Bauxite Việt Nam

Thụy My 

Chủ nợ Bắc Kinh dùng đất Lào làm bàn đạp

Một đoàn tàu từ Lào đến ga Ngọc Khê (Yuxi) tỉnh Vân Nam (Yunnan), Trung Quốc ngày 03/12/2021.  AP - Hu Chao

Sylvia Chang - BBC Tiếng Trung

17 tháng 10 2023

Các nhà lãnh đạo thế giới và đại diện của 130 quốc gia đang tới Trung Quốc nhân dịp kỷ niệm 10 năm Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), một kế hoạch đầy tham vọng nhằm thiết lập hai tuyến thương mại mới nối nước này với phần còn lại của thế giới.

Chụp lại hình ảnh: Diễn đàn Vành đai và Con đường lần thứ ba đang diễn ra tại Bắc Kinh. Nguồn hình ảnh: Getty Images

Các thủ tướng và tổng thống ­– bao gồm Vladimir Putin của Nga – đang tập trung tại Bắc Kinh để kỷ niệm sự kiện này, từ 17-18/10.

Số lượng lớn các quốc gia tham dự là dấu hiệu cho thấy tác động lớn mà sáng kiến trị giá hàng nghìn tỷ USD này đã mang lại trên toàn cầu, và mức độ sở hữu của nhà nước và các công ty Trung Quốc ở nước ngoài.

Trong thập kỷ qua, 150 quốc gia chiếm 3/4 dân số thế giới đã tham gia sáng kiến này. Tuy nhiên, nó đã phải đối mặt với cả thành công lẫn thất bại.

RFA

2023.10.17

Công nhân Trung Quốc dỡ bỏ khán đài Hội nghị cấp cao BRI ở Bắc Kinh ngày 24/4/2019. AFP

Một số chuyên gia tại Việt Nam cho rằng Sáng kiến Một vành đai - Một con đường (BRI) của Trung Quốc tiềm ẩn nhiều rủi ro cho Việt Nam, và Hà Nội phải thận trọng trong việc hợp tác với Bắc Kinh khi phát triển cơ sở hạ tầng của mình.

Truyền thông Nhà nước đưa tin Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dẫn đầu đoàn đại biểu sang Bắc Kinh dự Diễn đàn “Vành đai - Con đường (BRI)” lần thứ ba trong chuyến thăm kéo dài bốn ngày từ ngày 17/10.

Hồi tháng 11/2017, Việt Nam và Trung Quốc ký Bản Ghi nhớ về việc thúc đẩy kết nối khuôn khổ “Hai hành lang, Một vành đai kinh tế” (một dự án kết nối ASEAN với Trung Quốc) với BRI. Đây được xem như là sự ủng hộ của Hà Nội đối với Sáng kiến “Vành đai-Con đường”.

Tiến sĩ khoa học Nguyễn Quang A, nguyên Viện trưởng Viện Tư vấn, Phản biện chính sách độc lập (IDS – đã tự giải thể), nhận định rằng dường như các dự án phát triển cơ sở hạ tầng của Việt Nam có liên quan đến BRI chủ yếu là các dự án giao thông đường sắt.

Nguyễn Quốc Vinh

Hình minh hoạ. Trụ sở Ngân hàng Phát triển Trung Quốc ở Bắc Kinh. Reuters

“Bẫy nợ” sau các hợp đồng vay

Trung Quốc hiện là “chủ nợ” chính thức lớn nhất thế giới, với các khoản tín dụng trực tiếp và thương mại cấp cho hơn 150 quốc gia mà theo một số ước tính đã lên đến 1.500 tỷ USD. Trung Quốc gần đây cũng luôn bị cáo buộc là đã giăng “bẫy nợ” để bắt chẹt các nước nghèo. Đây là thông tin được công bố trong một báo cáo nghiên cứu mang tựa đề “How China Lends” (tạm dịch “Trung Quốc cho vay như thế nào”) được thực hiện bởi 4 trung tâm nghiên cứu gồm 3 cơ sở tại Mỹ là AidData - một cơ quan nghiên cứu của Đại học William&Mary, Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, Trung tâm Phát triển Toàn cầu và Viện Kinh tế Thế giới Kiel tại Đức. (1)

Trung Quốc luôn giữ bí mật về các khoản cho vay vì vậy các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm và phân tích dữ liệu từ 100 hợp đồng cho vay ký kết giữa Trung Quốc với chính phủ 24 quốc gia có thu nhập thấp trong giai đoạn từ năm 2000-2020, với tổng trị giá là 36,6 tỷ USD. Trong số này có 76 khoản vay đến từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc và 8 khoản vay từ Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB), phần còn lại đến từ các ngân hàng thương mại quốc doanh, doanh nghiệp nhà nước và trung ương. Các khoản vay đã đến với 47 đối tượng tại châu Phi, 27 đối tượng tại Mỹ Latinh hoặc Caribe, 11 tại Đông Âu, 10 ở châu Á và 5 ở châu Đại Dương. Các nhà nghiên cứu sau đó so sánh các hợp đồng Trung Quốc với 142 hợp đồng mà các quốc gia nói trên ký với các chủ nợ lớn khác để rút ra những chi tiết cụ thể về điều kiện cho vay, có thể nói là mang tính bắt chẹt, mà các định chế của Trung Quốc áp đặt đối với các con nợ.