Bauxite Việt Nam

Tô Văn Trường

Có những giá trị không phụ thuộc vào chức vụ, tuổi tác hay một vị trí cụ thể trong bộ máy. Đó là dám nói điều mình tin là đúng, biết lắng nghe những ý kiến khác biệt và luôn ý thức về trách nhiệm của mình với đất nước. Từ những cuộc gặp với các nhà lãnh đạo, trí thức và những người từng giữ trọng trách, tôi càng thấm thía rằng rời chức vụ không có nghĩa là nghỉ hưu với vận nước; và cầm bút không chỉ là quyền được nói, mà còn là trách nhiệm đối với những điều mình nói.

Tô Văn Trường

4 Tháng Tám, 2025 

Trong đời sống tinh thần của giới trí thức, dù ở miền Nam nắng cháy hay miền Bắc gió mùa vẫn có một điểm chung lặng lẽ mà bền bỉ: ấy là nỗi niềm thao thức trước vận mệnh quốc gia. Đó không phải là xúc cảm mơ hồ mà là kết tinh của một ý thức trách nhiệm công dân được tôi luyện qua trải nghiệm, tri thức và lòng yêu nước không biên giới.

Ngày nay, khi Việt Nam đang quyết tâm vượt qua “bẫy thu nhập trung bình”, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 thì khát vọng tăng trưởng cao không thể tách rời với một câu hỏi nền tảng: đất nước này sẽ đi đến đâu nếu thiếu vắng tiếng nói phản biện, thiếu những người dám nghĩ, dám nói và dấn thân cải cách?

Chính từ những suy tư đó, tôi nhớ lại hai cuộc hội ngộ đặc biệt trong đời – nơi những con người tưởng chừng xa cách về địa lý, thế hệ, hoàn cảnh lại cùng hòa vào một mạch nguồn chung: lo nghĩ, quan tâm đến vận nước với trách nhiệm của công dân.

Nguyễn Văn Tuấn 

Anh bạn tôi càm ràm: "Khi tôi đăng các bài xã luận trên FB này, thường có các lời 'khuyên' như là 'bác sĩ chỉ nên lo chuyện khám chữa bệnh thôi, đừng nói chuyện xã hội'". Có cái gì sai trong lời khuyên có vẻ chân thành này? 

Nguyễn Ngọc Chu

LỜI TÒA SOẠN: “Lò” đang nóng, đang cháy rực. Công cuộc chống tham nhũng, chỉnh đốn lại Đảng, cải cách thể chế đang giai đoạn quyết liệt, những kết quả đầu tiên đã đem lại nhiều hy vọng cho đông đảo các tầng lớp nhân dân. Để tiếp tục nhen nhóm niềm tin vào Đảng, vào sự chấn hưng của đất nước, là lẽ thường, chúng ta cần nhìn nhận đúng thực trạng của đất nước để cùng nhau tìm ra con đường và đi tới văn minh, hạnh phúc.

Trên tinh thần đó, VHNA đã có cuộc trao đổi với TS toán học Nguyễn Ngọc Chu đến từ Viện Toán học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Phan Văn Thắng: Với tư cách một trí thức, một nhà toán học, điều anh quan tâm nhất về đất nước hiện nay là gì? Vì sao?

TS Nguyễn Ngọc Chu: Thông thường, những người làm công tác nghiên cứu khoa học, nhất là nghiên cứu khoa học tự nhiên - như toán học, chỉ chú trọng đến chuyên môn mà ít quan tâm đến những vấn đề khác. Đối với họ, các vấn đề xã hội, kinh tế, chính trị chẳng hạn, không làm họ bận tâm và mất nhiều thời gian.

Nhưng hoàn cảnh hiện nay thì rất khác biệt. Đến những người thờ ơ nhất cũng phải quan tâm. Tại sao ư? Theo tôi, là do những nguyên nhân chính sau đây:

Điều đầu tiên là xã hội đang bị băng hoại nghiêm trọng.

Tham nhũng, hối lộ đã trở thành dịch bệnh trong mọi lĩnh vực, từ chính trị cho đến kinh tế, từ giáo dục cho đến y tế, từan ninh cho đến quốc phòng… và ở mọi địa phương, từ thôn xã cho đến tỉnh thành, từ cấp chính quyền thôn cho đến cấp chính phủ. Vì thấy được sự nguy hiểm của quốc nạn tham nhũng mà Đảng và Chính phủ đang tiến hành chiến dịch chống tham nhũng.

Cùng với tham nhũng là sự tung hoành của lừa đảo, giả dối. Lừa đảo để chiếm đoạt tiền bạc, tài sản. Lừa đảo để bán hàng giả, hàng nhái, hàng độc hại. Lừa đảo để có được bằng cấp, chức quyền… Còn nhiều nhân tố khác nữa thể hiện sự băng hoại nghiêm trọng của xã hội mà không đủ chỗ để liệt kê ở đây.

Khi xã hội bị băng hoại thì các giá trị đạo đức nền tảng xây đắp từ ngàn đời của Dân tộc bị phá hủy, làm lâm nguy đến sự trường tồn của Dân tộc. Ở mặt khác, xã hội bị băng hoại thì nền pháp chế bị sâu mọt, không thể thực thi đúng chức năng. Do đó quốc gia không thể phát triển đúng theo quỹ đạo, nên không thể hùng mạnh.

Xã hội băng hoại đưa đến hai hậu quả vô cùng nguy hiểm: Hủy hoại sức sống của Dân tộc, và Cản trở sự hùng cường của Đất nước.

Điều thứ hai là sự bất công đang bùng phát ngày càng rộng lớn.

Sự bất công dung túng pháp luật dẫn đến oan trái, cướp bóc. Sự bất công mở rộng khoảng cách giàu nghèo. Sự bất công thao túng quyền lực đưa đến quyền lực vô pháp.

Kết quả là sự bất công hủy hoại sự phát triển nhân văn. Nhân văn bị trói buộc thì con đường tiến lên văn minh của Dân tộc bị kìm hãm.

Một xã hội không công bằng thì không thể là một xã hội nhân văn. Không nhân văn thì không thể theo kịp nhóm các quốc gia tiên phong của nhân loại.