Bauxite Việt Nam

Hoàng Quốc Dũng 

Có nhất thiết phải biến sự đối đầu thành một phần của bản sắc cách mạng?

Có nhất thiết phải chứng minh rằng mình không bao giờ thay đổi, ngay cả khi chính cuộc sống của người dân đang ở mức gần như “chết đói”?

BBC - 14 tháng 6 2026

Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel mới đây đã công bố kế hoạch cải cách kinh tế, trong đó có việc thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân và củng cố nền kinh tế nhằm vượt qua cuộc khủng hoảng trầm trọng, trong bối cảnh Mỹ gia tăng cấm vận và trừng phạt.

Cụ thể, ông Díaz-Canel cho biết đảo quốc này sẽ cho phép khu vực tư nhân tham gia nhiều hơn, thay thế một phần nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung vốn chịu sự kiểm soát chặt chẽ của nhà nước.

Trung Điền

Lịch sử cho thấy các chế độ độc tài hiếm khi tự nguyện cải cách dân chủ chỉ vì sức ép bên ngoài. Cuba cũng không phải ngoại lệ. Ngay cả khi đàm phán với Washington, mục tiêu của lãnh đạo Cuba chủ yếu là: Giảm bớt cấm vận, khôi phục nguồn năng lượng, ổn định kinh tế. Chứ không phải mở cửa chính trị.

Nguyễn Văn Tuấn

Nếu có dịp tôi thích đi du lịch ở Cuba. Hi vọng rằng những sóng gió rồi cũng tĩnh lặng và Cuba hoà nhập vào thế giới hiện đại để đón du khách khắp nơi trên thế giới.

Mạc Văn Trang

(Bài này chỉ nói về Cuba, không có ý đề cập thêm chỗ nào cả)

Nguyễn Thông 

Một khát vọng vĩ đại, đôi khi cũng đem lại thảm họa vĩ đại. Thật tiếc cho con người, nhất là cho nhân dân gánh chịu nó.

Nguyễn Thông 

Phàm bất cứ việc gì, nếu có bước làm thử, gọi là thử nghiệm, thì sau đó sẽ tốt hơn. Biết dở, sai mà vẫn cố kéo dài, chống chế, đi từ thất bại này tới thất bại khác nhưng vẫn “kiên định”, không tỉnh để thoát ra, chỉ có thể gọi là lú lẫn u mê. Một đất nước, một dân tộc vướng phải sự ấy, là đại bi kịch. Xứ này cũng như một số “anh em” của nó đang đắm chìm trong tấn đại bi kịch.

Cù Tuấn 

Vào ngày 17 tháng 3 năm 2024, các cuộc biểu tình bắt đầu ở Cuba, chủ yếu ở thành phố Santiago, thành phố lớn thứ hai của đất nước này, để phản đối tình trạng thiếu lương thực và mất điện.

Cuba đang trải qua cuộc khủng hoảng dân sinh tồi tệ nhất kể từ đầu những năm 1990. Chính phủ Cuba đổ lỗi cho lệnh phong tỏa của Mỹ áp dụng kể từ khi Đảng Cộng sản Cuba lên nắm quyền tại nước này. Cuba cáo buộc Mỹ đã khuấy động tình trạng bất ổn tại Cuba, một cáo buộc mà Mỹ đã bác bỏ.

Nguyễn Thông 

Những gì đang xảy ra ở Cuba – “hòn đảo lửa, đảo say” [Tố Hữu] – khiến chúng ta phải có đôi nhời về nó. Nửa thế kỷ trước mà dân chúng kéo nhau đi biểu tình đòi cơm ăn áo mặc thì còn hiểu được, chứ thời buổi này vẫn phải bồng bế nhau đi đòi cơm, quả là đại bi kịch.

Chu Hồng Quý 

Những ngôi nhà tồi tàn ở La Habana vẫn tiếp tục đổ như hình tượng người anh hùng của người dân nơi đây. Ảnh chụp lại từ video của kênh YouTube "Lại Ngứa Chân"

Jackhammer Nguyễn

Thấy gì qua việc đưa tin của báo chí nhà nước Việt Nam về cuộc biểu tình của hàng ngàn người Cuba, hôm Chủ Nhật 11/7/2021?

Thứ nhất, họ không nhất loạt đưa tin. Thứ hai, họ đưa tin chỉ có một nửa. Họ nói, người Cuba thiếu thuốc men thực phẩm, làm ăn không được vì bị cách ly chống dịch, nên biểu tình. Dù họ đưa con số hàng ngàn người biểu tình như các tờ báo phương Tây, nhưng họ không nói hàng ngàn người biểu tình đó đòi thay đổi chế độ.

Chúng ta cũng không lạ về thói quen đưa tin của tuyên giáo CSVN, thường chỉ có một nửa, việc họ không nhất loạt đưa tin, không kiểm duyệt nội dung “hàng ngàn người”, chứng tỏ hai điều: Thứ nhất là họ bất ngờ, tuyên giáo không kịp đưa “chủ trương chung” mà việc đưa tin hay không, đưa như thế nào, là do quyết định của người tổng biên tập địa phương.

Thứ hai là giới báo chí nhà nước không thấy có gì gắn bó ý thức hệ nữa với Cuba, họ cảm nhận chuyện xảy ra giống như ở Miến Điện hay bất cứ quốc gia nào khác, chỉ có cái tên Cuba làm cho họ hơi băn khoăn, nhưng chỉ chút xíu thôi.

Việt Nam và Cuba khác nhau, đã khác nhau và đang khác nhau. Vị trí vô tình giống nhau của hai quốc gia này trong chiến tranh lạnh, cộng với lối tuyên truyền “hữu nghị mượt mà” kiểu “đồng chí canh gác cho nhau” (Nguyễn Minh Triết), làm cho ta cứ nghĩ là họ giống nhau.

Lê Minh Tôn

Ảnh: Gia đình tổng thống Batista.

Những ngày này, chế độ nhà Castro ở Cuba sắp sụp đổ. Người ta chửi Phidel rất nhiều. Vì vậy, đòi hỏi cần phải có một bài, ít nhiều mang tính học thuật, để lý giải tại sao Phidel thua.

Thứ nhất, quân của Phidel Castro không giết hại được nhóm đầu não của Batista. Tổng thống Fulgencio Batista và đàn em, bao gồm bộ tổng tham mưu, chạy sang Mỹ trước ngày thủ đô La Habana thất thủ. Tại đây, họ lập sở tổng chỉ huy để phục vụ cho ngày về phục quốc. Vì là nước nằm trong thỏa thuận Liên Hiệp Quốc nên Hoa Kỳ có công pháp quốc tế để nuôi dưỡng và hậu thuẫn cho "đàn con" của Batista về nước. Một kế hoạch của Hoa Kỳ là 100 năm. Nay, mới năm thứ 62 mà Phidel đã thua.

(VNTB)- Cuba đã thực sự thức giấc, Việt Nam vẫn còn ngủ?

Hàng ngàn người Cuba đã xuống đường từ Havana đến Santiago vào Chủ nhật để biểu tình bày tỏ sự thất vọng về điều kiện kinh tế, tốc độ tiêm chủng COVID-19, và những gì họ nói là sự lơ là của chính phủ. Đây là sự kiện hiếm thấy ở Cuba.

Chủ tich Miguel Diaz – Canel, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản đã đổ lỗi cho Hoa Kỳ về tình trạng bất ổn trong một bài phát biểu trên truyền hình quốc gia vào chiều Chủ nhật.

Xe của lực lượng đặc nhiệm có trang bị súng máy ở phía sau đã hiện diện ở thu đô Havana, và ông Diaz- Canel đã kêu gọi những người ủng hộ đối đầu với “những hành động khiêu khích”.

Hàng nghìn người đã tập trung ở trung tâm thành phố thủ đô Havana và dọc theo các khu vực trên đại lộ ven biển giữa sự hiện diện dày đặc của cảnh sát. Có một vài vụ bắt giữ và ẩu đả đã xảy ra.

Một phóng viên Reuters đã chứng kiến cảnh sát xịt hơi cay và dung dùi cui đánh người biểu tình, những không có ai đối đầu trực tiếp.

Hàng nghìn người đang hô vang “tự do” và “chấm dứt độc tài” khi tụ tập và tuần hành ở trung tâm thành phố. Những tiếng kêu gào “Diaz-Canel từ chức” đã át tiếng những nhóm người ủng hộ chính phủ đang hô vang “Fidel”.

Những người biểu tình cảm thấy bị bỏ rơi và họ yêu cầu chính phủ thay đổi. “Chúng tôi không sợ” họ hét lớn.

Trọng Thành

Ngày 27/11/2020 được coi là một ngày lịch sử đối với giới văn nghệ sĩ độc lập Cuba. Hôm đó, đại diện của bộ Văn Hóa Cuba đã đối thoại trong hơn 4 giờ với một nhóm đại diện cho phong trào đòi tự do sáng tác, sau một cuộc biểu tình kéo dài trước trụ sở bộ.

Tuy nhiên, cánh cửa vừa hé mở dường như đã ngay lập tức khép lại. Cho đến ngày hôm qua, 03/12/2020, chưa có thông tin nào về cuộc họp được chính quyền hứa hẹn giữa bộ trưởng Văn Hóa với giới nghệ sĩ độc lập.

Suốt ngày thứ Sáu 27/11, hơn 200 văn nghệ sĩ trẻ đã tập hợp trước trụ sở bộ Văn Hóa đòi chính quyền tôn trọng tự do ngôn luận, tự do sáng tác. Việc biểu tình kéo dài trước một trụ sở chính quyền là điều vô cùng hiếm khi xảy ra tại nước này. Lực lượng cảnh sát đã không can thiệp giải tán. Điều đặc biệt hy hữu là đến 21 giờ, giờ địa phương, bộ Văn Hóa Cuba chấp nhận đối thoại với nhóm đại diện cho các văn nghệ sĩ độc lập, một phái đoàn gồm 30 người biểu tình.

Trả lời AFP, nhà điện ảnh Cuba Juan Pin Vilar, 58 tuổi, tham gia vào phái đoàn với mục tiêu « giúp cho giới trẻ có một tương lai tốt hơn », nhận xét : « Việc bộ Văn Hóa của một quốc gia độc đảng tiếp một phái đoàn giới trẻ bất đồng chính kiến là một sự kiện lịch sử ». Theo lời ông Juan Pin Vilar, trong nhóm đối thoại với bộ Văn Hóa, có cả « các nhà đối lập thực sự », và « cuộc đối thoại này cho thấy người Cuba có thể cùng nhau xây dựng đất nước ».

Nhiều tên tuổi trong giới văn hóa Cuba đã tham gia phong trào San Isidro đòi tự do sáng tác, trong đó có nghệ sĩ tạo hình Camila Lobon, 25 tuổi. Nữ nghệ sĩ này nhấn mạnh đến sự kiện chưa từng có: trong số những người ủng hộ phong trào, có cả nhiều người thân cận với giới cầm quyền. Cô khẳng định « rõ ràng đã có sự thức tỉnh »

Giới nghệ sĩ độc lập Cuba đòi quyền tự do ngôn luận, tự do sáng tác, quyền thể hiện các bất đồng với chính quyền, và đòi hỏi chính quyền chấm dứt đàn áp, sách nhiễu, hành hung các nghệ sĩ độc lập. Ngày hôm sau, thứ Bảy 28/11, trên đài truyền hình Nhà nước Cuba, thứ trưởng bộ Văn Hóa Fernando Rojas, người trực tiếp đối thoại với phái đoàn các văn nghệ sĩ, khẳng định một môi trường đối thoại « mang tính xây dựng » đã hình thành, cho dù đối thoại đã diễn ra trong không khí căng thẳng, khi hai bên chỉ trích lẫn nhau. Theo kế hoạch, trong tuần này, giới văn nghệ sĩ độc lập sẽ gặp bộ trưởng Văn Hóa Cuba Alpidio Alonso.

Lược dịch từ bài: 14 Independent News Sites Changing Cuban Journalism, đăng ngày 4/4/2018 trên website của Mạng lưới Báo chí Điều tra Toàn cầu. (https://gijn.org/2018/04/04/14-independent-news-sites-changing-cuban-journalism/)

Quang cảnh buồn của thành phố Santiago de Cuba, nhiều người cho rằng báo chí độc lập của Cuba cũng đìu hiu như vậy. Ảnh: Chưa rõ nguồn.

Người ta thường lầm tưởng Cuba là đất nước mà người dân không thể lấy tin tức từ đâu khác ngoài bộ phận tuyên giáo của chính phủ và đảng cầm quyền. Đúng là quốc đảo này có một hệ thống truyền thông nhà nước kiên quyết chống bất đồng chính kiến. Song sự xuất hiện của các trang thông tin, báo chí mạng được đề cập dưới đây cho thấy hệ thống truyền thông quốc gia Cuba phức tạp và đa dạng hơn nhiều người nghĩ.

Bất chấp những hạn chế gặp phải, một thế hệ truyền thông mới phi nhà nước ra đời trong giai đoạn 2001 đến 2017 là một thành quả sáng tạo lớn và đã mang lại tác động đáng kể cho tình hình tự do báo chí tại đây.

Từ năm 2001 đến 2017, 14 tổ chức truyền thông đã ra đời tại Cuba và đang từng bước gây dựng ảnh hưởng trong và ngoài hòn đảo. Hầu hết đội ngũ phóng viên, biên tập viên của những tờ báo và trang tin này đều dưới 12 người, và nhiều người trong số các nhà báo là những tình nguyện viên của các tổ chức quốc tế. Tất cả các trang truyền thông này đều có phóng viên làm việc ở thủ đô Havana, nhưng đến một nửa có văn phòng hoặc phòng tin tức ở các thành phố nước ngoài, chẳng hạn như Miami, Mexico City và Valencia ở Tây Ban Nha.

Các tờ báo độc lập này chủ yếu đưa tin và bình luận về các vấn đề liên quan đến: chính trị, xã hội, môi trường, kinh tế, công nghệ, văn hóa và thể thao. Trong khi một vài tờ báo có mô hình kinh doanh vững chắc, một số khác thậm chí vẫn chưa bắt đầu nghĩ về việc làm thế nào để tạo ra doanh thu. Độc giả của 14 tờ báo độc lập này nằm rải rác trên internet, bao gồm cả những người Cuba sống trên hòn đảo bị hạn chế về quyền truy cập internet, những người Cuba sống ở hải ngoại và những người nước ngoài muốn tìm hiểu về Cuba.

Các nhà báo tại văn phòng trang tin độc lập 14ymedio. Ảnh: 14ymedio

Các tổ chức truyền thông này đang đổi mới và sáng tạo lại báo chí truyền thống theo cách mà chính họ cũng không nhận biết mình đang thực hiện rất thành công. Họ phát triển các ứng dụng để khi độc giả tải bài viết xuống đọc dần phòng trường hợp không có kết nối mạng internet. Họ đồng thời tích cực gây quỹ trong các cộng đồng, sản xuất podcast và tạo các mối quan hệ đối tác.

14 tổ chức truyền thông phi nhà nước này đang thách thức Hiến pháp Cuba vốn nghiêm cấm sự tồn tại của phương tiện truyền thông tư nhân.