Bauxite Việt Nam

Chu Đông Gia 

Nếu nhân loại không sớm xây dựng được các chuẩn mực đạo đức và ràng buộc pháp lý rõ ràng về giới hạn của AI trong chiến tranh, chúng ta có thể tự tạo ra một vòng xoáy mà rất khó thoát ra.

Mạc Văn Trang 

Mình già, đầu óc lú lẫn. May có thằng “cháu” AI nó khai sáng cho, bớt ngu!

Ngô Hà

Nếu không sớm thiết lập khung quản trị AI, niềm tin của công chúng đối với báo chí có thể bị bào mòn, trong bối cảnh độc giả ngày càng nhạy cảm với câu hỏi: Ai thực sự đứng sau thông tin tôi đang đọc – con người hay thuật toán?

Các tòa soạn đã ứng dụng AI nhưng hầu hết lại chưa xây dựng nguyên tắc tránh rủi ro và chiến lược tăng doanh số từ công nghệ này.

Tô Văn Trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) không tự tạo ra bước nhảy vọt cho quốc gia. Nhưng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, AI có thể trở thành lực đẩy chiến lược nếu được đặt đúng vị trí – trong một tầm nhìn phát triển lấy con người, thể chế và khát vọng dân tộc làm trung tâm.

Hoàng Tư Giang

Gần đây, khi ngồi cắt tóc, tôi hơi giật mình vì cậu thợ trông quá nhỏ tuổi. Hỏi chuyện mới biết, cháu đã bỏ học từ lâu vì “học không vào”. Tôi buột miệng: “Nếu học kém, không thích học thì đi làm cũng là lựa chọn tốt”. Có lẽ bị chạm tự ái, cháu đáp: “Điểm thi toán của cháu luôn nhất lớp. Cháu không học được, nhưng toàn nhờ AI giải hộ. Giờ có nhiều app lắm”. Rồi cháu kể thêm, các bạn trong lớp cũng vậy: “Chỉ cần thả bài vào là có kết quả, chả cần học, bác ạ”.

Hoàng Kiếm

Vào đầu thế kỷ trước, John Dewey - nhà cải cách giáo dục người Mỹ, được coi là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất đến triết lý và thực hành giáo dục hiện đại đã nhấn mạnh:

“Giáo dục không phải là chuẩn bị cho cuộc sống. Giáo dục chính là cuộc sống”.

Đó là một tuyên ngôn nhắc ta rằng giáo dục không phải là chiếc cầu tạm bợ để bước sang một thế giới khác, mà chính là nhịp sống ta đang thở, là sự trưởng thành từng ngày trong quá trình học, làm, sống và sáng tạo.

Trong thời đại AI hôm nay, ý nghĩa ấy càng trở nên hiển hiện. Cuộc sống giờ đây không còn tách biệt giữa học và làm, giữa trường học và xã hội, giữa con người và máy móc. Tri thức không chỉ nằm trong sách vở, mà chảy tràn trên mạng lưới toàn cầu. Người học không chỉ chuẩn bị cho tương lai, mà từng giây phút đang sống trong chính tương lai ấy: học để làm, làm để học, học để sống.

Chính vì thế, nếu coi giáo dục chỉ là “chuẩn bị” thì ta đã lạc nhịp. Phải nhìn giáo dục là cuộc sống đang diễn ra, ta mới thấy rõ yêu cầu cấp bách: phải đổi mới, phải cách mạng. Cách mạng của sự học không chỉ để thích ứng với AI, mà để con người vươn lên làm chủ AI; không chỉ để tạo ra việc làm, mà để tạo ra những hình thái sống, tư duy và sáng tạo mới.

Nói cách khác, giáo dục là cuộc sống – và cuộc sống trong thời AI chính là lời kêu gọi cho một cuộc cách mạng về sự Học!

Natalia Antelava | Coda Story ngày 29 tháng 7 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Hoàng Việt Hải hiệu đính

Lời giới thiệu: Một cách trực tiếp, vai trò tham gia của AI vào những tranh chấp hàng hải ở Biển Đông ngày càng sâu rộng, không chỉ nằm ở tiềm năng ứng dụng trong những khí tài quân sự, các phương tiện tự hành, mà còn trong những cuộc chiến định hình nhận thức dư luận trên không gian truyền thông, mạng xã hội. Trong bài bình luận “Lập Kế Hoạch Ngược: Sự Thống Trị Của Bắc Kinh Đối Với Biển Đông Có Sẽ Là Tất Yếu?” mà chúng tôi đã giới thiệu cách đây mấy ngày, tác giả Ben Bland từ Chatham House viết: “Các quan chức, nhà nghiên cứu và học giả, những người dành phần lớn thời gian quan sát một vấn đề cụ thể qua một lăng kính nhất định, có xu hướng mất đi cái nhìn tổng thể cũng như cách thức mà các mối liên kết và sự phụ thuộc lẫn nhau thúc đẩy sự thay đổi. […] Bằng cách nhận thức rõ cách thức Bắc Kinh đang phối hợp công nghệ, năng lực công nghiệp, sức mạnh kinh tế, tiềm lực quân sự và tham vọng ngoại giao, các quốc gia Đông Nam Á cùng các đối tác ở Châu Âu, Hoa Kỳ và Châu Á có thể phản ứng hiệu quả hơn, tận dụng lợi thế độc đáo từ các liên minh và mạng lưới tin cậy của mình”. 

Đây chính là ý tưởng của Bản Tin Biển Đông đi từ ba năm trước, khi bắt đầu triển khai những chủ đề khác nhau vượt không gian của những gì chuyển động trên biển. Và chúng tôi đã dành riêng một phần cho Công nghệ chiến lược và An ninh mạng, với sự phụ trách hiệu đính của những chuyên gia nắm trọng trách trong công nghệ chiến lược ở Châu Âu, những nhà khoa học dày dạn kinh nghiệm làm việc ở Bắc Mỹ và Châu Âu. Đằng sau một khung Bản Tin Biển Đông là nhiều ngày phát triển bản đồ ý tưởng với các tầng sâu hơn những gì được nhìn thấy trên bề mặt Bản Tin Biển Đông.

Cũng trên tinh thần đó, chúng tôi sẽ giới thiệu một số bài viết tiêu biểu về những thách thức nghiêm trọng phải đối mặt trong những lĩnh vực mà Bản Tin Biển Đông đang bao phủ, ví dụ như bài viết dưới đây.

Trần Huỳnh Duy Thức

Lời nói đầu

Lịch sử từng chứng kiến nhiều quốc gia mất chủ quyền vì súng đạn, đô hộ, và ngoại lực. Nhưng trong thế kỷ 21, nguy cơ mất nước không chỉ đến từ quân xâm lược – mà còn đến từ sự lệ thuộc vào hạ tầng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo của nước ngoài.

Khi một quốc gia không làm chủ dữ liệu của chính mình, không hiểu được hành vi và tri thức của dân tộc mình thì mọi quyết định phát triển, giáo dục, an ninh, thậm chí văn hóa… đều bị dẫn dắt từ bên ngoài.

Đó không còn là nguy cơ tiềm ẩn – mà là một dạng ‘thuộc địa số’ đã và đang hình thành từng ngày.

Dương Ngọc Thái 

Dec 23, 2024

Thay vì bỏ tất cả trứng vào một giỏ, chính phủ Việt Nam nên ưu tiên các công nghệ mở. Công nghệ mở cho phép tích hợp sản phẩm, giải pháp của nhiều bên khác nhau, giúp tăng lựa chọn và giảm chi phí.

Việt Nam cũng cần chú ý không “nhốt” người học vào một khung công nghệ cụ thể, mà nên trang bị cho sinh viên một tư duy mở, với những kiến thức, kỹ năng độc lập, có thể sử dụng với nhiều dạng công nghệ khác nhau.

Người học và người làm chính sách nên thường xuyên tự hỏi: Tôi đang học cách câu cá, hay tôi đang học cách sử dụng cần câu của hãng X?

Nguyễn Phương Văn 

4.10.2024 

Việc mở nhà máy sản xuất chip cần đầu tư rất lớn, phải mua những thiết bị công nghệ cao không chỉ đắt tiền mà còn rất khó vận hành (và vẫn là câu chuyện cần các kỹ sư giỏi), cho nên thay vì nghĩ đến gia công cho phần sản xuất, thì Việt Nam nên nghĩ đến gia công ở khâu “phần mềm”, tức là thiết kế.

Nên bắt đầu ngành bán dẫn của Việt Nam từ đâu, một mặt là một câu hỏi thiết thực rất khó nhận được một câu trả lời dứt khoát, mặt khác lại là câu hỏi mở với nhiều hướng trả lời khác nhau. Bản ngắn hơn của bài viết này đã đăng trên VietnamNet ở link này.

Rachel Adams, “AI Is Bad News for the Global South,” Foreign Policy, 17/12/2024

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch 

Làn sóng công nghệ sắp tới sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng toàn cầu.

Dương Ngọc Thái 

Nvidia

Để hiểu Nvidia muốn gì ở Việt Nam, tôi nghĩ cần nhìn lại lịch sử.

Neal Koblitz

Giáo sư Toán học tại Đại học Washington

04.12.2024

Hảo Linh dịch 

Các khóa học ở đại học nếu kỳ vọng sinh viên trình bày suy nghĩ và lập luận của riêng họ thì nên cấm AI. Các báo và tạp chí chất lượng cao cũng nên làm như vậy. 

Đoàn Bảo Châu

Video dưới đây cho thấy mức độ xâm phạm quyền riêng tư nghiêm trọng mà công nghệ có thể gây ra. Ở châu Âu, việc sử dụng các công nghệ như vậy có thể vi phạm pháp luật, nhưng tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác, có thể không có quy định kiểm soát chặt chẽ.

https://www.facebook.com/watch/?v=8324341994348368&__tn__=F

Chỉ cần đeo kính thông minh và đi ngang qua ai đó, người dùng có thể chụp ảnh và gửi thông tin vào điện thoại. Chỉ với một cái liếc mắt, họ có thể biết tên, địa chỉ và số điện thoại của người khác. Quyền riêng tư – một quyền cơ bản – đang bị biến thành một loại dịch vụ có thể bị thương mại hóa dưới hình thức đăng ký hàng tháng. Điều này không chỉ là một viễn cảnh bi quan mà còn là khả năng có thể xảy ra trong thế giới số hóa hiện nay.

Christopher Mims

Cù Tuấn biên dịch bài trên Wall Street Journal

Tóm tắt: Cuộc cách mạng về trí tuệ nhân tạo có thể sẽ sớm đòi hỏi nhiều điện năng hơn tất cả các loại xe điện cộng lại.

Mọi công ty đang đặt cược rằng trí tuệ nhân tạo sẽ thay đổi cách chúng ta làm việc và sinh sống đều gặp phải một vấn đề lớn – và đang ngày càng gia tăng: AI vốn rất thèm khát điện năng.

Nguyễn Vũ 

(KTSG) – OpenAI, cha đẻ của ChatGPT vừa giới thiệu chức năng giúp người dùng có thể tạo ra con chatbot AI cá nhân hóa cho riêng mình, gọi là các GPT. 

Có thể chia lịch sử phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo biết đối đáp với con người (chatbot AI) thành hai giai đoạn. 

Henry Kissinger và Graham Allison, “The Path to AI Arms Control,” Foreign Affairs, 13/10/2023

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ và Trung Quốc phải hợp tác để ngăn chặn thảm họa.

Một robot của Tesla được triển lãm ở Thượng Hải Tháng Bảy 2023. Ảnh: Aly Song / Reuters