Bauxite Việt Nam

Hien Minh

Trên không gian mạng toàn cầu, một cuộc chiến không tiếng súng nhưng vô cùng khốc liệt đang diễn ra hàng ngày. Trung Quốc đã xây dựng và vận hành hệ thống tuyên truyền, định hướng và kiểm duyệt internet có quy mô nhân sự, ngân sách lớn nhất thế giới. Không còn dừng lại ở việc thiết lập tường lửa để cô lập 1,4 tỷ dân trong nước khỏi dòng chảy thông tin quốc tế, bộ máy này đã và đang vươn vòi ra toàn cầu. Đáng chú ý, các chiến dịch tác chiến tâm lý, định hướng dư luận hướng vào các quốc gia lân cận, trong đó có Việt Nam, đang được triển khai với mức độ tinh vi, bài bản và nguy hiểm chưa từng có.

Mai Phan Lợi 

Tổ chức, vận hành và mục tiêu – Từ những “trang trại bot” thương mại nhận đơn đặt hàng bôi nhọ đối thủ đến các mạng lưới tài khoản giả do nhà nước hậu thuẫn nhằm định hình dư luận quốc tế, thao túng thông tin trên mạng xã hội đã trở thành một chuỗi cung ứng có phân công lao động rõ ràng, được các viện nghiên cứu độc lập và chính hai nền tảng lớn nhất thế giới ghi nhận bằng dữ liệu công khai.

Đinh Kim Phúc

Kính gởi:

- Bộ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ

- Ban Tuyên giáo và Dân vận TW

- PA 05 Công an TP.HCM và Cục A 05 Bộ Công an

Trang mạng xã hội Facebook thuộc tập đoàn Meta hoạt động tại Việt Nam đã vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam trên Biển Đông.

Tôi đăng loạt bài để đấu tranh cho chủ quyền của Việt Nam trong đó có bài "Chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa - Trường Sa trong thời kỳ Pháp thuộc".

Facebook lấy quyền gì xóa bài của tôi với lý do "bên thứ 3" can thiệp?

Không thể nào hiện nay Việt Nam lại mất chủ quyền cả trên không gian mạng?

Lưu Trọng Văn

Hà-Dương Tường

Không thể coi Mục 1 là hoàn toàn đúng khi nó không đi kèm với những đảm bảo quyền tự do phát biểu, tự do báo chí của người dân.

1. Ban bí thư vừa ra một chủ trương rất đúng và cấp thiết: tất cả các tài khoản trên mạng phải được định danh và công khai danh tính để chịu trách nhiệm về phát ngôn của mình.

Truyền thông chính trị được xem là một nhánh mới trong nghiên cứu truyền thông, xuất hiện vào nửa sau của thế kỷ 20 và được thay thế cho thuật ngữ mang tính tiêu cực “tuyên truyền” (propaganda). Theo những nhà hành vi học, truyền thông chính trị được dựa trên những hành vi của các tổ chức nhà nước với mục đích quảng bá cho các tổ chức của họ và tập trung chính vào 4 lĩnh vực: tuyên truyền, phân tích bầu cử (electoral analyses), truyền thông đại chúng (mass communication) và quan hệ giữa truyền thông và dư luận.

Không khó để nhận thấy những nhà nước độc tài đã ý thức xây dựng hình ảnh và kiểm duyệt truyền thông từ rất sớm. Các nhà lãnh đạo độc tài luôn được xây dựng hình tượng như một vị giáo chủ đầy quyền năng và tốt đẹp. Rất khó để có thể tìm thấy một hình ảnh xấu xí (theo nghĩa đen) nào của họ xuất hiện trên truyền thông. Ngoài Hồ Chí Minh được xây dựng hình ảnh một cách rất hoàn hảo, các lãnh đạo khác của thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cũng được xây dựng hình ảnh rất hào nhoáng và vĩ đại, đem lại nguồn cảm hứng cho hứng nhiều người trong và cả ngoài nước (Võ Nguyên Giáp, Tôn Đức Thắng, v.v…)

Tuy nhiên, trong những năm gần đây những vị lãnh đạo nhà nước Việt Nam liên tục có những hình ảnh (tương đối) xấu xí, hoặc có thể gọi là không phù hợp với cương vị là những nhà lãnh đạo do những hành vi ứng xử của họ trước truyền thông, báo giới và được ghi hình lại. Đơn cử như tháng 5/2016 Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân và Tổng thống Mỹ Obama cho cá ăn tại khu nhà sàn của Hồ Chủ Tịch(1). Hành động hất cả xô cám một cách thô lỗ xuống ao cá khiến cho vị Tổng thống Mỹ cũng phải tỏ ra hơi hốt hoảng được truyền thông ghi lại trọn vẹn và là đề tài đàm tiếu suốt một thời gian.

Cũng là bà Ngân khi chào đón đội tuyển U23 vào đầu năm nay (01/2018) cũng có những hành vi suồng sã như dúi đầu cầu thủ để vừa bắt tay vừa xoa đầu, hay vừa mới đây trong buổi lễ trao cúp vàng AFF cho đội tuyển bóng đá Việt Nam bà Ngân đã cố gắng kéo tấm bảng phần thưởng để Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có thể ghé tay cầm vào nhưng thất bại(2). Những hành động đó đều được ghi hình và chia sẻ thông qua các phương tiện truyền thông (youtube) và mạng xã hội (facebook).

Hoặc như vào cuối tháng 5/2017, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến có chuyến viếng thăm những bệnh nhân chạy thận lọc máu tại bệnh viện Bạch Mai - Hà Nội sau vụ tử vong của 7 người ở Hòa Bình(3). Bà Tiến đã đội mũ trùm đầu khi vào khu chăm sóc đặc biệt sai quy cách. Tóc bà vẫn xõa lòa xòa mà đáng ra phải được vén gọn vào mũ trùm để đảm bảo vô trùng cho phòng bệnh. Một hành vi được xem là không thể chấp nhận, nhất là trên cương vị của một Bộ trưởng Y tế. Không thể không kể đến một nhân vật luôn được truyền thông phi chính thống ưu ái có thể xem là nhất hiện nay đó là Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, với cái đầu nghiêng trở thành biểu tượng cùng nụ cười ngờ nghệch đi với những phát ngôn cũng ngờ nghệch không kém.

Ngày nay, do sự phát triển của công nghệ đã dẫn đến “hình ảnh truyền thông” (media visibility) của các chính trị gia bị phơi bày và từ đó họ buộc phải giữ gìn hình ảnh của họ khi xuất hiện trước báo chí, truyền hình và internet. Điều mà các chính trị gia cộng sản đã nhận thấy và áp dụng thuần thục từ rất sớm. Các chính trị gia cộng sản đã nhuần nhuyễn trong việc sử dụng thuần thục ngôn ngữ lời nói và ngôn ngữ hình thể và luôn gây được ấn tượng và hình ảnh tích cực trước dân chúng.

(Trải nghiệm của một người trong cuộc)

Hoàng Hưng

Tôi xin phép được chia sẻ với các nhà nghiên cứu có mặt trong Hội thảo này một số trải nghiệm và vài điều rút ra từ đó của một người trực tiếp tham dự vào việc hình thành xã hội dân sự ở Việt Nam thông qua truyền thông mạng trong vòng 15 năm lại đây.

Có thể coi năm 2003 là cái mốc khởi đầu, khi tôi tham gia viết bài trên mạng talawas.org của nhà văn Phạm Thị Hoài, sau đó công khai đứng tên trong Ban Biên tập với tư cách BTV trong nước phụ trách mảng văn hoá văn nghệ. Có thể nói, tuy ra đời sau diendan.org ở Paris,  talawas.org là mạng hải ngoại đầu tiên kết nối được nhiều cây bút trong nước, đó là nhờ lợi thế của một Chủ biên có điểm xuất phát chưa xa từ trong nước, và do đó, có mối quan hệ sâu rộng và quan điểm khá đồng nhất với những cây bút cấp tiến trong nước. Hơn nữa, với bản chất một diễn đàn tự do về văn học và mở rộng ra các vấn đề học thuật, các vấn đề văn hoá xã hội, trước khi dấn thân vào các vấn đề chính trị, talawas.org dễ huy động những tiếng nói trong nước lâu nay bị “vòng kim cô” siết chặt vẫn còn e dè với những cơ sở “có yếu tố nước ngoài” – cũng có nghĩa là yếu tố rất dễ gây hoạ cho họ. Đã có cả một số nhân vật quan chức đang tại vị xuất hiện trên diễn đàn này, như ông Chủ tịch Hội Nhà văn, bà Phó Trưởng ban Văn hoá của Quốc hội, ông Vụ trưởng Vụ Văn nghệ Ban Tư tưởng Văn hoá của Đảng Cộng sản…

talawas.org và cái đuôi của nó là talablog đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử sau 10 năm làm người “tiên khu” cho phong trào truyền thông mạng trong nước. Phong trào này cũng đã trải qua 10 năm hình thành, phát triển.

Tôi xin phép điểm lại bước đi của phong trào này qua 3 phương diện: Các blog, website; Facebook và hệ thống báo công dân; Các cuộc “biểu tình” trên mạng.

1/ Các blog, website cá nhân và tập thể

Trong 10 năm qua, từ trong nước đã xuất hiện rất nhiều blog, website cá nhân, tập thể hết sức đa dạng, bao trùm mọi lĩnh vực của đời sống, thu hút lượng người theo dõi và người đọc rất lớn. Tất nhiên “câu view” nhiều nhất vẫn là những loại blog ăn chơi nhảy múa, sex xiếc… nhưng trong đó không ít blog, website cá nhân và tập thể mang tính phản biện về chính trị xã hội, được quy về  “lề trái” hoặc “lề dân”.

Tác động xã hội của nhiều blog, website loại này khá lớn, đặc biệt là đến giới cán bộ đã về hưu và cả đang tại chức lâu nay vẫn… mơ ngủ, nhất là khi chủ nhân những blog này là những người từng có vị trí trong hệ thống chính thống. Chính điều đó làm nên mối lo thực sự của lãnh đạo đảng Cộng sản, vì nguy cơ “tự diễn biến, tự chuyển hoá” ngày càng mạnh trong nội bộ hệ thống. Bởi thế, chính quyền đã kiên quyết xoá bỏ những blog, website trực diện các vấn đề thời sự chính trị có lượng người đọc lớn, từ cách gây áp lực để chủ nhân phải ngưng, cho đến cách cực đoan là bắt giam chủ nhân như Phạm Viết Đào, Nguyễn Quang Lập, Trương Duy Nhất, Nguyễn Hữu Vinh, Nguyễn Ngọc Già…

Cho đến nay, còn lại một số blog, website chưa bị khủng bố đến mức phải tuyệt tích. Ngoài boxitvn là trang web ra đời từ kiến nghị phản đối vụ khai thác bauxite, biến thành mạng phản biện của trí thức về mọi mặt chính trị xã hội; trang vietnamthoibao với những phân tích, bình luận bám sát những vấn đề thời sự và mới phát triển nghiệp vụ điều tra phỏng vấn khiến nó đang dần dần trở thành một tờ báo thực sự; phần lớn còn lại là những mạng chủ yếu thuộc lĩnh vực phổ biến tri thức chung, hay đi sâu về văn hoá, nghệ thuật như vanviet.info, lichsuvn.net, luatkhoa.org, … và khá nhiều blog, website của giới trẻ trong các lĩnh vực giáo dục, văn hoá, xã hội, môi trường, kinh doanh, giải trí. Tác dụng “khai dân trí” (bao gồm quan trí, đảng trí) của những trang mạng này theo con đường Phan Châu Trinh là rất căn cơ.

Nhận xét chung về những trang mạng “lề dân” hiện hành có “đại bản doanh” trong nước là: