Bauxite Việt Nam

Lương Thái Sỹ

Thế vận hội Mùa Đông Bắc Kinh 2022 trở thành đấu trường chính trị của chủ nghĩa dân tộc cộng sản Trung Quốc (ảnh: Richard Heathcote/Getty Images)

Trong khoảng một tuần, ba vận động viên người Mỹ gốc Hoa đã trở thành tâm điểm chú ý tại Thế vận hội Mùa Đông Bắc Kinh. Thực tế cho thấy, các vận động viên trẻ gốc Hoa đã bị lôi kéo vào mối quan hệ Mỹ-Trung đang xấu đi, trong một kỳ Thế vận hội gây chia rẽ nhất, bị kiểm soát chặt chẽ nhất và “nặng mùi” chính trị nhất trong lịch sử Olympic. Từng được xem là “những đại sứ văn hóa” giúp xây dựng cầu nối giữa hai nước, người Mỹ gốc Hoa giờ đây đang phải chịu sự giám sát gắt gao, và mỗi sai sót chính trị đều phải trả giá ở cả hai bên.

Cả ba vận động viên được kể ở đây đều được đào tạo ở Mỹ, chỉ chênh nhau vài tuổi, và đi theo lộ trình khác nhau để đến Thế vận hội Bắc Kinh 2022. Vận động viên trượt băng tự do Eileen Gu và vận động viên trượt băng nghệ thuật Zhu Yi được chọn thi đấu dưới màu cờ Trung Quốc, trong khi Nathan Chen, vận động viên trượt băng nổi tiếng khác, đấu trong đội Mỹ. Gu và Chen đều giành được huy chương vàng (HCV), trong khi Zhu “gục ngã” trên sân băng trong hai ngày liên tiếp. Gu được vinh danh “anh hùng dân tộc”, chiến thắng được trái tim nhiều người, củng cố được danh tiếng và tiền bạc thì Zhu bị tấn công trên các mạng xã hội, bị buộc tội mang lại “sự xấu hổ” cho đất nước cưu mang mình; còn Chen bị khoác áo “kẻ phản bội”, kích động cơn thịnh nộ của “chủ nghĩa dân tộc cực đoan” và bị tố cáo “làm xấu hổ Trung Quốc”!

Trong trường hợp của Gu, Zhu và Chen, sự đón nhận không giống nhau của các đồng hương Trung Quốc đã đặt ra câu hỏi: Điều gì là cần thiết để được công nhận là “Người Trung Quốc” tại một quốc gia mà niềm hãnh diện dân tộc đang tăng cao và tự tin hơn bao giờ hết trong vị thế một siêu cường đang nổi nhưng kém khoan dung hơn trong chính trị và văn hóa?

Hoa cho Eileen Gu (Cốc Ái Lăng 谷爱凌)

Ngay cả một người thành công và nổi tiếng như Gu cũng không thể né tránh những câu hỏi về lòng trung thành và hiểu đất nước mình đến đâu. Khi Gu, thần đồng môn freeski, giành huy chương vàng trong môn thi được quan tâm nhiều, sự ca ngợi dành cho cô đã lan rộng khắp mạng xã hội Weibo. Nhiều người gọi cô là “niềm tự hào của đất nước”, và “biểu tượng cho chiến thắng không thể chối cãi trước người Mỹ”. Trong nhiều thập niên, những người sáng giá nhất và giỏi nhất Trung Quốc đã đổ xô đến Mỹ để theo đuổi giấc mơ Mỹ; nhưng bây giờ, một tài năng sinh ra và được đào tạo ở Mỹ, từng đoạt huy chương Olympic cho Mỹ, nay trở cờ quay sang đại diện cho Trung Quốc! Đối với một số người, có thể thái độ này là “vấn đề” về lòng biết ơn, nhưng đối với đa số người Trung Quốc, đây là chỉ dẫn cho thấy “sức mạnh đang lên của đất nước” và là lời khẳng định hùng hồn “giấc mơ Mỹ đã được thay bằng giấc mơ Trung Quốc”!