Bauxite Việt Nam

Thái Hạo

Đây là một giả thuyết, không phải một kết luận. Tùy vào dữ liệu và năng lực quan sát, việc cố gắng đi tìm logic của hiện tượng đặc biệt và kỳ lạ này có thể còn đưa tới những lý giải khác. Rất mong được thấy những cái nhìn khác.

1.

Săn phù thủy (witch-hunt) là việc truy lùng, buộc tội và trừng phạt những người bị cho là phù thủy. Trong lịch sử, các cuộc thanh trừng này diễn ra mạnh mẽ ở Châu Âu và Châu Mỹ (1450 - 1750), thường dẫn đến việc hàng chục ngàn người vô tội bị tra tấn và hành quyết. Ngày nay, "săn phù thủy" được dùng làm từ lóng chỉ hành động truy lùng, đổ lỗi, tấn công, tẩy chay hoặc trừng phạt một cá nhân dựa trên định kiến, cảm xúc đám đông hoặc những tin đồn thất thiệt.

Khoảng hơn một nửa năm qua, chứng kiến và quan sát hiện tượng đấu tố ngày càng ráo riết và cực đoan trên mạng xã hội, tôi đã đã cố gắng giải thích bằng cách kết nối các sự kiện trên sự hiểu biết về nền tảng xã hội và các tri thức nền. Dù đã không ít lần đưa ra được câu trả lời cho mình, nhưng thú thực chưa bao giờ tôi thấy tự hài lòng, vì vẫn còn những điểm chưa thông, chưa nhất quán. Tôi cũng tìm đọc nhiều người, nghe nhiều kênh truyền thông, thấy phân tích hiện tượng này bằng những lập luận và kết luận khác nhau, như xung đột chính trị hay sự hạn chế của giáo dục, văn hóa…, tuy nhiên, tôi cũng không thấy mình được thuyết phục hoàn toàn.

Sau khi bỏ rất nhiều thời gian để đọc, xem, lội sâu vào những tài khoản mạng xã hội “đầu đàn”, và phân tích, tôi phát hiện ra một điểm rất thú vị: tất cả đều thấp thoáng hình ảnh của Thích Chân Quang.

Các kênh chủ lực như Én Bạc + Phan Thuong, Thăng Long TV, Trần Đình Sao, Trương Đình Nam, Banker Thích Code… đều công khai và mạnh mẽ bênh vực, bảo vệ, ca ngợi TT Thích Chân Quang. Lần theo những tài khoản khác cũng đang hăng hái chống “lật sử”, chống “diễn biến hòa bình”, chống “cách mạng màu” trong cơn bão này cũng thấy một mẫu số chung cho một lượng rất lớn: hình ảnh của Thích Chân Quang.

2.

Như tất cả đã biết, sau bê bối vụ bằng cấp 3 bổ túc văn hóa giả bị bại lộ, ông Thích Chân Quang bị Trường Đại học Luật Hà Nội hủy kết quả và thu hồi các văn bằng đã cấp, đồng thời GHPG Việt Nam cấm ông thuyết giảng trong 2 năm, không được chủ trì tổ chức các sự kiện tập trung đông người, buộc phải thu hồi các phái quy y sai trái, phải gỡ bỏ các video không đúng chánh pháp và gây hoang mang dư luận. Chùa Phật Quang của ông cũng bị buộc phải tháo dỡ 35 (trong tổng số 36) công trình xây dựng trái phép.

Có thể thấy rằng, với một “thánh tăng” đang sống trong vinh quang tột đỉnh và được sự quỳ lạy của hàng vạn đệ tử như Thích Chân Quang, sự kiện này là một đòn trời giáng, bị coi như hủy hoại thanh danh và tàn hại sự nghiệp mà ông đã vun đắp cả đời.

Tuy nhiên, như báo Công Thương đưa tin ngày 26.6.2024, Chùa Phật Quang của Chân Quang vẫn đang có một “hệ sinh thái đạo tràng và hội, nhóm "Chúng thanh niên phật tử" đã được xây dựng, mở rộng, phát triển mạnh mẽ, "phủ sóng" hầu như khắp cả nước”. 

Cũng theo bài báo: “Tính đến thời điểm năm 2018, hệ thống đạo tràng chùa Phật Quang đã có 41 đơn vị đạo tràng và 33 chúng thanh niên phật tử ở khắp các tỉnh, thành trên cả nước và nước ngoài, gồm: Lào Cai, Điện Biên, Cao Bằng, Thái Nguyên, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hà Nam, Bắc Giang, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hải Dương, Hưng Yên, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Nha Trang, Bình Thuận, Lâm Đồng, Gia Lai, Phan Thiết, Cần Thơ, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, An Giang, Bạc Liêu, Tiền Giang, Bến Tre, Đồng Tháp... (cũ).

Ngoài ra, còn có hai đạo tràng và Chúng thanh niên phật tử Đài Loan (Trung Quốc) và đạo tràng Chúng thanh niên phật tử Nhật Bản. (https://congthuong.vn/he-sinh-thai-khung-cua-su-thich... )

Còn theo bài đăng trên nick Thái Chí Dương (có vẻ là đệ tử của TT Thích Nhật Từ): “Khi Thượng tọa Thích Chân Quang chịu sự kỷ luật thì mạng xã hội bắt đầu có những tài khoản được cho là đệ tử, người hâm mộ của Thượng tọa Thích Chân Quang đã kịch liệt công kích, vu khống, bịa đặt, phỉ báng, thóa mạ, tấn công, xúc phạm các vị thầy như Thiền sư Thích Nhất Hạnh (đã viên tịch), Thiền sư Viên Minh - Phó pháp chủ GHPGVN, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Thượng tọa Thích Đức Thiện, Thượng tọa Thích Nhật Từ, sư Minh Niệm, thầy Pháp Hòa (Canada) nhằm mục đích "tẩy trắng" cho Thượng tọa Thích Chân Quang.

Cũng trong thời gian này Thượng tọa Thích Chân Quang được cho là đã sử dụng tài khoản Facebook Trần Chánh Nhân để tương tác với các đối tượng đang tấn công vào Phật Giáo Việt Nam một cách điên cuồng. Các đối tượng trên đều xưng gọi tài khoản Trần Chánh Nhân là “Bác kính yêu”. Thậm chí có một số đối tượng cuồng tín còn tôn xưng TT Thích Chân Quang là “bậc thánh”. (Nguồn:https://www.facebook.com/trantuan.tat1409/posts/2034748450444942). 

Tôi không kết luận về những thông tin này, chỉ nêu ra để mọi người tham khảo, kiểm chứng và trao đổi.

Ông Thích Chân Quang bị cấm thuyết giảng 2 năm kể từ ngày 19.6.2024, tức là đã được “thả tự do” hơn 1 tháng nay.

3.

Đến đây, thử tìm một lời giải thích cho hiện tượng “săn phù thủy” ráo riết kéo dài gần 1 năm nay. Các tài khoản này đều đưa ra cùng một lập luận tương tự nhau: Thầy Thích Chân Quang là một nhà sư chân chính, yêu nước và trung thành với lý tưởng XHCN. Và chính vì thế mà ông ấy bị đánh. Hầu hết các tài khoản đã kể ở phần 1 đều cùng chung một thái độ là đề cao, ngưỡng mộ và tôn vinh Thích Chân Quang. 

Ví dụ: Thăng Long TV:

https://www.tiktok.com/@thanglo.../video/7349512890400902408

Én Bạc: 

- https://www.facebook.com/watch/?ref=saved&v=27140216799014159 ; 

- https://www.facebook.com/reel/1373271891396919

THÔN TRUNG CƯỜNG: 

https://www.facebook.com/reel/1740020187340224

Vậy, theo họ, ai đánh TT Thích Chân Quang? Chính là “thế lực thù địch”! Vì sao các “thế lực thù địch” lại nhắm vào TT Thích Chân Quang chứ không phải ai khác? Logic mà họ đưa ra như sau: Vì trong công cuộc “bảo vệ nền tảng tư tưởng” – thì trong đảng có GS Hoàng Chí Bảo, ngoài đảng có “thánh tăng” Thích Chân Quang. Tấn công vào hai người này, đặc biệt là vào TT Thích Chân Quang, là tấn công vào thành trì cuối cùng và vững chắc nhất. Nếu thành trì ấy sụp đổ thì… tổ quốc sẽ lâm nguy! Và thế lực thù địch ấy đã thành công bước đầu! Vì thế, theo họ, tiếp theo là các thế lực thù địch kia dựng Minh Tuệ lên, đồng thời đưa Thích Nhất Hạnh và đệ tử của ông ta là Minh Niệm, Pháp Hòa vào sâu trong sào huyệt của ta! Lúc này, trong mắt họ, “giặc” đã tràn ngập khắp nơi rồi, từ trong GHPGVN đến Hội Nhà văn, các nhà xuất bản, rồi bộ Giáo dục…, đâu đâu cũng tràn bóng giặc! Mời nghe vài ví dụ: https://www.facebook.com/watch/?ref=saved&v=1055217463664909.

Vụ ông Thích Chân Quang sử dụng bằng bổ túc văn hóa giả đã được cơ quan chức năng xác minh và kết luận, vì thế ông bị tước bằng tiến sĩ Luật và bị phạt theo giáo luật. Báo chí đồng loạt đưa tin. Cái đó đã rõ. Nhưng trong cuộc “chống lật sử” này, hầu hết các nick nổi đình nổi đám kia hiện nay đều khẳng định rằng báo chí nhà nước là “truyền thông bẩn” vì đã tấn công và hãm hại một vị chân tu (!).

Một ví dụ: https://www.facebook.com/share/v/1BbT4omi9J/;

Một ví dụ khác: https://www.facebook.com/reel/1482739793143916

Thậm chí có người còn tuyên bố sẽ “ĐUỔI CÙNG DIỆT TẬN Lưu Đình Phúc” – Cục trưởng cục Báo chí, nếu ông này không lên tiếng xin lỗi TT Thích Chân Quang. Xem một ví dụ: https://www.facebook.com/share/v/1Dw2LVJjES/

Nhưng tại sao họ đánh cả giáo dục khai phóng? 

Bởi vì trong một video mà Vietcetera phỏng vấn sư Minh Niệm (đệ tử của HT Thích Nhất Hạnh), ông này đã đề cao giáo dục khai phóng! Giáo dục khai phóng bị vạ lây, phải chăng là từ đây? 

Xem quan niệm của ông Minh Niệm:

 https://www.facebook.com/watch/?ref=saved&v=1728272951686685

Nghe video dưới dây ta sẽ thấy rõ nội dung của nó là trực tiếp phản bác và công kích quan niệm giáo dục khai phóng của Minh Niệm. Ông Thích Chân Quang nói – “Việt Nam mình mới là văn minh, mới là công bằng. Cái lễ giáo văn hóa của mình mới là cái đẹp để cho thế giới học, ta không cần bắt chước ai hết”: https://www.facebook.com/share/v/18bNRf2cQN/

Rõ ràng, hầu hết những tài khoản hăng hái nhất trong cuộc đấu tố này đều không phải “dân đọc sách”, càng không phải các nhà nghiên cứu, trong khi họ lại tấn công vào toàn các vấn đề học thuật khá chuyên sâu, như văn học, lịch sử, giáo dục… Tôi đồ rằng, trước khi quyết định một chiến dịch như thế, họ chẳng bao giờ biết đến “giáo dục khai phóng” là cái gì cả, có khi còn chưa bao giờ nghe nói đến. Có lẽ tất cả tội lỗi là do ông Minh Niệm, ông đã nhắc đến 4 chữ khốn khổ đó để rồi làm chúng bị vạ lây! 

Mời xem video: https://www.facebook.com/watch/?ref=saved&v=1728272951686685

Cũng vì cái đầu dây mối nhợ ấy, họ còn kết án Bộ GD đang phục vụ cho bọn lật đổ chính quyền vì đưa “giáo dục khai phóng” vào đề thi: https://www.facebook.com/reel/1532275038595254

Cũng trong video này chúng ta thấy thêm những điều khác: Lãnh đạo và nhân viên của Tập đoàn FPT đã thường xuyên tập thiền theo phái Làng Mai của Thích Nhất Hạnh và có vẻ khá gần gũi với sư Minh Niệm – nên đánh luôn FPT?

Ở một chiều hướng khác, cái lực lượng này rất nhất quán trên các điểm sau: 

- Ủng hộ cuộc chiến tranh xâm lược của Nga vào Ukraine; 

- Thù địch với Mỹ và phương Tây; 

- Ác cảm với nhiều tu sĩ khác thuộc GHPGVN và chỉ trích cả GHPGVN.

Xem video: https://www.facebook.com/watch/?ref=saved&v=4432372550352830); 

- Căm ghét và đả kích Minh Tuệ; 

- Bày tỏ thiện cảm và bênh vực bất cứ ai ghét Minh Tuệ (ví dụ với bà Nguyễn Phương Hằng).

 Xem video: https://www.facebook.com/watch/?ref=saved&v=1328837089130838); 

- Không đụng đến Trung Quốc.

Lưu ý, trước đây TT Thích Chân Quang trong một bài giảng trước đại chúng đã nói rằng "Trung Quốc là anh, Việt Nam là em. Cả mấy ngàn năm qua người Việt Nam luôn có thái độ kính trọng người Trung Quốc đàng hoàng, không bao giờ mình mất cái lễ, không bao giờ mình để mất cái đạo lý của người em… Chỉ có một lần Lý Thường Kiệt hơi hỗn, sau khi nghe tin ông anh sắp đánh mình, ổng đem quân qua ổng đánh trước". (nguồn: https://www.facebook.com/watch/?v=1553221668137098). 

Đây phải chăng là lý do mà đội quân chống “lật sử” hùng hậu kia không bao giờ “mất cái lễ” với Trung Quốc?

Trong cuộc săn lùng của mình, cũng có thể có lúc họ "phát hiện" ra điều này điều kia, nhưng dù đúng hay sai, thì vẫn không thay đổi về phương pháp và thái độ: luôn nhân danh nhân dân và lòng yêu nước, yêu Đảng, yêu Bác để thể hiện sự đấu tố cực đoan.

Người quan sát có cảm giác như đang được chứng kiến một cuộc thánh chiến, chứ không phải là những phản biện bình thường.

4.

Ở một phương diện khác, tôi thử hình dung một kịch bản như sau: Có một con người đang vĩ đại như vầng mặt trời, nhưng vẫn sống trong sự ghen ghét độ kỵ với người khác, rồi bỗng một hôm lại bị lột truồng ra trước bàn dân thiên hạ là một kẻ dối trá và hạ đẳng. Anh ta căm giận đến xương tủy. Và để rửa nhục và lấy lại danh dự, lại sẵn có một lực lượng hùng hậu bậc nhất trong tay, anh ta ban ra một thuyết âm mưu rằng: “kẻ thù muốn cướp nước ta, và để làm được điều đó chúng đã dùng những thủ đoạn nham hiểm để hãm hại ta, vì chúng biết rằng, chỉ cần đánh đổ được hình ảnh của ta, thì chúng sẽ đạt được tham vọng. Nay, các ngươi không cần vì ta, nhưng hãy vì tổ quốc mà chiến đấu (thật là cao cả!). Hãy nhớ rằng, thoạt tiên chúng đánh ta, đồng thời dựng lên một thần tượng để thay thế, sau đó chúng dùng âm mưu “cách mạng màu” và thủ đoạn “lật sử” để từng bước làm sụp đổ nước ta từ bên trong. Vì thế, hãy đánh bại chúng bằng cách lôi cổ những cuốn sách và những kẻ đang núp trong bóng tối ra để làm cho chúng thất bại hoàn toàn. Các ngươi hãy vì nghĩa lớn mà chiến đấu, phước đức sau này 10 kiếp hưởng không hết, ta có chết cũng vui lòng!”.

Thế là một cuộc chiến được phát động và thi hành trên mọi mặt trận.

Với danh nghĩa “yêu nước”, từ những cuốn sách đã in cách đây gần 40 năm đến những phát biểu của một tu sĩ “khác phái”, rồi những trang báo của các “đối tượng khả nghi”, tất cả đều được lôi ra, tổng tấn công bằng việc kết án “lật sử”, “bôi nhọ”, “xuyên tạc”, “âm mưu cách mạng màu”…

Ban đầu là một đám (rất) đông xông pha “tử vì đạo” cuồn cuộn như thác lũ, rồi đã dần cuốn theo nhiều người khác. Có thể vì nông nổi, nhẹ dạ, có thể vì gặp một cơ hội thể hiện mình, cũng có thể vì ham like, ham view, cũng có thể vì mục đích bán hàng… tất cả hòa vào nhau, làm thành một làn sóng hung tợn, cuốn phăng đi tất cả.

Cũng chính vì lý tưởng “tử vì đạo” ấy mà đám đông trở nên rất hung hãn, tổ chức đấu tố rầm rộ. Khi được/bị nhắc nhở, khác với phản ứng thường thấy, đám đông ấy thách thức và đe dọa bất cứ ai, kể cả những cán bộ cao cấp của nhà nước. 

Và giả thuyết này cũng có thể dùng để lý giải về cả về sự lúng túng và thiếu nhất quán của nhiều phía, như lần đầu tiên đứng trước một sự kiện vô tiền khoáng hâu.

Nhân đây xin nói một chút về ông Phan Trung Can. 

Tôi nhận định rằng, ông Can cũng là một trường hợp bị cuốn vào, chứ không phải “người được chọn” ngay từ đầu. Do sẵn tính háo danh, gặp buổi “trời đất nổi cơn gió bụi”, ông tham gia và bất đắc dĩ trở thành “ngọn cờ đầu”. Nhưng tôi đoán, có lẽ đến bây giờ ông vẫn còn chưa biết rõ nguồn cơn. Chính vì không biết đầu đuôi thế nào, lại phải bỗng phải làm một anh hùng, nên ông vô cùng lúng túng và bất an. Tất cả những biểu hiện trên trang facebook cá nhân của ông, từ việc viết sai be bét về lịch sử, việc liên tục đăng rồi sửa, rồi xóa nhiều nội dung, đến việc chạy theo chứng tỏ và thanh minh, rồi hăm dọa…, đều cho thấy điều đó.

Tôi cho rằng, giữa lúc đảng và nhà nước đã và đang tiến hành các chủ trương lớn với các ứng xử và thay đổi mạnh mẽ theo hướng cởi mở về kinh tế và hiện đại về văn hóa nhằm đưa đất nước vươn mình bằng 4 Nghị quyết trụ cột, sẽ rất khó lý giải mọi biểu hiện từ mọi góc độ và mọi phương diện của sự kiện “đấu tố” online này cũng như các diễn biến khác của cuộc “săn phù thủy”, nếu bỏ quên cái tên “Thích Chân Quang”.

*

Toàn bộ trên đây là một giả thuyết, không phải một kết luận. Tùy vào dữ liệu và năng lực quan sát, việc cố gắng đi tìm logic của hiện tượng đặc biệt và kỳ lạ này có thể còn đưa tới những lý giải khác. Rất mong được thấy những cái nhìn khác.

5.

Nói thêm về ông Thích Chân Quang. Ông Quang đã bị các cơ quan chức năng của nhà nước kết luận là dùng bằng tốt nghiệp cấp 3 “không hợp pháp”. Cụ thể, “ông Vương Tấn Việt (thượng tọa Thích Chân Quang) không có tên trong danh sách dự thi và bảng ghi tên ghi điểm trong kỳ thi tốt nghiệp bổ túc văn hóa cấp 3 năm 1989, không có tên trong danh sách cấp bằng tốt nghiệp cấp 3 bổ túc văn hóa khóa ngày 6.6.1989 của Sở GD-ĐT TP.HCM”. Vậy xin hỏi, bằng cấp 3 mà ông này sử dụng có phải bằng giả không? Nếu là bằng giả thì ai làm? Ông ta tự làm giả hay là bằng có phôi thật, chữ ký thật và con dấu thật? Tại sao không điều tra đến cùng để xem tính chất của vụ bằng giả này là gì để xử lý hình sự, mà chỉ bị thu hồi? Vụ việc nghiêm trọng này có phải đã bị xử lý một cách nửa vời?

Ông Thích Chân Quang cũng là người luôn hô hào về yêu nước, yêu CNXH, nhưng cũng chính ông là người đã nói Trung Quốc là anh, Việt Nam là em, Lý Thường Kiệt đem quân đánh là hỗn! Trong một video khác, ông Thích Chân Quang gọi cuộc chiến tranh Việt Nam là nội chiến, chứ không gọi là “cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước” như quan điểm chính thống và nhất quán của nhà nước Việt Nam. Ông Thích Chân Quang cũng là người đã tự nhận mình là người họ Hồ, là cháu của Bác Hồ. Video ông về Nam Đàn nhận họ vẫn còn trên mạng xã hội. Tất cả những điều này thế nào? Ai là người “lật sử” và có cần chịu trách nhiệm không?

Việc ông Thích Chân Quang thuyết giảng rất nhiều nội dung sai với giáo lý và gây hoang mang dư luận thì nhan nhản trên không gian mạng, và GHPGVN cũng đã căn cứ vào đây mà ra án phạt đối với ông. Trong phái quy y của chùa Phật Quang, ông còn tự sửa giới luật nhà Phật thành “không phản bội”; trong Lời phát nguyện thì bắt người theo phải thề độc là tuyệt đối trung thành với sư phụ (nếu không sẽ bị đọa làm cầm thú). Bên cạnh đó, trong rất nhiều video thuyết giảng về yêu nước, ông Thích Chân Quang đã truyền đạt một quan niệm rất giáo điều, méo mó, cực đoan, kích động sự chia rẽ, hận thù và xu hướng bạo lực. Những điều này rất độc hại cho đầu óc của thanh thiếu niên và những người dân còn hạn chế về hiểu biết. Vì yêu nước chân chính là phải biết “làm bạn với tất cả các nước”, biết học tập những thành tựu của thế giới văn minh để xây dựng quê hương giàu mạnh, biết đoàn kết mọi xu hướng, mọi tôn giáo, mọi vùng miền để làm nên sức mạnh quốc gia.

Trên internet hiện tồn tại nhiều đơn tố cáo ông Thích Chân Quang với các nội dung rất đáng sợ, tiêu biểu trong số đó có Đơn Tố Giác Lần Thứ 5 (21/7/2024) “về Âm Mưu Tày Trời Của Sư Thích Chân Quang” của nguyên đơn Ngô Quang Hiến (ai muốn đọc thì tự gõ tìm kiếm trên Google). Tôi không rõ các cơ quan chức năng đã xử lý các đơn thư này thế nào, nhưng nếu nội dung hoặc chỉ một phần nội dung của chúng là đúng sự thật, thì nó vượt ngoài mọi sự tưởng tượng của bất kỳ ai. Dù đúng sai thế nào, việc xử lý rốt ráo các đơn thư này và minh bạch kết luận của các cơ quan chức năng là hết sức quan trọng đối với việc an dân, trên vấn đề đạo đức, xã hội, lẫn an ninh quốc gia.

T.H.

Tác giả gửi BVN