Bauxite Việt Nam

David Hutt
Nguyễn Hiền lược dịch

Tuy nhiên, hầu hết các nhà bình luận tin rằng sự thay đổi là không thể có dưới sự lãnh đạo hiện tại của ông Trọng, một người bảo thủ, sẵn sàng duy trì sự cai trị của Đảng bằng mọi cách, thông qua chủ nghĩa xã hội hoặc chủ nghĩa tư bản.

Hai thế kỷ sau khi Karl Marx ra đời, nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã cởi mở với chủ nghĩa tư bản nhưng thành công kinh tế vẫn chưa tiếp cận tầng lớp lao động.

Mâu thuẫn có thể nhận diện dễ dàng tại Việt Nam, là lá cờ búa liềm bên cạnh cửa hàng McDonalds, hay mối quan hệ thân thiết của Việt Nam với Hoa Kỳ, kẻ thù không đội trời chung trước đây. Một điều nữa là, Việt Nam là một trong 4 quốc gia tự nhận là Marxist-Leninist, tuy nhiên - họ đề cập rất ít đến Karl Marx ở Việt Nam, ngay cả khi Marx là ông tổ của sự nghiệp cộng sản.

Hình ảnh của ông, cùng với Vladimir Lenin, chỉ xuất hiện một cách khiêm tốn trên các biểu ngữ tuyên truyền của Đảng, bị lu mờ bởi hình tượng Hồ Chí Minh, một anh hùng dân tộc. Ngay cả những người bán hàng rong du lịch cũng rất ít bán biểu tượng Marx - không có ngay cả trên tem bưu chính. Người ta có thể mua một chiếc áo phông với hình ảnh nhà triết học có bộ râu xồm xoàm, nhưng phải chịu khó săn lùng.

Bên ngoài Dinh Thống Nhất ở Thành phố Hồ Chí Minh, Giang, một sinh viên công nghệ, nói rằng cậu phải học Marx ở trường trung học nhưng không tìm thấy một sự thú vị nào có liên quan.

Có vẻ điều đó không còn quan trọng nữa ở Việt Nam, Giang cho biết thêm rằng, thế hệ trẻ quen thuộc với Mark Zuckerberg và Steve Jobs, người sáng lập Facebook và Apple hơn. Khoảng 40% dân số Việt Nam dưới 24 tuổi.

Các lớp học về chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh là bắt buộc ở hệ thống giáo dục Việt Nam. Nhưng, vào năm 2013, ĐCSVN đã nới lỏng hơn ở các trường đại học nhà nước vì thiếu quan tâm.

Sau vài ly bia Sài Gòn - một thương hiệu bia thuộc sở hữu nhà nước cho đến khi một công ty Thái Lan trả 4,8 tỷ USD để chiếm quyền sở hữu, một người đàn ông trung niên nói một trong những lý do khiến đất nước nghèo trong nhiều thập kỷ là Marx, và những lời dạy của Adam Smith, nhà triết học được coi là cha đẻ của chủ nghĩa tư bản hiện đại, lại là động lực của sự giàu có bây giờ.

Một số người Việt Nam sẽ nghĩ về Marx vào ngày 5.5, ngày sinh của nhà triết học. Điều đó chắc chắn sẽ không còn là một vấn đề lớn, theo Christopher Goscha, một nhà sử học Đông Nam Á tại Đại học Québec à Montréal. Bởi sự kỷ niệm (hay tưởng niệm) chỉ nằm trong một bộ phận nhỏ.

Đảng vẫn thuyết giảng về chủ nghĩa Marxist kinh điển nhưng không còn liên tục. Kể từ những năm 1980, các đồng chí thuộc ĐCSVN đã ngừng thổi phồng cuộc đấu tranh của Hồi giáo và chủ nghĩa quốc tế vô sản. Thay vào đó, ngôn ngữ mới của họ là thịnh vượng kinh tế, một lời hứa khá chung chung. Đây chủ yếu là kết quả của Đổi mới, năm 1986, sự kiện thay thế nền kinh tế kế hoạch tập trung bằng thị trường tự do. Nhưng khẩu hiệu kinh tế của Đảng vẫn tạo sự khác biệt: Việt Nam có nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Việt Nam thành công? Tất nhiên, với tỷ lệ nghèo đã giảm từ gần 60% trong những năm 1990 xuống còn khoảng 20% hiện nay, theo Ngân hàng Thế giới. Nhưng bất bình đẳng đang gia tăng nhanh chóng: người giàu nhất Việt Nam một ngày kiếm được số tiền lớn hơn người có thu nhập thấp kiếm được trong mười năm, theo một báo cáo gần đây của Oxfam.

Sự chia rẽ giàu nghèo có dấu hiệu trở nên tồi tệ hơn, Nguyễn Phú Trọng, chính trị gia quyền lực nhất của Việt Nam thừa nhận, vào năm 2013. Tham nhũng cũng đang gia tăng.

Ánh Liên

Đại học Bắc Kinh đe dọa đóng cửa Hội sinh viên Marxit vì hội này ủng hộ quyền của người lao động! Trong khi ấy, Trung Quốc đang trong cuộc chiến thương mại với Hoa Kỳ, sự yếu thế của Bắc Kinh cho thấy những vấn đề nội tại bên trong mà bấy lâu nay, trong đó có cả việc xây dựng hệ thống kinh tế vững mạnh từ chính việc tôn trọng và đảm bảo quyền con người.

Năm 1997, Trung Quốc cho ra đời cái gọi là Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc nhằm bỗ trợ nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, yếu tố này xuất phát từ quan điểm 'mèo trắng, mèo đen' của Đặng Tiểu Bình vào cuối thập niên 70 (TK XX). Bắc Kinh tìm cách ‘lợi dụng tư bản, sử dụng tư bản’ để xây dựng thể chế kinh tế, trong đó bao gồm cả tăng tốc giai đoạn tích lũy tư bản thông qua cướp đất và bán rẻ tài nguyên nhằm xây dựng thành công ‘công xưởng của thế giới’, thực hiện tích lũy công nghệ qua hoạt động ‘ăn cắp’, mãi về sau mới chú ý đến vấn đề tự nghiên cứu & phát triển (R&D) bằng cách thu hút chất xám nước ngoài và đẩy số lượng người Trung Quốc đi học tại các nước tư bản lớn.

K. Marx được tưởng niệm trọng đại tại Trung Quốc nhân 200 năm ngày sinh của ông. Ảnh: Youtube

Tuy nhiên, dù cố gắng học tập tư bản tối đa, nhưng có một điều Trung Quốc vẫn thiết lập tính dị biệt: quyền con người. Quyền con người của Trung Quốc là hoạch định về thuần túy XHCN hơn là TBCN, do đó chính sách về các quyền tự do phổ quát của con người không được Bắc Kinh ủng hộ.

Mới đây nhất, trong một bài báo ngày 23.09 trên trang Financial Times cho hay, Đại học Bắc Kinh (một đại học danh giá tương xứng với ĐH Thanh Hoa) đe dọa đóng cửa Hội sinh viên Marxist. Trung Quốc đang muốn cấm CNXH và Chủ nghĩa Marx để chuyển hẳn qua TBCN? Không phải, mà lãnh đạo trường này muốn đóng cửa khi giới sinh viên thuộc tổ chức này muốn đấu tranh về quyền công đoàn cho giới lao động, theo đó nhóm sinh viên sẽ hỗ trợ người lao động trong tranh chấp về tổ chức công đoàn (là một hình thức bảo vệ người lao động).

Ông tổ bảo vệ cho giai cấp công nhân và người lao động toàn thế giới Marx đã bị Bắc Kinh coi như thế lực thù địch khi ý tưởng và sự kêu gọi đòi quyền công đoàn trong tầng lớp nhân dân lao động đã được một tổ chức sinh viên đào xới trở lại.

Bắc Kinh không thích điều đó, Bắc Kinh thích định nghĩa quyền lao động theo cách của mình, bao gồm một sự bóc lột trần trụi các công nhân trong vòng tay nhà tư bản.