Bauxite Việt Nam

Lê Hồng Hiệp

Cáp quang biển đã trở thành hạ tầng địa chính trị. Vị trí của Việt Nam, nằm gần một số tuyến hàng hải nhộn nhịp và tranh chấp nhất thế giới, khiến Việt Nam tiếp xúc với những rủi ro này rõ rệt hơn nhiều quốc gia Đông Nam Á khác. Thiệt hại đối với cáp không phải lúc nào cũng là tai nạn.

Tino Cao 

Một người lính chết trong chiến tranh, bất luận đã chiến đấu vì lý tưởng nào, đều có gia đình, quê hương, một tên gọi và một cuộc đời từng hiện hữu. Việc tìm lại hài cốt, xác định danh tính và trao cho họ một phần mộ tử tế là trách nhiệm nhân đạo, là nghĩa cử, mà bất cứ chính quyền văn minh nào cũng phải thực hiện.

Người lính có thể đã chết ở phía thất trận, nhưng cái chết của họ hoàn toàn đáng được tôn trọng, và gia đình họ có quyền biết người thân mình đang yên nghỉ ở đâu. Đó là một lẽ phải không phụ thuộc vào bên nào đã thắng trong cuộc chiến này.

Nguyễn Ngọc Thuần 

Người ta bỏ hàng ngàn tỷ để xây những công trình vĩ đại. Còn ở bệnh viện loại hàng đầu cả nước thì như thế này!!!

Dũng Hoàng

Trong những ngày này, khi tâm điểm nhìn về phía bệnh viện Chợ Rẫy, tôi nhìn thấy mình trong đó. Một kẻ đang trong dòng chảy cuồn cuộn, giữa người và người, suốt tuần qua.

Ở bối cảnh này, bạn phải có thần kinh thép mới có thể trụ được. Không chỉ bệnh nhân mà còn cả đội ngũ bác sĩ, y tế. Bối cảnh đã tạo ra những con người chịu đựng và nhẫn nại tuyệt vời, hoặc nếu không, bạn sẽ bị chứng loạn thần kinh quật ngã. 

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table 

Phần I và Phần II

Phần III

Phần IV

Đến đây, câu hỏi trung tâm về việc thúc đẩy Tân Đạo Việt không thể chỉ được trả lời bằng cách nhìn lại Việt Nam đã đi qua lịch sử như thế nào, cũng không thể chỉ bằng việc xác định Việt Nam đang đứng ở đâu trong một thế giới đang biến đổi. Biết mình là ai, biết thế giới đang thay đổi và thậm chí biết mình muốn gì vẫn chưa đủ. Câu hỏi tiếp theo là: điều gì giúp chúng ta biến những nhận thức ấy thành năng lực hành động có hiệu quả? 

Carl Robinson

Ba Sàm lược dịch

Tranh chấp đất đai diễn ra ở khắp nơi, thậm chí có trường hợp bị quy kết theo Điều 331. Người dân không tin tưởng vào quy trình, không tin vào ngôn ngữ được sử dụng, và cũng không tin rằng các quyết định được đưa ra là vì lợi ích của chính họ.

Mạc Văn Trang 

Người ta “Tư duy toàn cầu, hành động tại địa phương”.

Ta lại “Tư duy cấp xã/ phường, hành động cấp quốc gia” thì nguy rồi!

…

Những di tích văn hoá lịch sử hay di sản Thiên nhiên đã được cấp nào công nhận thì muốn trùng tu, tôn tạo, thay đổi gì, phải có HỘI ĐỒNG TƯƠNG ỨNG CẤP CÔNG NHẬN, RA QUYẾT ĐỊNH.

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table 

Phần I và Phần II

Phần III

Nếu Trường tồn là năng lực không biến mất và Trưởng thành là năng lực trở thành một chủ thể hành động ý thức được mình là ai và mình phải làm gì, thì Khai mở đặt ra một câu hỏi khó hơn: Việt Nam sẽ chuyển mình như thế nào để thực hiện quyền tự do lựa chọn trong một thế giới mà tất cả luật chơi đều đang đồng thời thay đổi? 

Tô Văn Trường

Trong quản trị quốc gia, nhiều sai lầm không bắt nguồn từ một quyết định sai, mà từ việc hiểu chưa đúng một khái niệm. Khi một khẩu hiệu bị đặt sai vào vị trí của cơ chế, lời nói từ diễn đàn sẽ dần đi vào chính sách, thâm nhập bộ máy và tác động trực tiếp đến đời sống người dân. 

Do đó, người lãnh đạo không chỉ cần nói đúng, mà phải hiểu đúng điều mình nói, đặt đúng vấn đề và kiến tạo cơ chế để kiểm chứng lời nói bằng thực tiễn. 

Nguyễn Quang A

Ngày 11/11/2025, trong clip số 53 trên trang Ý Vụn với tiêu đề “TBT ĐCSVN biết về nguy cơ nhà nước có thể trở thành nhà nước mafia” – tôi đã nói sơ về nguy cơ nhà nước mafia và ghi nhận rằng nhà lãnh đạo mới của Việt Nam biết về nguy cơ ấy nhằm khuyến khích giới lãnh đạo VN tránh nó. Khoảng một tuần sau mấy bạn an ninh mời tôi đi uống cà phê (chuyện thường xảy ra trong nhiều năm qua mà một số người nghĩ tôi phải “trình diện” còn tôi thì nghĩ là cơ hội tốt để “đối thoại” với các bạn an ninh và tiến hành “an ninh vận” như chủ trương của Diễn Đàn XHDS đã nêu ra từ cuối 2013) và họ yêu cầu tôi gỡ clip số 53 đó. Tôi bảo họ: “Mình khen sếp của các cậu cơ mà, sao lại phải gỡ?” Họ bảo nhưng người nghe có thể hiểu khác đi và comment rất lung tung. Mình đáp lại: để tránh người nghe hiểu lầm thì phải thảo luận, tranh luận cho ra nhẽ chứ gỡ đi không phải là giải pháp.   

Dù được gần 60 ngàn người xem, nhưng sau gần một năm, tôi nghĩ phải bàn kỹ hơn về khái niệm nhà nước mafia và nguy cơ này để tránh.

Tô Văn Trường

Hưng Yên đang đứng trước mục tiêu chiến lược trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, trong khi thực tiễn ở cơ sở vẫn đang vất vả thích ứng với sự xáo trộn từ cuộc sắp xếp đơn vị hành chính quy mô lớn năm 2025.

Giữa khát vọng mở rộng không gian đô thị và yêu cầu duy trì tính ổn định của sinh kế, câu hỏi cốt lõi không nằm ở bài toán đếm số lượng xã, phường đạt chuẩn. Vấn đề mang tính hệ thống ở đây là: sau những lần quy hoạch và vẽ lại ranh giới, hệ sinh thái xã hội có thực sự bền vững và người dân có thực sự sống tốt hơn hay không.

Trương Nhân Tuấn 

Một nền kinh tế thực sự tự cường phải được đo lường bằng hàm lượng chất xám trong sản phẩm, năng lực làm chủ công nghệ và mức sống được cải thiện bền vững của đa số người dân. 

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table 

Phần I và Phần II

Một cộng đồng có thể tồn tại rất lâu mà chưa nhất thiết trưởng thành cùng với chiều dài lịch sử của mình. Sống sót chứng minh sức sống; trường tồn chứng minh sức bền. Nhưng trưởng thành đòi hỏi nhiều hơn thế: khả năng nhìn lại chính mình bằng con mắt phê phán, biết đặt giới hạn cho quyền lực, biết sống với khác biệt, biết nhận ra và sửa chữa sai lầm, và nhất là biết chuyển những kinh nghiệm đau đớn của quá khứ thành năng lực kiến tạo tương lai. 

Nếu hai phần trước tìm hiểu những nguồn lực đã giúp người Việt đi qua nhiều chu kỳ đứt gãy mà không biến mất, thì đến đây câu hỏi phải đổi khác: những năng lực từng giúp chúng ta trường tồn liệu có đủ để giúp chúng ta trưởng thành? 

Nguyễn Văn Tuấn

Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh

Một bài viết khúc chiết, sâu sắc, chân thành, thẳng thắn, lại quá hiếm hoi trong việc đóng góp cho đất nước, của một trí thức Việt kiều – GS Nguyễn Văn Tuấn ở Úc.

Tôi đã có 10 năm làm việc tại Ban Việt kiều trung ương (sau này là Ủy ban nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài), có kha khá hiểu biết về Việt kiều, nhất là nhiều trí thức – từ những lãnh đạo “phong trào Việt kiều yêu nước” từng tham gia chống Chiến tranh VN, có cảm tình với chế độ miền Bắc, rồi họ cùng nhau ký Tâm thư gửi lãnh đạo Đảng, Nhà nước VN đề nghị cải cách chính trị mạnh mẽ, sau sự kiện Thiên An Môn, Bức tường Berlin sụp đổ, … nhưng đã thất vọng.

Thậm chí trước đó nữa, tôi cũng có 5 năm tiếp xúc, nghiên cứu sâu về rất nhiều “Việt kiều dự bị”, là những sĩ quan, công chức trung cao cấp trong chính quyền Việt Nam Cộng hòa, đối tượng HO (Humanitarian Operation), sau này được Chính phủ Mỹ bảo lãnh qua Mỹ. 

Nay thì … 

Những người trong đội ngũ thứ nhất đã ra đi (như GS Ngô Vĩnh Long, GS Trần Hữu Dũng, …) hoặc quá lớn tuổi, quá thối chí để đóng góp ý kiến. Còn đội ngũ thứ hai, mà chính quyền trong nước rất “cảnh giác”, cũng không còn nhiều và thái độ thù hận (nếu có) đã suy giảm.

Nhưng mặt khác, nơi tham mưu cho Đảng, Nhà nước hiện nay về công tác Việt kiều lại mang hình hài của một cơ quan “lai” trong suốt hơn 30 năm qua, nó như “bãi đáp tạm”/ nơi “quá cảnh”/ hoặc trước khi “hạ cánh an toàn” cho đội ngũ công chức ngoại giao. Họ nói chung coi nhẹ, e dè, ít am hiểu, thiếu kinh nghiệm và cả niềm say mê công việc về lĩnh vực này.

Vậy thì những ai sẽ làm “cầu nối” cho Đảng, Nhà nước VN với chính cái “cầu nối với quốc tế”, 5-6 triệu Việt kiều ngày nay?

GS Nguyễn Văn Tuấn chính là một trong ít ỏi những người đó.

Đặc biệt hơn vào lúc này, khi Đảng, Chính phủ đã đặt những mục tiêu rất lớn, như thu hút 100 chuyên gia hàng đầu trong khoa học, công nghệ, rồi 1.000 nhân tài theo từng ngành, lĩnh vực và nhiệm vụ chiến lược…

Chắc người Việt ở nước ngoài phải là một trong những đối tượng được quan tâm đầu tiên trong số đó.

• 3095. Ông Tô Lâm tiếp ông Hùng Cao tại New York: Có gì đáng chú ý? (BBC) “Lãnh đạo Việt Nam đã từng nhiều lần nhắc đến chuyện “khép lại quá khứ” nhằm “hòa giải dân tộc”. Tuy nhiên, trên thực tế, chính quyền Việt Nam và cộng đồng người Việt tại hải ngoại, đặc biệt là ở Mỹ, vẫn còn nhiều rào cản chưa thể vượt qua“.

 

Mấy ngày qua, trong chuyến đi Mỹ, TBT Tô Lâm một lần nữa kêu gọi cộng đồng người Việt ở nước ngoài “khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc”.

Rất khó để không đồng tình với thông điệp đó.

Một dân tộc không thể sống mãi trong chiến tranh. Sau hơn nửa thế kỷ, người Việt ở trong nước cũng như ngoài nước cần tìm cách sống với nhau mà không để những chia rẽ của một cuộc chiến đã kết thúc năm 1975 tiếp tục truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Nhưng có một câu hỏi mà tôi vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng: Thế nào là “khép lại quá khứ”? Các vị lãnh đạo nói câu này rất nhiều lần nhưng họ chưa giải thích nó có nghĩa là gì.

Trương Nhân Tuấn 

Thật là quá dễ để tăng trưởng GDP dựa vào đổ bê tông, làm đường và đào kênh. Nhưng đây không phải là phương cách của một giàn lãnh đạo thông minh, có tầm nhìn hay một lớp lãnh đạo "kỹ trị". 

Đào đất rồi lấp đất cũng tạo được tăng trưởng GDP trong ngắn hạn, nhưng việc này không đồng nghĩa với việc nền kinh tế đã chuyển đổi thành công.

Fan Tong Huang Lao Ban, 饭统戴老板|西贡河畔的谜题：越南的三星和比亚迪在哪里？, Guancha, 10/09/2024

Lê Thị Thanh Loan biên dịch

Lê Hồng Hiệp

Bài viết được đặt trong một khái niệm rộng hơn đang ngày càng được sử dụng trong kinh tế học di cư và nghiên cứu chính sách so sánh: năng lực cạnh tranh nhân tài (talent competitiveness). Theo cách tiếp cận này, khả năng thu hút người nước ngoài có trình độ và năng suất cao tự thân đã là một lợi thế cạnh tranh quốc gia, tương tự như thị trường vốn hay cơ sở hạ tầng, và là điều mà chính phủ có thể chủ động vun đắp thay vì chỉ coi là hệ quả của chính sách nhập cư nói chung. William Kerr, trong công trình tổng hợp về tính di động của nhân tài toàn cầu, đã chỉ ra động lực cốt lõi của hiện tượng này: lao động có kỹ năng cao tập trung phần lớn vào một số ít nền kinh tế trung tâm, và các công cụ mà chính phủ sử dụng để cạnh tranh thu hút nhóm nhân lực này – từ thị thực, chế độ thuế, tài trợ nghiên cứu đến chất lượng sống – vận hành như một hệ thống thống nhất chứ không phải những đòn bẩy riêng lẻ.

Hoàng Thị Hà, Phạm Thị Phương Thảo

Fulcrum*, Viện Nghiên cứu Đông Nam Á Yusof Ishak (Singapore) ngày 7 tháng 9

Vương Hội Thông dịch sang tiếng Trung, đăng tại Thời báo Hoàn cầu ngày 9/9/2026

Hỡi các “đầy tớ” của nhân dân Việt! – chắc chắn có thấy, nhưng có định làm gì khi đọc những điều này không khi bước vào “kỷ nguyên vươn mình”?

Bauxite Việt Nam 

Tô Văn Trường

Một quốc gia mạnh sẽ phải có những doanh nghiệp giàu do đủ sức tích lũy vốn, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm qua nhiều thế hệ. Thế nhưng, sự giàu có ấy được tạo ra từ đâu? dựa trên năng lực nào? và có làm cho nền kinh tế lớn lên hay không? mới là điều cốt lõi.

Tuan Huynh

Nếu một cộng đồng từng đứng lên vì khát vọng xóa bỏ bất công, rồi lại đi vào một con đường làm cho bất công sâu hơn, thì có cần dừng lại để nhìn cho thật rõ không? Nếu những người từng hy sinh để có một tương lai chung lại bị gạt khỏi tương lai ấy, lời hứa nào còn đủ sức níu giữ lòng tin? Nếu sự phồn vinh chỉ được nhìn qua hàng rào, còn sự thiệt thòi phải gánh trong từng bữa ăn, từng khoản nợ, từng lần con nghỉ học, thì những tiếng vỗ tay ở lễ khánh thành làm sao lấp được khoảng trống ấy?

Một nơi trở nên giàu có hơn, nhưng những người đã sống ở đó lại không còn chỗ để sống, vậy đó là phát triển cho ai? Một vùng đất tăng giá gấp nhiều lần, nhưng những người từng gìn giữ, gắn bó với nó phải rời đi trước khi sự phồn vinh xuất hiện, vậy ai đã phát triển và ai đã trả giá? Hai chữ “phát triển” nghe đẹp lắm. Nhưng cứ thử đặt cạnh nhau hai câu chuyện giả định dưới đây, rồi nhìn vào cuộc đời của những con người nằm phía sau hai chữ ấy.