Bauxite Việt Nam

Hoàng Hưng

Hôm nay, công đồng mạng lan truyền nỗi bức bách và không thể hiểu nổi hành xử vô thiên vô pháp vô nhân vô đạo vô văn hoá của những ai đó đối với nhà văn lão thành cách mạng 94 tuổi Nguyên Ngọc đang ngồi xe lăn và các nhà văn từ Sài Gòn ra thăm ông: ngăn trở họ lên thăm ông ở căn hộ trên cao bằng những “mưu hèn, kế bẩn”: thang máy “hỏng”, không thể liên lạc điện thoại với ông và người giúp việc để xuống nhận người… Hậu quả nguy hiểm là nhà văn lên huyết áp, phải nhắn lời “xin lỗi” những người tận tình tới thăm mình mà phải ngậm đắng ra về!!!

Tô Văn Trường

Một Quốc hội hiệu quả không chỉ được đo bằng cơ cấu đại biểu, mà bằng khả năng tiếp nhận và chuyển hóa các góc nhìn đa dạng thành chính sách. Trong đó, phản biện từ thực tiễn giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Khoảng trống về sự tham gia của luật sư hành nghề trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để hoàn thiện cơ chế, tăng cường tính thực chất của hoạt động lập pháp.

Nguyễn Huy Cường

Thưa 2300 bạn đã đọc bài “Vé tàu cao tốc”,

Bài đăng cách đây 11 giờ tựa đề "Vé tàu cao tốc" nhận được sự quan tâm đặc biệt của 2300 bạn tính đến 18 giờ hôm nay, 20/4/2026.

Có hơn 850 ý kiến bình luận trong đó 95% là ủng hộ và cùng chung âu lo của tác giả trước câu chuyện lớn này.

Nhưng có một số nhỏ (khoảng hơn 30 người) thì nghĩ khác, cho rằng tác giả thiển cận, không đủ nhận thức và toàn cảnh nên nhìn nhận nông cạn, thậm chí là ngu tối.

Tôi sẽ có một bài riêng hồi đáp tóm tắt những ý kiến này sau.

Nhưng lúc này để bám sát đề tài, xin kính mời hơn hai ngàn bạn đã đọc bài trên, ta cố gắng dành thời gian đọc hết bài sau của một Nhà khoa học viết về Đường Sắt Cao Tốc Trung quốc.

Bài viết này theo tôi là đã đủ, rất đủ về Đường sắt cao tốc. Đọc xong ta sẽ phân định rõ chân lý, rõ những gì xem như ngụy tạo hoặc cực đoan, để, nếu quyết làm đường sắt cao tốc, khỏi hoài nghi, ân hận gì nữa.

Dưới đây là toàn văn bài viết. Tôi có ngắt câu ngắt dòng cho rõ chủ đề, rõ vấn đề hơn. Bản gốc viết liền một khối, đọc hơi khó định vị từng vấn đề một.

Thiết nghĩ, chỉ một việc đọc hết bài này, bạn đã thể hiện tư cách công dân thật tốt, thể hiện tư cách một người biết chơi ... phây, không phải chỉ để giải trí.

Tôi xin gửi lời cảm ơn trước tới những bạn dám đọc hết bài khá dài này!

Nguyễn Huy Cường

 Minh Anh

Tổng thống Mỹ Donald Trump trên mạng xã hội Truth Social tuyên bố muốn có một thỏa thuận hạt nhân với Iran, nhưng «TỐT HƠN» văn bản đúc kết 2015 dưới thời Tổng thống Barack Obama. Ông đe dọa nếu những đòi hỏi của Mỹ không được đáp ứng trước khi hưu chiến hết hạn, «rất nhiều bom sẽ nổ» tại Iran. Sau hai lần gây chiến trong khi đàm phán, liệu Tổng thống Mỹ sẽ đạt được một thỏa thuận như ông muốn về chương trình làm giàu uranium của Iran hay không?

Ảnh minh họa chụp ngày 30/03/2005: Một nhân viên phụ trách an toàn hạt nhân tại một cơ sở làm giàu uranium, ở thành phố Isfahan, Iran. AP - Vahid Salemi

Thục-Quyên

Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, Trung Quốc đang củng cố vị thế của mình so với các cường quốc khác – không phải bằng sự mở rộng công khai, mà bằng cách âm thầm hưởng lợi từ một thế giới bị định hình bởi chiến tranh, bất ổn và sự bất định chính trị.

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

DẪN NHẬP

1.2. SỰ PHÂN KỲ THỂ CHẾ

Trung Quốc, Nga, và Nhật Bản, vào thời điểm chuyển giao giữa thế kỷ 19 và 20, mỗi nước đều nỗ lực thúc đẩy việc thành lập chính phủ lập hiến. Nhật Bản đã thành công trong khi Trung Quốc và Nga thất bại. Kể từ đó, đã có một sự phân kỳ thể chế đang diễn ra giữa ba cường quốc này, gây ảnh hưởng lớn đến thế giới.⁶ Nhật Bản là quốc gia phi phương Tây đầu tiên thành lập chính phủ lập hiến và trở thành quốc gia phát triển đầu tiên ngoài Châu Âu và Bắc Mỹ (một cuộc thảo luận thấu đáo về những thay đổi thể chế của Nhật Bản, bao gồm cả thời kỳ chủ nghĩa quân phiệt, nằm ngoài chủ đề của cuốn sách này). Sau nhiều thập kỷ nỗ lực hướng tới một nền quân chủ lập hiến và cộng hòa, vốn đã chấm dứt hệ thống đế chế của họ, Nga và Trung Quốc, tương ứng, đã tạo ra và cấy ghép các thể chế toàn trị đi ngược lại với chủ nghĩa lập hiến.

Lê Nguyễn

CÔN ĐẢO TRONG QUAN HỆ VIỆT-PHÁP THẾ KỶ XVIII

Theo chính sử, thời gian chúa Nguyễn Ánh tránh quân Tây Sơn ở Côn Đảo rất ngắn. Chúa đến đó vào tháng 6 AL năm 1783 thì đến tháng 7 AL, Phò mã nhà Tây Sơn là Trương Văn Đa đã mang quân ra vây khốn quần đảo này. May mắn là một trận mưa to gió lớn nổi lên dữ dội khiến thuyền Tây Sơn bị tan vỡ, chìm đắm rất nhiều. Nhờ đó, thuyền của chúa mới vượt được vòng vây, ghé hòn Cổ Cốt rồi trở lại đảo Phú Quốc (Đại Nam thực lục – Tập I – sđd, trang 217-218). Lúc bấy giờ, ông mới thực hiện một mưu tính đã được sắp xếp từ lâu. Đó là cho mời Giám mục Bá Đa Lộc đang ở Chantabun (Thái Lan) đến tương kiến để bàn về kế hoạch cầu viện nước Pháp.

Đặng Đình Cung
Kỹ sư tư vấn

Trong bối cảnh Chính phủ tái khởi động dự án điện nguyên tử và các cường quốc dọa sẽ dùng vũ khí hạt nhân để thanh toán mâu thuẫn của họ, một số phần tử "không đội trời chung với Cộng sản" phao tin chúng ta đang tìm cách sở hữu loại vũ khí này.

Trong bài này chúng tôi xin chứng minh Việt Nam chúng ta không có và sẽ không có vũ khí hạt nhân.

Ngô Thị Kim Cúc

Đúng là cuộc sống luôn có nhiều bất ngờ và cả bất ngờ của bất ngờ.

Christelle Nguyen “Taiwan and the Formosa Disaster in Vietnam: The Sound of Silence”

Vũ Linh Huy biên dịch.

LGT: Đánh dấu 10 năm thảm họa môi trường do Công ty Formosa Hà Tĩnh gây nên — một vết thương chưa lành trong lịch sử hiện đại Việt Nam — tạp chí quốc tế The Diplomat đã đăng tải bài viết “Taiwan and the Formosa Disaster in Vietnam: The Sound of Silence”, tác giả Christelle Nguyen, vào ngày 6 tháng 4 năm 2026 vừa qua.

Là một diễn đàn quốc tế uy tín về địa chính trị và nhân quyền tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, The Diplomat không chỉ phản ánh sự kiện, mà còn đặt lại vấn đề trách nhiệm của các bên liên quan trong một thảm họa kéo dài suốt một thập niên. Mười năm trôi qua, nhưng những câu hỏi cốt lõi vẫn chưa có lời giải: Ai chịu trách nhiệm? Ai bảo vệ quyền lợi của người dân? Và vì sao công lý vẫn tiếp tục bị trì hoãn? Sự im lặng — dù đến từ doanh nghiệp, chính quyền hay cộng đồng quốc tế — không thể là câu trả lời cuối cùng. Bởi lẽ, khi công lý bị trì hoãn quá lâu, nó không còn đơn thuần là sự chậm trễ, mà trở thành một hình thức phủ nhận công lý.

Chúng tôi trân trọng giới thiệu dưới đây bản phỏng dịch tiếng Việt, như một nỗ lực góp phần phá vỡ sự im lặng đó.

Vũ Linh Huy

Mai Phan Lợi

Tuần tới, một sự kiện kinh tế hiếm gặp sẽ diễn ra tại Hà Nội: Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và khoảng 200 doanh nghiệp hàng đầu, trong đó có lãnh đạo các tập đoàn Samsung, SK, LG, Hyundai thăm cấp Nhà nước Việt Nam từ 21–24/4/2026.

Đây không phải chuyến thăm xã giao mà là cuộc “xuất quân” của chính các chaebol — những “quả đấm thép” từng biến Hàn Quốc từ đống đổ nát sau chiến tranh thành cường quốc công nghiệp chỉ trong một thế hệ.

Và trong bối cảnh Việt Nam đang tìm kiếm mô hình phát triển cho giai đoạn mới, việc hiểu thực chất chaebol là gì — và không phải là gì — trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

DẪN NHẬP

1.1. TỔNG QUAN

Thể chế nền tảng của Trung Quốc đương đại là chủ nghĩa toàn trị cộng sản mang đặc sắc Trung Quốc. Thể chế này khác biệt về căn bản so với các chế độ toàn trị phi cộng sản và các hệ thống Trung Hoa cổ đại. Nó cũng khác biệt ở nhiều khía cạnh so với Liên Xô. Nó bắt nguồn từ nước Nga Soviet và có nguồn gốc sâu xa ở Trung Quốc, không thể tách rời khỏi nền tảng của các thể chế Trung Hoa cổ đại. Thể chế này chi phối hành vi của chính phủ Trung Quốc đương đại như thế nào? Các thể chế của Trung Quốc và những đặc điểm cơ bản của chúng đã diễn biến thành hình dạng mà chúng ta quan sát ngày nay ra sao? Trong tương lai, những thể chế này sẽ thay đổi theo hướng nào? Nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực này nhìn chung còn yếu và có nhiều khoảng trống. Cuốn sách này nhằm mục đích củng cố nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực này và lấp đầy những khoảng trống đó. Bằng cách đó, tôi hy vọng sẽ thiết lập một nền tảng vững chắc để diễn giải bối cảnh lịch sử và đương đại của Trung Quốc, đồng thời cung cấp những kiến giải có thể hỗ trợ trong việc dự báo những chuyển biến tiềm tàng trong tương lai. Đối với những ai quan tâm đến các cuộc cải cách của Trung Quốc, điều này cung cấp cơ sở để nhận diện những vấn đề căn bản của nước này nằm ở đâu và để hiểu cách cải cách các thể chế của nó.

Phạm Phan Long 

Lời giới thiệu:

Sau nhiều  dự án lãng phí vì không đạt  được mục đích mà còn gây thiệt hại nặng nề cho Đồng Bằng Sông Cửu Long, từ dự án ngọt hóa bán đảo Cà Mau hoàn toàn thất bại, dự án cống đập Ba Lai gây rối loạn toàn bộ hệ sinh thái, dự án thoát lũ ra biển Tây cắt mất lũ tự nhiên, nguồn phù sa dinh dưỡng và gây ra sạt lở và sụt lún. Dự án cống đập Cái Lớn Cái Bé có hiệu quả ngăn mặn ngắn hạn, nhưng làm ngọt mặn xáo trộn không đồng bộ với nhu cầu của đồng bằng. Vì thế công trình lớn nào đưa ra bây giờ đều cần phải cân nhắc tránh rủi ro, nhất là những rủi ro có thể thấy trước phải tránh né ngay từ đầu, hay phải có biện pháp giảm thiểu tối đa.

Trước tình trạng thừa phèn, thừa ô nhiễm, thừa nước mặn và thừa các công trình thủy hại, nhưng lại thiếu nước sạch, thiếu phù sa, thiếu chất dinh dưỡng và nhất là thiếu ngân sách.

Để cứu Nguồn nước và hệ sinh thái cho Đồng Bằng Sông Cửu Long, rút ra từ những bài học trên, chúng ta phải đi tìm một dự án đáp ứng những yêu cầu sau đây:

1) không gây xáo trộn hệ thống thủy văn tự nhiên;

2) không can thiệp thô bạo vào mặn ngọt;

3) không chặn sông, ngăn thuyền, cản phù sa;

4) không thu hồi đất (không giải phóng mặt bằng),

5) không di tản dân cư (không cưỡng chế).

Mời các bạn cùng KS Phạm Phan Long và tôi đi tìm nguồn nước lý tưởng như thế, ở nơi có nhiều nước với phẩm chất tốt, thu góp cất giữ ở nơi kín đáo để sử dụng khi cần đến với năng lượng và chi phí ít nhất có thể.    

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

Kỳ 1: Lời Giới thiệu, Lời nói đầu & Lời Cảm ơn 

Cuốn sách này khảo cứu cội nguồn và sự tiến hóa của các thể chế Trung Quốc cũng như của chủ nghĩa toàn trị cộng sản nói chung. Thể chế nền tảng của Trung Quốc đương đại chính là chủ nghĩa toàn trị cộng sản. Bằng việc đưa ra khái niệm "gen thể chế", tác phẩm luận giải quá trình các gen thể chế của nước Nga Soviet đã dung hợp với các gen của hệ thống đế chế Trung Hoa, từ đó tạo nên một chế độ toàn trị kiên cố mang đặc sắc Trung Quốc – Chủ nghĩa toàn trị được quản lý theo vùng.

Gen Thể chế là những yếu tố thể chế nền tảng có khả năng tự tái tạo, định hướng những biến đổi thể chế và có thể nhận diện được về mặt thực nghiệm. Thông qua việc phân tích cội nguồn và sự tiến hóa của các gen thể chế trong chủ nghĩa toàn trị cộng sản từ Châu Âu và Nga, cũng như các gen từ Đế chế Trung Hoa, Cách mạng Cộng sản Trung Quốc, Đại Nhảy Vọt, Cách mạng Văn hóa và các cuộc cải cách hậu Mao Trạch Đông, cuốn sách làm sáng tỏ sự trỗi dậy và quá trình phát triển của chủ nghĩa toàn trị cộng sản tại Trung Quốc. Sự vươn lên của Trung Quốc cộng sản vang vọng lời cảnh báo của Mises rằng những nỗ lực nhằm ngăn chặn chủ nghĩa toàn trị đã thất bại. Để đảo ngược xu thế này, cần phải có một sự thấu hiểu triệt để về chủ nghĩa toàn trị.

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu) là Nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Kinh tế và Thể chế Trung Quốc thuộc Đại học Stanford, thành viên hội đồng quản trị của Viện Ronald Coase, và Nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách. Ông từng là Giáo sư Kinh tế Chung Hon-Dak tại Đại học Hồng Kông, Giáo sư Đặc biệt tại Đại học Thanh Hoa, Giáo sư Đại học Đẳng cấp Thế giới tại Đại học Quốc gia Seoul, và Phó Giáo sư tại Trường Kinh tế London. Ông cũng từng giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Luật và Kinh tế Châu Á. Ông nhận bằng Tiến sĩ kinh tế tại Đại học Harvard năm 1991. Hứa Thành Cương là người nhận Giải thưởng Tôn Dã Phương năm 2013 và Giải thưởng Kinh tế Trung Quốc năm 2016.

Đỗ Kim Thêm 

Bối cảnh

Trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực toàn cầu ngày càng gia tăng, chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đang trải qua những điều chỉnh quan trọng. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là sự tái diễn giải Học thuyết Monroe – vốn được hình thành từ thế kỷ 19 – thành một chiến lược mới thường được gọi là “Học thuyết Donroe”. Thuật ngữ này phản ánh cách tiếp cận của chính quyền Donald Trump đối với khu vực Tây Bán Cầu, đặc biệt trong việc đối phó với ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc tại châu Mỹ La tinh. 

Lê Nguyễn

Người Anh quay lại Côn Đảo – những dấu ấn đầu tiên của giám mục Bá Đa Lộc trên đảo

Hoàng Việt Hải, Nguyễn Hoàng Trang và nhóm thực địa | Dự án Đại Sự Ký Biển Đông

Việc Trung Quốc nối lại hoạt động bồi đắp đảo nhân tạo quy mô lớn tại Bãi Hải Sâm cho thấy giai đoạn 2017-2025 chỉ là một sự ngừng có tính tạm thời, không phải là một quyết định ở cấp độ chiến lược. Một Bãi Hải Sâm được hoàn thiện quân sự hoá sẽ góp phần lấp đầy khoảng trống địa lý còn lại trong chuỗi căn cứ quân sự của Trung Quốc trải dài từ Hải Nam ở phía bắc xuống quần đảo Trường Sa ở phía nam, tạo thành một dải có thể chứa đựng năng lực chống tiếp cận/phong toả khu vực (A2/AD) bao phủ toàn bộ phần trung và bắc Biển Đông, làm thay đổi căn bản địa lý quân sự đối với Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei, và các lực lượng Hoa Kỳ cùng đồng minh hoạt động trong khu vực. Diễn biến này cần được hiểu không chỉ gói gọn trong khuôn khổ song phương giữa Trung Quốc và Việt Nam, mà là một điểm uốn mang tầm khu vực: Bắc Kinh đã thể hiện cả ý chí lẫn năng lực công nghiệp để mở rộng dấu chân thực địa ở quy mô lớn, tốc độ cao và ít minh bạch nhất có thể.

Ngọc Ánh

Anh Tai Ho

“Khi một chính quyền không thể hoặc không muốn giải quyết các vấn đề nội tại bằng cải cách, họ thường tìm đến một giải pháp rẻ tiền hơn: vẽ ra một kẻ thù. Không nhất thiết phải là kẻ thù có thật. Chỉ cần đủ thuyết phục để người dân nhìn ra bên ngoài thay vì nhìn vào trong”.

Le Quang 

Mỗi khi ở VN, tôi thường đi bộ nhiều, cảm giác thiếu thốn diện tích cho người bộ hành trên vỉa hè đôi khi khiến ta phát cáu, nhưng hãy thử nhìn xem, chúng ta cũng không có làn cho người đi xe đạp, không có vị trí giao nhận hàng cho các cửa hiệu, không có bóng mát, không có chỗ tập xe an toàn cho trẻ em, các lối lên xuống vỉa hè cho người tàn tật cũng thiếu thốn, và bên dưới, chắc là cũng thiếu cống thoát nước hay hố cáp… như vậy rõ ràng là cách mà ta planning ra các khối phố hay trục tuyến là vấn đề có tính hệ thống; Chứ không thể cứ tạo ra mọi thứ một cách sai lầm rồi lại say sưa với các chiến dịch “giành lại” đầy chính nghĩa dạng khẩu hiệu được.

Lê Nguyễn 

Địa danh Côn Đảo ngày nay từng mang nhiều cái tên khác nhau: Côn Lôn, Côn Nôn, Côn Sơn... Nó xứng đáng với cái tên “hòn đảo ngục tù”, vì cách đây gần 200 năm, Côn Đảo đã được dùng làm nơi phát vãng (đày đi xa) những người phạm tội dưới triều Nguyễn. Một số tài liệu cổ của người phương Tây giúp chúng ta biết thêm được nhiều điều thú vị về hòn đảo này.