Bauxite Việt Nam

Herry Quang Vu 

An ninh thực chất, hay một thông điệp chính trị khác?

Ngày 14/3 – thời điểm gợi nhắc về Trận Gạc Ma 1988 – trôi qua trong sự lặng im đáng suy ngẫm. Nhưng chỉ ít ngày sau, một hình ảnh gây tranh cãi xuất hiện: Lực lượng hải quân Việt Nam và Trung Quốc tổ chức tập trận chung với danh nghĩa “chống cướp biển”.

Sự đối lập này tạo ra một câu hỏi không dễ né tránh: khi ký ức lịch sử còn đó, việc hợp tác quân sự kiểu biểu tượng như vậy đang phục vụ mục tiêu gì – An ninh thực chất, hay một thông điệp chính trị khác?

Khái niệm “cướp biển” trong bối cảnh này trở nên đặc biệt nhạy cảm. Trong khi nhiều tranh chấp trên Biển Đông vẫn chưa được giải quyết, và các vụ va chạm trên biển từng gây căng thẳng kéo dài, việc sử dụng một thuật ngữ chung chung có thể khiến ranh giới giữa hành vi tội phạm và tranh chấp chủ quyền trở nên mờ đi.

Từ góc nhìn phê phán, có ý kiến cho rằng những hoạt động như vậy dễ bị hiểu như một bước “bình thường hóa” hiện trạng, vô tình làm giảm tính cấp thiết của các vấn đề cốt lõi. Khi đó, hợp tác kỹ thuật – dù mang danh nghĩa an ninh – có thể bị diễn giải thành tín hiệu chính trị: rằng các bên đang chấp nhận cùng quản lý một không gian mà thực tế vẫn còn nhiều bất đồng sâu sắc.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng trong môi trường khu vực phức tạp, các quốc gia thường phải cân bằng giữa đối đầu và hợp tác. Tập trận chung có thể nhằm giảm rủi ro va chạm, thiết lập kênh liên lạc và kiểm soát khủng hoảng. Vấn đề không nằm ở bản thân hoạt động, mà ở cách nó được giải thích, truyền thông và đặt trong tổng thể chiến lược dài hạn.

Điều đáng lo ngại nhất không phải là một cuộc diễn tập, mà là nguy cơ ký ức lịch sử và nhận thức công chúng bị làm mờ theo thời gian. Khi các khái niệm bị “trung tính hóa”, khi mọi xung đột được gọi chung là “mất an ninh hàng hải”, thì ranh giới giữa bảo vệ chủ quyền và quản lý rủi ro có thể dần bị xóa nhòa.

Và khi đó, câu hỏi “ai là cướp” sẽ không còn được trả lời bằng sự thật, mà bằng cách người ta lựa chọn gọi tên vấn đề.

H.Q.V.

Nguồn: FB Henry Quang Vu