Bauxite Việt Nam

Đinh Kim Phúc 

Ranh giới giữa "hợp tác huấn luyện quân sự song phương" và "căn cứ quân sự nước ngoài" vốn rất mỏng manh, đặc biệt khi đặt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung.

Nếu nhìn từ góc độ đối đầu quân sự truyền thống với các nước láng giềng, Lào không có đối thủ xứng tầm để phải "phòng thủ". Sự hiện diện này thiên về nâng cấp năng lực vũ trang chung và thắt chặt liên minh quốc phòng với Bắc Kinh hơn là phòng thủ trước một mối đe dọa từ quốc gia khác.

Căn cứ Ban Keun nằm trên vị trí của "Lima Site 44" (vốn là một căn cứ bí mật của CIA trong chiến tranh lạnh) và hiện có một phi đạo trải nhựa dài 2.000 m được thiết kế để có thể mở rộng hơn. Nên biết, căn cứ và phi trường quân sự Ban Keun của Lào nằm cách biên giới phía Tây của Việt Nam (thuộc khu vực tỉnh Nghệ An) chỉ chưa đầy 200 km theo đường chim bay.

​Về mặt lý thuyết quân sự và ngoại giao chính thức, Lào duy trì chính sách đối ngoại "bốn không", do đó, Vientiane không chính thức định hình bất kỳ quốc gia nào là "kẻ thù". ​Tuy nhiên, nếu phân tích từ góc độ chiến lược và năng lực phòng thủ thực tế, việc đưa các máy bay cường kích hạng nhẹ (như K-8) và phương tiện quân sự đến đây có thể phục vụ một số mục tiêu là chống bạo động và an ninh nội địa. Lào là quốc gia có địa hình hiểm trở, rừng núi bao phủ phần lớn diện tích. Máy bay K-8 (vừa là máy bay huấn luyện phản lực vừa có khả năng mang vũ khí hạng nhẹ, bom, rocket) rất hữu ích trong việc hỗ trợ hỏa lực tầm gần cho các chiến dịch chống lực lượng nổi dậy, các nhóm vũ trang chống đối hoặc kiểm soát biên giới vùng sâu vùng xa.

Lào đang nằm trong tâm điểm kết nối của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) với tuyến đường sắt cao tốc Lào - Trung. Việc nâng cấp hạ tầng quân sự và huấn luyện ở phía bắc (gần biên giới Trung Quốc) giúp củng cố an ninh tổng thể cho các hành lang kinh tế trọng điểm này.

Lào không có tranh chấp lãnh thổ biển đảo và có quan hệ hữu nghị với tất cả các nước láng giềng (Việt Nam, Thái Lan, Trung Quốc, Campuchia, Myanmar). Do đó, nếu nhìn từ góc độ đối đầu quân sự truyền thống với các nước láng giềng, Lào không có đối thủ xứng tầm để phải "phòng thủ". Sự hiện diện này thiên về nâng cấp năng lực vũ trang chung và thắt chặt liên minh quốc phòng với Bắc Kinh hơn là phòng thủ trước một mối đe dọa từ quốc gia khác.

​Định nghĩa pháp lý và định nghĩa thực tế về một "căn cứ quân sự nước ngoài" thường khác nhau. ​Về mặt danh nghĩa, chính quyền Lào và Trung Quốc chắc chắn sẽ gọi đây là "cơ sở huấn luyện chung" hoặc "trung tâm hỗ trợ hậu cần - kỹ thuật", chứ không bao giờ gọi là "căn cứ quân sự của Trung Quốc". Điều này giúp Lào duy trì được hiến pháp và cam kết đối ngoại không cho lập căn cứ nước ngoài, đồng thời giúp Trung Quốc tránh vấp phải phản ứng ngoại giao gay gắt từ các nước trong khu vực (như ASEAN, Mỹ hay Ấn Độ).

​Về mặt bản chất chiến lược, khi một cơ sở quân sự nước ngoài có đường băng dài, cơ sở hạ tầng lưu trú kiên cố, các trang thiết bị quân sự chủ chốt (như máy bay chiến đấu K-8) do nhân sự hoặc dưới sự bảo trợ kỹ thuật của nước ngoài vận hành, thì về mặt chiến lược quân sự, nó mang đầy đủ đặc tính của một cơ sở lưỡng dụng hoặc tiền đồn quân sự nước ngoài.

​Từ góc nhìn của các nhà phân tích phương Tây và khu vực, đây là một phần trong mạng lưới mở rộng "sự hiện diện quân sự ở nước ngoài" của Trung Quốc. Không giống như căn cứ hải quân Ream ở Campuchia hay Djibouti (nơi có quyền tiếp cận trực tiếp ra biển), cơ sở tại Lào củng cố chiều sâu chiến lược trên đất liền của Bắc Kinh tại Đông Nam Á, kiểm soát khu vực hành lang bán đảo Trung - Ấn.

​Sự kiện này phản ánh rõ xu thế hiện diện quân sự gia tăng của các cường quốc thông qua danh nghĩa hợp tác huấn luyện và hỗ trợ kỹ thuật. Dù không mang nhãn dán "căn cứ quân sự", nhưng trên thực tế, việc đưa các khí tài tấn công như máy bay K-8 vào sâu trong nội địa Lào sát biên giới Trung Quốc là bước tiến lớn trong việc mở rộng tầm ảnh hưởng chiến lược và bảo vệ lợi ích của Bắc Kinh tại tiểu vùng sông Mekong.

Đ.K.P.

(*) Đầu đề do BVN đặt 

Nguồn: FB Phuc Dinh Kim