Bauxite Việt Nam

Tiến sĩ Luật Trần Đình Triển

Lời huấn thị của TBT, CTN Tô Lâm về áp dụng pháp luật, đấu tranh phòng chống tội phạm, phòng chống tham nhũng, tiêu cực…: “Phải đảm bảo nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, kiên quyết thực hiện phương châm "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", "bất vị thân" và không ai được phép vượt qua "lằn ranh đỏ".

Đôi lời tự sự:

Trong quá trình hoạt động nghề nghiệp của mình, tôi tham gia rất và rất nhiều vụ án, cho dù bào chữa cho bị can, bị cáo hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị hại hoặc đương sự khác… thì tư tưởng xuyên suốt trong hoạt động của tôi là: phải đảm bảo đúng pháp luật, bảo vệ công lý; vận dụng nguyên tắc suy đoán vô tội, tình tiết giảm nhẹ, chính sách nhân đạo của đảng, nhà nước và dân tộc … để mong được hình phạt nhẹ nhất cho bị cáo. Nếu thấy oan sai thì bảo vệ đến cùng, cho dù bản thân phải hy sinh – như 2 vụ tôi bào chữa miễn phí cho Hồ Duy Hải (Long An) và bà Trần Thị Hiền (mẹ của cô gái síp gà ở Điện Biên) – tôi đủ chứng cứ chứng minh họ không phạm tội. 

Tôi viết đăng lên trên Facebook để phản ánh và bảo vệ công lý đúng chức năng của một luật sư. Ông Nguyễn Hoà Bình khi đương nhiệm UVBCT, BT Trung ương Đảng, Chánh án TANDTC và TANDTC làm đơn tố cáo tôi đến CQĐT và tai hoạ đổ xuống cuộc đời và sự nghiệp của tôi – Tôi bị giam cầm theo Điều 331 BLHS. 

Về các vụ án tai nạn giao thông, tôi tham gia nhiều, nhưng nổi bật nhất là 2 vụ bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người bị hại là: Vụ xảy ra tại đường Láng-Hoà Lạc làm chết 2 nữ học sinh lớp 9 Trường Lương Thế Vinh và vụ tại quận Hai Bà Trưng làm chết một Thiếu tá công an phường Bạch Đằng trên đường đi làm nhiệm vụ. Cả 2 vụ án, quá trình tố tụng gặp không ít những vướng mắc, trở ngại, nhưng rồi sự trong sáng của pháp luật và công lý đã được bảo vệ.

Vừa qua, vụ tai nạn giao thông xảy ra tại phố Nguyễn Huy Tự vào hồi 13h10 phút ngày 30/5/2025 gây xôn xao dư luận. Đến ngày 17/8/2026 cơ quan tiến hành tố tụng TP Hà Nội, phối hợp với VTV công khai kết quả xử lý là: căn cứ khoản 3 Điều 29 Bộ Luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 và đơn xin miễn truy cứu trách nhiệm hình sự của đại diện người bị hại, nên miễn trách nhiệm hình sự cho ông NSC – người gây tai nạn. Sau chương trình truyền hình, mạng xã hội, “quán cóc vỉa hè” bàn tán xôn xao về vụ việc này.

Để góp phần thực hiện pháp chế XHCN và đường lối của Đảng “Xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam”, pháp luật của Nhà nước CHXHCNVN bảo vệ quyền con người, phòng chống oan sai, chống tự diễn biến - tự thoái hoá, không để sơ suất để kẻ địch lợi dụng làm mất an ninh trật tự; đảm bảo bình đẳng, công bằng, không ưu tiên, không có vùng cấm trong thực thi pháp luật;….

Tôi, với tinh thần xây dựng, trên cơ sở nội dung và chứng cứ VTV nêu lên hôm 17/8/2026, xin trao đổi một số vấn đề về nội dung và tố tụng của vụ việc tai nạn giao thông nêu trên như sau:

MỘT LÀ: Có ý kiến kết luận ông Nguyễn Sỹ Cương (NSC) phạm tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, quy định tại khoản 1 Điều 260 BLHS. Căn cứ chứng cứ và nội dung VTV công bố thì chưa đủ kết luận, vì:

- Chưa có tài liệu chứng minh xe BMW gây tai nạn có đăng kiểm và thời hạn đăng kiểm thế nào? Có mua bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự không? Có bảo hiểm thân vỏ xe không? Khi bị tai nạn nếu có mua bảo hiểm thì có báo cho bảo hiểm tham gia để đánh giá tính chất vụ việc và bảo hiểm đã bồi thường thiệt hại về tính mạng sức khoẻ và tài sản bị hư hỏng (cả ô tô và xe máy). Tiền thuê cẩu, kéo xe, thuê kho (nếu có) để bảo quản vật chứng gồm ô tô và xe máy; tiền viện phí, giám định; … tiền sửa xe về hiện trạng như cũ;… để tách bạch những thiệt hại về tài sản, nếu thiệt hại tài sản trên 500 triệu đồng thì vi phạm vào khoản 2 Điều 260 BLHS.

- Chưa có hoặc chưa công bố: Hồ sơ bệnh án của cháu gái và bố cháu gái; biên bản xem xét dấu vết trên thân thể; kết luận giám định thương tích (bố cháu gái); kết luận giám định pháp y nguyên nhân cháu gái bị chết; những ai ngồi trên xe BMW? Có bị thương tích không? Nếu có thương tích thì tỷ lệ bao nhiêu?… để xem xét vi phạm vào khoản 1 hay khoản 2 Điều 260 BLHS;

- Ông NSC có bằng lái xe không? Hết hạn hay còn hạn? Tại sao VTV chỉ đưa một phần mặt sau mà không đưa mặt trước bằng lái xe, nên không biết là của ai? Chủ sở hữu xe của ai? Xe có còn đủ điều kiện lưu thông không?… để xem xét vi phạm vào khoản 1 hay khoản 2 Điều 260 BLHS;

- Trên xe ô tô có mấy người? Xảy ra tai nạn thì ai là người lái? Họ có mặt tại hiện trường không? Nếu vắng mặt thì vì lý do gì? Có chứng cứ chứng minh họ bỏ trốn hoặc không cứu giúp người bị hại? Cháu gái mất tại chỗ hay vào bệnh viện mới mất, nếu được cấp cứu kịp thời có cứu được mạng sống cho cháu gái không?…Nội dung này được làm rõ sẽ quyết định áp dụng khoản 1 hoặc khoản 2 Điều 260 BLHS đối với lái xe. Áp dụng hay không áp dụng xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 132 BLH đối với người cùng đi trên xe không cứu giúp người bị tai nạn; 

- Quá trình xác minh (hoặc điều tra) đã lấy vết phanh trên đường chưa? Độ ma sát mặt đường? Vật cản? Độ va chạm giữa xe ô tô với xe máy, với nạn nhân? Vết va đập hư hỏng giũa xe ô tô với cây 55… để trưng cầu giám định vận tốc ô tô có vượt quá quy định không? Mô tả điều kiện thời tiết, lưu lượng mật độ giao thông tại thời điểm nơi xảy ra tai nạn; nguyên nhân gì để xe bị quay đầu đột ngột đâm vào nạn nhân và gốc cây?… Làm sáng tỏ những nội dung đó sẽ đánh giá thêm về tính chất của hành vi vi phạm;

- Thời điểm ông NSC lái xe gây tai nạn trong cơ thể có nồng độ cồn không? VTV đưa 2 tài liệu: một tài liệu giám định nồng độ cồn bằng phương pháp thổi vào máy đo, nhưng chỉ quay một phần giữa của văn bản nên không rõ thời gian và cơ quan giám định. Một văn bản giám định nồng độ cồn và chất ma tuý bằng biện pháp lấy máu để giám định; trên văn bản này thấy rõ được tiến hành vào ngày 31/5/2025; mà vụ tai nạn xảy ra vào hồi 13g10 phút ngày 30 (Thứ Sáu) tháng 5/2025. Như vậy, giả sử ông NSC có uống rượu bia, thời gian giám định quá 12 giờ, hoặc dùng thuốc uống để làm mất nồng độ cồn trong cơ thể,… thì kết luận giám định ông NSC không có nồng độ cồn khi điều khiển xe ô tô là không thể chấp nhận được, không có giá trị pháp lý. Lỗi này hoàn toàn thuộc về ông NSC vì chính ông NSC bỏ trốn khỏi hiện trường nên không thể kịp thời đo nồng độ cồn để đảm bảo khách quan (xem các văn bản kèm theo bài viết này do tôi chụp lại trên bản tin VTV).

https://m.thuvienphapluat.vn/.../Thong-tu-lien-tich-26...

HAI LÀ: Giả sử rằng ông NSC được miễn trách nhiệm hình sự thì phải có bản án của Toà án:

1- Qua bản tin của VTV, thì chưa thấy nêu các quyết định, kết luận,… của quá trình xác minh nguồn tin báo tội phạm, khởi tố vụ án, khởi tố bị can, cáo trạng,… quyết định nào của Cơ quan tiến hành tố tụng cho ông NSC được miễn trách nhiệm hình sự?

2- Hiện nay, về phương diện khoa học pháp lý và trong các văn bản pháp luật… chưa có khái niệm hoàn chỉnh về “miễn trách nhiệm hình sự”. – Cần phân biệt rõ hai chế định pháp lý: người không phạm tội, tức là hành vi không đủ yếu tố cấu thành tội phạm; với người phạm tội, đủ yếu tố cấu thành tội phạm, được hưởng chính sách khoan hồng miễn trách nhiệm hình sự. Nội dung đó thể hiện trong khoản 1 và khoản 3 Điều 29 BLHS “Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự….”; “Người thực hiện tội phạm… thì CÓ THỂ được miễn trách nhiệm hình sự”.

3- Bộ Luật hình sự và Bộ Luật TTHS ở nước ta hiện nay còn rất nhiều bất cập, mâu thuẫn, thiếu đồng nhất, trở ngại trong áp dụng và mất bình đẳng khi giải quyết. Miễn trách nhiệm hình sự (MTNHS) cũng là một nội dung nêu trên, cụ thể là:

-  Người phạm tội được xem xét MTNHS trong giai đoạn điều tra thì cơ quan điều tra phải ra quyết định đình chỉ điều tra (Điều 230 BLTTHS);

- Người phạm tội được xem xét MTNHS trong giai đoạn truy tố, thì VKS phải ra quyết định đình chỉ vụ án (Điều 248 BLTTHS);

- Quy định tại Điều 16; điểm b khoản 1, điểm c khoản 2, khoản 3 Điều 29; khoản 2 Điều 91; khoản 4 Điều 110; khoản 4 Điều 247; khoản 7 Điều 364; khoản 6 Điều 365 và khoản 2 Điều 390 BLHS không quy định rõ cơ quan tiến hành tố tụng ở giai đoạn nào có thẩm quyền MTNHS cho người phạm tội.

-  Miễn trách nhiệm hình sự là người phạm tội được hưởng chính sách nhân đạo của Bộ Luật hình sự; được miễn hậu quả pháp lý hình sự về tội đã phạm bao gồm: hình phạt, biện pháp tư pháp thay thế cho hình phạt và án tích. Theo quy định tại điều 13 BLTTHS và Điều 31 Hiến pháp 2013 thì người bị buộc tội chỉ khi có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật của toà án.

- Để giải quyết mâu thuẫn về thẩm quyền cơ quan ra quyết định cho người phạm tội được MTNHS như nêu trên, căn cứ Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì Hiến pháp là văn bản pháp luật có hiệu lực cao nhất. Vậy thì căn cứ Điều 31 Hiến Pháp và “người được miễn trách nhiệm hình sự là người phạm tội”;… thì cơ quan có thẩm quyền miễn trách nhiệm HS cho người phạm tội là Toà án.

Do đó, như ý kiến của Đại tá Nguyễn Đức Long (Phó Giám đốc CA TP. Hà Nội) nói trên VTV “Cơ quan điều tra đã có đủ cơ sở kết luận ông Nguyễn Sỹ Cương đã vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, quy định tại khoản 1 Điều 290 BLHS…” thì nếu giả sử ông NSC đủ điều kiện được MTNHS, thì tôi cho rằng CQĐT và VKS phải hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định của BLTTHS chuyển đến toà án có thẩm quyền thụ lý giải quyết.

BA LÀ: Khoản 1 Điều 260 BLHS có được áp dụng khoản 3 Điều 29 BLHS để xem xét giải quyết MTNHS cho người phạm tội không?

- Nội dung: người thực hiện tội phạm và người bị hại “Tự nguyện hoà giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự” là một quy định pháp lý hình sự mới tại Việt Nam, lần đầu tiên được quy định tại khoản 3 Điều 29 BLHS (xin lưu ý khác với quy định tại điều 155 và điều 157 BLTTHS là “không có đơn, có đơn hoặc rút đơn yêu cầu khởi tố vụ án” của bên bị hại, quy định tại khoản 1 của một số tội danh trong BLHS). Như vậy, bắt buộc phải có biên bản hoà giải thành giữa bên vi phạm với bên bị hại, (và) đơn xin miễn TNHS của bên bị hại cho bên thực hiện tội phạm. Tại bản tin của VTV không thấy trình biên bản hoà giải; trình đơn, nhưng đề mục là “xin miễn TRUY CỨU trách nhiệm hình sự”, không phải đơn xin miễn trách nhiệm hình sự. Như vậy là không đúng quy định để xem xét MTNHS cho ông NSC.

- Điều 260 BLHS có 5 khoản, trong đó quy định tại khoản 5: “Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm”. Khoản này được áp dụng chung cho tất cả các khoản của Điều 260 BLHS. Do đó, tôi cho rằng: người có hành vi phạm tội theo khoản 1 Điều 260 BLHS không được áp dụng xem xét theo quy định tại khoản 3 Điều 29 BLHS;

- Các yếu tố cấu thành tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ (theo Điều 260 BLHS), khách thể của tội phạm là: “Xâm phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ; xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của người hoặc (và) tổ chức khác”. Đây là tội danh thuộc nhóm tội quản lý nhà nước về an toàn và trật tự công cộng. Do vậy, người bị hại trong điều luật này không chỉ là người bị thiệt hại về tính mạng sức khoẻ; mà còn là nhà nước bị xâm hại về an toàn và trật tự công cộng – Đại diện cho nhà nước có ý kiến gì?; xe ô tô bị hư hỏng có phải thuộc sở hữu của ông NSC không? Hay xe đi thuê, mượn của ai? Tài sản riêng hay tài sản chung của vợ chồng?,… để đền bù thiệt hại về tài sản. Có bảo hiểm trách nhiệm dân sự, bảo hiểm tài sản thân vỏ xe hay không? Nếu có thì bảo hiểm tham gia tố tụng với tư cách “người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan” đã thanh toán bảo hiểm dân sự về tính mạng sức khoẻ và tài sản chưa? Ý kiến của Cơ quan bảo hiểm thế nào?… Điều 260 BLHS và hành vi vi phạm của ông NSC không thuộc diện xem xét theo khoản 3 Điều 29 BLHS. 

Tôi thấy rằng: vụ tai nạn giao thông do ông NSC gây ra tại thủ đô Hà Nội, đến nay đã hơn 1 năm, quá thời gian tiến hành tố tụng theo quy định tại Bộ Luật tố tụng hình sự. Thiết nghĩ: CQĐT và VKS Hà Nội cần công khai tài liệu, các quyết định, kết luận về vụ việc này, đừng gây bức xúc cho nhân dân và tuyệt đối đừng để kẻ địch, bọn khủng bố, bọn phản động (nếu có) lợi dụng làm mất an ninh trật tự (như VTV nêu kết luận và phát biểu của một số cán bộ). Giải quyết vụ việc này được bình đẳng, khách quan, đúng pháp luật.

Tôi xin trang thông tin EVA (Sở TTTT Hà Nội cấp giấy phép) chia sẻ bài viết về vụ án TNGT để so sánh.

https://eva.vn/.../vu-chi-em-gap-tai-nan-chi-chet-em-di...

Để kết thúc bài viết này, tôi xin phép lược trích đăng lời huấn thị của TBT, CTN Tô Lâm về áp dụng pháp luật, đấu tranh phòng chống tội phạm; phòng chống tham nhũng, tiêu cực…: “phải đảm bảo nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật, kiên quyết thực hiện phương châm "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", "bất vị thân" và không ai được phép vượt qua "lằn ranh đỏ".

T.Đ.T. 

Nguồn: FB Hoàng Thuỵ Hưng