VINASHIN & sự phản bội công cuộc cải cách theo chiều hướng thị trường
Huy Đức
Sáng 1-1-2010, đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Thuyết khẳng định: Vinashin thực sự đã sụp đổ mặc dù “có thể dùng từ ngữ nhẹ nhàng hơn theo truyền thống tu từ của mình”.
Theo ông: Sự sụp đổ đó “đã trút lên vai đồng bào món nợ khổng lồ không dưới 100.000 tỷ đồng. Món nợ mà một tỉnh thu nhập cỡ 1.000 tỷ đồng một năm phải làm quần quật không mua sắm, ăn uống, may mặc gì suốt một thế kỷ mới trả nổi…”.
Thấy gì từ vụ ‘bắt bù’ quan chức Vinashin?
Thường Sơn
Sau vụ Nguyễn Ngọc Sự - cựu Chủ tịch Hội đồng Thành viên Vinashin (Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam) bị Bộ Công an bắt vào đầu năm 2018, đến lượt Trương Văn Tuyến - cựu Tổng giám đốc Vinashin, và Phạm Thanh Sơn - Phó tổng giám đốc SBIC (tập đoàn được đổi tên từ Vinashin), đã bị ‘bắt bù’, khi trước đó tưởng đâu đã ‘hạ cánh an toàn’.
Vào ngày 10/12/2018, hai quan chức trên đã bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố bị can, các lệnh khám xét, lệnh bắt bị can để tạm giam đề điều tra hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt hơn 105 tỉ đồng tiền ngoài lãi suất từ Oceanbank (đồng phạm với Trần Đức Chính, Kế toán trưởng Tập đoàn Vinashin).
Trương Văn Tuyến (trái) và Phạm Thanh Sơn
Một lần nữa, vụ án Ngân hàng Oceanbank và Hà Văn Thắm được khơi lại, nhưng đã chuyển sang giai đoạn 2. Oceanbank còn ‘móc’ với những quan chức nào?Oceanbank đổ bể vào năm 2014 dưới thời thống đốc Ngân hàng nhà nước Nguyễn Văn Bình và Phó thống đốc Ngân hàng nhà nước Đặng Thanh Bình. Trong thời gian hai năm 2014 - 2015, Ngân hàng nhà nước với sự chỉ đạo trực tiếp của Thống đốc Bình đã áp dụng cơ chế ‘mua giá 0 đồng’ đối với 3 ngân hàng sắp lao vào cảnh phá sản là Oceanbank của Hà Văn Thắm, Ngân hàng Xây Dựng của Phạm Công Danh và Ngân hàng Dầu Khí Toàn Cầu của Nguyễn Xuân Sơn.
Tuy trên danh nghĩa là ‘mua 0 đồng’, nhưng về thực chất Ngân hàng nhà nước đã phải bỏ ra ‘tiền tươi thóc thật’ để cứu cho 3 ngân hàng này khỏi sụp đổ. Số tiền mà Ngân hàng nhà nước đã bỏ ra được lấy từ nguồn nào và bao nhiêu thì từ đó đến nay vẫn bị giới quan chức Ngân hàng nhà nước và các bộ ngành liên quan chôn giấu một cách đầy nghi ngờ mà không hề được minh bạch, cho dù đã nhiều lần trong các phiên họp quốc hội, nhiều đại biểu quốc hội đã chất vấn về vụ việc rất đáng nghi vấn này.
Rất nhiều dư luận đã nghi ngờ rằng toàn bộ số tiền mà Ngân hàng nhà nước chi xài để ‘mua giá 0 đồng’ được rút rỉa từ ngân sách, tức từ tiền đóng thuế của hàng chục triệu người dân.
Chỉ đến phiên tòa xử cựu ủy viên bộ chính trị Đinh La Thăng vào đầu năm 2018, lần đầu tiên một con số mà Ngân hàng nhà nước đã dùng để ‘mua giá 0 đồng’ trong chiến dịch cứu vãn 3 ngân hàng trên mới được ông Thăng khai ra: khoảng 4.000 tỷ đồng. Nhưng đây là chỉ là một phần chứ không phải tất cả số tiền dùng để ‘mua giá 0 đồng’. Tuy nhiên từ khi lời khai đó hiện ra cho đến nay, giới quan chức Ngân hàng nhà nước và cá nhân cựu thống đốc Nguyễn Văn Bình - người mà hiện nay đang là ủy viên bộ chính trị kiêm trưởng ban Kinh tế trung ương - vẫn câm như hến.
Vinashin: nóng và lạnh
| Nguyên Hải
Nóng Các vấn đề tồn tại của Vinashin đã được dư luận bàn thảo từ lâu trước khi Nhà nước công bố tập đoàn này đổ bể nhưng không được quan tâm đúng mức. Cho đến 17.3 năm nay, khi triển lãm công nghiệp đóng tàu Việt Nam “VietShip 2010” khai mạc, ai cũng nghĩ Vinashin đang ăn nên làm ra ghê lắm, nên mới làm triển lãm sang trọng chưa từng thấy như vậy (20.000m2 trưng bày tại trung tâm Hội nghị quốc gia, 600 gian hàng của 300 công ty, 2/3 là công ty nước ngoài). Hôm ấy Vinashin cho biết, nhiều hợp đồng đóng tàu xuất khẩu và hợp tác đầu tư với thế giới được ký kết sẽ giúp ngành công nghiệp tàu thuỷ nước ta có thể hoàn thành mục tiêu nội địa hoá 60% vật tư thiết bị trên tàu vào năm 2015. Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng cũng nói ngành công nghiệp đóng tàu và hàng hải Việt Nam “vẫn còn rất lạc quan”. Đùng một cái, mọi chuyện đảo ngược. Một loạt vụ bắt bớ lãnh đạo Vinashin khiến dư luận ngạc nhiên. |
Vinashin: Những khoản nợ không địa chỉ
| Hải Lý
(TBKTSG) - Nhiều người trông chờ vào bản báo cáo tài chính của Vinashin được Công ty Kiểm toán KPMG kiểm toán xong vào cuối tháng 8-2010. Tuy nhiên, chính KPMG cũng tỏ ra bất lực vì báo cáo có rất nhiều khoản ngoại trừ. Hiếm có báo cáo tài chính năm nào mà phần nhận xét của đơn vị kiểm toán cũng như phụ lục về các công ty con lại dài như báo cáo tài chính 2009 của tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Vinashin. Các bản phụ lục dài tới 24 trang chủ yếu liệt kê các công ty con, công ty liên doanh, liên kết hoặc Vinashin có góp vốn dưới nhiều hình thức khác nhau, mà các số liệu liên quan đến họ được tính vào báo cáo hợp nhất của tập đoàn. Tổng cộng Vinashin có đến 435 công ty con và công ty hạch toán phụ thuộc, 30 công ty liên kết và liên doanh. Để kiểm toán được những số liệu với quan hệ trong ngoài nội bộ chằng chịt như vậy, KPMG và cả bộ phận kế toán của Vinashin hẳn tốn nhiều thời gian. Tuy nhiên, những gì mà KPMG đưa ra trong bản nhận xét dài 10 trang lại cho thấy vẫn còn nhiều điểm mà ngay cả đơn vị kiểm toán độc lập cũng không thể khẳng định hết được. KPMG cho biết Vinashin không có những thủ tục kiểm soát nội bộ có hiệu quả để bảo đảm rằng hồ sơ của các công ty con, công ty trực thuộc là cập nhật, chính xác và đầy đủ cho nên họ kết luận không thể tiến hành kiểm toán một cách thỏa đáng. Ví dụ Vinashin Cửu Long không cung cấp thông tin và hồ sơ tài chính nên KPMG đã loại trừ công ty này trong các bảng số liệu tổng hợp. Tổng cộng có tám công ty con của Vinashin bị loại trừ như thế. Liên quan đến những hợp đồng đóng tàu đang trong quá trình thực hiện hoặc dở dang, KPMG nhấn mạnh trong năm 2009 một số hợp đồng đóng tàu của Công ty đóng tàu Nam Triệu, Công ty đóng tàu Bạch Đằng và Công ty cổ phần đóng tàu Hoàng Anh đã bị khách hàng hủy bỏ do sự chậm trễ trong việc hoàn tất hợp đồng. Lãnh đạo các công ty trên vẫn quyết định hoàn tất các tàu đó và tìm người mua thay thế. Như vậy lẽ ra Vinashin phải giảm các khoản tương ứng giá trị hợp đồng bị hủy ở các khoản phải thu nhưng họ không làm. |
Vinashin – điển hình của lỗ hổng hệ thống
SGTT.VN - Hoạt động kém hiệu quả của một số tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước (DNNN), điển hình là Vinashin, có lỗ hổng cá biệt, có lỗ hổng hệ thống và cho thấy, việc giám sát, kiểm tra, kiểm soát hoạt động các tập đoàn, tổng công ty còn hạn chế yếu kém. Phó chủ nhiệm uỷ ban Kinh tế Quốc hội Vũ Viết Ngoạn trả lời phỏng vấn báo Sài Gòn Tiếp Thị bên hành lang Quốc hội hôm qua (26.10). Theo ông, vụ Vinashin có thể coi một dấu hiệu đổ vỡ mang tính dây chuyền về quản trị doanh nghiệp nhà nước? Có dây chuyền hay không dây chuyền phụ thuộc vào thái độ của chính chúng ta trong giải quyết, xử lý vấn đề. Nếu chúng ta thấy đó là một trường hợp điển hình cần tập trung, quyết liệt khắc phục những yếu kém mang tính hệ thống thì có thể hạn chế được những hậu quả tương tự xảy ra, còn nếu chúng ta bàng quan, thờ ơ thì ngược lại. Như vậy, việc tiếp tục giao khối doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo của nền kinh tế có sai lầm? Tôi cho rằng đây là một quan điểm mà chúng ta phải đánh giá đầy đủ kể cả những mặt được, chưa được. Vấn đề quan trọng là chúng ta đặt các DNNN ở vị trí nào trong việc sử dụng các nguồn lực của quốc gia, để nguồn lực được sử dụng hiệu quả nhất. Chủ trương của Đảng, các chương trình hành động của Chính phủ đều đã thể hiện rất rõ là phải tăng cường cổ phần hoá, giảm bớt DNNN nắm giữ, chi phối vốn. Tuy nhiên, lộ trình đó nhanh hay chậm như thế nào thì chúng ta còn nhiều quan điểm chưa đồng nhất. Cá nhân tôi cho rằng, chúng ta phải đúc kết kinh nghiệm qua quá trình triển khai thực tiễn, tránh tình trạng một số ý kiến quá cực tả hoặc quá cực hữu, thì đều không có lợi cho sự phát triển của quốc gia, đất nước. |
Tập đoàn kinh tế nhà nước - cần một cái nhìn thực chất
|
Kỳ I: Vai trò của khu vực kinh tế nhà nước & Vài sự thực Nguyễn Quang A
Sự đổ vỡ (thực chất là phá sản) của Vinashin đã quá đủ của một lời cảnh báo LTS. Thực chất hoạt động, vai trò và sức mạnh của các tập đoàn kinh tế nhà nước ra sao? Đó là một trong những câu hỏi đang nóng trong dư luận những ngày này. Các tập đoàn kinh tế nhà nước của chúng ta được thành lập khi chưa có đầy đủ cơ sở pháp lý tương ứng và hoạt động không hiệu quả - Đó là cảnh báo được đưa ra từ hơn bốn năm nay của các chuyên gia kinh tế. |
Vinashin phá sản – Trách nhiệm thuộc về Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng
|
Nguyễn Văn Trường
Trong cuộc trao đổi trên, khi trả lời câu hỏi: Sự việc ở Vinashin đã được cảnh báo nhưng vẫn để kéo dài mà đến khi xử lý thì hậu quả cũng khá nặng nề, theo ông liệu có sự bao che?, ông Hà Văn Hiền cho rằng: “Vấn đề ở đây là do quản lý chưa chặt chẽ và bản thân doanh nghiệp thì báo cáo sai sự thật, quản lý cũng chưa tốt dẫn đến tình trạng đầu tư dàn trải, quy trình ra quyết định đầu tư không chuẩn… Rồi có cả vấn đề bố trí cán bộ trong doanh nghiệp đấy, dẫn đến khó khăn của Vinashin.” Theo tôi đây là một câu trả lời chung chung, bản thân nó đã mang tính chất bao che cho người có trách nhiệm là Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng. Tôi có cảm giác nó giống như một câu trả lời quen thuộc mà chúng ta dã từng nghe đâu đó, không thể hiện được trách nhiệm của một đại biểu của dân được giao đứng đầu một uỷ ban rất quan trọng của Quốc hội – Uỷ ban Kinh tế. Như vậy, những cảnh báo trước đó có được ai lắng nghe và xử lý không? Theo tôi, ông Hà Văn Hiền có ý bao che cho Chính phủ và cũng bao che luôn trách nhiệm của chính ông mà ông được Quốc hội và nhân dân giao phó. |
“Vụ Vinashin: Không lẽ không dám kỷ luật ai?”
| Lê Nhung - Lan Anh - Thủy Chung
|
Vụ Vinashin: Thanh tra đã biết sai phạm nhưng không thể chấn chỉnh
SGTT.VN - Từ năm 2005 đến nay, đã có 13 – 14 cuộc thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát ở Vinashin, phát hiện ra nhiều sai phạm, nhưng lãnh đạo tập đoàn này không những không nghiêm túc chấn chỉnh mà còn tìm cách báo cáo không đúng để lấp liếm. Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền cho biết như vậy khi trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội ngày 21.10. Cụ thể, ông Truyền cho biết: “Thanh tra của bộ Kế hoạch và đầu tư đã phát hiện Vinashin đầu tư ngoài ngành, tràn lan; thanh tra bộ Tài chính phát hiện việc sử dụng vốn không đúng mục đích, không hiệu quả; một số hoạt động thanh tra của Thanh tra Chính phủ cũng thấy nhiều việc không đúng quy định pháp luật và có những thất thoát; giám sát của Quốc hội, kiểm tra của Trung ương về việc đổi mới doanh nghiệp cũng đã chỉ ra rất nhiều sai phạm…”. Tại sao những vi phạm ở Vinashin vẫn kéo dài và để lại những hậu quả hết sức nghiêm trọng? Đó là do Vinashin không nghiêm túc chấn chỉnh những sai phạm, thực hiện các kiến nghị của thanh tra. Không những thế, tập đoàn này còn tìm cách báo cáo không đúng sự thật để lấp liếm, như báo lỗ thành lãi. Rõ ràng, nếu thanh tra có toàn diện, kịp thời và chỉ ra hết những sai phạm nhưng Vinashin vẫn tiếp tục làm sai trái như vậy thì hậu quả như bây giờ là tất yếu. Cũng có thể thấy rằng, cơ chế giám sát, thanh tra của chúng ta đang có vấn đề vì chưa có quy định rõ cơ quan nào làm toàn diện, còn cơ quan nào làm theo chuyên ngành. Cũng chưa quy định rõ ai kiểm soát về cái gì. Từ đó dẫn đến có những nội dung bị chậm. |
“Không cơ quan nào chịu trách nhiệm chính về Vinashin”
| Hoàng Ly
|
Giang Kim Đạt cao chạy – Vinashin bay!
| Từ Tâm
Trong số các quan chức đã và đang bị “chiếu” có một kẻ không thuộc hàng “quan chức” đang bị truy nã nhưng gây hồi hộp không kém đối với những ai quan tâm đến “cuộn phim đen” Vinashin đó là Giang Kim Đạt. Vậy anh ta là ai? |
Vinashin – chuyện bây giờ mới kể (bài 8) [*] Chiến lược sai lầm – Quản lý cẩu thả – Thí điểm thất bại – Con dại cái mang!
| Lê Trung Thành
|
Vụ Vinashin: Có nên vay mới để trả cũ?
| Nguyễn Quang A
Mỗi khoản vay đều có mục đích. Sử dụng khoản vay sai mục đích là tối kỵ và những người cho vay đánh giá khách hàng rất xấu nếu làm vậy. Khi phải đi vay hay dùng các khoản vay mới để trả cho nợ cũ, thì thường đó là dấu hiệu nguy hiểm. Chính phủ vừa phải lấy 300 triệu USD tiền thu được từ phát hành trái phiếu quốc tế để trả nợ thay cho Vinashin. Rất có thể chủ nợ, là người đang cầm trái phiếu, không ràng buộc (hay không thể vì trái phiếu đã đổi chủ vài lần trên thị trường) Chính phủ phải dùng vào mục đích gì, nhưng chắc chắn Chính phủ đã sử dụng khác với mục đích ban đầu của mình. Và các tổ chức tài chính quốc tế không thể không lưu ý đến điều đó, nên có thể các khoản vay sắp tới chắc chắn điều kiện sẽ ngặt nghèo hơn. |
“Gà ấp đà điểu”
| Lê Thịnh
Có một chị gà mái, một hôm tung tăng dạo chơi, vô tình gặp được quả trứng đà điểu. Chị hì hục đưa quả trứng vừa to vừa nặng ấy về cái tổ bé nhỏ chật hẹp của mình, trong lòng mừng như mở hội vì nghĩ là mình sẽ ấp ra một đứa con thật to khỏe, nó sẽ bảo vệ mình. Các gia đình hàng xóm sẽ khen ngợi mình thật tài giỏi khi cho ra đời đứa con như vậy. Một cảm giác mới tuyệt làm sao. Chị nhắm mắt, nhún mình nhảy tót vào ổ. Cứ thế ấp trứng ngày qua ngày, nhưng cái trứng kia chẳng chịu nở trong khi chị vẫn cứ kiên trì ấp ủ, bỏ mặc đàn con ốm đói nheo nhóc, trôi dạt tứ phương. Một tháng, hai tháng rồi lại một năm hai năm, vỏ trứng kia dần chuyển sang sắc xanh mà vẫn chưa có động tĩnh gì bên trong. Có người tốt bụng đi qua khuyên chị thôi đừng ấp nữa, hãy giữ sức mà lo cho đàn con. Nhưng lại cũng có người hàng xóm xấu bụng khuyên chị cứ tiếp tục công việc của chị, còn nhà cửa, đất đai và lũ con hãy để tôi “lo” hộ. |
Tù mù chuyện trả nợ thay cho Vinashin
| Phạm Huyền
Bức tranh nợ mù mịt Việc Chính phủ phải trả nợ thay cho Vinashin đối với cả những khoản vay nằm ngoài bảo lãnh, có lẽ đó là bài học xương máu nhất cho câu chuyện kiểm soát “nợ ngầm”. Ngày 15/9, Văn phòng Chính phủ ký công văn truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng quyết định cho Vinashin khoản tiền 300 triệu USD để trả nợ. Thật tình cờ, đó cũng là hôm Ủy ban Tài chính và ngân sách của Quốc hội “mổ xẻ” về thực trạng nợ công của Việt Nam với các chuyên gia của Quỹ tiền tệ quốc tế IMF, của Ngân hàng Thế giới WB… Chia sẻ với PV. Diễn đàn VNR500, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh băn khoăn: “Trong “bản khai” trước đây về tình hình vay mượn của Vinashin, chỉ thấy có nói 750 triệu USD vay từ trái phiếu Chính phủ, 600 triệu USD vay thương mại của ngân hàng Thuỵ Sĩ. Bây giờ, lại thấy thêm 300 triệu USD nữa cho Vinashin! Liệu, đó sẽ là khoản “nợ” cuối cùng, hay lâu lâu, lại xuất hiện thêm một khoản nữa? Vinashin chỉ là một trường hợp, còn các trường hợp khác thì sao?” |
Trả nợ cho Vinashin từ nguồn trái phiếu quốc tế
| Thanh Trúc, phóng viên RFA
Chính phủ Việt Nam đang xét việc trích ba trăm triệu đô la từ nguồn trái phiếu quốc tế năm 2010 để thanh toán khoản nợ mà Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Vinashin đến lúc phải trả cho ngân hàng Natixis của Pháp. Trái phiếu quốc tế của Việt Nam Giáo sư Hà Tôn Vinh, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tổ hợp Đào tạo, Giáo dục và Tư vấn Stella Management ở thành phố Hồ Chí Minh, từng nhiều lần góp ý về nguyên nhân thất bại của Vinashin, kỳ này phân tích những điều hơn thiệt, lợi hại trong việc gánh trách nhiệm thanh toán nợ nần thay cho một tập đoàn công nghiệp mà chính phủ muốn tái cấu trúc. GS Hà Tôn Vinh: Ở Việt Nam thì trái phiếu quốc tế được phát hành năm đầu tiên là 2005, sau đó 2007 và bây giờ là 2010. Trái phiếu chính phủ là công cụ Việt Nam dùng để vay nợ, dùng để kêu gọi vốn, huy động vốn. Trái phiếu đi theo một lãi suất cao thì cái tính hấp dẫn của nó càng cao. Một vài nước thì có lãi suất trái phiếu thấp hơn như là khoảng 5% hay 6%, Việt Nam thì trung bình khoảng 7%. |
Khoản nào ra khoản đó
| Nguyễn Vạn Phú
Công việc đầu tiên mỗi khi bắt tay giải cứu một công ty lớn trên đường phá sản là khoanh gọn vụ việc để ngăn ngừa khả năng lây lan ra các doanh nghiệp khác. Nhìn lại những vụ chính phủ các nước ra tay “tái cơ cấu” những doanh nghiệp khổng lồ bị lâm nguy của nước họ trong hai năm gần đây, có thể thấy một điểm chung là việc nhanh chóng thành lập một ủy ban đánh giá tình hình, vạch kế hoạch giải cứu, tính trọn gói chi phí, tìm nguồn tài chính (có thể phải thông qua quốc hội nước họ), và đưa ra lộ trình cùng kết quả kỳ vọng sẽ đạt được. Trong đó, quan trọng nhất là chi phí tính toán chính xác để vực dậy doanh nghiệp cũng như cách thu hồi lại những khoản tiền rót vào – bởi khi đụng đến ngân sách là đụng đến tiền đóng thuế của người dân. |
Vinashin – chuyện bây giờ mới kể (Bài 7) [*]: Không dám đối mặt với sự thật, không thể có một Vinashin mới
|
Lê Trung Thành
|
Mổ xẻ “câu truyện” Vinashin: Đóng tàu để ra nước ngoài... sửa
|
Tư duy đóng tàu thời... chiến! Thế nhưng, bỏ ngoài tai những cảnh báo, can ngăn, phương án tàu sà lan Lash Sông Gianh theo mô hình Lash mẹ Lash con vẫn được thực hiện. Người được giao đóng mới chính là Công ty công nghiệp tàu thủy Nam Triệu khi đó do ông Trần Quang Vũ làm Tổng giám đốc. Con tàu được đóng xong và bàn giao cho Công ty vận tải viễn dương Vinashin ngày 10-2-2008 với giá xuất xưởng cao ngất trời: trên 400 tỷ đồng. Theo đánh giá của một số chuyên gia sành sỏi về tàu biển: giá trị thực của một con tàu như Lash Sông Gianh không quá 150 tỷ đồng. |
VINASHIN – CHUYỆN BÂY GIỜ MỚI KỂ Bài 6: Con ngựa hoang sống nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật
Lê Trung Thành
Ngày 29.3:
Thủ tướng Phan Văn Khải ký quyết định số 481/QĐ-TT tạm đình chỉ chức vụ Thứ trưởng GTVT Nguyễn Việt Tiến để kiểm điểm.