Bauxite Việt Nam

Kiều Phong

Ngày 26 tháng 5 năm 1945, hoàng đế Bảo Đại ( năm thứ 20) ra đạo dụ số 73. Đạo dụ này cho phép tự do thành lập nghiệp đoàn trên toàn quốc, bảo đảm bởi chính phủ do thủ tướng Trần Trọng Kim lãnh đạo.

Điều kiện đối với các nhóm nghiệp đoàn là người lãnh đạo họ phải có ít nhất một năm trong nghề, nhà lãnh đạo nghiệp đoàn còn phải có quốc tịch Việt Nam. Nếu có giải tán nghiệp đoàn thì của cải của nghiệp đoàn không được đem chia cho các thành viên (đoàn viên).

Nghiệp đoàn thời ấy được công nhận tư cách pháp nhân, và do đó được toà án của Trần Trọng Kim bảo hộ các quyền lợi của họ. Các nghiệp đoàn còn được sở hữu động sản, bất động sản.

Trong mùa hè ấy, ngoài quyền tự do thành lập nghiệp đoàn, còn có quyền tự do lập hội (đạo dụ số 78 ngày 1 tháng Sáu), quyền tự do hội họp (đạo dụ số 79 số 9 tháng Bảy năm 1945).

Với ít điều kiện và nhiều tự do, sắc dụ số 73 của Bảo Đại-Trần Trọng Kim, người dân mừng rỡ đến nỗi, báo Thanh Nghị số 117, ra ngày 21 tháng Bảy năm 1945 gọi thượng tuần tháng Bảy ấy là “Tuần lễ của các tự do”. Hàng vạn người tham gia một cách tự do, thoải mái. Sau ngày 9 tháng 3, các hội, các đoàn mọc lên như nấm, các cuộc họp công khai vô cùng trên toàn cõi Bắc Bộ Việt Nam. Lời hứa của vua Bảo Đại, vua đã thực hiện. “Những gì người Nhật làm được, tại sao chúng tôi không làm?” Vua Bảo Đại đã thực đứng ra vạch nguyên lý cho đất nước, chính ông là người lãnh đạo đất nước, Trần Trọng Kim là bậc hành động thực thi nguyên lý ấy của vua Bảo Đại.