Bauxite Việt Nam

Collin Koh | Channel News Asia ngày 30 tháng 9 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Hoàng Việt Hải hiệu đính

Hình ảnh vệ tinh mới nhất toàn cảnh Bãi Thuyền Chài. Theo TS. Phạm Thanh Vân, dữ liệu khảo sát hàng hải cho thấy Bãi Thuyền Chài là thực thể nổi ở triều cao và bởi vậy chủ quyền thực thể không phụ thuộc vào vị trí có nằm trong EEZ hay không. Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) không quyết định vấn đề chủ quyền lãnh thổ đối với các thực thể nổi ở triều cao. Công ước chỉ quy định quy chế pháp lý của các vùng biển được xác lập theo nguyên tắc “đất thống trị biển”. Chủ quyền đối với thực thể nổi ở triều cao thuộc lĩnh vực khác của luật pháp quốc tế về thụ đắc lãnh thổ (bao gồm chiếm hữu thực sự, lịch sử thực thi chủ quyền, sự kế thừa, các thoả thuận có giá trị pháp lý, phán quyết của một toà án quốc tế…)

Susannah Patton | Foreign Affairs ngày 25 tháng 9 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Hương Nguyễn hiệu đính

Khoảng cách chiến lược ngày càng lớn giữa các quốc gia lục địa và quốc gia biển trong khu vực.

Thuỷ thủ đoàn một tàu Hải quân Singapore đã chào đón một tàu Hải quân Indonesia trong khuôn khổ sự kiện Duyệt binh Hạm đội Quốc tế năm 2023. Ảnh: Bộ Quốc phòng Singapore.

James Borton | Nikkei Asia ngày 24 tháng 9 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Hoàng Việt Hải hiệu đính

Những đống sò khổng lồ do lực lượng dân quân biển Trung Quốc chất thành từng ụ tại bãi cạn Scarborough ở Biển Đông, minh chứng cho tình trạng khai thác hủy diệt đang đe dọa nghiêm trọng hệ sinh thái san hô. @AP.

Linda Kinstler | The Guardian ngày 26 tháng 6 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch

Bình luận của Phạm Thanh Vân | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Những trang sử của một đất nước từng bị tấn công bởi những cường quốc là thành viên Hội đồng Bảo An Liên Hợp Quốc đã khiến một bộ phận có tác động đến chính sách, cũng như nhiều giới và công chúng ở Việt Nam không có nhiều niềm tin vào luật quốc tế và các thiết chế quốc tế. Bài báo trên The Guardian, “Chúng ta có đang chứng kiến sự suy tàn của luật pháp quốc tế?” dường như tiếp tục củng cố định kiến này.

Tuy nhiên, việc dịch bài viết sang tiếng Việt không nhằm để hạ thấp vai trò của luật quốc tế mà trái lại, là một nỗ lực chia sẻ và thấu hiểu những trở ngại và thách thức ở cấp độ toàn cầu mà nhà nước Việt Nam đang phải đối mặt khi giải quyết tranh chấp Biển Đông, và xa hơn, khi Việt Nam đang cố gắng hoà nhập vào các giá trị văn minh của nhân loại. Báo cáo năm 2024 của Amnesty International cảnh báo về “sự sụp đổ gần như hoàn toàn của luật quốc tế” và “sự vi phạm trắng trợn các quy tắc quốc tế”. Trong thời đại của công nghệ và AI, luật quốc tế sẽ còn tiếp tục đối mặt với thách thức chưa từng có.

Dù vậy, định hướng của Việt Nam hội nhập quốc tế và coi trọng luật quốc tế là đúng đắn, và Việt Nam đã bắt đầu có đủ tiềm năng và năng lực chuyên môn để hoà nhập vào các giá trị quan trọng đối với sự phát triển vững bền. Đóng góp quan trọng của Việt Nam trong tiến trình và nội dung Tư vấn pháp lý của Toà án Công lý Quốc tế về nghĩa vụ của các quốc gia đối với biến đổi khí hậu là ví dụ mới nhất về năng lực chuyên môn pháp lý của các nhà luật quốc tế Việt Nam, mà chúng tôi sẽ có một phân tích riêng rẽ.

Như một chuyên gia được trích dẫn trong bài báo của The Guardian nhận định, khủng hoảng có thể là cơ hội hồi sinh luật quốc tế, bắt đầu từ lĩnh vực biến đổi khí hậu đã thu hút sự quan tâm của đông đảo các quốc gia. Người bình luận cho rằng khủng hoảng còn là cơ hội cho những nhà nghiên cứu luật quốc tế của Việt Nam phát triển một cách tiếp cận mới đối với luật quốc tế một cách toàn diện hơn.

Như một ví dụ, luật pháp quốc tế không chỉ được duy trì nhờ các thể chế hay thiện chí ở cấp độ quốc gia, mà còn phụ thuộc sâu sắc vào giá trị đạo đức và hành vi cá nhân của những chủ thể hành nghề pháp lý – mà tiêu biểu là thẩm phán và học giả, những người nắm sứ mệnh đưa ra những diễn giải pháp lý khách quan, công bằng, không để ảnh hưởng bởi lợi ích chính trị hay lợi ích riêng. Một khảo sát của người viết (sẽ được công bố riêng rẽ) cho thấy mối quan hệ chưa được nghiên cứu đầy đủ giữa liêm chính cá nhân và tính tin cậy và sự bền vững lâu dài của hệ thống pháp luật quốc tế. Sự thất bại về tính liêm chính ở cấp độ vi mô có thể tạo hiệu ứng thác nước và cuối cùng đe doạ tính bền vững ở cấp độ hệ thống, làm suy giảm niềm tin của công chúng đối với luật quốc tế. Tương lai của luật quốc tế không chỉ phụ thuộc vào thương lượng giữa các quốc gia, năng lực chuyên môn, mà còn bị tác động bởi những lựa chọn đạo đức hằng ngày của những người hành nghề luật. Khi các cá nhân này hành xử liêm chính, công bằng – đặc biệt với người yếu thế – họ góp phần quan trọng củng cố tính bền vững và tính tin cậy của luật quốc tế, đưa luật quốc tế không còn là công cụ của lợi ích mà trở thành một nền tảng triết lý của thuyết chung sống hoà bình. Việt Nam có thể đóng vai trò lãnh đạo định hình luật quốc tế một cách thuyết phục khi làm gương ngay trên chính đất nước mình (lead by example), với những nhà nghiên cứu và luật gia chính trực, lấy công lý là nền tảng cho mọi đức tính, ứng xử công bằng với người yếu thế. Lên tiếng cho những người Palestine ở xa hay những vấn đề toàn cầu thì dễ, ứng xử đúng đắn với những người gần mình mới là thử thách về thực hành, thay vì chỉ để những giá trị nền tảng về công lý và hoà bình của luật quốc tế dừng ở kiến thức lý thuyết.

Natalia Antelava | Coda Story ngày 29 tháng 7 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Hoàng Việt Hải hiệu đính

Lời giới thiệu: Một cách trực tiếp, vai trò tham gia của AI vào những tranh chấp hàng hải ở Biển Đông ngày càng sâu rộng, không chỉ nằm ở tiềm năng ứng dụng trong những khí tài quân sự, các phương tiện tự hành, mà còn trong những cuộc chiến định hình nhận thức dư luận trên không gian truyền thông, mạng xã hội. Trong bài bình luận “Lập Kế Hoạch Ngược: Sự Thống Trị Của Bắc Kinh Đối Với Biển Đông Có Sẽ Là Tất Yếu?” mà chúng tôi đã giới thiệu cách đây mấy ngày, tác giả Ben Bland từ Chatham House viết: “Các quan chức, nhà nghiên cứu và học giả, những người dành phần lớn thời gian quan sát một vấn đề cụ thể qua một lăng kính nhất định, có xu hướng mất đi cái nhìn tổng thể cũng như cách thức mà các mối liên kết và sự phụ thuộc lẫn nhau thúc đẩy sự thay đổi. […] Bằng cách nhận thức rõ cách thức Bắc Kinh đang phối hợp công nghệ, năng lực công nghiệp, sức mạnh kinh tế, tiềm lực quân sự và tham vọng ngoại giao, các quốc gia Đông Nam Á cùng các đối tác ở Châu Âu, Hoa Kỳ và Châu Á có thể phản ứng hiệu quả hơn, tận dụng lợi thế độc đáo từ các liên minh và mạng lưới tin cậy của mình”. 

Đây chính là ý tưởng của Bản Tin Biển Đông đi từ ba năm trước, khi bắt đầu triển khai những chủ đề khác nhau vượt không gian của những gì chuyển động trên biển. Và chúng tôi đã dành riêng một phần cho Công nghệ chiến lược và An ninh mạng, với sự phụ trách hiệu đính của những chuyên gia nắm trọng trách trong công nghệ chiến lược ở Châu Âu, những nhà khoa học dày dạn kinh nghiệm làm việc ở Bắc Mỹ và Châu Âu. Đằng sau một khung Bản Tin Biển Đông là nhiều ngày phát triển bản đồ ý tưởng với các tầng sâu hơn những gì được nhìn thấy trên bề mặt Bản Tin Biển Đông.

Cũng trên tinh thần đó, chúng tôi sẽ giới thiệu một số bài viết tiêu biểu về những thách thức nghiêm trọng phải đối mặt trong những lĩnh vực mà Bản Tin Biển Đông đang bao phủ, ví dụ như bài viết dưới đây.

Bửu Nguyễn 

Asia Times ngày 17 tháng 6 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Việt Nam liên kết với khối do Nga-Trung Quốc dẫn đầu trong khi vẫn nỗ lực duy trì quan hệ đối tác chiến lược và tiếp cận thị trường với Hoa Kỳ.

Bonny Lin, John Culver & Brian Hart 

Foreign Affairs ngày 15 tháng 5 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch

Căng thẳng tại Eo biển Đài Loan đang gia tăng. Ngay cả trước khi Đài Loan bầu Lại Thanh Đức làm tổng thống vào tháng 1 năm 2024, Trung Quốc đã lên tiếng phản đối ông mạnh mẽ, gọi ông là “kẻ ly khai” và “kẻ kích động chiến tranh”. Trong những tháng gần đây, Bắc Kinh đã gia tăng các đòn công kích: vào giữa tháng 3, người phát ngôn của Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Trung Quốc gọi Lại là “kẻ hủy hoại hòa bình hai bờ eo biển” và cáo buộc ông đang đẩy Đài Loan đến “bờ vực nguy hiểm của chiến tranh”. Hai tuần sau đó, khi Bắc Kinh tổ chức một cuộc tập trận quân sự quy mô lớn quanh Đài Loan, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã lan truyền hình ảnh hoạt hình miêu tả Lại như một loài côn trùng. Một hình ảnh cho thấy một đôi đũa đang gắp “ký sinh trùng” Lại ra khỏi một Đài Loan đang bốc cháy.

Noah Berman phỏng vấn Oren Cass | The Wire China ngày 16 tháng 4 năm 2025

Biên dịch: Lê Bá Nhật Thắng | Hiệu đính: Hương Nguyễn

Oren Cass là người sáng lập kiêm kinh tế trưởng của American Compass, một tổ chức tư vấn chính sách theo khuynh hướng bảo thủ. Cuốn sách xuất bản năm 2018 của ông, The Once and Future Worker, tìm cách lý giải cách chính sách công của Hoa Kỳ đã bỏ lại phía sau tầng lớp lao động chân tay. Tác phẩm đã nhận được lời khen ngợi từ Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio. Kể từ đó, ông nổi lên như một tiếng nói có ảnh hưởng ủng hộ các biện pháp thuế quan và việc tách rời nền kinh tế Hoa Kỳ khỏi Trung Quốc. Cass đã trao đổi với The Wire về cách Tổng thống Trump sử dụng thuế quan và vì sao ông cho rằng đây là một nỗ lực nhằm theo đuổi một hình thức hệ thống thương mại mới do Hoa Kỳ dẫn dắt. Dưới đây là bản rút gọn và biên tập lại từ cuộc trò chuyện của chúng tôi.

Mariana Mazzucato 

Foreign Affairs ngày 25 tháng 2 năm 2025

Lê Bá Nhật Thắng biên dịch

Xét trên nhiều phương diện, việc Donald Trump được bầu làm Tổng thống Hoa Kỳ nhiệm kỳ thứ hai phản ánh một câu chuyện về sự bất mãn kinh tế. Lần đầu tiên trong nhiều thập niên, ứng cử viên Đảng Dân chủ nhận được nhiều sự ủng hộ hơn từ tầng lớp người Mỹ giàu có nhất so với nhóm nghèo nhất. Năm 2020, phần lớn cử tri thuộc các hộ gia đình có thu nhập dưới 50.000 đô la mỗi năm đã chọn ứng cử viên Đảng Dân chủ, Joe Biden; đến năm 2024, họ lại nghiêng về phía ứng cử viên Đảng Cộng hòa, Donald Trump. Trong khi đó, những người có thu nhập trên 100.000 đô la mỗi năm lại có xu hướng bỏ phiếu cho Kamala Harris nhiều hơn là cho Trump. Sự sụt giảm ủng hộ đối với Đảng Dân chủ trong giới cử tri thuộc tầng lớp lao động phản ánh sự vỡ mộng sâu sắc với hệ thống kinh tế — hệ thống mà dưới các chính quyền do tổng thống của cả hai đảng lãnh đạo, đã tập trung tài sản vào nhóm nhỏ ở đỉnh kim tự tháp, thúc đẩy tăng trưởng khu vực tài chính trong khi làm suy yếu các thành phần còn lại của nền kinh tế khiến nhiều người rơi vào vòng luẩn quẩn nợ nần, và xem nhẹ phúc lợi của hàng triệu người dân Hoa Kỳ.

Zack Cooper & Gregory Poling | War On The Rocks ngày 18 tháng 6 năm 2024

Biên dịch: Lê Bá Nhật Thắng | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Việt Nam đang thực hiện nhiều động thái trong thời gian qua. Trong những tháng gần đây, Việt Nam đã mở rộng quy mô theo cấp số nhân một số thực thể mà họ kiểm soát ở Quần đảo Trường Sa, bao gồm Bãi Thuyền Chài, Đảo Nam Yết, Đảo Phan Vinh và Đá Lớn. Trung Quốc dường như đã cho phép những nỗ lực mở rộng này diễn ra mà không cản trở. Ở một diễn biến khác, ở những nơi khác trong quần đảo Trường Sa tại Bãi Cỏ Mây, Bắc Kinh đang ngăn cản Philippines cung cấp thực phẩm, nước uống và vật tư xây dựng một cách hạn chế cho một số ít nhân viên Philippines trên Sierra Madre, một tàu Hải quân Philippines neo đậu tại bãi cạn này vào năm 1999. Phải chăng các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã chọn cách cứng rắn chống lại các nỗ lực tiếp tế của Philippines trong khi vẫn cho phép Việt Nam xây dựng đảo quy mô lớn ở nhiều thực thể lân cận?