Toàn!
Kỉ niệm đầu tiên nhớ được là lần nhờ anh dịch một bài gì đó ra tiếng Pháp cho báo Người Giáo viên Nhân dân vì một công vụ đối ngoại của báo! Anh làm rất nhanh như tôi luôn luôn thấy từ đó đến cuối đời anh, làm gì cũng rất nhanh, con người của cảm hứng! Kể cả trong những việc đòi lí trí rất cao như soạn chương trình dạy học, sách giáo khoa! Và nhuận bút được chuyển ngay thành bữa thịt chó – món đặc sản cao cấp nhất của Hà Nội trước 1975 – cỗ 4 người: Châu Diên – Dương Tường – Nguyễn Xuân Khánh – Hoàng Hưng!
Không quên được những bữa cơm chiều ấm cúng, những buổi tối thân yêu dưới mái tranh nhà tập thể trong khuôn viên trường Chu Văn An, bàn chuyện văn chương với anh trong khói thuốc lá trà tàu, trong khi bà chị hiền lành với cô con gái mới lớn mắt một mí sau bữa cơm rau lại cặm cụi lặng lẽ gấp xếp gia công thứ gì đó để kiếm vài đồng cắc…
90 năm sinh Phạm Toàn
01/07/2022
Phạm Toàn (ngoài cùng bên phải).
Hôm nay 1-7, đúng 90 năm sinh nhà giáo Phạm Toàn – nhà văn, dịch giả Châu Diên. Nhưng ông đã rời cõi tạm ba năm. Ông sinh 1/7/1932 (Nhâm Thân), mất 26/6/2019 (24/5 Kỷ Hợi).
Nhớ ông tôi nhớ một con người thông tuệ, hài hước, vui vẻ. Ông đi xa rồi mà nhiều lúc tôi vẫn như còn nghe tiếng cười nói của ông ở quanh mình. Ở bên cạnh ông mọi người được truyền năng lượng sống, niềm vui sống.
Cả đời ông đau đáu cho sự nghiệp giáo dục phổ thông. Hơn chục năm cuối đời ông dành hết trí tuệ, tâm huyết, sức lực cho nhóm “Cánh Buồm” làm sách cho trẻ em học theo cách mới. Ông ra đi vẫn canh cánh việc còn làm dở dang ấy.
Tết nhớ Phạm Toàn
Mạc văn Trang
Đêm rồi lúc hơn 2 giờ sáng, tôi thức giấc, rồi ngủ lại chập chờn, bỗng mơ gặp Phạm Toàn. Anh cười, nói: Tết này không về liên hoan Nhóm Cánh Buồm à?... Tôi giật mình vùng dậy. Bà xã hỏi, sao thế? - Mình mơ thấy anh Phạm Toàn đến thăm... Không có gì đâu, ngủ đi. Thế rồi tôi thao thức, phải viết chút gì về Phạm Toàn.
Sinh thời, cứ giáp Tết, Phạm Toàn lại họp mặt nhóm Cánh Buồm liên hoan giản dị mà hoà đồng, vui tươi, cười nói hỉ hả... Ông thường nói “Cuộc sống phải có tiếng cười". Luôn biết hài hước là một đặc sắc của trí tuệ Phạm Toàn.
Tết năm ngoái, tôi còn cùng mấy em nhóm Cánh Buồm viếng mộ ông. Các em cứ ngồi bên mộ ông khóc, rồi chợt nhớ, thầy bảo phải cười vui, thế là chúng trò chuyện với ông, mách ông, trêu ông, hỏi ông bao nhiêu chuyện cho đến tối mịt, y như ông vẫn đang sống ngồi bên chúng. Tôi chưa từng thấy ai đi viếng mộ người chết lại có các cung bậc cảm xúc thân thương, tự nhiên đến thế…
Năm nay không về viếng mộ ông và liên hoan với nhóm Cánh Buồm được, quả là có cái gì đó thấy thiếu thiếu, thấy nhớ nao nao. Càng lùi xa càng thấy Phạm Toàn lớn lao. Càng ngày tôi càng thấy Phạm Toàn xứng đáng là Nhà Giáo dục LỚN của Việt Nam đương đại! Tiếc rằng ngành Giáo dục, ngành Khoa học giáo dục và cả xã hội chưa hiểu được giá trị những việc làm của ông.
Vào năm 2014 tôi nói với Phạm Toàn: Công trình của anh dạy thực nghiệm môn Văn và Tiếng Việt cho học sinh lớp 1-2-3-4 rất thành công, đủ để tổng kết khoa học được rồi. Anh không những phải lưu giữ các sản phẩm của học sinh và phân tích định tính, mà quan trọng là khoa học thực nghiệm Tâm lý học - Giáo dục học hiện đại đòi hỏi phải đo đạc lượng hoá với các tiêu chí, chỉ số, bằng các Test, bảng hỏi, bài tập… khách quan. Phải phân tích theo phương pháp khoa học định lượng mới thuyết phục...
Sách “Cánh Buồm” không liên quan gì với sách “Cánh Diều”
Mạc Văn Trang
Chết thật! Có nhiều người nhầm lẫn nguy hiểm, có cô giáo hỏi tôi:
- Sách Cánh Diều cũng là sách Cánh Buồm phải không?
- Không! Không! Không! Nó cũng giống như hàng “Xôi gà Ông Già”; nổi tiếng ở Tây Hồ, ít lâu sau thấy xuất hiện bên cạnh một cửa hàng to hơn: “Xôi gà Ông Già xịn” rồi sau đó lại thêm cửa hàng mới hoành tráng: “Xôi gà Ông già Nhà quê”… khiến dân tình không biết đâu mà lần!
Sách CÁNH DIỀU là do GS.TS Nguyễn Minh Thuyết Chủ biên, theo Chương trình quốc gia của Bộ GD&ĐT, vừa xuất bản, đưa vào sử dụng cho lớp Một từ tháng 9/2020 và gây dư luận xôn xao…
Sách CÁNH BUỒM do nhà giáo Phạm Toàn Chủ biên cùng nhóm Cánh Buồm vừa biên soạn vừa dạy cho học sinh (HS) từ năm 2009 đến nay. Sách Cánh Buồm cũng có mấy môn vừa dạy thử nghiệm, vừa biên soạn: Tiếng Việt, Văn, Lối sống, Khoa học, Tiếng Anh… cho HS Tiểu học. Nhưng trong đó môn Tiếng Việt và Văn thành công chắc chắn nhất và đã có sách dạy đến hết lớp 9.
Sách Cánh Buồm được làm ra bởi một nhóm thiện nguyện do nhà giáo Phạm Toàn khởi xướng và lãnh đạo, làm sách phi lợi nhuận, không tốn 1 đồng của Nhà nước và đã đưa lên mạng ebooks cho mọi người lấy dùng miễn phí (xem trang “Sách Cánh Buồm https:canhbuom.edu.vn/sachmo/). Đến cuối năm 2019 đã được download gần 30 ngàn lần.
Nhà giáo Phạm Toàn nói: Cánh Buồm hai tay dâng bộ sách này cho thế hệ trẻ Việt Nam!
1. PHẠM TOÀN LÀ AI?
Phạm Toàn quê tại Đông Anh, Hà Nội, sinh năm 1932 (Nhâm Thân); mỗi lần gặp hai người bạn Nguyên Ngọc, Dương Tường, ông lại đùa: “Ba con khỉ tinh nghịch”. Phạm Toàn qua đời ngày 26 tháng 6 năm 2019.
Năm 1946 Phạm Toàn đi bộ đội. Cuối năm 1951 ông được đi học Sư phạm Cao đẳng. Sau đó ông vừa dạy học vừa viết văn với bút danh Châu Diên.
Phạm Toàn là nhà văn. Ông viết truyện ngắn, thơ, tiểu thuyết… không nhiều lắm, nhưng bạn bè khen văn ông hay và cá tính…
Phạm Toàn là dịch giả. Những năm khốn khó, ông sống nhờ vào dịch thuật. Ông dịch khoảng chục sách văn học Pháp; dịch nhiều tài liệu lý luận, triết học cho Viện Khoa học Xã hội; ông dịch tiếng Anh cũng nhiều, tiêu biểu là 2 cuốn “Nền Dân trị Mỹ” của tác giả Alexis De Tocqueville và “Cơ cấu Trí khôn” của Howard Garner, đều do NXB Tri thức ấn hành…
Phạm Toàn là nhà giáo, nhà nghiên cứu giáo dục. Phạm Toàn nhiều năm dạy HS miền núi. Ông vừa dạy vừa nghiên cứu xây dựng nên Chương trình và viết sách cho HS. Sách của Phạm Toàn dạy cho HS dân tộc vùng núi đã được Giải thưởng UNESCO (1984). Cả đời Phạm Toàn vừa dạy học, vừa viết văn, vừa dịch sách, vừa nghiên cứu Văn học, Nghệ thuật, Tâm lý học, Giáo dục học… Bằng con đường TỰ HỌC phi thường, Phạm Toàn thông thạo mấy ngoại ngữ, có vốn kiến thức sâu rộng nhiều lĩnh vực, nhất là về Khoa học giáo dục. Ông làm việc gần 20 năm tại Cơ sở Thực nghiệm của GS Hồ Ngọc Đại, nhưng ông muốn nghiên cứu những gì sâu, rộng hơn. Vì vậy ông viết “Hợp lưu các dòng Tâm lý học giáo dục” (NXB Tri Thức, Hà Nội, 2008) …
Ba câu chuyện hiền tài
Hồ Anh Hải
Nhân dịp một bậc hiền tài là nhà giáo-nhà văn Phạm Toàn, vị “Thuyền trưởng” của Nhóm Cánh Buồm[1] vừa ra đi, nghiencuuquocte.org đăng lại bài của Hồ Anh Hải (có bổ sung).
Hiền tài là nguyên khí của quốc gia -từ lâu chúng ta đã quá quen thuộc với câu nói này vì nó được các nhà lãnh đạo và báo chí ta luôn nhắc tới. Nhưng ai là hiền tài của nước ta? Họ có được coi là “nguyên khí của quốc gia” không ? Ở ta và ở nước ngoài, hiền tài được đối xử như thế nào?
Xin kể ba chuyện dưới đây.
1. Hiền tài ngay cạnh taTháng 9/2011, nghe tin Giáo sư Hoàng Tụy được Hiệp hội Quốc tế về Tối ưu toàn cục trao Giải thưởng Constantin Caratheodory, tôi vào mạng Google và mạng Baidu (của Trung Quốc) tìm hiểu xem thế giới biết gì về bậc hiền tài này của Việt Nam. Kết quả cho thấy, tôi biết về bác Tụy còn ít hơn người nước ngoài.
Ví dụ, tiểu sử bác Hoàng Tụy bản chữ Hán cho biết bác được gọi là Hoàng “Jefferson” Tụy. Bác có con trai là Hoàng Dương Tuấn, hiện là Phó GS tại ĐH Công nghệ Sydney, Australia, và con rể là Phan Thiên Thạch. Cả hai cũng nghiên cứu toán tối ưu toàn cục như GS Hoàng Tụy. Thì ra cả nhà đều giỏi toán, “Hổ phụ sinh hổ tử” mà!
Trang mạng worldcat.org giới thiệu GS Hoàng Tụy có 31 công trình đăng trong 57 ấn phẩm được in bằng sáu ngôn ngữ và có mặt ở 846 thư viện.
Trang mạng ccebook.net giới thiệu cuốn Convex Analysis and Global Optimization (Phân tích về Lồi và Tối ưu toàn cục) của GS Hoàng Tụy, dày 356 trang, giá bán 249 USD, do Nhà xuất bản Springer xuất bản năm 1998 (khi ông 71 tuổi).
Luận văn có tựa đề A Cutting Algorithm for the Minimum Sum-of-Squared Error Clustering của hai tác giả Jiming Peng và Yu Xia, trích dẫn ba tác phẩm của GS
Hoàng Tụy là:
– Global optimization do Nxb Springer xuất bản tại Berlin năm 1993;
– Concave programming under lincar constraints đăng trên tạp chí Soviet Mathematics, năm 1964 ;
– Sách Clustering via d.c. optimization, xuất bản năm 2001.
Danh từ riêng Tuy’s cut (Lát cắt Hoàng Tụy) xuất hiện nhan nhản trong các tài liệu nói về Lý thuyết Tối ưu toàn cục.
Thì ra hiền tài ở ngay cạnh ta nhưng chính ta chẳng biết, hoặc biết mà không coi trọng.
Sau khi GS Hoàng Tụy được trao Giải thưởng cao quý Caratheodory, báo chí ta bắt đầu đăng nhiều tin về ông. Lãnh đạo Nhà nước đến tận nhà chúc mừng, tặng hoa và ôm hôn ông. Sáng 30/9/2011 đích thân Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân tham gia chương trình truyền hình bàn vấn đề Coi trọng các nhà trí thức, những hiền tài của xã hội…
Nhưng có lẽ GS Hoàng Tụy mừng ít tủi nhiều. Ở tuổi 84 (ông sinh năm 1927), nếu các ý kiến tâm huyết hết lòng vì nước vì dân của ông đóng góp cho Nhà nước suốt mấy chục năm qua cứ tiếp tục rơi vào im lặng không có phản hồi thì sao ông có thể vui được?[2]
Tư liệu: Thư giới thiệu Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ của Nhà văn-Nhà giáo Phạm Toàn
| Nhà văn - Nhà giáo Phạm Toàn là một con người không chỉ trí tuệ mà còn đầy nghĩa khí. Ông không chỉ quyết liệt đấu tranh đòi trả tự do cho tôi bị chính quyền bỏ tù một cách phi pháp dựa trên cái gọi là “Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” mà còn tiếp tục nhiệt tình ủng hộ tôi trong cuộc đấu tranh nhằm dân chủ hóa và xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam cũng như chống Trung Quốc xâm lược sau khi tôi được đưa ra khỏi nhà tù để sang Mỹ vào ngày 6 tháng 4 năm 2014. Cụ thể là ngày 25 tháng 1 năm 2015, Ông đã viết và gửi cho tôi một bức thư bằng tiếng Anh để giới thiệu tôi với tất cả những ai quan tâm đến Việt Nam. Tưởng nhớ và bày tỏ lòng biết ơn và yêu kính Nhà văn-Nhà giáo Phạm Toàn, nhà sáng lập Bauxite Việt Nam cùng với Giáo sư Nguyễn Huệ Chi và Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng, tôi xin gửi bức thư này của Ông (bản gốc tiếng Anh và bản dịch ra tiếng Việt) để Bauxite Việt Nam đăng như một di cảo của ông. Một lần nữa, vợ tôi, Luật sư Nguyễn Thị Dương Hà, Trưởng Văn phòng luật sư Cù Huy Hà Vũ, và cá nhân tôi, những Cố vấn Pháp luật của Bauxite Việt Nam thuở ban đầu, chúng tôi xin chia sẻ nỗi đau vô hạn trước sự qua đời của Nhà văn-Nhà giáo Phạm Toàn với Gia quyến Ông và Giáo sư Nguyễn Huệ Chi và Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng, Giáo sư Phạm Xuân Yêm cùng toàn thể Ban biên tập Bauxite Việt Nam. Virginia, Hoa Kỳ, 20/6/2019 Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ |
BẢN DỊCH TIẾNG VIỆT:
Kính gửi những ai quan tâm,
Tên tôi là Phạm Toàn, một nhà giáo về hưu, hiện tiếp tục làm việc với tư cách là lãnh đạo Nhóm các nhà giáo dục có trách nhiệm phát triển một bộ sách giáo khoa hoàn toàn mới (xin xem www.canhbuom.edu.vn) (xin hãy ghi lại số điện thoại của tôi 0914 349 266 và hộp thư điện tử của tôi phamtoannhamthan@gmail.com).
Tôi rất vui được viết bức thư này nhằm chứng nhận rằng ông Cù Huy Hà Vũ và tôi đã làm việc cùng nhau từ năm 2009 cho trang điện tử Bauxite Việt Nam mà tôi là một trong ba người sáng lập. Mặc dầu cách biệt tuổi tác, chúng tôi đã biết nhau qua các hoạt động trong đời sống dân sự Việt Nam. Chúng tôi gần gũi nhau hơn kể từ khi ông Cù Huy Hà Vũ tham gia nhóm Bauxite Việt Nam với tư cách Cố vấn Pháp luật.
Khi trí thức can đảm lên tiếng và đóng vai trò ‘khai sáng’
BBC News Tiếng Việt
| BÁI BIỆT PHẠM HUYNH Anh Phạm Toàn yêu quý, Vô cùng đau đớn khi biết tin Anh ra đi giữa lúc tôi và anh chị em Bauxite Việt Nam không ai có mặt ở Hà Nội để vĩnh biệt Anh. Đó là điều quá ư bất nhẫn mà không biết làm sao. Bauxite Việt Nam đã tồn tại được 10 năm và tình bạn giữa chúng ta cũng đã có chẵn một thập niên gắn bó. Trong 10 năm ấy Anh còn dành tâm huyết cho bộ sách Cánh buồm, lý tưởng cả một đời đối với thế hệ con trẻ mà Anh đau đáu muốn đem hết tài năng, sức lực giúp các em trở thành những lớp người thật sự giỏi giang, đáp ứng yêu cầu sinh tồn của cộng đồng dân tộc Việt, trong điều kiện ngành giáo dục nước ta đang hết sức thiếu những nhà giáo dục học tài ba về lý thuyết cũng như thực hành để tạo nên những đột phá quan trọng, như những việc Anh đã nỗ lực tiến hành. Nhưng bên cạnh công việc cho nhóm Cánh buồm, Anh vẫn là một sáng lập viên trang Bauxite Việt Nam, diễn đàn tiên phong góp một phần công sức đặt nền móng cho tiếng nói phản biện rộng rãi và tích cực của xã hội dân sự đối với chính quyền Việt Nam, với khát vọng buộc chính quyền dù muốn dù không cũng phải xem xét lại đường lối chính sách của mình trên các phương diện kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục, đặc biệt trong quan hệ ngoại giao với chính quyền Trung Quốc, nhằm tỉnh táo xây dựng đất nước theo hướng độc lập, tự chủ, thoát ly những trói buộc về ý thức hệ đưa đến những hậu quả không thể nào lường nổi; mặt khác mở rộng quyền dân chủ của người dân, tránh cho dân tộc chịu thảm cảnh suy thoái do gánh nặng nhiều mặt của thể chế độc tài. Trong tất cả những gì mà diễn đàn Bauxite Việt Nam đã làm được kể từ ngày nó xuất hiện và góp mặt vào hàng ngũ tiếng nói của xã hội dân sự đến nay, sự đóng góp của Anh có một ý nghĩa to lớn, không thể nào thiếu được. Là người dạn dày kinh nghiệm trong cuộc đời nhiều chìm nổi, Anh tuy đứng ở sau lưng nhưng thực tế vẫn luôn luôn sát cánh cùng chúng tôi, từ việc chung lưng đấu cật vạch đường đi nước bước cho những chặng đầu tiên rất cơ bản của trang mạng chúng ta, đến việc nêu ra những phương hướng kết hợp lý thuyết và hành động về sau, cũng như xây dựng đội ngũ cộng tác viên để trang mạng ngày càng có nhiều mũi đấu tranh, nhiều bình diện thông tin rộng rãi trong đời sống. Và trên các bước tiến lùi gian khổ của nó, sự hiện diện của Anh dầu có lúc chỉ còn là gián tiếp, vẫn là một chỗ dựa quan trọng để anh chị em không mất niềm tin vào chính mình. Có thể nói con đường dài mười năm của Bauxite Việt Nam chưa một lúc nào vắng mặt anh. Về phần cá nhân tôi, với vai trò một người thường trực trang mạng trong nhiều năm, sự chăm sóc chu đáo của Anh cũng là điều không thể không nói đến. Chúng ta đã bàn bạc rất nhiều điều với nhau. Nhiều đêm cùng thức trắng vì thảo một Kiến nghị gửi lên Nhà nước, phải xóa đi xóa lại nhiều lần vì cứ ngây thơ nghĩ rằng mỗi chữ mình viết ra đều rất hệ trọng. Cho đến khi cùng đồng hành đưa Kiến nghị đến Văn phòng Chính phủ bị từ chối mời ra khỏi cổng mới biết rằng “đã bạc tóc mà còn dại” (câu nói ngay lúc ấy của anh). Chúng ta cũng đã có những chuyến đi không quên được vì mục tiêu “trực tiếp đến với dân”, như cuộc cứu trợ bão lụt cuối năm 2009, lên đến cả địa điểm Tumeron ở Kon Tum, mà tại đỉnh cao này trên cao nguyên Trung phần, trong một buổi tối đói và rét, tôi đã khóc vì linh cảm một bạn trẻ giúp việc kỹ thuật sẽ bị bắt, còn Anh thì sẽ sàng vỗ vai tôi và đưa ra một mệnh lệnh: Huệ Chi hãy quên hết để nghĩ đến trách nhiệm đang đè lên đầu mình. Trong những dịp cùng chung gánh vác ấy, bao giờ Anh cũng chủ động chia sẻ gánh nặng với tôi. Đặc biệt, khi tôi bị mời đi thẩm vấn 22 ngày vào đầu năm 2010, chính Anh đã chủ động đến ngay nhà tôi vào hôm đầu tiên tôi vắng mặt, để giữ vững tinh thần cho vợ tôi, và hầu như ngày nào Anh cũng đến trong suốt cả 22 ngày. Anh còn xông ra đảm nhiệm điều hành trang blog thay cho trang mạng bị đánh sập để chuyển tải thông tin đi mọi nơi, mà sâu xa bên trong là cốt lên tiếng cảnh báo với công luận về những gì tôi đã bị xử trí không đúng. Chỉ một ngày tôi về muộn so với giờ giấc đã định, Anh đều đưa tin đầy đủ đến bạn đọc với tất cả tâm trạng lo lắng. Chỉ một cuộc thẩm vấn bị kéo dài cố ý Anh đều phân tích rạch ròi dụng ý của kẻ thẩm vấn ẩn giấu bên trong. Có thể nói Anh đã bền bỉ đấu tranh trên phương tiện truyền thông cho việc tôi được chấm dứt thẩm vấn cho đến tận giờ phút cuối cùng [1]. Cứ nghĩ, nếu không có Anh vào những thời khắc hệ trọng đó, không hiểu số phận tôi đã như thế nào. Trước sau, trong cuộc đời hoạt động có chút ý nghĩa cho dân tộc và đất nước, Anh đã là một người anh lớn đối với tôi. Anh Phạm Toàn yêu quý, thế là tôi còn nợ Anh một món nợ lớn trên cuộc đời này: đã không có mặt trong giờ phút Anh đi xa mãi mãi. Thôi thì đành khất nợ với hương hồn Anh và xin hẹn với Anh sẽ trả nếu còn có kiếp sau. Từ nơi xa xôi xin cúi đầu vĩnh biệt Anh. Nguyễn Huệ Chi [1] Xin xem Các bài ngắn của Phạm Toàn trong những ngày Huệ Chi bị thẩm vấn |
Nhà giáo Phạm Toàn (phải) và nhà văn Nguyên Ngọc và nhiều trí thức, nhân sỹ khác được biết đến nhiều trong phong trào phản biện về Bauxite ở Việt Nam. Bản quyền hình ảnh: OTHER/VĂN VIỆT
Điểm nổi bật của trang phản biện và blog Bauxite Việt Nam là sự hiện diện của trí thức Việt Nam ở đằng sau trang mạng này, một nhà báo tự do và cựu tù nhân chính trị ở Việt Nam nói với một hội luận của BBC Tiếng Việt.
Những người sáng lập, vận hành và tham gia trang Bauxite Việt Nam thực sự đã làm công việc ‘khai sáng’, ý kiến khác từ một nhà văn tại Berlin chia sẻ thêm.
Phạm Toàn là một ‘tấm gương’ cho các trí thức ở Việt Nam, vẫn làm chuyên môn ‘cực kỳ xuất sắc’ nhưng ‘không né tránh, quay lưng’ với những vấn đề của đất nước, kể cả chính trị, một dịch giả và nhà thơ từ Texas, Hoa Kỳ, nói thêm với diễn đàn này của BBC.
Bình luận với Bàn tròn thứ Năm từ London hôm 27/6/2019 về đóng góp và tác động lớn nhất của trang Bauxite Việt Nam, nhân sự kiện cựu đồng sáng lập trang này, nhà giáo, nhà văn hóa Phạm Toàn, qua đời, blogger Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh nói:
“Cái lớn nhất tôi cũng có thể nói ngay, tôi cũng đã suy nghĩ từ khi đó cho đến bây giờ, cái đó là người ta nhìn vào trang đó, người ta thấy trí thức Việt Nam ở đó, đằng sau trang đó. Cái đó rất quan trọng”.
Nhà báo, blogger Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh nói nhìn vào trang Bauxite Việt Nam là thấy sự hiện diện và vai trò của trí thức Việt Nam ở đó. Bản quyền hình ảnh: BÀN TRÒN THỨ NĂM TỪ LONDON
Và người sáng lập trang mạng Ba Sàm, ông Nguyễn Hữu Vinh, nói thêm từ Hà Nội:
Lễ tang Nhà giáo Phạm Toàn đúng phong cách Phạm Toàn
Lễ tang Nhà giáo Phạm Toàn diễn ra từ 8 đến 10 giờ 30 sáng nay, 28/6/2019, tại Nhà tang lễ quận Cầu Giấy, Hà Nội. Đủ các thành phần xã hội đến viếng, rất đông, nhưng không có lực lượng gây rối.
Không có vòng hoa và phong bì phúng viếng, nên dòng người rất đông, mà lễ viếng kết thúc lúc 9 giờ. Sau đó là phần “Truy điệu”, thay cho Điếu văn là những lời phát biểu của bạn bè, người thân nói về Phạm Toàn.
Phạm Xuân Nguyên dẫn chương trình, đọc Lời chia tay của nhà văn Nguyên Ngọc; Mạc Văn Trang đọc bài "PHẠM TOÀN – NGƯỜI HẠNH PHÚC”.
Nhà Thơ Dương Tường phát biểu, câu cuối cùng ông nói: Tao không nói vĩnh biệt. Toàn ơi, mày đi trước nhé!
Và những lời phân ưu…
Nguyễn Cường (Nhóm Văn Lang Praha)
Kính gửi Ban biên tập Bauxite Việt Nam,
Trước việc ra đi của Nhà trí thức Phạm Toàn, Nhóm Văn Lang Praha xin được gửi lời chia buồn tới Bauxite Việt Nam. Chúng tôi cũng nhờ Bauxite Việt Nam chuyển tới gia đình Ông Phạm Toàn chia sẻ mất mát này.
Kính chúc Bauxite Việt Nam sức khỏe, luôn vững tin để tiếp tục đóng góp vào quá trình dân chủ hóa đất nước.
Kính thư.
Thay mặt Nhóm Văn Lang.
Nguyễn Cường.
Phạm Toàn: ‘Sống đẹp khó hơn chết đẹp vạn lần’
Nhà văn Võ Thị Hảo
Gửi cho BBC từ Berlin, CHLB Đức
Nhà giáo, nhà văn hóa Phạm Toàn có nhiều đóng góp cho giáo dục, văn hóa và phát triển của Việt Nam. Bản quyền hình ảnh: OTHER
Để khóc hoặc hát cho một người vừa lìa cõi, còn gì vui hơn khi ta có thể nói về người đó, như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã hát “Đã bay cao trong vòm trời đầy”.
Chết đẹp đã là rất khó. Nhưng chết đẹp là quyết định của một khoảnh khắc. Còn để sống đẹp, là cả một đời, là dằng dặc những chuỗi lựa chọn và từ bỏ cám dỗ, thật ít ai làm được.
Những “người trần mắt thịt” dám bay cao tìm vòm trời đầy khát vọng là một cách sống đẹp.
Nhà văn, nhà giáo, dịch giả Phạm Toàn không là phi công, nhưng càng về cuối đời, ông càng gắng gỏi bay lên, vừa là để tiếp cận ánh sáng tri thức và tự do, vừa là mong góp chút sức nhỏ “dặm vá” lại bầu trời Việt Nam vốn tròn đầy nhưng đã bị nhiều phần thâm thủng bởi những kẻ cai trị ích kỷ và lừa mỵ.
Phạm Toàn, những năm bốn mươi năm mươi của thế kỷ trước đã từng là người lính hăng hái lên chiến khu trong ảo tưởng “Chiến trường đi chẳng tiếc ngày xanh” (thơ Quang Dũng) để rồi kết cục bị “ngộ độc” sự thật phũ phàng khi phải trải qua Cải cách ruộng đất, vụ án Nhân văn giai phẩm với chủ trương của đảng cộng sản “Trí phú địa hào đào tận gốc trốc tận rễ”...
Phạm Toàn, cũng như những người thuộc thế hệ ông, đều không may mắn, bất đắc dĩ chứng kiến những bi kịch thuộc vào hàng tàn nhẫn nhất của lịch sử VN: phong kiến lạc hậu, nạn đói, bốn cuộc chiến tranh, sự thống trị gần trăm năm của thể chế cộng sản ngày càng chứng tỏ sự bất lực trong việc bảo vệ chủ quyền đất nước, hệ thống công quyền đầy sâu mọt tham nhũng cho đến nay.
Nhưng sự thật phũ phàng đã không quật ngã được ông. Phạm Toàn với những bạn bè cùng thời hoặc những đàn anh, thế hệ văn sĩ trí thức quý giá như Phùng Quán, Trần Dần, Quang Dũng, Lê Đạt, Nguyễn Hữu Đang, Bùi Ngọc Tấn, Nguyên Ngọc, Dương Tường,... cái thế hệ vàng chịu nhiều khổ nhục ấy đã gắng gỏi biết bao để ngưỡng vọng ánh trời chân thực, tha thiết đem về chia lại cho dân Việt, hòng vươn tới vòm trời tròn đầy nhân văn, tự do, công bằng và bác ái cho người Việt Nam.
Phạm Toàn sẽ còn được người VN biết ơn, ít nhất vì ba thành tựu đáng kể. Thứ nhất, ông đã cùng một số trí thức sáng lập trang Bauxite Việt Nam nhằm bảo vệ môi trường sống của người Việt và chủ quyền VN, chống lại sự xâm lược tinh vi của TQ đội lốt các dự án đầu tư kinh tế và thương mại...
Phạm Toàn - Người hạnh phúc
(Đọc tại Lễ tang Nhà giáo Phạm Toàn, sáng 28/6/2019)
Mạc Văn Trang
Trên bình diện xã hội, Phạm Toàn luôn trăn trở biết bao điều, nhiều lần Anh không sao cầm được nước mắt… Nhưng nếu xét về phương diện cá nhân, Phạm Toàn thật là NGƯỜI HẠNH PHÚC.
1. Nếu hạnh phúc là đạt được những ước mong sau bao nỗ lực kiếm tìm, thì đây. Sau mấy chục năm tìm tòi thể nghiệm từ viết Văn, làm Thơ, dạy học, viết sách, dịch sách, nghiên cứu, huấn luyện giáo viên, ở lĩnh vực nào Phạm Toàn cũng đạt được những thành tựu, nhưng tất cả vẫn chưa phải điều Phạm Toàn mong ước nhất… Mãi đến năm 2009, khi bước vào tuổi “xưa nay hiếm”, một cơ duyên kỳ ngộ, khiến Phạm Toàn quyết định theo “Hướng đi và Cách làm” giáo dục (chữ của Hồ Ngọc Đại) đúng với tâm nguyện của mình. Đó là “khởi nghiệp”, lập ra nhóm CÁNH BUỒM để biên soạn sách Văn, Tiếng Việt dạy cho trẻ em. Thế rồi Phạm Toàn cứ cuốn theo sự trưởng thành của học sinh từ lớp 1, lên lớp 2 và dần dần đến lớp 9… Toàn bộ tài năng, sức lực, tâm huyết Phạm Toàn đã gửi tất cả vào sự nghiệp này. Đó là thành tựu quý giá Phạm Toàn và các cộng sự đã tạo ra, dẫu còn thiếu, còn cần hoàn thiện hơn… Nhưng những gì Cánh Buồm đem lại cho học sinh là cái tin cậy, để những điều học sinh lĩnh hội được sẽ là vốn quý suốt đời, không phải vứt đi, học lại…
Chừng ấy thôi, đã là hạnh phúc lớn lao của những ai tha thiết muốn làm được điều gì đó, muốn để lại cái gì đó có ích cho đời.
2. Nếu hạnh phúc là trong đời có những người bạn tri âm, tri kỷ, thì Phạm Toàn thật hạnh phúc. Anh có những người bạn từ thuở hàn vi, nay ngoài 80 tuổi, cứ gặp nhau là “mày - tao” tíu tít. Anh có nhóm Cánh Buồm, những người từ hai bàn tay trắng gắn bó với nhau, đầu tắt mặt tối, chia ngọt sẻ bùi, thân thiết, trung thành, theo đuổi một công việc đến cùng; Phạm Toàn có mấy chục cộng tác viên, từ anh sinh viên trẻ đến nhà Kiều học ngoài 90 tuổi; từ người ở trong nước khắp Bắc, Trung, Nam đến người ở nước ngoài: Hoa Kỳ, Pháp, Canada, Úc… - những người được Phạm Toàn chọn mặt gửi vàng, đã vô tư hiến tặng cho Anh những đóng góp cụ thể vào bộ sách Cánh Buồm, với tất cả tâm huyết, trí tuệ, mà không ai nghĩ đến thù lao! Bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Phó Chủ tịch nước là người Chị, người bạn thân thiết của Cánh Buồm. Thỉnh thoảng bà lại gọi Cánh Buồm đến chơi, “Nói cho chị, xem Cánh Buồm làm được đến đâu rồi”? Bà bảo, Phạm Toàn và các em “tay không bắt giặc”, thiệt là giỏi! Bà viết sách được 20 triệu đồng cũng đưa tất cả cho nhóm Cánh Buồm… Phạm Toàn và nhóm Cánh Buồm làm được như vậy cũng nhờ bao tấm lòng thơm thảo, tin cậy, mến yêu giúp đỡ tạo điều kiện. Nhà Xuất bản Tri Thức do Chu Hảo làm Giám đốc đã in tất cả sách Cánh Buồm; Trung tâm Văn hóa Pháp L’Espace 24 Tràng Tiền sẵn sàng cho mượn địa điểm tổ chức các cuộc hội thảo…
Trong một xã hội nhiễu nhương, vàng thau lẫn lộn, đầy dối trá, Phạm Toàn như một thỏi nam châm hút về mình những tấm lòng tử tế, những tinh hoa góp sức làm nên bộ sách Cánh Buồm. Hạnh phúc nào bằng, khi Phạm Toàn có được những bạn bè tin cậy đến như thế!
Đặc san tưởng niệm Phạm Toàn
VĨNH BIỆT NGƯỜI ĐỒNG SÁNG LẬP TRANG BAUXITE VIỆT NAM
|
***
Đặc san tưởng niệm Phạm Toàn
Câu đối của Hà Sĩ Phu viếng Phạm Toàn
|
Phạm Toàn Trần Văn Thủy 20-5-2019
Cám ơn anh Hà Sĩ Phu và anh Nguyễn Huệ Chi [1] về đôi câu đối viếng nhà giáo dục và trí thức chân chính Phạm Toàn. Tôi cũng xin nhân dịp này cám ơn hai anh Nguyễn Tường Thụy và Trần Văn Thủy đã tự ý chuyển lời chúc sức khỏe và lòng cảm phục của tôi tới anh Phạm Toàn hồi tháng trước, khi các anh biết rằng tôi và anh Toàn chưa có dịp liên lạc trực tiếp với nhau. Có lẽ tôi là người bạn duy nhất ở nước ngoài được anh Phạm Toàn chia sẻ mối đồng cảm thân tình bằng hình ảnh khi anh không còn sức gõ phím computer được nữa. Xin cám ơn anh Thủy về tấm hình hiếm quý này.
Đặc san tưởng niệm Phạm Toàn
Sinh một Phạm Toàn
Phạm Xuân Nguyên
Cha mẹ sinh ra một Phạm Toàn
Lọt lòng đã có tính đi hoang
Mà ngoài bảy mươi về bên mẹ
Mỗi chiều chủ nhật đứa con ngoan
Trời đất sinh ra một Phạm Toàn
Cầm tinh con khỉ chốn rừng hoang
Hiếu động nghịch tinh tôn hành giả
Quậy tung giáo dục với văn đàn
Vợ con sinh ra một Phạm Toàn
Duyên nợ vợ chồng khéo đa mang
Tình mới nghĩa xưa vui vẻ gánh
Gái trai thành đạt nhẹ thân nhàn
Đặc san tưởng niệm Phạm Toàn
Tìm đầu mối để tháo gỡ cuộn chỉ rối
Nhà giáo Phạm Toàn
01/04/17
| Bài này nói tóm lược và trúng vấn đề cốt lõi của GDVN. Ở một nước tử tế, Anh Phạm Toàn phải là Bộ trưởng GD hoặc Cố vấn tối cao về GD cho Thủ tướng tù lâu rồi. Tiếc thay! Tôi đã hơn một lần phát biểu ở hội trường l'Espace Hà Nội: Phạm Toàn là chuyên gia GD tầm cỡ quốc tế, hoặc chí ít sẽ được một đại gia đầu tư xây dựng một hệ thống trường học theo đường lối của ông (giống như hệ thống Scholastics rất lớn ở Mỹ và nhiều nước phát triển là xuất phát từ những ý tưởng của một nhà văn chuyên viết truyện viễn tưởng), nhưng không có đất dụng võ ở VN! Huhu… Hoàng Hưng |
(GDVN) - “Dỡ ra” không có nghĩa cách chức ai, không nhằm giải tán cơ quan nào, mà cốt để tìm cách tổ chức việc học của con em ta từ khi bước chân vào nhà trường...
LTS: Sau loạt bài của Tiến sĩ Vũ Ngọc Hoàng gửi Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam chia sẻ một vài suy nghĩ của ông về đổi mới giáo dục, Tòa soạn nhận được bài viết của nhà giáo Phạm Toàn.
Bài viết này làm rõ thêm một vài vấn đề nhằm gỡ rối cho đổi mới giáo dục theo góc nhìn của ông và tập thể nhóm Cánh Buồm.
Ý tưởng của nhà giáo Phạm Toàn trong bài viết tập trung vào việc Học của trẻ em trong công cuộc cải tổ nền Giáo dục. Ông muốn lưu ý dư luận vào điều cốt lõi của Giáo dục là việc Học của trẻ em – có cái Học đúng thì sẽ có tất cả.
Vì thế, trong bài viết, nhà giáo Phạm Toàn có trao đổi lại loạt bài của Giáo sư Nguyễn Tiến Dũng về Công nghệ Giáo dục của Giáo sư Hồ Ngọc Đại đăng tải trên Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam.
Trên tinh thần khách quan, đa chiều, chúng tôi xin giới thiệu đến quý bạn đọc bài viết này của nhà giáo Phạm Toàn, đồng thời mong muốn các nhà giáo dục và quản lý giáo dục trong cũng như ngoài nước, cùng lên tiếng, bàn bạc tìm giải pháp “gỡ rối” phù hợp và hiệu quả nhất cho Giáo dục nước nhà.
Văn phong và nội dung bài viết thể hiện quan điểm của nhà giáo Phạm Toàn và tập thể nhóm Cánh Buồm.
Ý kiến người trong cuộc
Đặc san tưởng niệm Phạm Toàn
Phạm toàn tạ thế: Một dòng sông giáo dục đã qua đời
Nguyễn Hiền
Sáng ngày 26.06, nhà giáo Phạm Toàn, người chủ xướng nhóm Cánh Buồm, nhà dịch giả cuốn sách Nền dân trị Mỹ đã tạ thế, hưởng thọ 88 tuổi.
Ông ra đi sau một thời gian kiên cường chống lại bệnh tật về già.
Phạm Toàn là người trí thức được phủ bởi lớp đào tạo chất lượng của Pháp, cũng như lòng yêu nước Việt nồng nàn. Ông nổi lên với sự đau đáu về vận mệnh nước nhà cũng như chất lượng sản phẩm giáo dục, ông kỳ vọng một tương lai thay đổi và biến chuyển lớn của Việt Nam, một Việt Nam “tươi đẹp hơn, đàng hoàng hơn” dựa trên những con người, những sản phẩm được xây dựng bởi nền giáo dục hiện đại, nơi “đảm bảo hạnh phúc đi học cho trẻ em”.
Facebook Hoàng Hưng, người bạn của nhà giáo Phạm Toàn trong lời vĩnh biệt được đăng tải trên trang cá nhân, đã nhận xét nhà giáo trên nhiều khía cạnh, trong đó, nhà giáo Phạm Toàn là con người rất tình cảm, yêu ghét phân minh nhưng bao dung và hồn hậu, hài hước, trẻ trung đến những ngày cuối đời, một “Lão Ngoan Đồng”.
Chuyên gia nghiên cứu quốc tế Nguyễn Quang Dy trong một bài viết tưởng nhớ nhà giáo Phạm Toàn, đã trích dẫn câu nói của triết gia Hegel, “Không thể đạt được điều gì vĩ đại trên thế gian này nếu không tâm huyết”. Và nói đến nhà giáo Phạm Toàn chính là nói đến sự miệt mài của ông đối với trường thực nghiệm, bauxite, dự án Cánh Buồm,…
Nhà giáo Phạm Toàn cho thấy sự tâm huyết của một học giả, một nhà xây dựng giáo dục đích thực. Bởi góc nhìn giáo dục hiện đại và lòng yêu thương trẻ em vô hạn. Và trong những từ khóa hiển thị trên website nhóm Cánh Buồm, đã thể hiện thuộc tính nêu trên, bởi thứ liên quan nhất đến chính trị lại là những ngôn từ thể hiện sự đau đáu và khát vọng cùng nhà nước thực hiện cải cách, như báo cáo Quốc hội, cải cách giáo dục, giáo dục hiện đại. Còn những từ khóa còn lại, là biểu hiện tinh thần giáo dục của nhóm Cánh Buồm, như giáo dục Pháp; hành trình trí tuệ; học làm thơ; học văn; Hồ Ngọc Đại; Jean Piaget; Ngô Bảo Châu; triết học; trí khôn. Nói cách khác, có vẻ như nhà giáo Phạm Toàn đã chắt lọc cái tinh túy của nền giáo dục Pháp mà ông hưởng thụ thời thơ ấu và tinh thần “dân trị Mỹ” trong giáo dục để cùng với những người bạn, người em của mình định hình một giá trị giáo dục Việt.
Đặc san tưởng niệm Phạm Toàn
Tưởng nhớ nhà giáo Phạm Toàn
Trần Văn Chánh
Sáng 26.6.2019, đọc bài “Cái ôm cuối cùng” của Đoan Trang và bài “Hẹn gặp lại bác Phạm Toàn” của NS Tuấn Khanh, do một người bạn chuyển qua email cho xem, tôi mới hay tin anh Phạm Toàn qua đời. Dù biết một người ra đi ở tuổi 88 cũng đã là thượng thọ, nhưng tôi không khỏi bần thần một lúc lâu, tiếp theo là cảm giác ân hận, vì sau lần gặp nhau ngồi lai rai tâm sự với anh cùng với một người bạn trẻ nữa, ở Hà Nội cách nay hơn 6 tháng, tôi có nghĩ đến anh nhiều lần nhưng chưa lần nào gọi thăm anh một tiếng, giờ mọi sự đã lỡ hết rồi!
Nhà giáo Phạm Toàn đáng tuổi cha chú tôi, vào khoảng năm 2015, khi lần đầu có dịp gặp thăm nhau ở TP. HCM, giữa chúng tôi đã thấy ngay có tình huynh đệ, nên không cảm thấy có sự ngăn cách về tuổi tác, trước nhất do ở tính cách vui vẻ nhũn nhặn khả ái mà lại hết sức nhiệt tình của anh trong những công việc đang theo đuổi. Lần đó, anh vào TP. HCM cùng với một người nữ trợ lý trẻ là để triển khai việc dạy thử nghiệm chương trình sách giáo khoa Cánh Buồm (SGK Cánh Buồm) do anh chủ trương, tại một trường tiểu học. Sau khi xong việc, chúng tôi hẹn với nhau ngồi nhâm nhi nói chuyện tới khuya, từ đó tôi lần lần hiểu được tâm huyết / hoài bão của anh nhiều hơn, chứ thật ra không có sự quen biết trước từ lâu.
Anh mời tôi cộng tác viết bài cho SGK Cánh Buồm, tôi đồng ý với thái độ không xác định hẳn, vì chưa biết viết với những nội dung cụ thể như thế nào. Sau đó về Hà Nội, anh có lấy một bài viết khá dài của tôi đưa vào sách môn Văn lớp 7, khi ra mắt sách, lại mời tôi ra chơi Hà Nội, nhưng vì bận rộn và nhiều lý do khác, tôi không tiện hưởng ứng lời mời gọi rất chân thành của anh, một người luôn vì mục đích chung tốt đẹp, sẵn sàng bỏ công bỏ sức vất vả đi tìm “đồng chí” để hợp tác.
Đặc san tưởng niệm Phạm Toàn
Những giọt nước mắt của Phạm Toàn
Nguyễn Quang Dy
“Không thể đạt được điều gì tốt đẹp trên thế gian này nếu thiếu tâm huyết” (Nothing great in the world has been accomplished without passion” (Hegel, 1770-1831).
Hôm qua vào IPICK tôi giật mình thấy bài của Phạm Toàn (Ngẫu hứng âm nhạc) do Phạm Xuân Nguyên Posted (25/5), cùng tấm hình do Trần Quốc Trọng chụp. Phạm Toàn đang kéo áo chùi nước mắt khi PXN đọc cho ông nghe diễn văn nhậm chức của Zelensky (tân Tổng thống Ukraine). Đây là một tấm hình biết nói đầy cảm xúc (speaks volumes).
Nếu Gallup Poll nhìn thấy tấm hình này và hiểu câu chuyện, chắc họ sẽ không đánh giá Việt Nam là “một trong những nước vô cảm nhất thế giới”. Trong danh mục 20 bài được đọc nhiều nhất trên IPICK sáng nay có nhiều bài về phim “Vợ ba”, nhưng không biết có bao nhiêu người đọc bài của Phạm Toàn và xúc động trước tấm hình ông đang lặng lẽ chùi nước mắt trước những biến chuyển khôn lường của Ukraine (chứ không phải của Việt Nam). Tranh cãi về phim “Vợ Ba” là quyền tự do ngôn luận, nhưng không thể cứu được đất nước này.
Lần trước khi chúng tôi đến thăm Phạm Toàn, ông đang ôm bụng rên vì cơn đau, nhưng vẫn nói về cuộc hội thảo sắp tới của nhóm Cánh Buồm và những việc cần làm. Dường như cả cuộc đời ông chỉ nghĩ đến trẻ em. Ngay trong bài Ngẫu hứng âm nhạc, khi thể xác đang bị đau vì bạo bệnh hành hạ, ông vẫn hồn nhiên dành phần cuối bài nói về 3 vấn đề cốt lõi của giáo dục tiểu học. Có lẽ đây là những lời cuối cùng và những giọt nước mắt cuối cùng.
Trước tấm hình ông lão 88 tuổi đang chùi nước mắt khi nghe bài diễn văn của Zelensky, và những lời tâm huyết trong Ngẫu hứng âm nhạc mà ông đọc cho học trò ghi lại như “Tiếng hát Thiên nga”, chắc ai cũng muốn khóc. Ai cũng cầu mong cho ông sống thêm vài tuổi, không phải để chúc thọ 90 tuổi, mà để ông làm nốt những gì mà cả cuộc đời tâm huyết theo đuổi. Ai cũng cầu mong cho Phạm Toàn bớt đau trước quy luật “sinh-lão-bệnh-tử”.
Trong khi ngành giáo dục chi hàng ngàn tỷ đồng cho các dự án hoành tráng nhưng vẫn không làm được bộ sách giáo khoa mới (như vẫn “chém gió”), và đang loay hoay đối phó với quốc nạn chạy điểm vào mùa thi (như “đến hẹn lại lên”), thì ông lão 88 tuổi này vẫn cặm cụi một mình làm sách giáo khoa Cánh Buồm (tuy không có kinh phí). Ngay trong lúc bị bạo bệnh hành hạ, ông vẫn không nghĩ đến chính mình, mà chỉ nghĩ đến giáo dục trẻ em.