Bauxite Việt Nam

Mạc Văn Trang 

Mình già, đầu óc lú lẫn. May có thằng “cháu” AI nó khai sáng cho, bớt ngu!

Hỏi:

Quan niệm đúng đắn về DÂN CHỦ?

Chat GPT:

Quan niệm dân chủ đúng đắn là hiểu dân chủ không phải khẩu hiệu, không phải ân huệ của quyền lực, cũng không chỉ là bầu cử, mà là một trật tự chính trị - xã hội trong đó nhân dân thật sự làm chủ quyền lực, và quyền lực ấy bị ràng buộc, kiểm soát để phục vụ con người.

Có thể cô đọng lại qua 6 điểm cốt lõi sau:

1. Dân chủ là bản chất của quyền lực, không chỉ là hình thức

Dân chủ trước hết trả lời câu hỏi: Ai là chủ của quyền lực?

Quan niệm đúng: Quyền lực thuộc về nhân dân. Mọi tổ chức và cá nhân cầm quyền đều được ủy quyền. Nếu quyền lực không thể bị thu hồi một cách hòa bình thì đó không phải dân chủ, dù danh xưng là gì.

2. Dân chủ không đồng nhất với bầu cử

Bầu cử là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ.

Dân chủ đúng đắn đòi hỏi: Bầu cử tự do – cạnh tranh – minh bạch; Có quyền ứng cử thực chất; Quyền thay đổi chính quyền không bạo lực.

Bầu cử hình thức chỉ tạo ra ảo ảnh dân chủ.

3. Dân chủ là kiểm soát quyền lực liên tục

Trọng tâm của dân chủ không phải “ai cầm quyền”, mà là: Quyền lực bị giới hạn và bị giám sát thế nào.

Bao gồm:

 - Pháp quyền (luật đứng trên mọi quyền lực);

 - Phân quyền - đối trọng;

 - Trách nhiệm giải trình;

 - Tư pháp độc lập.

Không kiểm soát được quyền lực thì dân chủ tất yếu suy thoái.

4. Dân chủ gắn chặt với nhân quyền và tự do cá nhân

Không có Tự do ngôn luận, Tự do báo chí, Tự do lập hội và quyền phản biện và bất đồng – thì không thể có dân chủ thực chất.

Dân chủ không phải để đa số áp đặt lên thiểu số, mà để bảo vệ con người trước quyền lực, kể cả quyền lực của đa số.

5. Dân chủ là năng lực của xã hội, không chỉ là thiết chế

Một xã hội dân chủ cần: Công dân có tri thức và tư duy độc lập; Có nền giáo dục khai phóng; Văn hóa đối thoại, khoan dung; Xã hội dân sự tự chủ.

Nếu người dân Sợ hãi - Thụ động - Lệ thuộc, thì dân chủ sẽ không vận hành, dù có hiến pháp hay bầu cử.

6. Dân chủ là phương tiện để sống có nhân phẩm

Dân chủ không phải mục tiêu tự thân, mà nhằm:

Giảm lạm quyền;

Ngăn bạo lực chính trị;

Bảo vệ nhân phẩm;

Mở đường cho tự do và sáng tạo.

Hay nói gọn:

Dân chủ là cơ chế để con người sống làm người, không phải làm thần dân.

Một định nghĩa ngắn gọn:

Dân chủ đúng đắn là một trật tự trong đó nhân dân có quyền lựa chọn, giám sát và thay đổi người cầm quyền; quyền lực bị giới hạn bởi pháp luật; và tự do - nhân phẩm của mỗi cá nhân được bảo vệ.

17/1/2026

M.V.T.

Tác giả gửi BVN