Bauxite Việt Nam

Chu Mộng Long

22-5-2022

<p align="justify">Ở Mỹ (và các nước phương Tây), khái niệm Ethnic minority thường chỉ được dùng trong Nhân chủng học, chỉ các nhóm người định cư lâu đời trên một vùng đất, có đặc điểm văn hoá, lịch sử, ngôn ngữ riêng nhưng khả năng sinh sôi thấp, dưới 14% tổng dân số của quốc gia. Ethnic minority phải là native, aboriginal people (dân bản địa, thổ dân). Hiện nay khái niệm này chỉ được dùng để bảo tồn và bảo vệ bởi luật bình đẳng. Khái niệm này không dùng cho các dân tộc mới di cư hoặc lai tạp. Chẳng hạn, người Mỹ không dùng Ethnic minority cho người gốc Phi, Do Thái, Hoa, Việt hay bất cứ dân tộc nào đến định cư từ thời kỳ khám phá lục địa mới. Ta hình như cũng dùng nghĩa tương tự. Không dùng khái niệm "dân tộc thiểu số" cho người Hoa hay các dân tộc đến từ nước khác, mặc dù số lượng dân này dưới 14%.</p>
< p align="justify">Các chủng dân di cư đã nhập quốc tịch Mỹ thì được gọi là người Mỹ gốc Việt, gốc Hoa, gốc Phi, gốc Do Thái...</p>

Khoa tôi có đủ thành phần dân tộc, ngoài người Kinh, có người Bana, Êđê, Chăm, Giarai, Xơđăng… Một lần, có bạn người Kinh giới thiệu bạn mình là “dân tộc thiểu số”, tôi khuyên: “Không nên dùng khái niệm ‘dân tộc thiểu số’ gây mặc cảm cho bạn. Tất cả các bạn sống trên đất Việt đều là người Việt!“

Gốc của từ “thiểu số” không có nghĩa kì thị. Khi thành cụm từ “dân tộc thiểu số”, nghĩa gốc chỉ là gọi tên cho các dân tộc có số lượng ít hơn một dân tộc chiếm số lượng lớn nhất trong một quốc gia, lãnh thổ. Chẳng hạn, người Hán chiếm đa số trong lãnh thổ Trung Quốc thì tất cả các dân tộc khác như Mãn, Choang, Duy Ngô Nhĩ, Tạng… đều thành thiểu số. Người Kinh chiếm đa số trong lãnh thổ Việt Nam thì tất cả các dân tộc khác như Bana, Êđê, Chăm, Giarai, Xơđăng… đều thành thiểu số v.v…

T.Vấn

1. Chuyện thường ngày

Chuyện kỳ thị chủng tộc ở Mỹ không có gì mới. Nó đã tồn tại hàng nhiều thế kỷ và sẽ còn tồn tại bao lâu còn có sự sống chung giữa các màu da Trắng, Đen, Vàng, Nâu trong cùng một quốc gia có tên gọi Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Bất kể luật pháp nước Mỹ đã có và hiện có những biện pháp mạnh mẽ đối phó với vấn nạn kỳ thị. Bất kể các hệ thống truyền thông, các mạng lưới xã hội thường xuyên lên án các hành vi kỳ thị dù xuất hiện dưới bất cứ hình thức nào.

Kỳ thị như con virus tiềm ẩn ở trong mỗi cơ thể người Mỹ, bất kể Mỹ trắng, Mỹ đen (African-American), Mỹ vàng (Asian-American), Mỹ nâu (Hispanic-, Latinos-, Fillipino-Americans)*; không ai được miễn nhiễm, lại càng không có tính miễn nhiễm tập thể (herd immunity), một trong những đặc tính của con virus đáng sợ nhất hiện nay đang hoành hành thế giới Covid-19.

Thế nên, chẳng có gì mới để lại bàn về chuyện kỳ thị chủng tộc ở Mỹ. Nhưng, từ khi có đại dịch Covid-19, có vẻ như vấn đề này lại là một trong những điểm nóng của các mạng truyền thông xã hội. Gần đây nhất là vụ một người Mỹ đen 46 tuổi, tên George Floyd, bị một cảnh sát Mỹ trắng thuộc sở cảnh sát thành phố Minneapolis, tiểu bang Minnesota, trong lúc bắt giữ nghi can Floyd đã dùng đầu gối chẹn cổ anh cho đến ngạt thở và chết.

Sự việc xảy ra chiều 25/5, đã được một cô gái 17 tuổi chứng kiến và ghi lại bằng điện thoại rồi phổ biến trên mạng xã hội cho mọi người cùng xem. Qua hình ảnh video mà hầu như cả thế giới đã được xem, sự kỳ thị đã mang một bộ mặt hung ác, tàn nhẫn, bất nhân đến độ khó mà tin đó là cách đối xử của một con người đối với một con người nếu như không có gần 10 phút sự thật phơi bày trần trụi.

Kết quả là liên tiếp hai ngày qua, những cuộc biểu tình phản đối hành vi dã man của cảnh sát thành phố Minneapolis đã bùng nổ ở nhiều nơi. Nhiều cửa tiệm, nhà cửa bị đập phá, đốt cháy và kể cả cảnh người hôi của từ chợ Target, một cửa hàng bán lẻ gần đó. Những cảnh tượng bạo lực khó mà tưởng tượng hiện đang xảy ra trên nước Mỹ.

Thư giãn chủ nhật: 150 năm liên bang Canada

Bài mừng sinh nhật một quốc gia, từ một người dân Canada tự nguyện

Nguyễn Đức Tường

Phần I – Hai bức thư

Thư giãn Chủ nhật: 150 năm liên bang Canada

Điều có thể làm bạn đau lòng

Bài ca tụng một quốc gia, từ một người dân Canada bất đắc dĩ.

Mary Walsh

Nguyễn Đức Tường chuyển ngữ

Tôi đã học được từ trên lòng mẹ tôi (đúng hơn, từ trên chiếc chân gỗ của bà cô tôi với đầu gối gắn khớp xương kim loại) nỗi oán giận lớn lao đối với Canada và mọi thứ của người Canada.