Bauxite Việt Nam

Nguyễn Khắc Mai  

Tôi nhớ ông Mác từng nói với người Đức rằng: chúng ta chỉ là người cùng thời đại về mặt triết học chứ không phải cùng thời đại về lịch sử. Có nghĩa rằng như Việt Nam hôm nay (về triết học) thì biết mình đang sống ở thập kỷ thứ ba của TK XXI, trong thời đại tin học và trí tuệ nhân tạo nhưng về mặt lịch sử, thì ta đang ở thời quá khứ của thiên hạ. Chúng ta vẫn còn loay hoay hỏi nhau về cái điểm nghẽn chủ yếu. Phải dám tìm, tìm cho ra cái chân tướng, cái bản mặt của nó, cái phương thức cái hình thù của nó. Như người đi lạc trong rừng, không xác định rõ lối mòn cũ thì khó mà thoát ra khỏi rừng. 

Kính gởi Quý trang mạng, 

Xin giúp tôi thực hiện một việc tế nhị là Xoá cho những bài của Nguyễn Khắc Mai gần đây. Với lời: Tôi, tác giả Nguyễn Khắc Mai xin gỡ mấy bài đã đăng gần đây để làm yên lòng cơ quan công quyền. 

Nguyễn Khắc Mai

Từ Thức

BIDEN

Joe Biden tuyên bố chuyện thăm viếng VN và thay đổi quan hệ đối tác chiến lược, không có mục đích kiềm chế Trung Cộng. Nghĩa là cuộc thăm viếng có mục đích chính là… kiềm chế Trung Cộng. Hoa Kỳ nói rất quan tâm đến nhân quyền ở VN. Nghĩa là không mảy may bận tâm đến nhân quyền ở VN. 

Một viên chức VN cũng nói với báo Mỹ: VN rất quan tâm chuyện nhân quyền. Nghĩa là sắp có vài chục người đi tù về tội viết lách (đúng hơn: viết mà không biết lách), tội muốn bảo vệ môi trường, muốn làm thánh rắc muối, thánh rắc đường, thánh rắc hạt tiêu.

Như thế là Chủ tịch Nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội đã đặt tay phải lên bản Hiến pháp, đưa tay trái lên phía trái tim mà thề sẽ trung thành với Tổ quốc, với Nhân dân. Đây là chuyện đáng mừng. Mừng là vì ba vị này thề đặt tổ quốc trên hết, không như Nguyễn Phú Trọng đặt Cương lĩnh của Đảng lên trên Hiến pháp cho dù ông ta không tuyên thệ với ai cả, cứ mặc nhiên ngồi lên trên tất cả. Chuyện này cứ như trêu ngươi việc thề thốt trang nghiêm nói trên. Nhưng thôi, chuyện này nói sau. Cứ tàm tạm vậy đã. Vì quá trình cơ cấu lãnh đạo càng kéo dài thì dân càng khổ. Ngân sách phải chi cho kinh phí tổ chức các kỳ đại hội lấy từ đâu, nếu không phải từ tiền thuế của dân. Hãy tính thử một cái pa nô “Nhiệt liệt chào mừng” dựng bên vệ đường có giá thành là bao nhiêu, cộng thêm cái giá “phết phẩy” khi trình duyệt nữa là bao nhiêu, rồi “cân nhắc” để “quyết toán” là bao nhiêu thì sẽ ra số tiền thuế của dân phải bỏ ra. Xong sớm ngày nào thì dân đỡ tốn kém ngày ấy. Tạm mừng đi đã, là vì vậy.

Ở trên càng gay cấn trong việc “xếp ghế” thì ở dưới càng bấn loạn. Dân gian có câu “trâu bò húc nhau ruồi muỗi chết” cấm có sai. Ở trên “trung ương cơ cấu” thì rồi tỉnh, huyện, xã cũng phải cơ cấu theo cho tương thích với các nhóm lợi ích theo đúng quy trình sắp xếp, thuyên chuyển cán bộ. Ấy thế mà rồi đây, nếu không có đột biến bất ngờ, thì cả ba vị phải một lần nữa diễn lại tiết mục trang trọng thề trước Quốc hội mới. Quốc hội cũ hay quốc hội mới thì cũng rứa. Các chuyên gia về luật pháp thì nói rõ rằng khi để Quốc hội khóa cũ bầu nhân sự nhà nước cho khóa mới không chỉ lách luật mà là phớt lờ luật pháp. Theo luật gia Hoàng Ngọc Giao, trách nhiệm chính trị, trách nhiệm pháp lý của những người đứng đầu cơ quan nhà nước phải làm cho trọn, cho đến khi được Quốc hội mới bầu cho mãn nhiệm để bầu người mới, như vậy mới có một nhà nước đàng hoàng, nhà nước pháp quyền, ít nhất là về mặt hình thức. Còn làm như thế này là hơi “nhom nhem”. Có người thì giải thích rằng, buộc phải “lách luật”, phải “phớt lờ luật pháp” là để tránh xảy ra một “khoảng trống quyền lực”! Vì sao mà có “nỗi sợ” ấy?

Tương Lai

Tôi chọn ra đây vài ý quan trọng để hiểu rõ hơn “suốt từ Đại hội VII cho đến Đại hội XI là sự giằng co xung đột xung quanh Cương lĩnh 91. Có lúc Đổi Mới thắng thế rất mạnh, có lúc Đổi Mới lại bị kẹt”… Lược bỏ các giai đoạn soạn thảo Cương lĩnh để chỉ nói về Đại hội X với những điều chỉnh về Cương lĩnh 91 về tính chất của Đảng với những khẳng định trở lại quan điểm của Đại hội II ở Việt Bắc: Đảng là Đảng của giai cấp công nhân đồng thời là Đảng của dân tộc…Thêm vào đó Đại hội X cũng đã đặt ra vấn đề đảng viên được làm kinh tế tư nhân. Như vậy là có điều chỉnh, không khẳng định tính toàn vẹn của Cương lĩnh 91 mà đặt vấn đề sau Đại hội sẽ soạn Cương lĩnh mới. Thế nhưng sau đó là “phản điều chỉnh” do sự bảo thủ, giáo điều hết sức nặng nề của Nguyễn Phú Trọng. Đúng là, tuy Đại hội XI có sự điều chỉnh đôi điều trong Cương lĩnh, nhưng lại thất bại về nhân sự.

Đưa Nguyễn Phú Trọng lên tức là đưa người có tư tưởng cực đoan nhất về Cương lĩnh 91. Thậm chí trong tranh luận gay gắt về sở hữu, với tư cách là người điều hành cuộc thảo luận tại Đại hội, Nguyễn Phú Trọng đã có ý định lấy lại chế độ công hữu. May mà có những ý kiến mạnh mẽ của nhiều đại biểu phản bác lại, trong đó quyết liệt nhất là Võ Hồng Phúc, sau đó là Lê Đức Thuý nên thủ đoạn thâm hiểm ấy của Trọng không thành. Khi Đại hội biểu quyết thì ý tưởng tệ hại của Trọng phải bỏ ra. (Phải chăng vì thế mà Nguyễn Phú Trọng với quyền lực Tổng Bí thư đã rất ngặt nghèo trong việc lựa chọn đại biểu đi dự Đại hội từ cấp cơ sở, cấp tỉnh, đặc biệt là cấp trung ương. Cùng với sự ráo riết loại bỏ những người “cứng đầu”, có tư tưởng cấp tiến muốn tiếp tục đẩy mạnh tư duy đổi mới của Đại hội VI, Trọng ráo riết chuẩn bị nhân sự cấp cao với việc ban hành quy chế bầu cử trong Đảng ngày 9.6.2014, một phương thức bầu cử mất dân chủ một cách ngạo mạn, nhằm loại bỏ đối thủ, trên thực tế là sự sắp đặt của khoá trước cho nhân sự khoá sau với chi phối của một số người đang có quyền lực trong tay dưới sự thao túng của Trọng).

Thật vui cho tôi, “Mênh mông thế sự gửi gió cuốn đi” nhưng gió không nỡ cuốn trôi vào cõi thinh không của nỗi chán ngán lánh xa thế sự đang quá đỗi bùng nhùng. Chỉ sau một ngày tôi nhận được khá nhiều phản hồi. Thế là gió đã ném vào đâu đó của những tấm lòng bè bạn. Tôi rất cảm động đọc lá thư của Gs Trần Hữu Dũng, người chủ trì Viet-Studies chỉ vẻn vẹn 6 chữ: “Cám ơn anh. Tôi đăng ngay”. Đương nhiên, bên những lời động viên đầy lòng khoan dung, không thiếu lời trách móc, chửi rủa.

Tôi muốn nhận từ sự khen chê ấy một tấm lòng bè bạn, vì như các cụ ta xưa đã dạy “thuốc đắng dã tật”. Hơn nữa, bần tiện ưu thích, dung ngọc nhữ ư thành dã (貧賤憂戚 庸玉汝於成也) “nghèo khó, lo lắng sẽ mài giũa ta thành viên ngọc”. Đây là tôi nhắc lời Trương Tải trong bài viết ngày 4.9.2020 về anh Phan Ngọc (Nhữ Thành), người bạn thân kính mà tôi xem là thầy “Đôi dòng muộn mằn khóc tiễn đưa nhà văn hóa Phan Ngọc về cõi vĩnh hằng” trước ngày tôi nhập viện lần thứ hai. Vì là bè bạn, nên phải thẳng thắn nói thật lòng, công khai và minh bạch.

Bài này xin chỉ nói về lời chê trách, phê phán nên càng cần tránh xa sự hằn học trong cung cách trả lời những cay cú thiếu văn hoá. Chẳng hạn như sự chửi bới Gorbachev, Andrropov. Để từ đó quy kết rằng bài viết không phê phán kẻ phản bội đã làm sụp đổ Liên Xô, thành trì của chủ nghĩa xã hội, vậy là tay này có vẻ vẫn còn thích Liên Xô!

Ấy đấy nếu thích thuộc lĩnh vực tình cảm thì quả là tôi thích nước Nga, rất thích là đằng khác. Nước Nga của một nền văn hoá vĩ đại, nơi đã sinh ra những Puskin, Gogol, Dostoevsky, Tolstoy, Chekhov, rồi Gorki, Sholokhov, mà tôi đã từng say sưa mê mẩn đọc. Cũng như đã từng đắm mình chiêm ngưỡng bức tranh “Trong sự yên tĩnh vĩnh cửu” của Levitan… Tôi yêu người Nga thuần hậu và chất phác, độ lượng, đặc biệt là những bà mẹ Nga, các cô thiếu nữ Nga trên đường phố, hay ở bìa rừng hái nấm và quả mọng (Ягода) mà đã có lần tôi lang thang cùng họ.

Cho đến nay tôi vẫn còn nhớ thuộc lòng hình ảnh “Sông Nêva đường bệ như nước Nga đường bệ” và “lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất, yêu cái cây trồng ở trước nhà, yêu con phố nhỏ đổ ra bờ sông, yêu vị chua thơm mát của trái lê mùa thu…” của Ilya Ehrenburg do Thép Mới dịch, theo tôi là rất đạt nên đã in đậm trong ký ức thời trẻ. Trên cái nền cảm xúc đó tôi càng yêu sự chất phác và can trường của những người bạn Nga, nói rõ hơn, là những nhà khoa học Nga mà tôi có dịp cộng tác và biết ơn sự giúp đỡ chân thành của họ, ngay cả khi Liên Xô đã sụp đổ.

Khi suy ngẫm về tính cách người Nga tôi càng yêu họ. Cho đến hiện nay, trong những đêm mất ngủ vì bệnh tật hành hạ, tôi lại tìm đọc Chiến tranh và Hoà bình của Tolstoy – do Cao Xuân Hạo và Nhữ Thành, những dịch giả đồng gửi tặng – và dừng lại những trang ở cuối tập II với hình ảnh Andrey Bolkonski (nhân vật mà tôi yêu nhất) bị tử thương đang nhìn lên bầu trời để bình tĩnh đón nhận cái chết: “Nhưng bây giờ mình có cần gì nữa – chàng nghĩ. Bên kia sẽ có gì, và ở đây trước kia có những gì? Vì sao trước đây ta lại thấy tiếc khi từ giã cuộc đời? Trong cuộc đời ấy có một cái gì mà trước đây ta không hiểu, và bây giờ ta cũng chưa hiểu”.

Cái Lư Hương

Những người tham gia ngồi trước màn hình máy tính.

Họ được phân loại ngẫu nhiên với một nhiệm vụ khá đơn giản: xếp các cụm từ kích thích tích cực như “Tuyệt vời”, “Hoàn hảo”, “Siêu cấp”… vào khung “Đảng Cộng hòa – Republican”; và các cụm từ tiêu cực như “Kinh khủng”, “Tồi tệ”… vào khung “Đảng Dân chủ – Democrat”.

Sau đó họ được yêu cầu làm ngược lại.

Những tính từ nói trên sẽ hiện nhanh trên màn ảnh, và người tham gia được hướng dẫn sắp xếp chúng một cách nhanh nhất và chính xác nhất có thể.

Theo hai nhà tâm lý học Shanto Iyenar đến từ Đại học Stanford và Sean J. Westwood đến từ Đại học Princeton, thời gian thực hiện những tác vụ trên có thể cân đo đong đếm những thành kiến tiềm ẩn của một cá nhân không chỉ về quan điểm chính trị nói chung, mà còn về hiện thực phân cực chính trị (political polarisation) nói riêng.

Để có một hệ quy chiếu cụ thể, những người tham gia cũng được yêu cầu làm một bài kiểm tra khác tương tự, nhưng lần này thay vì là Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ, người ta đưa ra hai khung: “Người Mỹ gốc Phi da đen” và “Người Mỹ gốc Âu da trắng”.

Kết quả khiến cả hai nhà nghiên cứu sửng sốt:

Mức độ thành kiến chính trị tiềm ẩn dựa trên ý thức hệ và đảng phái chính trị nặng và sâu hơn rất nhiều so với mức độ thành kiến sắc tộc. Điều này khiến cả hai đi đến kết luận rằng phân cực đảng phái – chính trị nay đã vượt qua các phân cực định kiến liên quan đến sắc tộc.

Vào năm 2014, đây là một phát hiện chấn động.

Niềm tin chính trị trở thành căn tính xã hội của một cá nhân, và tương tự như sắc tộc ngày xưa, cho phép chúng ta tin rằng những người cùng quan điểm chính trị với chúng ta là đạo đức, là văn minh – còn những kẻ khác biệt là bọn bại hoại “bất hảo”.

Càng nguy hiểm hơn, xã hội loài người chưa tồn tại một chuẩn mực pháp lý hay chuẩn mực xã hội nào ngăn chặn – bài trừ những hành vi phân biệt đối xử hay định kiến dành cho một người chỉ dựa trên ý thức hệ của họ, khác với hành vi phân biệt chủng tộc vốn đã bị lên án là sai trái hàng thập kỷ nay.

Trên thực tế, chúng ta thường ca tụng, tán dương, nhiệt liệt hưởng ứng khi những “anh hùng chính trị” của chúng ta tấn công, trừng trị, hay tiêu diệt các đối thủ của họ.

Biểu đồ khảo sát về tình trạng phân cực chính trị ở Mỹ qua các thời kỳ. Nguồn: Pew Research

Tương Lai

Sự đúc kết tuyệt vời của nhà sử học, cũng là triết gia người Anh này được nhắc đi nhắc lại quá nhiều trong hai thập kỷ vừa qua – trong công luận và trên báo chí truyền thông lề phải lề trái – có cái nguyên cớ thời sự khá cập nhật của cái chủ đề này. Nhưng đó không phải là lý do trực tiếp để chọn mệnh đề triết lý này làm đầu đề cho bài Mênh mông thế sự số 93 này vì tôi sợ sự nhàm chán.

Ấy vậy mà từ nỗi sợ nhàm chán ấy lại gợi trong tôi một hồi ức: hình như chính cái chủ đề thời thượng này tôi đã viết cách nay gần 15 năm trên báo “Người đại biểu Nhân dân” do Hồ Anh Tài làm Tổng Biên tập đã “chạm nọc” ai đó khiến tôi bị “rút phép thông công”*, không được xuất hiện trên các tờ báo chính thống trong Nam, ngoài Bắc! Nhưng lý do trực tiếp lại từ một ngẫu nhiên thú vị. Đó là tình cờ đọc được bài viết “Sức mạnh thần thánh của sự nhàm chán” trên BBC hôm qua 8.6.2020, dòng suy tư trong tôi bị xáo động với ý tưởng “một người thấy chán chường khi não bộ người đó bị bỏ hoang. Họ ngứa ngáy muốn tâm trí vận động”.

Chững lại giữa dòng chảy suy tư với những hoài niệm. Rồi đọc tiếp: “Vào những khoảnh khắc tôi không biết phải làm gì, thì sự nhàm chán đã thúc giục tôi phải thử làm điều gì đó”. Hình như tác giả của bài viết đã nói hộ tâm trạng của chính mình: “Tôi đã có rất nhiều lần thở dài và nhìn chằm chằm ra ngoài cửa sổ. Một lần nữa, sự nhàm chán trở thành niềm cảm hứng lớn lao”. Ý tưởng này, thật ra, đã đọng lại trong tôi mà bài “Đôi khi ta lắng nghe ta” (Mênh mông thế sự để gió cuốn đi số 90) tôi đã viết: “Trong mông lung suy nghĩ giữa những ngày tĩnh lặng này mà hiểu được sâu hơn câu nói giàu chất triết lý từng chìm lắng trong tôi: ‘Một mình, đó là bí mật của phát minh; một mình, đó là khi ý tưởng sinh ra’”. Tác giả của bài báo “Sức mạnh thần thánh của sự nhàm chán” thức dậy trong tôi những kỷ niệm khó quên của một thời viết báo từ những năm 60 của thế kỷ trước. Và rồi, tiếp sau mục “Đàm luận sáng thứ hai” trên báo Người Đại biểu Nhân dân xuất hiện đều đặn hàng tuần dạo ấy – thậm chí còn có lần được tặng Giải Đặc biệt cùng với ông Nguyễn Văn An, Chủ tịch Quốc hội và Trưởng lão Hoà Thượng Thích Chơn Thiện – bị xoá bỏ, thì mục “Thời Luận” trên báo Pháp Luật TPHCM mà ông Tổng Biên tập hồi đó (tôi quên mất tên) mời tôi đảm nhiệm hiện còn lưu giữ được khoảng 40 bài, cũng được lặng lẽ rút bỏ! Tiếp theo là lệnh (đương nhiên là lệnh miệng) cấm cửa, không cho TL xuất hiện trên bất cứ báo “lề phải” nào nữa.

Treo bút ư? Đừng có mơ! Với não trạng không chịu ngủ yên vì những áp lực đến từ bất cứ đâu, sự nhàm chán do bị treo bút lại thúc đẩy những khát khao tìm những lối thoát để lấp đầy “khoảng trống” của bộ não không chịu ngủ yên. Trong óc tôi thoáng gợn hình ảnh “Ruồi Trâu” trong tác phẩm cùng tên của nhà văn người Anh, cận kề cái chết vẫn cứ vo ve vẫy đuôi hát: “Vẫn là ta. Chú ruồi sung sướng. Sống xứng đáng. Chết chẳng vấn vương”.

Tương Lai

Thật ra thì diễn biến thời cuộc từ ngay sau “tiếng thét trước tòa Tổng lãnh sự Trung Quốc” ngày 10.8.2019 đã gióng lên thanh âm chát chúa của “Khúc vĩ thanh” này! Cái âm thanh chát chúa dội lại từ những sự kiện nóng bỏng trên vùng biển nơi những tàu ăn cướp với trang bị hiện đại của những chiến hạm Trung Quốc đang lượn lờ quanh Bãi Tư Chính và ý chí ngoan cường của những ngươi lính biển mặt đối mặt với chúng đã làm giật mình những ai suýt trúng kế độc của bọn hại nước và lũ cướp nước.

Trong một nhận định liên quan đến động thái của Hải Dương Địa Chất 8 khi rời khỏi Bãi Tư Chính cho biết tàu này rời khỏi khu vực Việt Nam, nhưng nó chỉ đến Đá Chữ Thập (đảo do Bắc Kinh kiểm soát) để tiếp nhiên liệu, trước khi quay trở lại. Collin Koh, một nhà nghiên cứu của Chương trình An ninh Hàng hải tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Rajaratnam ở Singapore lưu ý rằng các tàu bảo vệ bờ biển Hải Dương Địa Chất 8 vẫn còn đó. Và Koh cho rằng, Trung Quốc có thể đang gửi tín hiệu rằng họ sẵn sàng đạt được thỏa hiệp, nhưng con tàu có thể được triển khai lại nếu Việt Nam không đáp trả tương xứng. Và cách Bắc Kinh sử dụng những con tàu dân sự gây rối, được xem là chiến thuật hoàn hảo của nước này!

Đài RFI thì đưa tin “Đội tàu hộ tống cũng phải khoác vỏ bọc bán quân sự hay dân sự, tức là tàu hải cảnh và tàu dân quân biển thường đội lốt tàu cá, để các nước khác khỏi dùng đến Hải Quân để đối phó. Về bản chất, các chiếc tàu gọi là hải cảnh của Trung Quốc không khác gì chiến hạm thực thụ.

Trong trường hợp đội tàu đi theo chiếc Hải Dương Địa Chất 8 xâm nhập vùng Bãi Tư Chính chẳng hạn, số lượng tàu hộ tống có lúc lên đến 80 chiếc, theo như ghi nhận của chuyên gia Carl Thayer. Trong số các tàu Hải Cảnh đã bị nhận diện, đặc biệt có chiếc mang ký hiệu 3901, có lượng giãn nước 12.000 tấn, được coi là một trong những tàu tuần duyên lớn nhất thế giới, thậm chí lớn hơn cả những khu trục hạm hay tuần dương hạm thường được Mỹ triển khai ở Biển Đông.

Một chiếc tàu khảo cứu mà có một đội tàu hùng hậu như vậy tháp tùng theo là dấu hiệu cho thấy việc đưa tàu này vào Bãi Tư Chính không phải là một công việc nghiên cứu thực địa đơn thuần, mà còn có mục tiêu áp đặt quyền sở hữu của Trung Quốc trên vùng biển được khảo sát. Khi bị Việt Nam đưa tàu ra đuổi, không những phía Trung Quốc đã chống lại, mà phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc tại Bắc Kinh còn lớn tiếng tố cáo Việt Nam gây trở ngại cho hoạt động của tàu Trung Quốc trong vùng biển của Trung Quốc!”

Nhục nhã và thảm hại hơn, không phải chỉ bọn xâm lược Bắc Kinh, mà chính tờ báo chính thống của Hà Nội, tờ “Hà Nội Mới” đã hỗn xược lên án những người dân yêu nước đã không mắc mưu của lũ hại nước và lũ cướp nước khi tàu “Hải Dương Địa Chất 8” di chuyển khỏi địa điểm ở Bãi Tư Chính, kịp thời lên tiếng tố cáo hành động kẻ cướp của Bắc Kinh trên Bãi Tư Chính: “Thực tế này khẳng định, âm mưu của các thế lực thù địch, chống phá, hòng thông qua mạng xã hội và một số báo, đài thiếu thiện chí với Việt Nam, để xuyên tạc tình hình thực tế, kích động, lôi kéo gây rối, tiến tới bạo động như đã từng xảy ra hồi tháng 5-2014 đã hoàn toàn thất bại. Đó cũng là “cái tát” mạnh mẽ vào các thế lực thông tin lệch lạc”. Vừa ngu xuẩn vừa dốt nát cây bồi bút trên báo này đã vội tin ngay thủ đoạn xảo quyệt của kẻ thù, vừa vội vã ăn theo, nói leo để tính điểm lập trường “trung thành” với những kẻ cam phận chư hầu của Bắc Kinh, đã như con vẹt nhắc lại những câu vô hồn: “Rõ ràng, việc kết hợp nhiều biện pháp đấu tranh khôn khéo, cương quyết và luôn dựa trên cơ sở luật pháp quốc tế; cả trên lĩnh vực ngoại giao, ở các diễn đàn quốc tế, trên thực địa của nhiều lực lượng, trong đó có sự đồng lòng, đoàn kết của nhân dân cả nước đã trực tiếp buộc Trung Quốc phải rút nhóm tàu khảo sát Hải Dương 8 ra khỏi khu vực bãi Tư Chính của Việt Nam”. Đúng là con vẹt!

Tương Lai

Mấy người bạn đến thăm vì nghe nói tôi bị mệt. Quanh ấm trà nóng, câu chuyện cũng nóng lên xoay quanh chủ đề “biểu tình” hay “không thèm biểu tình nữa”. Lý lẽ của chuyện “không thèm biểu tình nữa” xem ra thắng thế. Nhấp từng ngụm trà đang nguội dần, tôi im lặng lắng nghe. Nghe để suy ngẫm về cái lý “không thèm biểu tình” nhằm tìm ra cái logic của lập luận: “Chúng nó hèn với giặc, ác với dân, đàn áp chúng ta, những người yêu nước chống xâm lược, rồi tung ra luận điệu đừng làm mất an ninh, mất ổn định, đã có đảng và nhà nước lo. Nay, mất đảo, mất biển, mất giếng dầu, lâm vào thế yếu ngoài biển phải tìm về đất liền, buộc phải hô hào biểu tình để làm áp lực và tranh thủ dư luận quốc tế. Tôi không thèm biểu tình, để chúng nó lo xem sao”.

Và rồi tôi kể cho các bạn tôi câu chuyện mới hôm rồi tôi đến thăm một người bạn vong niên, bà ấy đã 90 tuổi vừa cười vừa kể với tôi: “Tối hôm qua, cậu V... hào hứng nói với chị “Chị Ph.. ơi, những người bạn chống Trung Quốc của chị giờ thất nghiệp rồi vì cả nước bây giờ đều chống Trung Quốc, Đảng và Nhà nước đều chống Trung Quốc”, chắc cậu ta nói đến em và những người như em đấy. Chị hỏi: “Thế cậu thì thế nào?”. “V... trả lời ngay: Em thì chống Trung Quốc ngay từ đầu”. Chị chỉ cười”. Người kể câu chuyện này là người thường đọc những bài viết của tôi và hay gọi điện thăm hỏi động viên. Có lần, bà tình cờ thấy trên mạng hình ảnh tôi trong cuộc biểu tình chống Trung Quốc xâm lược ngày11.5 .2014. Bà đã nhờ người sao chụp lại và phóng to lên, cẩn thận cho lồng vào khung kính với những dòng chữ ngẫu hứng đề ở dưới hai bức ảnh, rồi cho người đem tặng tôi. Xúc động về tấm lòng của người chị kính mến, tôi đã trân trọng treo hai bức ảnh ấy trong phòng làm việc để tự nhắc nhở mình.

Tôi phì cười, hình dung ra cái nhân vật lè phè hay tự huyễn và rất kệch cỡm, buông tuồng trong những dịp tự PR cho chính hắn nhưng không muốn nói ra vì tế nhị với người bạn vong niên năm nay đã vào tuổi 90. Dù sao thì hắn cũng là chỗ quen biết với người tôi đang hầu chuyện, chứ cái bản mặt cơ hội đã từng leo lên được một cái ghế khá to ấy thì tôi biết quá rõ. Hài hước nhất là hiện nay hắn đang được xem như một “lão thành cách mạng” thường xuyên xuất hiện để buông ra những lời “cấp tiến” nửa vời mà giới truyền thông nhà nước dễ dàng tiếp cận thay vì vời đến những người có chút lòng tự trọng và chút liêm sỉ còn giữ được đã lảng ra. Thế là, hắn thành “động vật quý hiếm”, lại dễ tìm, đỡ mất công. Có lẽ hắn là một sản phẩm tiêu biểu của lớp cán bộ leo dần lên theo “quy trình”, quy hoạch và đề bạt cán bộ của chế độ toàn trị, vừa dốt nát lì lợm với đủ thói hư tật xấu, vừa cơ hội ăn theo nói leo để vừa giữ được ghế, vừa tỏ ra là người thức thời!

Những chuyện ấy, thật ra, chẳng đáng bàn. Chẳng đặng đừng phải dẫn ra, vì sau lời huênh hoang của hắn là một vấn đề nóng bỏng tính thời sự, nhưng lại rất điển hình cho sự mập mờ trong cách đưa tin của các kênh truyền thông nhà nước. Sự mập mờ ấy là hệ luỵ của đường lối “đu giây” ngày càng bộc lộ sự bất cập và đang phải trả giá rất đắt. Phải mập mờ chứ làm sao mà công khai và minh bạch được cái nghịch lý hèn với giặc ác với dân trong “định hướng chiến lược” nhằm gắn kết với người “đồng chí cùng chung ý thức hệ xã hội chủ nghĩa”, xem kẻ xâm lược là “lý tưởng tương thông, vận mệnh tương quan”. Phải mập mờ, vì cần bàn kế sách trong bóng tối, để thỏa hiệp nhượng bộ và đầu hàng từ những cuộc mặc cả dưới gậm bàn.

Ngụy Hữu Tâm

Hè năm nay nóng dữ. Và những sự kiện thời sự như thể thao, văn hóa... đã nóng rồi mà các sự kiện chính trị-xã hội càng dữ dội hơn nữa. Hơi lan man nhưng xin lỗi bạn đọc, chuyện chính trị nó khác gì chuyện ngồi bán ‚dưa lê’ đâu cơ chứ! Nói theo ngôn ngữ ,Thuyết Tương đối’ của các nhà vật lý, vấn đề chỉ phụ thuộc ‚hệ quy chiếu’ mà thôi! Vấn đề là bạn muốn quy về hệ quy chiếu nào.

Cái nóng hầm hập cả trên thế giới lẫn trong nước, không chỉ về thời tiết vì sự nóng dần lên của hiệu ứng nhà kính của khí thải CO₂ và ô nhiễm môi trường nói chung, và cả chính trị và những sự kiện khác nữa. Thế giới thì trước tiên phải kể sự kiện FIFA-Worldcup-Russia-2018 với những trận cầu nghẹt thở gây chóng mặt hay thậm chí nhồi máu cơ tim, nhất là trước tiên là trận đội nguyên vô địch thế giới CHLB Đức trước tiên thua Mehico 0-1 rồi tiếp tục sau đó thua Hàn Quốc 0-1 và như vậy theo lời nguyền, bị loại ngay từ vòng đầu. Vừa đi thăm Hàn Quốc về mà gây ấn tượng cho tôi không phải là cái hiện đại, hoành tráng của thủ đô Seoul mà là cái hiền hòa, thân thiện với môi trường của hòn đảo „đặc khu“ Jeju (người nước ngoài không cần visa). Phú Quốc của Việt Nam có nằm mơ cũng chẳng thấy! Và khoảng cách địa lý, văn hóa, lịch sử… không cho phép so sánh... Rồi tiếp theo là sự ra đi sớm sủa, đầy cay đắng nhưng cũng hết sức đúng quy luật của những đội tuy có bề dày lịch sử nhưng già cỗi là Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha của châu Âu và Brazil, Urugoay và Arhentina của Mỹ-Latin và sự lên ngôi của những đội rất trẻ và thuộc diện „chiếu dưới“, nhưng rồi hụt hẫng ngay, vì chưa đủ tầm như Nhật Bản, Nam Hàn và các đội khác của châu Á và châu Phi. Và rồi cuối cùng còn lại ở bán kết là 4 đội (nói chung là) trẻ của Châu Âu (Nhớ lại bài trước trên Bauxite Việt Nam, liệu “Der Untergang des Westens” của Oswald Spengler có đúng chăng, chắc là ngược lại cơ, nhưng sự đời có theo ý muốn con người đâu cơ chứ?), theo đúng qui luật vì họ vừa kịp trẻ hóa dàn cầu thủ: Anh, Pháp, Bỉ và Croatia. Và để chung kết với cái FIFA-Worldcup-Russia-2018 dành cho Pháp, và Croatia, rất tiếc cho Bỉ và Anh, liệu họ có quá trẻ nên thiếu kinh nghiệm chăng? Dẫu cho tôi rất khâm phục sự ngoan cường, tài năng và kinh nghiệm của những MandzukiÇ, RakitiÇ và ModriÇ, tôi vẫn luôn ủng hộ và dĩ nhiên hoan hỉ với chiến thắng vang dội 4-2 mang lại danh hiệu vô địch Worldcup của đội Pháp.