Bauxite Việt Nam

Hà Sĩ Phu

Câu hỏi ấy tưởng là thừa, vì ai chẳng biết muốn một người hay một cộng đồng thay đổi để tiến lên tất nhiên phải biết cả ưu và nhược điểm của đối tượng đó. Nhưng nói ưu điểm thì quá dễ, được hoan nghênh ngay. Quan trọng và khó khăn là vạch những nhược điểm, những thói xấu của dân tộc mình. 

Cụ Phan Châu Trinh và cụ Hồ Chí Minh đều phải làm việc đó, vạch NHỮNG THÓI XẤU CỦA NGƯỜI VIỆT. (Chính ban Tuyên giáo của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng viết một bài “GIẢ DỐI – thói xấu tệ hại, người cộng sản cần loại bỏ” https://www.tuyengiao.vn/gia-doi-thoi-xau-te-hai-nguoi-cong-san-can-loai-bo-125601).

Phải nêu những dẫn chứng rất thừa như thế để nói điều rất ngạc nhiên là HSP cũng làm điều vạch thói xấu của Đảng và Dân một cách rất tế nhị thì lại bị quy tội “PHẢN BỘI TỔ QUỐC”, tội nặng nhất trong Luật Hình sự, với lệnh khởi tố (xem hình chụp), giam tại nhà 8 tháng và hỏi cung 400 buổi trước khi ra Tòa.

Nguyễn quang Dy

Trong bối cảnh thế giới đang biến động khó lường, các nước đang chuyển đổi như Việt Nam càng phải nhạy bén và linh hoạt, để tránh bị động và bất ngờ trước những nguy cơ tiềm ẩn như “thập diện mai phục”. Không phải chỉ có Biển Đông căng thẳng như “thùng thuốc súng”, mà biên giới phía Bắc và phía Tây/Tây Nam cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Kênh đào Funan là một ví dụ. Không gian sinh tồn của Việt Nam phụ thuộc không chỉ vào bức tranh địa chính trị, mà còn các nguy cơ tiềm ẩn khác rất khó xác định để đối phó.

PGS.TS. Trần Kiên

Giảng viên cao cấp Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội   

Thời Pháp thuộc, tại sao Pháp lại chọn Việt Nam làm “phòng thí nghiệm” cho một số cải cách xã hội của mình? Giả thuyết của tôi hiện nay là vì Việt Nam, chính xác hơn là nền văn hóa và con người Việt Nam tại thời kỳ đó, đã đạt tới một trình độ văn minh nhất định để có thể tiếp nhận, thử nghiệm và căn chỉnh các ý tưởng, thiết chế, mô hình mới mẻ đó.

Nhân có anh bạn chia sẻ tút Facebook mới về Tổng đốc Hoàng Trọng Phu, anh em trao đổi thế nào lại ra tới tận bà Phúc Thái, mẹ cố giáo sư Vũ Văn Mẫu. Có một tình tiết rất đáng chú ý về bà Phúc Thái là bà không biết chữ, nhưng bà là một trong các nữ thương nhân thành công và giàu có nhất ở Hà Nội vào đầu thế kỷ XX.

Thú vị hơn, bà là mẹ của những giáo sư, tiến sĩ đầu tiên và nổi tiếng nhất ở Việt Nam. Con trai cả – giáo sư luật Vũ Văn Mẫu. Con trai thứ – giáo sư Vũ Như Canh, tiến sĩ toán lý thời Pháp và là một trong những người đầu tiên được nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong hàm giáo sư vật lý vào năm 1956 tại trường Đại học Sư phạm (nay là trường Đại học Sư phạm Hà Nội). Con gái – tiến sĩ Vũ Thị Sửu, có lẽ là nữ tiến sĩ dược đầu tiên của Việt Nam (?).

Một người phụ nữ không biết chữ như bà Phúc Thái mà tạo ra được những kết quả to lớn như vậy, nếu được giáo dục đầy đủ thì người như bà còn có thể tạo ra những tác động xã hội vĩ đại như thế nào nữa? Suy nghĩ tản mạn này xuất hiện đúng lúc khi tôi cũng đang tìm hiểu về giáo dục phụ nữ trong lịch sử Việt Nam, cho một đề tài khác mà tôi theo đuổi.

Cho tới khi người Pháp thiết lập thành công chế độ thuộc địa ở Việt Nam, phụ nữ không phải là đối tượng giáo dục chính thức. Không có trường học nào dành cho nữ giới dưới thời phong kiến cả. Việc giáo dục cho phụ nữ, nếu có, là việc riêng của từng gia đình. Đó là theo tìm hiểu của tôi cả ở Việt Nam và Trung Quốc.

Chỉ tới thời Pháp thuộc, phụ nữ mới bắt đầu được đi học. Một cách chính thức. Chuyện cũng sẽ không có gì mới lạ nếu như các nhà giáo dục học và lịch sử sau này không phát hiện ra rằng không chỉ mở cửa trường học cho phụ nữ, Pháp còn thí điểm cho phép nam nữ học chung ở Việt Nam. Đầu tiên là chung trường. Sau hình như còn chung lớp. Đây đúng là một chính sách mang tầm cách mạng dân quyền và nhân quyền 1789 của chính người Pháp khi nó đã hiện thức hóa các nguyên tắc căn bản như: bình đẳng, cấm phân biệt đối xử, bình đẳng giới, quyền giáo dục.

Một khảo cứu hình như còn khẳng định ngôi trường đầu tiên dạy chung nam nữ ở Việt Nam là Trường Tiểu học Pháp - Việt ở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An ngày nay. Và việc dạy chung này diễn ra từ năm 1899 đến 1914. 

Trường tiểu học Pháp - Việt tại Vinh, được cho là ngôi trường đầu tiên dạy chung nam nữ ở Việt Nam. Ảnh: TL

Phát hiện này là to chuyện. Rất to là đằng khác, vì chính sách cho nam nữ học chung chỉ xảy ra ở Pháp vào thời Đệ ngũ cộng hòa, tức là sau năm 1958. Vậy là Pháp đi sau Việt Nam ta hơn nửa thế kỷ. Hay nói như một số sử gia và nhà giáo dục thì hình như Pháp quốc đã sử dụng xứ thuộc địa Việt Nam như một “phòng thí nghiệm” cho các cải cách xã hội, thiết chế trước khi nhập khẩu trở lại và triển khai chính thức ở “mẫu quốc”. Không chỉ trong giáo dục. Tôi còn tìm thấy bằng chứng cả trong luật pháp (như dân sự, sở hữu trí tuệ) hay cả về tổ chức khoa học công nghệ. Không chỉ trong giai đoạn Pháp thuộc ở Việt Nam mà còn trong một số quan hệ chính quốc - thuộc địa khác nữa.

Nhưng phát hiện này cũng dẫn tới một câu hỏi khác. Tại sao Pháp lại chọn Việt Nam làm “phòng thí nghiệm” cho một số cải cách xã hội của mình? Và giả thuyết của tôi hiện nay là vì Việt Nam, chính xác hơn là nền văn hóa và con người Việt Nam tại thời kỳ đó, đã đạt tới một trình độ văn minh nhất định để có thể tiếp nhận, thử nghiệm và căn chỉnh các ý tưởng, thiết chế, mô hình mới mẻ đó. Mới mẻ đến mức “mẫu quốc” cũng chưa dám triển khai.

Giả thuyết này có mấy bằng chứng ủng hộ. Đầu tiên từ chính nhận xét của những nhà thuộc địa tại Việt Nam thời kỳ đó như Paul Doumer hay Albert Pierre Sarraut. Những người này, dù vẫn có một cái nhìn phân biệt đối xử về người dân An Nam thì vẫn thể hiện một thái độ tôn trọng với văn hóa và các thiết chế bản địa mà con người ở xứ sở này đã tạo nên, đủ tinh tế và hiệu quả để Pháp quyết định giữ lại và sử dụng như các phương tiện cai trị hữu hiệu. Thiết chế làng xã là một ví dụ điển hình.

Một nghiên cứu khi so sánh các nhãn hiệu, tờ rơi quảng cáo, giới thiệu sản phẩm của thương nhân tại các thuộc địa khác nhau của Pháp ta có nhận xét là qua các mô tả, thể hiện của thương nhân Pháp thời đó thì dân tộc An Nam dường như là dân tộc văn minh nhất trong các xứ thuộc địa của Pháp.

Thú vị không kém có lẽ là tiết lộ của nhà nghiên cứu Goscha, rằng người Campuchia và người Lào chấp nhận ký Hiệp ước bảo hộ với Pháp vì muốn được người Pháp bảo vệ khỏi nguy cơ Việt hóa. Nhưng họ không ngờ sau khi thiết lập chính quyền bảo hộ thì người Pháp lại chủ yếu chọn người Việt sang Campuchia và Lào làm quan cai trị. Chắc là do kiến thức chuyên môn và kỹ năng quản trị nhà nước cả ngàn năm của người Việt.

Có vẻ như Việt Nam đã vượt quá sự mong đợi của người Pháp khi không chỉ thử nghiệm mà còn áp dụng thành công các ý tưởng, thiết chế xã hội mới. Không chỉ đủ để xuất khẩu ngược lại Pháp mà còn xuất khẩu sang các xứ thuộc địa khác. Algeria chẳng hạn.

Quay trở lại câu chuyện bà Phúc Thái. Tôi lại đặt câu hỏi câu chuyện của bà và tất cả những gì tôi kể ở trên có gợi ý gì cho tôi không? Đầu tiên nó không chỉ gợi mở cho các nghiên cứu hàn lâm mới về các lý thuyết du nhập/ cấy ghép pháp luật hay chủ nghĩa thuộc địa, hậu thuộc địa, giải thuộc địa. Với tôi, nó còn là câu hỏi về giá trị của Việt Nam và việc kết hợp các giá trị đó vào trong các khung khổ nhận thức và thiết chế mới mà chúng ta đang cố gắng du nhập vào Việt Nam.

Phúc đức tại mẫu là văn minh tinh thần Việt. Nhưng nếu biết kết hợp và khuếch trương tinh thần đó qua các thiết chế xã hội hiện đại một cách khéo léo thì dân tộc ta chắc sẽ phúc phận lắm. Và một câu hỏi nữa lại nảy sinh - Làm như thế nào? 

T.K.

Nguồn: Nguoidothi.net.vn

Trúc Phương/Người Việt

July 29, 2024

Liên quan thời sự về nguồn đất hiếm ở Việt Nam, ngày 22 Tháng Bảy, 2024, Thứ Trưởng Bộ Tài nguyên và Môi Trường Nguyễn Linh Ngọc đã bị bắt với tội danh “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.”

Khai thác đất hiếm tại Việt Nam. (Hình minh họa: cafef.vn)

Từ Thức 

Bài viết sâu sắc, quá hay và cũng buồn. Đúng vậy, bông lúa chín là bông lúa cúi đầu. Cái Tôi lớn là để che đậy sự mặc cảm, sự thiếu tự tin, thậm chí tự ti, và kém!

Phạm  Kim Dung

Tại sao cái tôi, cái “égo” của người Việt lớn thế? Tôi gặp không biết bao nhiêu người vỗ ngực, tự cho mình là vĩ nhân. Không phải chỉ vỗ ngực, còn trèo lên nóc nhà gào khản cổ: Tôi giỏi quá, tôi phục tôi quá, tại sao tôi tài ba đến thế?

Nguyễn Thanh Huy

Trong tâm lý nhận thức, người Việt vốn sống duy tình. Điều này được phản ánh rõ nét qua ngôn ngữ; cách xưng hô trong tiếng Việt không chỉ dùng các đại từ nhân xưng mà còn một lớp từ xưng hô rất đa dạng. Lớp từ này xuất hiện dựa trên các mối quan hệ xã hội như tuổi tác, vai vế, nghề nghiệp, dòng tộc… Tất cả đều phục vụ cho tình cảm, thái độ ứng xử của một cộng đồng.

Lưu Trọng Văn

Tối thứ Bảy, 28-10-2023

Len lỏi con đường bình yên hoa chen đua sắc màu và cây trái xứ cao nguyên, sáng thưa thưa gió ở xã Cư Suê huyện Cư M’gar không xa Buôn Ma Thuột, gã vào Đặng Farm rộng bát ngát 20 hecta của chàng trai dân tộc Dao tên Hu…y.

Từ rẫy về bằng chiếc xe bán tải, Hu…y thuần thục pha cafe trang trại nhà cho gã. Cafe tự nhiên… sạch. Hu…y bảo: Người Dao nghe các cụ bảo gốc xa xưa ở Mông Cổ cùng các chiến binh Mông Cổ đi chinh phục khắp thế giới. Riêng em không muốn chinh phục ai hết mà chỉ muốn chinh phục mình, kiểm soát mình để khỏi khùng thật.

Nguyễn Hồng Lam

(VNTB) – Một quốc gia sau gần tám thập niên vẫn chưa xây dựng được nền móng tinh thần vững chắc thì khoan mơ tưởng sẽ xây dựng thành công một công trình kỳ vĩ nào khác. 

Bài viết nhân kỷ niệm 78 năm Quốc khánh 2/9 với tựa đề “Tinh Thần Quốc Dân” của Thượng tá công an và là nhà báo Nguyễn Hồng Lam đã bị gỡ bỏ trên báo Công an Nhân dân và tạp chí Văn nghệ Thái Nguyên số 16.

 Dưới đây là toàn bộ bài viết đã bị xoá bỏ.

Nguyễn Thọ

Phần 1 [1]

7-1-2023

Trong hai năm vừa qua, tôi về Việt Nam nhiều lần và lần nào cũng ở lại khá lâu. Má tôi già, yếu nên tôi phải thường xuyên về Sài Gòn chăm bà. Có ông bạn già hay cùng tập thể dục buổi sáng, khi gặp lại cứ tưởng là tôi mới vắng mặt mấy tuần vì dính Covid.

Chỉ nhìn xe cộ chạy trên đường, bất kể giờ cao điểm hay không, nhìn cách người ta mua sắm, cường độ ăn uống, người nước ngoài đến Việt Nam luôn bị ấn tượng bởi một xã hội sống động. Ấn tượng này sẽ còn mạnh nhiều, nếu họ biết về vòng quay chóng mặt của đồng tiền. Từ mờ sáng đến nửa đêm, thành phố luôn chìm trong nền tiếng động gồm tiếng còi xe máy, tiếng búa đập của các công trường, giọng loa karaoke, tiếng rao bán hàng…

Cháu gái tôi 7 tuổi từ Đức về thăm quê mẹ, rất thích thú nghe các loại tiếng rao, từ của cô bán rau, đến cái kèn xe kem hay cái loa của ông già mua đồ cũ. Cứ mỗi lần như vậy, nó chạy ra nghe, vẫy chào thân thiện rồi quay vào hỏi mẹ: Họ bán cái gì vậy?

Về Việt Nam tôi thường mất ngủ khá lâu, đôi khi sau 20 ngày mới ngủ lại bình thường. Có thể là nhịp sinh học bị rối loạn do múi giờ, nhưng cũng có thể vì những mối lo mang theo mỗi chuyến về nước. Chưa bao giờ tôi được thảnh thơi về chơi, mỗi chuyến đi đều phải lo một chuyện gì đó, cho mẹ già, cho người thân, cho ngôi nhà. Lúc nào cũng một nỗi bất an nào đó ám ảnh tôi.

Rất thính ngủ nên đã hai lần tôi tỉnh giấc và nhìn thấy kẻ trộm đứng trước mặt. Có lẽ cả hai lần đều cùng một thủ phạm, vì cả hai tên trộm đều nhỏ bé như nhau, đều trùm kín mặt chỉ hở đôi mắt, đều mặc quần áo màu tối bó sát người và đều có dáng chạy rất nhẹ nhàng. Cả hai lần tôi đều la hét, rượt đuổi sát nút nhưng kẻ trộm kia đều nhảy thoát qua cửa sổ. Sau một lúc lâu, cô giúp việc vẫn sợ rằng còn kẻ nào đó nấp trong nhà.

Từ đó mỗi khi về căn nhà ở Quận 7, mặc dù đã đóng mấy lần cửa sổ trước khi đi ngủ, cái cảm giác mở mắt ra thấy một hình nhân mặc bộ quần áo xám đứng trước mặt không thoát khỏi tôi nữa.

Nhã Duy

17-1-2023

Cuối năm nhìn lại, chỉ với lòng mong ước người Việt, nước Việt sẽ tốt đẹp hơn. Bởi tôi còn tin là người Việt có đủ phẩm cách để trở thành một cộng đồng, một dân tộc tốt hơn những gì đang được phô bày.

Ở xã hội văn minh nhiều năm mà một số người Việt mình vẫn bộc lộ những đặc tính giống nhau là soi mói, kèm cựa, ganh tị, gian dối, đối xử thô bạo theo bản năng, cảm tính, chỉ muốn mình "thắng".... thực chất là chưa TRƯỞNG THÀNH! Đó có phải là căn tính của người Việt ta không?

Mạc Văn Trang

Một cuối tuần trong những ngày cuối năm, tôi nhận lời sang chơi với vợ chồng người bạn, vai em bên Florida. Đêm đầu tiên trò chuyện, bắt sang chuyện mùa lễ cuối năm, anh chồng đưa điện thoại chụp vài tấm ảnh tặng quà cuối năm cho các nhân viên của mình. Anh bảo, họ rất cảm động khi mỗi người đều nhận được những món quà giá trị khác nhau, tùy theo thâm niên. Vợ chồng anh có hai tiệm nails với khoảng trên dưới hai chục nhân viên.

Một anh bạn chung bàn tinh ý nhận ra điểm đặc biệt trong những tấm ảnh nên hỏi lại rằng, tại sao tiệm chỉ có thợ nước ngoài mà không phải thợ Việt, những người vốn chuyên nghiệp và chiếm áp đảo nghề nails.

Quả thật là không có bất cứ người thợ Việt nào khác. Thấy câu chuyện thú vị, tôi hỏi thêm vài cái được mất và sự khác biệt giữa những người thợ Cuba, vốn là cộng đồng thiểu số đông đúc nơi anh ở và những thợ Việt Nam.

GS. Nguyễn Văn Tuấn 

Tôi hay bị làm phiền bởi những người hỏi tôi “đã làm gì cho đất nước này” [1] khi tôi có ý phê bình các chánh sách của Nhà nước. Câu hỏi đó không chỉ không cần thiết mà còn biểu hiện thói nguỵ biện rất thô thiển.

Nguỵ biện (người phương Tây gọi là ‘fallacy’), nói ngắn gọn, là lỗi lầm mang tính logic trong bàn luận. Nguỵ biện trong bàn luận (chưa nói đến ‘tranh luận’ vốn cần một trình độ nhứt định) bao gồm những:

Kim Văn Chinh

20-11-2022

Ông cựu Đại sứ các nước Trung Đông Nguyễn Quang Khai có bài viết trên báo Tổ quốc với những cứ liệu và lập luận rất hàm hồ, nên tôi phải viết topic này.

Ông ta viết về sự cần thiết và triển vọng đàm phán ngoại giao mà hầu như không để ý đến bên tham chiến quan trọng nhất là Ukraine, họ có quan điểm gì, thế và lực hiện tại của họ ra sao, thì làm sao viết được một bài báo hoàn chỉnh?

Tuấn Khanh

2022.10.30

Hình minh hoạ: Giới chức Đài Loan bắt giữ ba người đàn ông (đeo khẩu trang) được cho là nằm trong số 152 người Việt biến mất sau khi đến du lịch đảo quốc này hôm 28/12/2018.

Không có lời giải thích nào về việc những công dân hôm nay cứ im lặng tìm cách rời bỏ Việt Nam, ra đi và sống tạm thời hoặc mãi mãi ở đất khách. Những dòng tin miệt thị dòng người này trên báo chí Nhà nước thì cứ xoay quanh luận đề “những kẻ mê vật chất, ảo tưởng” cho đến “ham việc nhẹ, lương cao”... Nhưng thực sự không có một nghiên cứu khoa học nào hoặc những sự tìm hiểu, phân tích lý lẽ và những tác động xã hội vì sao những thanh niên đó lại cứ ra đi, bất chấp trên bản đồ thế giới Việt Nam luôn là một quốc gia được coi là đang phát triển rực rỡ.

Tin tức mới nhất của tháng Mười, 2022 cho biết có khoảng 100 người Việt Nam đã mất liên lạc sau khi nhập cảnh vào Hàn Quốc trong chuyến đi du lịch qua phi trường quốc tế Yangyang thuộc tỉnh Gangwon. Sau khi sự việc xảy ra, những hãng bay và các công ty du lịch có liên quan phải tạm cho dừng đưa khách du lịch đến Yangyang, tỉnh Gangwon đến hết tháng 10.

22/02/2022

VOA Tiếng Việt

Người biểu tình đứng trước Đại sứ quán Nga ở Kiev, Ukraine, hôm 22/2 khẳng định "Chúng tôi không đầu hàng", "Donbass là Ukraine", "Đế chế phải chết".

Trong những ngày này, một số người Việt có nhiều ảnh hưởng trên mạng xã hội lên tiếng phản đối động thái của Nga xâm hại chủ quyền, lãnh thổ của Ukraine. Họ được xem là những tiếng nói dũng cảm trong bối cảnh truyền thông chính thống và nhiều hội nhóm ở Việt Nam tỏ ra ủng hộ Nga.

Nguyễn Quang Dy

“Đoàn kết ta đứng vững, chia rẽ sẽ thất bại” (United We Stand Divided We Fall).

Tết đang đến rất gần, như chỉ còn mấy gang tay. Tết là dịp để người Việt đến với nhau theo truyền thống “nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhau cùng”. Nhưng Tết này buồn vì nhiều người vẫn chưa có lương, hay không được về quê ăn Tết vì dịch. Tết này còn buồn hơn vì “đám mây đen Việt Á” vẫn đang ám ảnh.

Sinh thời, cụ Hồ rất thích bài hát “Kết Đoàn”, vì đó là nguồn gốc của sức mạnh, như “con ngươi của mắt mình”. Không chỉ ở Châu Á mà ở Phương Tây người ta cũng coi trọng đoàn kết (unity) như quy luật sinh tồn của loài người. Nhưng đáng tiếc, nhiều người Việt đã làm ngược lại các giá trị truyền thống và phổ quát. Tội ác và lừa đảo ngày càng tăng.

Psonkhanh

Khi nhìn ra thế giới, nói chung, chúng ta còn thua kém nhiều dân tộc khác trên thế giới, thế nên, xin miễn được đề cao người mình, những cái hay cái tốt mà nhiều người đã nói tới, mà hãy cùng nhau nhìn thẳng vào khuyết điểm của mình, để may ra có sửa chữa, thăng tiến hơn không.

Thấy người mà nghĩ đến ta, tôi thấy chúng ta phải quan tâm nhiều hơn và đúng mức đối với vấn đề của dân tộc, vì rằng, nói chung dân tộc ta kém xa các dân tộc tiến bộ khác trên thế giới. Còn lý do tại sao chúng ta kém, chúng ta cần thẳng thắn nhìn vào sự thực. Đã có hàng trăm cuốn sách khen ngợi người Việt rồi, nếu chúng ta tự mãn với những điều đó, liệu chúng ta khá lên không, hay từ bao trăm năm qua vẫn thế? Văn hóa Việt có những ưu khuyết điểm nào? Ai cũng biết một số ưu điểm, nhưng phải biết khai thác ưu điểm và quan trọng hơn là nhìn thẳng vào khuyết điểm lớn để sửa chữa ngay.

Thái Hạo

Tôi bắt đầu thắc mắc là cách đây khoảng mươi năm khi một lần lên núi Ngự Bình chơi. Mùa mưa Huế, bì bõm, lên tới nơi thì thấy mồ mả lăng mộ bọc kín chân núi lên mãi đến tận lưng chừng. Thắc mắc, tại sao chỗ cao ráo, sạch sẽ đẹp đẽ thế này thì người sống không ở mà lại chỉ để chôn người chết nhỉ…?.

Quang cảnh ấy y chang quê tôi, mấy quả đồi và núi nhỏ của xã toàn lăng mộ, còn dân thì chen chúc như nêm trong một cái làng bé tí, ô nhiễm. Đi ra, thấy đâu đâu cũng bức tranh ấy.

Bà Trịnh Mỹ Út 50 tuổi, sống ở Úc đã 20 năm. Có nghĩa là bà đi khỏi Việt Nam khi mới 30 tuổi. Cũng có nghĩa là bà phơi phới, hội nhập dễ dàng và đã được làm đốc công cho một trang trại lớn của ngài Kevin Tran.

Thế giới chấn động khi biết bà bị bắt vì phạm tội găm kim may vào dâu tây để mong “gã chủ của mình sập tiệm”. Chấn động hơn việc lia súng vào đám đông. Bởi nã súng là có súng, trong một cơn điên tức thời, sau đó hung thủ thường tự sát. Ở đây, người đàn bà Việt luống tuổi này âm thầm làm trong vòng mấy ngày (từ 2 đến 6 tháng 9), không có đồng phạm. Hậu quả bà ta đã phá hoại trọn 3 nhãn hàng dâu tây của cả bang Queensland, ảnh hưởng 68 nhãn hàng dâu tây khác trên toàn quốc, dẫn đến bùng nổ khủng hoảng nông sản Úc.

Phiên tòa đã được mở. Cảnh sát điều tra, luật sư và báo giới vẫn không hiểu nổi sao con người có thể nhắm mắt làm một việc ghê gớm như thế. Chỉ là chuyện tư thù, có thể từng bị trả lương thấp, từng bị mắng mỏ, từng bị coi thường, thậm chí có thể từng bị quấy rối…Nhưng đó là chuyện cá nhân, sao không nghỉ việc, sao không chuyển chỗ, sao không tố giác? Hai mươi năm sống trong đất nước luật pháp chặt chẽ mà bà ta vẫn hoang dại, thật không còn từ nào để dùng cho con người ấy nữa ngoài cảm giác phẫn nộ, khó hiểu, ghê tởm .

Không thể rời mắt khỏi người đàn bà đó khi xem tin hay xem những đoạn video của phiên tòa. Nghĩ đây là một phụ nữ gốc Việt, bỗng nghe nỗi xấu hổ lạnh toát trong tim trong máu, trong từng tế bào. Sao lại là một người Việt cơ chứ? Hành vi ấy, tâm địa ấy có liên quan đến gốc rễ, văn hóa và có liên quan đến tình trạng bạo lực đang diễn ra trên đất nước bản quán quê hương đây không? Sao sự sa đọa của con người lại nhịp nhàng đi xuống ở hai nơi mà so về mức sống, nhận thức, môi trường là môt trời một vực? Không có gì chung mà sự tha hóa lại rất chung, không cách gì lý giải nổi!

Điều tệ hại nhất chưa dừng lại ở thiệt hại của ông chủ Kevin Tran. Nước Úc vừa phát hiện kim may có trong lê, xoài, chuối không xuất xứ từ bang Queensland. Chuyện gì đang xảy ra, nước Úc kinh hoàng và cả thế giới thì kinh ngạc. Thì ra, hành vi dẫn đến tội ác nó có sự đầu têu mà nhà phân tâm học Freud nếu có sống lại chắc ông ấy cũng phải ngạc nhiên. Người ta đã phát hiện ra một cách trả thù mới, không cần xăng, không cần acid, không cần súng mà vẫn khiến dư luận sôi lên. Họ không sợ tù, họ muốn hả dạ và muốn được nổi tiếng chăng?

Chừng vài năm trở lại đây, ta thấy ở Việt Nam mình có mấy phương tiện phổ biến để người ta trả thù nhau. Dùng sơn và tạt mắm tôm, xưa rồi, xăng, acid và dao mới “ngoạn mục”. Vì sao? Vì sao người ta luôn thủ dao trong người và hay giải quyết mâu thuẫn bằng dao? Hầu như ngày nào, giở báo ra cũng có một vài cái chết vì trả hận bằng dao. Hận thù ở đâu chả có, thời nào chẳng đầy, biết bao năm dài hậu chiến oán hận nhau ngất trời nhưng không ai rút dao ra, thậm chí nhiều người lương thiện của phe thắng đã phẫn uất sao người phe kia bị lao cải, phân biệt, trôi dạt.