Bauxite Việt Nam

Mạc văn Trang

Chú thích ảnh: Làng Vũ La 1954, tranh sơn dầu của hoạ sĩ Phạm Trí Tuệ vẽ tặng Trang-Thuận. (Cả cánh đồng xanh trước làng bị cướp hết rồi)!

Hoàng Tư Giang

Trình bày Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương, Thủ tướng cho rằng, đất đai là chủ đề khó, phức tạp, nhạy cảm, liên quan tới quá khứ, hiện tại, tương lai, liên quan tới nhiều lĩnh vực khác nhau như kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, tôn giáo, dân tộc, các vấn đề an ninh phi truyền thống, các vấn đề đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số…, được quốc tế quan tâm.

Mạc Văn Trang

Năm 1957 tôi bỏ học cấp 3 về làm ruộng. Bố hướng dẫn cày, bừa, mọi việc. Bố khen sáng ý. Một năm thì thạo việc nhà nông, là lực điền nổi tiếng; xén lúa thì nhất làng, có thể cho 18-20 người cắt lúa để từng mô, thành hàng, tôi xén ra từng lượm lúa…

Mới đây tìm thấy tấm hình tôi đi kèm, dạy nhà văn Đào Vũ cầm bừa; phía sau là 4-5 con trâu bừa theo. Đó là cách bừa ruộng kiểu phô trương “sức mạnh tập thể” vào những ngày đầu HTX nông nghiệp, 1958: Cộng nhiều cái nhỏ manh mún lạc hậu lại thành cái to lạc hậu hơn, gọi là “sản xuất lớn XHCN”! Dẫn đầu 4 - 5 con trâu bừa ruộng như vậy không hề đơn giản, nhất là ruộng phá bờ thông nhau, chỗ cao, chỗ trũng, rộng mênh mông. Tôi được bầu là xã viên trẻ ưu tú. Phóng viên báo chí phỏng vấn rào rào… Nguyễn Khải còn viết tôi và con trâu nhà tôi thí nghiệm “cày 2 lưỡi” của Trung quốc…Tóm lại, tôi là một NÔNG DÂN chính hiệu.

Tiếp theo bài viết “Cướp nay có đảng có đoàn hẳn hoi”(1), tìm hiểu kỹ về Dự án Khu dân cư IV-B3 kết hợp chỉnh trang đô thị, thì thấy thành phố Quảng Ngãi có quá nhiều vấn đề phản ảnh thực trạng của xã hội Việt Nam hiện nay: nhóm lợi ích lách luật để chia chác tài nguyên đất đai của nhân dân.

Những người có đặc quyền ký quyết định chủ trương đầu tư, thu hồi đất, … giàu có kinh khủng; người dân biết nhưng không thể cho vào “lò đốt” được. Bởi vì nó quá nhiều, bởi vì những người đốt lò cũng có phần, và bởi vì “chứng cứ đâu ?”

Chứng cứ đây:

- Từ những lá đơn khiếu nại của người dân mà chính quyền đùn đẩy không giải quyết;

- Từ những khối tài sản khổng lồ của quan chức, có thể kê khai nhưng không công khai;

- Từ việc Quốc hội không chịu xử lý triệt để tài sản gia tăng không giải trình được của quan chức;

- Từ thể chế nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa: thu hồi đất với giá nhà nước, bán ra với giá thị trường;

.v.v…

- Nhưng đầu tiên vẫn là từ “hai Điều 4” trình bày dưới đây.

Trong các quốc gia độc tài có nền kinh tế quan liêu bao cấp và kế hoạch hóa tập trung cao độ, tư bản thân hữu đã không xuất hiện. Nhưng trong các quốc gia độc tài có nền kinh tế mang bóng dáng kinh tế thị trường như Trung Quốc, CHLB Nga và Việt Nam, tư bản thân hữu nhanh chóng xuất hiện, và nhanh chóng tàn phá khốc liệt đất nước. Nhiều chuyên gia và học giả đã nhất trí cho rằng, tư bản thân hữu là nguồn gốc của tham nhũng và lũng đoạn quyền lực, tạo ra các bất công trong tiếp cận các cơ hội mưu sinh, là tiền đề để cho việc mafia hóa quyền lực nhà nước.

Tư bản thân hữu lần đầu tiên được quan chức Việt Nam nhắc đến và thừa nhận vào đầu năm 2015 bởi TS Vũ Ngọc Hoàng, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo Trung ương trong bài viết “Nhận diện và ngăn chặn lợi ích nhóm” đăng trên báo Tuổi Trẻ. Ông Cao Sĩ Kiêm, cựu Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đại biểu quốc hội, cũng đề cập đến nhóm lợi ích ngân hàng với đặc trưng là sở hữu chéo và quản lý rủi ro lỏng lẻo. Trước đó, vào năm 2014, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia đã xuất bản công trình nghiên cứu “Lợi ích nhóm, thực trạng và giải pháp”  trong đó khẳng định rằng : “Những biểu hiện của lợi ích nhóm tiêu cực đã được xã hội tổng kết thành các hành vi “chạy chức, chạy quyền, chạy chỗ, chạy tội, chạy tuổi, chạy bằng cấp, chạy huân chương”. Và dư luận xã hội đã tổng kết muốn có chức quyền, lợi ích phải có “tiền tệ, quan hệ, hậu duệ, đồ đệ và cuối cùng mới là trí tuệ”. Tiếc rằng, công trình nghiên cứu này đã không được công chúng biết đến.

Không giống nhận thức của Việt Nam về tư bản thân hữu, giới nghiên cứu quốc tế có những góc nhìn bao quát hơn về tư bản thân hữu. Theo giới nghiên cứu quốc tế, tư bản thân hữu có bốn đặc trưng chính: 01) Hiện trạng mua quan bán chức đã làm hình thành một chợ đen quyền lực chính trị. 02) Sự cấu kết chặt chẽ giữa quan chức và doanh nhân để hai bên cùng thu lợi khủng bất chính. 03) Tham nhũng cấu kết trong doanh nghiệp nhà nước để ăn cắp tài sản của nhà nước. 04)Sự cấu kết giữa lực lượng thực thi pháp luật với tội phạm có tổ chức để thu lợi bất chính.

Việt Nam có tư bản thân hữu không nếu căn cứ vào việc giới học giả quốc tế xác định các đặc trưng của tư bản thân hữu? Hãy bắt đầu chỉ với vụ án thượng tá tình báo Phan Văn Anh Vũ, còn có tục danh là Vũ “nhôm”.

Trong các ngày 08 và 09-01-2019, báo chí nhà nước đồng loạt thông tin rằng, cơ quan điều tra Bộ Công an đã xác định với sự giúp sức của một số cán bộ có vị trí cao trong ngành công an và lãnh đạo địa phương, Vũ “nhôm” thâu tóm 7 khu đất “vàng” tại TP.HCM và Đà Nẵng rồi chuyển nhượng để thu lời bất chính, gây thiệt hại 1.159 tỉ đồng. Trong thời gian công tác trong ngành công an, với danh nghĩa thành lập công ty bình phong cho cơ quan, năm 2015, Vũ thành lập công ty cổ phần Nova Bắc Nam 79 và được Sở Kế hoạch Đầu tư TP.HCM cấp giấy phép thành lập. Công ty này Bộ Công an không góp cổ phần mà do Vũ điều hành hoàn toàn.

Việc 2 công ty trên được xác định là công ty bình phong của Bộ Công an đã tạo điều kiện cho Phan Văn Anh Vũ thâu tóm các khu đất vàng tại Đà Nẵng và TP.HCM. Sau khi được giao quyền sử dụng đất tại 7 nhà, đất công sản Vũ đã nhanh chóng chuyển nhượng cho cá nhân mình hoặc liên kết, chuyển nhượng cho cá nhân, tổ chức khác để thu lợi bất chính.

Phan Văn Anh Vũ trong buổi xét xử. Ảnh: TTO

Những mốc thời gian lưu ý

LS Ngô Ngọc Trai

Ông Đặng Văn Hiến bị tòa tuyên tử hình vì chống cưỡng chế đất đai. Ảnh: internet