Bauxite Việt Nam

Đoàn Bảo Châu

Video dưới đây cho thấy mức độ xâm phạm quyền riêng tư nghiêm trọng mà công nghệ có thể gây ra. Ở châu Âu, việc sử dụng các công nghệ như vậy có thể vi phạm pháp luật, nhưng tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác, có thể không có quy định kiểm soát chặt chẽ.

https://www.facebook.com/watch/?v=8324341994348368&__tn__=F

Chỉ cần đeo kính thông minh và đi ngang qua ai đó, người dùng có thể chụp ảnh và gửi thông tin vào điện thoại. Chỉ với một cái liếc mắt, họ có thể biết tên, địa chỉ và số điện thoại của người khác. Quyền riêng tư – một quyền cơ bản – đang bị biến thành một loại dịch vụ có thể bị thương mại hóa dưới hình thức đăng ký hàng tháng. Điều này không chỉ là một viễn cảnh bi quan mà còn là khả năng có thể xảy ra trong thế giới số hóa hiện nay.

Người làm từ thiện cần biết (1) 

Đặng Đình Mạnh 

Đất nước nghèo nàn, lạc hậu, bất công tràn lan, cho nên đồng bào còn rất nhiều trường hợp khổ sở cần được giúp đỡ. Không chỉ vậy, danh sách đồng bào cần được giúp đỡ còn được nối dài thêm hàng năm sau những thiên tai, như dịp trung tuần Tháng Chín vừa rồi, khi cơn bão Yagi và cơn lũ sau đó gây thiệt hại nhiều cho đồng bào mình ở các tỉnh phía Bắc, cả về sinh mạng lẫn tài sản. 

Tinh thần “Lá lành đùm lá rách” lại được phát huy, đồng bào ở khắp nơi tổ chức quyên góp. Từ đó, tràn ngập trên mạng xã hội về hình ảnh cứu trợ. Nhờ thế, mà chúng ta nhận thấy đồng bào mình không chỉ khổ vì bão lũ, mà còn khổ cả vì sĩ diện, nhân phẩm và danh dự bị xúc phạm theo cách rất hồn nhiên. 

Rất nhiều ảnh chụp theo cùng một kiểu rõ mặt: Người dân được giúp đỡ cầm phong bì ghi số tiền trong tay hoặc đứng cạnh túi quà. Khiến chúng ta dễ liên tưởng đến những hình ảnh phá án của cảnh sát hình sự đăng tải trên mặt báo: Tội phạm đứng cạnh tang vật! 

Với quyết tâm ngăn chặn việc tái phong toả khi làn sóng virus corona mới tấn công Việt Nam từ hồi cuối tháng 7, các nhà chức trách Việt Nam đã bắt tay hành động. Chính quyền đã kêu gọi công chúng tải xuống Bluezone, ứng dụng ‘theo dõi tiếp xúc’ được thiết kế để phát hiện sự lây lan tiềm tàng của COVID-19.

Ra mắt vào giữa tháng 4/2020, Bluezone nằm trong số hàng chục ứng dụng “theo dõi tiếp xúc” được xây dựng trên toàn cầu để thông báo cho công chúng về bất kỳ sự cố phơi nhiễm tiềm năng nào.

Sau khi tải xuống, nhờ công nghệ GPS hoặc Bluetooth, các ứng dụng này có thể truy cập thông tin cá nhân của người dùng cũng như vị trí và những người họ đã liên hệ. Lịch sử liên lạc như vậy sẽ được chia sẻ với các cơ quan chức năng nhằm để làm dữ liệu.

Việc phát triển các ứng dụng dạng này đang diễn ra trong bối cảnh vẫn chưa có lời giải cho câu hỏi giữa sự hữu dụng của ứng dụng và sự tin tưởng của công chúng.

Bluezone Việt Nam cũng không phải là một ngoại lệ. Nó được ra mắt vào thời điểm mà Việt Nam gần như đã thành công trong việc đánh bại đợt đại dịch thứ hai, có nghĩa là ứng dụng này không có cơ hội để chứng tỏ hiệu quả hay các ưu điểm của mình.

Nhưng gần như ngay sau khi làn sóng mới nhất xuất hiện ở Việt Nam, các nhà chức trách, bao gồm cả Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, đã không khó khăn gì khi kêu gọi công chúng tải xuống ứng dụng.

Mục tiêu rất tham vọng: 50 triệu người dùng hoạt động (active users) trong tổng số 97 triệu dân.

Lời kêu gọi của chính phủ đã được công chúng đón nhận một cách hào hứng khác thường từ khi đợt dịch thứ 2 xuất hiện. Theo dữ liệu từ công ty phân tích ứng dụng dành cho thiết bị di động Sensor Tower, cho đến giữa tháng 7 (cuối đợt 1), tỷ lệ chấp nhận ứng dụng của Việt Nam ở mức rất thấp với chỉ khoảng 0,4% dân số, nghĩa là khoảng 390.000 người đã tải xuống. Nhưng kể từ khi làn sóng mới nhất xuất hiện vào cuối tháng đó, ứng dụng đã được tải xuống hơn 20 triệu lần, dựa trên số liệu chính thức của chính phủ.

Đánh giá của Straits Interactive (một công ty tư vấn bảo vệ dữ liệu có trụ sở tại Singapore) về các ứng dụng ‘theo dõi tiếp xúc’ ở 6 quốc gia Đông Nam Á đã xếp hạng Việt Nam dưới Singapore về tiêu chí ‘quyền riêng tư liên lạc.’ Tuy vậy, Việt Nam có điểm tổng thể cùng hạng với Thái Lan và Philippines, và ở trên Malaysia và Indonesia.

Tuy vậy, một thiếu sót lớn ở Bluezone là nó “không có thông báo hoặc tuyên bố cụ thể về quyền riêng tư”, đánh giá lưu ý.

Trên quy mô toàn cầu, bộ công cụ theo dõi dấu vết của MIT Technology Review đã thu thập dữ liệu về gần 50 ứng dụng như vậy, xếp hạng chúng trên 5 chỉ số chính và chỉ định một ngôi sao cho mỗi tiêu chí.

Bluezone đã nhận được hai sao, với việc những người đánh giá gắn cờ ứng dụng vì ‘không hạn chế việc sử dụng dữ liệu mà nó thu thập’ và ‘không nói rằng liệu dữ liệu có bị hủy sau này hay không’.