Bauxite Việt Nam

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table 

Phần 1 và Phần 2

Một cộng đồng có thể tồn tại rất lâu mà chưa nhất thiết trưởng thành cùng với chiều dài lịch sử của mình. Sống sót chứng minh sức sống; trường tồn chứng minh sức bền. Nhưng trưởng thành đòi hỏi nhiều hơn thế: khả năng nhìn lại chính mình bằng con mắt phê phán, biết đặt giới hạn cho quyền lực, biết sống với khác biệt, biết nhận ra và sửa chữa sai lầm, và nhất là biết chuyển những kinh nghiệm đau đớn của quá khứ thành năng lực kiến tạo tương lai. 

Nếu hai phần trước tìm hiểu những nguồn lực đã giúp người Việt đi qua nhiều chu kỳ đứt gãy mà không biến mất, thì đến đây câu hỏi phải đổi khác: những năng lực từng giúp chúng ta trường tồn liệu có đủ để giúp chúng ta trưởng thành? 

Nguyễn Văn Tuấn

Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh

Một bài viết khúc chiết, sâu sắc, chân thành, thẳng thắn, lại quá hiếm hoi trong việc đóng góp cho đất nước, của một trí thức Việt kiều – GS Nguyễn Văn Tuấn ở Úc.

Tôi đã có 10 năm làm việc tại Ban Việt kiều trung ương (sau này là Ủy ban nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài), có kha khá hiểu biết về Việt kiều, nhất là nhiều trí thức – từ những lãnh đạo “phong trào Việt kiều yêu nước” từng tham gia chống Chiến tranh VN, có cảm tình với chế độ miền Bắc, rồi họ cùng nhau ký Tâm thư gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước VN đề nghị cải cách chính trị mạnh mẽ, sau sự kiện Thiên An Môn, Bức tường Berlin sụp đổ, … nhưng đã thất vọng.

Thậm chí trước đó nữa, tôi cũng có 5 năm tiếp xúc, nghiên cứu sâu về rất nhiều “Việt kiều dự bị”, là những sĩ quan, công chức trung cao cấp trong chính quyền Việt Nam Cộng hòa, đối tượng HO (Humanitarian Operation), sau này được Chính phủ Mỹ bảo lãnh qua Mỹ. 

Nay thì … 

Những người trong đội ngũ thứ nhất đã ra đi (như GS Ngô Vĩnh Long, GS Trần Hữu Dũng, …) hoặc quá lớn tuổi, quá thối chí để đóng góp ý kiến. Còn đội ngũ thứ hai, mà chính quyền trong nước rất “cảnh giác”, cũng không còn nhiều và thái độ thù hận (nếu có) đã suy giảm.

Nhưng mặt khác, nơi tham mưu cho Đảng, Nhà nước hiện nay về công tác Việt kiều lại mang hình hài của một cơ quan “lai” trong suốt hơn 30 năm qua, nó như “bãi đáp tạm”/ nơi “quá cảnh”/ hoặc trước khi “hạ cánh an toàn” cho đội ngũ công chức ngoại giao. Họ nói chung coi nhẹ, e dè, ít am hiểu, thiếu kinh nghiệm và cả niềm say mê công việc về lĩnh vực này.

Vậy thì những ai sẽ làm “cầu nối” cho Đảng, Nhà nước VN với chính cái “cầu nối với quốc tế”, 5-6 triệu Việt kiều ngày nay?

GS Nguyễn Văn Tuấn chính là một trong ít ỏi những người đó.

Đặc biệt hơn vào lúc này, khi Đảng, Chính phủ đã đặt những mục tiêu rất lớn, như thu hút 100 chuyên gia hàng đầu trong khoa học, công nghệ, rồi 1.000 nhân tài theo từng ngành, lĩnh vực và nhiệm vụ chiến lược…

Chắc người Việt ở nước ngoài phải là một trong những đối tượng được quan tâm đầu tiên trong số đó.

• 3095. Ông Tô Lâm tiếp ông Hùng Cao tại New York: Có gì đáng chú ý? (BBC) “Lãnh đạo Việt Nam đã từng nhiều lần nhắc đến chuyện “khép lại quá khứ” nhằm “hòa giải dân tộc”. Tuy nhiên, trên thực tế, chính quyền Việt Nam và cộng đồng người Việt tại hải ngoại, đặc biệt là ở Mỹ, vẫn còn nhiều rào cản chưa thể vượt qua“.

 

Mấy ngày qua, trong chuyến đi Mỹ, TBT Tô Lâm một lần nữa kêu gọi cộng đồng người Việt ở nước ngoài “khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc”.

Rất khó để không đồng tình với thông điệp đó.

Một dân tộc không thể sống mãi trong chiến tranh. Sau hơn nửa thế kỷ, người Việt ở trong nước cũng như ngoài nước cần tìm cách sống với nhau mà không để những chia rẽ của một cuộc chiến đã kết thúc năm 1975 tiếp tục truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Nhưng có một câu hỏi mà tôi vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng: Thế nào là “khép lại quá khứ”? Các vị lãnh đạo nói câu này rất nhiều lần nhưng họ chưa giải thích nó có nghĩa là gì.

Trương Nhân Tuấn 

Thật là quá dễ để tăng trưởng GDP dựa vào đổ bê tông, làm đường và đào kênh. Nhưng đây không phải là phương cách của một giàn lãnh đạo thông minh, có tầm nhìn hay một lớp lãnh đạo "kỹ trị". 

Đào đất rồi lấp đất cũng tạo được tăng trưởng GDP trong ngắn hạn, nhưng việc này không đồng nghĩa với việc nền kinh tế đã chuyển đổi thành công.

Fan Tong Huang Lao Ban, 饭统戴老板|西贡河畔的谜题：越南的三星和比亚迪在哪里？, Guancha, 10/09/2024

Lê Thị Thanh Loan biên dịch

Lê Hồng Hiệp

Bài viết được đặt trong một khái niệm rộng hơn đang ngày càng được sử dụng trong kinh tế học di cư và nghiên cứu chính sách so sánh: năng lực cạnh tranh nhân tài (talent competitiveness). Theo cách tiếp cận này, khả năng thu hút người nước ngoài có trình độ và năng suất cao tự thân đã là một lợi thế cạnh tranh quốc gia, tương tự như thị trường vốn hay cơ sở hạ tầng, và là điều mà chính phủ có thể chủ động vun đắp thay vì chỉ coi là hệ quả của chính sách nhập cư nói chung. William Kerr, trong công trình tổng hợp về tính di động của nhân tài toàn cầu, đã chỉ ra động lực cốt lõi của hiện tượng này: lao động có kỹ năng cao tập trung phần lớn vào một số ít nền kinh tế trung tâm, và các công cụ mà chính phủ sử dụng để cạnh tranh thu hút nhóm nhân lực này – từ thị thực, chế độ thuế, tài trợ nghiên cứu đến chất lượng sống – vận hành như một hệ thống thống nhất chứ không phải những đòn bẩy riêng lẻ.

Hoàng Thị Hà, Phạm Thị Phương Thảo

Fulcrum*, Viện Nghiên cứu Đông Nam Á Yusof Ishak (Singapore) ngày 7 tháng 9

Vương Hội Thông dịch sang tiếng Trung, đăng tại Thời báo Hoàn cầu ngày 9/9/2026

Hỡi các “đầy tớ” của nhân dân Việt! – chắc chắn có thấy, nhưng có định làm gì khi đọc những điều này không khi bước vào “kỷ nguyên vươn mình”?

Bauxite Việt Nam 

Tô Văn Trường

Một quốc gia mạnh sẽ phải có những doanh nghiệp giàu do đủ sức tích lũy vốn, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm qua nhiều thế hệ. Thế nhưng, sự giàu có ấy được tạo ra từ đâu? dựa trên năng lực nào? và có làm cho nền kinh tế lớn lên hay không? mới là điều cốt lõi.

Tuan Huynh

Nếu một cộng đồng từng đứng lên vì khát vọng xóa bỏ bất công, rồi lại đi vào một con đường làm cho bất công sâu hơn, thì có cần dừng lại để nhìn cho thật rõ không? Nếu những người từng hy sinh để có một tương lai chung lại bị gạt khỏi tương lai ấy, lời hứa nào còn đủ sức níu giữ lòng tin? Nếu sự phồn vinh chỉ được nhìn qua hàng rào, còn sự thiệt thòi phải gánh trong từng bữa ăn, từng khoản nợ, từng lần con nghỉ học, thì những tiếng vỗ tay ở lễ khánh thành làm sao lấp được khoảng trống ấy?

Một nơi trở nên giàu có hơn, nhưng những người đã sống ở đó lại không còn chỗ để sống, vậy đó là phát triển cho ai? Một vùng đất tăng giá gấp nhiều lần, nhưng những người từng gìn giữ, gắn bó với nó phải rời đi trước khi sự phồn vinh xuất hiện, vậy ai đã phát triển và ai đã trả giá? Hai chữ “phát triển” nghe đẹp lắm. Nhưng cứ thử đặt cạnh nhau hai câu chuyện giả định dưới đây, rồi nhìn vào cuộc đời của những con người nằm phía sau hai chữ ấy.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table

Lời phi lộ

(Được giới thiệu bởi Giáo sư Stephen B. Young, Tổng Giám đốc Toàn cầu Caux Round Table for Moral Capitalism; tác giả The Tradition of Human Rights in China and Vietnam (Truyền thống Nhân quyền ở Trung Quốc và Việt Nam).

Điều gì đang chờ đợi Việt Nam trong thế kỷ XXI?

Đây không chỉ là câu hỏi dành cho các học giả và người dân Việt Nam, mà trước hết, đối với các nhà hoạch định chính sách, các đối tác kinh doanh quốc tế, cộng đồng mạng xã hội và các thế hệ trẻ đang tìm kiếm một tầm nhìn thực tế về vị trí Việt Nam có thể xác lập cho mình trong một thế giới đang biến đổi nhanh chóng.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Nhân ngày Quốc khánh, thử đọc lại bốn văn bản đánh dấu những chặng đường khác nhau của ý thức độc lập Việt Nam: “Nam quốc sơn hà”, “Bình Ngô đại cáo”, “Tuyên cáo Việt Nam độc lập ngày 11/3/1945” và “Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945”. Từ chủ quyền, văn hiến đến quyền dân tộc  tự quyết, tiền nhân đã để lại một di sản lớn. Nhưng trước thách thức của thế kỷ XXI, câu hỏi dành cho hậu thế là: làm thế nào chuyển hóa di sản ấy thành năng lực tự chủ chiến lược? 

Nguyễn Quang A

Việc đánh lộn khái niệm, gọi tên sự vật sai làm hại đến nhận thức, còn việc cố ý gọi sai, đánh đồng những khái niệm ngược hẳn nhau là rất nguy hiểm và bị sự tuyên truyền, nhồi sọ lợi dụng, nên cần phải bị lên án và phải tránh nhất là đối với các cơ quan công quyền.

Tô Văn Trường

Có những giá trị không phụ thuộc vào chức vụ, tuổi tác hay một vị trí cụ thể trong bộ máy. Đó là dám nói điều mình tin là đúng, biết lắng nghe những ý kiến khác biệt và luôn ý thức về trách nhiệm của mình với đất nước. Từ những cuộc gặp với các nhà lãnh đạo, trí thức và những người từng giữ trọng trách, tôi càng thấm thía rằng rời chức vụ không có nghĩa là nghỉ hưu với vận nước; và cầm bút không chỉ là quyền được nói, mà còn là trách nhiệm đối với những điều mình nói.

Nguyễn Ngọc Chu 

Một số quốc gia trên thế giới vận hành thành công mô hình 2 cấp vì họ thiết kế hệ thống dựa trên nguyên lý "Tự trị địa phương - Phân quyền rạch ròi". Trong khi đó, Việt Nam đang cố gắng vận hành mô hình 2 cấp nhưng lại giữ nguyên tư duy "Tập trung – Quản trị thứ bậc". Khuyết tật mang tính nguyên tắc này khiến bộ máy rơi vào trạng thái "thắt nút cổ chai" ở cấp Tỉnh và "quá tải, nghẹt thở" ở cấp Xã như hiện nay.

 Trần Duy Hùng 

Không đi làm, không học tập, không mua nhà, không sinh con! 

Tô Văn Trường

Hơn 38.800 doanh nghiệp tại TP.HCM đã phải rời thị trường chỉ trong 7 tháng đầu năm 2026, cao hơn hẳn con số 34.096 doanh nghiệp thành lập mới. Là đầu tàu kinh tế của cả nước, những biến động tại TP.HCM không chỉ là câu chuyện của riêng một địa phương mà là "hàn thử biểu" phản ánh sức khỏe chung của khối kinh tế tư nhân.

Nguyễn Thông

Làm lãnh đạo, nên nói ít thôi, đừng cố phải lập ngôn, phát ngôn chứng tỏ mình. Từ phát ngôn tới ngoa ngôn không có ranh giới, dễ bị thiên hạ chê cười. Hãy lấy thực chất công việc, hiệu quả công việc làm thước đo để tự đánh giá mình. Chứ nói hay, đứa trẻ con cũng nói được.

Xưa nay, tự cổ chí kim, những ai nói nhiều, vặn to loa thường rỗng. Lý luận nhiều chỉ cốt làm màu, che giấu thực chất mình. Sự phù phiếm có thể lừa được người đời trong ngắn ngủi, chứ không bao giờ thành công. Làm gì có sự thành công từ lý luận suông.

Hoàng Tư Giang

Chủ tịch UBND TP.HCM vừa đặt một câu hỏi đáng suy nghĩ: Vì sao chỉ trong 7 tháng đã có hơn 38.800 doanh nghiệp của thành phố rút khỏi thị trường?

Tuan Huynh 

Dạo gần đây, cụm từ “không thể bỏ lỡ cơ hội phát triển” xuất hiện khá nhiều. Nó thường được dùng để thúc đẩy một quyết định, rút ngắn thời gian cân nhắc, tạo cảm giác rằng nếu không làm ngay thì cơ hội sẽ biến mất và chúng ta sẽ mãi mãi tụt lại phía sau. Câu nói này nghe rất hợp lý, bởi trong kinh doanh, công nghệ và đầu tư, thời điểm quả thật rất quan trọng. Có những cơ hội thị trường chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian ngắn; có những công nghệ nếu không tiếp cận sớm thì người khác sẽ đi trước; có những dự án nếu trì hoãn quá lâu thì chi phí sẽ tăng và lợi thế sẽ giảm.

Nhưng từ đó suy ra rằng bất kỳ việc gì cũng phải làm thật nhanh, dự án nào cũng phải triển khai gấp, quyết định nào cũng không được phép chậm lại để xem xét, là một sự đánh tráo khái niệm. Bỏ lỡ một thời điểm đầu tư không đồng nghĩa với bỏ lỡ con đường phát triển. Bỏ lỡ một dự án càng không có nghĩa là bỏ lỡ tương lai của một đất nước.

Tô Văn Trường 

Trong bối cảnh Hiến pháp nước ta nhất quán khẳng định nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân, những băn khoăn, tranh luận xoay quanh Nghị quyết 21-NQ/TW đặt ra một thách thức mang tính cốt lõi – Đó là làm thế nào để giải phóng nguồn lực đất đai phục vụ phát triển, nhưng đồng thời phải bảo đảm được sự công bằng, minh bạch và tối thượng nhất là giữ vững niềm tin của nhân dân.

GS. Stephen B. Young

CRT Admin biên dịch 

Các chiến dịch đấu tố  chính trị vẫn tiếp tục lan rộng, bất chấp Chỉ thị số 07 và ngay cả khi người đứng đầu Đảng công khai cổ xúy cho tinh thần khai phóng trí tuệ. Nếu hiện tượng chia rẽ này chỉ đơn thuần là biểu hiện cực đoan tự phát của dăm ba trăm “Hồng vệ binh” Việt bất mãn, tại sao họ có thể mở hết đợt tấn công này đến đợt tấn công khác mà không bị ngăn chặn? Ai đang chống lưng họ? Phải chăng phía sau họ có một thế lực đang theo đuổi một nghị trình nào đó chống lại Việt Nam?