Bauxite Việt Nam

Rùa Tiên Sinh

Khi một xã hội chỉ cho phép ca ngợi mà cấm chất vấn, điều bị xúc phạm trước tiên chính là sự thật. Và sự thật có một sức mạnh bền bỉ, nó có thể đến muộn, nhưng nó không bao giờ chịu chết dưới chân tượng.

Có một nghề xưa như trái đất mà đến nay vẫn chưa thất nghiệp: nghề đúc thánh.

Nguyên liệu rất đơn giản. Chỉ cần một lãnh tụ có quyền lực, vài chục nhà tuyên truyền, một đội ngũ viết sử ngoan ngoãn, ít báo chí độc lập và một nền giáo dục quen học thuộc lòng. Thế là chẳng mấy chốc, con người sẽ được nâng cấp thành... thần, thành một hình tượng không thể được tìm hiểu theo một cách khác biệt.

Chỉ cần một con người nắm được quyền lực đủ lâu, lập tức người ấy thôi không còn là con người nữa. Từ hôm ấy, ông ta không được phép sai. Một khi đã thành thần thì không được phép có khuyết điểm, bởi thần mà có khuyết điểm thì hóa ra những người quỳ lạy bấy lâu nay đã nhầm đối tượng mất rồi. Thế là cả một cỗ máy tuyên truyền bắt đầu lao vào công việc bận rộn nhưng tầm phào nhất là cứu hình tượng. 

Lịch sử từ đó cũng xin thôi nghề ghi chép, chuyển sang làm nghề lau tượng. Lịch sử không được phép tìm hiểu bằng nhiều góc cạnh, chỉ được nhìn thẳng, nhìn thẳng ai cũng thấy, nhưng mà nhìn vào góc khuất thì lại cấm không cho ai được nhìn, ơ nhưng mà chính các góc khuất đó mới là cái cần phải nhìn vào vì đôi khi sự thật nó lại nằm ngay chính ở đó. Nhưng mà cái nghề lau tượng thì chỗ nào bẩn, phải lau cho sạch. Còn lịch sử chỉ là phụ thôi, cần thì vẫn lau được .

Lịch sử là môn khoa học có kiểm chứng, có so sánh, có sự phản biện cực kỳ gay gắt. Nhưng ở Trung Quốc hay Cuba, Nga, Bắc Hàn... Người ta không còn viết lịch sử như ghi biên bản của thời gian nữa, bộ máy tuyên truyền ở đây viết về lịch sử lãnh tụ như làm gia phả cho thần tiên. 

Lãnh tụ sinh ra đã thông minh hơn trẻ con cả nước, trong hàng chục triệu người chỉ có một, lớn lên đã yêu nước hơn người hàng triệu người khác, phát biểu câu nào cũng là chân lý, quyết định việc gì cũng sáng suốt. Nếu có một quyết định gây hậu quả thì ấy là cấp dưới hiểu sai, nhân dân thực hiện sai, thời tiết không thuận, đế quốc phá hoại hoặc lịch sử chưa kịp hiểu hết tầm nhìn vĩ đại lúc đó của lãnh tụ. Chỉ tuyệt nhiên không bao giờ là lãnh tụ sai. Sự vĩ đại của các lãnh tụ còn kinh thiên động địa hơn cả khi họ không còn nữa và khi họ chết đi, trời cũng phải tuôn nước mắt, cũng phải khóc với hàng triệu dân, sự mô tả trong sách vở này sánh với sức mạnh siêu nhiên làm khuynh đảo cả trời đất, lu mờ cả nhật, nguyệt. Quá ghê gớm!

Điều hay ho nhất là càng nhiều quyền lực thì quá khứ càng sạch sẽ. Một người bình thường sống 60 năm còn đầy chuyện đáng xấu hổ, còn lãnh tụ sống cũng bằng ấy thời gian hoặc lâu hơn nữa, thì tiểu sử phải trắng tinh như áo cưới. Cả đời không một lần nóng nảy, không một phút do dự, không một quyết định thiếu sáng suốt. Mỗi lời nói ra như một lời sấm truyền cho muôn đời với mọi dòng thời gian và thời đại đều đúng.

Thật đáng tiếc cho loài người, bởi nếu quả thực có những con người hoàn mỹ đến vậy thì Darwin hẳn phải viết lại cả thuyết tiến hóa, con người không tiến hóa từ một dạng động vật nào cả, mà con người chính là một thực thể được tạo ra trên thiên đường bởi một bàn tay toàn năng, chỉ có cách hiểu như vậy, mới giải thích được những lãnh tụ sống cả đời người một cách hoàn hảo đến như thế.

Thầy cô giáo bảo lịch sử là bài học. Nhưng bài học gì khi học sinh chỉ được học cách ngước nhìn mà không được phép ngẩng đầu? Một dân tộc mà trẻ con từ bé chỉ được dạy cách thuộc lòng lời khen thì lớn lên rất dễ quên cách đặt câu hỏi. Nguy hiểm hơn nữa, người ta biến sự kính trọng thành nghĩa vụ và biến sự im lặng trước sai lầm thành một thứ đạo đức. Từ đó, phê bình không còn là quyền công dân mà nó mặc nhiên trở thành biểu hiện của lòng phản trắc. Sự thật phải đi xin giấy phép mới được xuất hiện ngoài xã hội, còn lời ca tụng, đôi khi là ảo thì được thoải mái lưu hành trong toàn dân và vượt qua cả biên giới.

Thế giới từng chứng kiến không ít lãnh tụ được xây dựng thành biểu tượng gần như bất khả sai. Có người được tôn vinh vì vai trò trong cách mạng, có người được ca ngợi vì hiện đại hóa đất nước, có người được nhớ đến vì đưa quốc gia vượt qua những giai đoạn khó khăn. Đồng thời, chính các nhân vật ấy cũng là đối tượng của vô số công trình nghiên cứu chỉ ra những quyết định gây tranh cãi, những sai lầm cải cách chiến lược, những chính sách thất bại hoặc những hệ quả nặng nề gây ra cho dân tộc. Đó là chuyện hết sức bình thường của lịch sử thôi. Một con người lãnh đạo đúng đắn có thể vừa có công lao lớn những cũng vừa có sai lầm lớn. Điều bất thường chỉ xuất hiện khi người ta chỉ giữ lại phần công lao. Còn phần sai lầm thì tuyệt đối không bao giờ được nhìn nhận một cách khách quan, chân thực.

Những chế độ càng hô vang rằng lãnh tụ luôn đúng thì càng sợ tài liệu lưu trữ được mở ra cho công chúng tiếp nhận. Nếu chân lý thật sự là bất khả chiến bại thì hà tất phải sợ vài cuốn nhật ký cũ, vài bức điện tín, vài hồ sơ đã úa vàng? Chỉ có những pho tượng được đắp bằng thạch cao mới sợ mưa. Chân lý nếu là thép thì càng mài càng sáng, còn huyền thoại nếu là giấy thì chỉ cần một giọt nước cũng đủ nhòe.

Họ quên mất rằng lịch sử không cần người đánh bóng. Một dân tộc có khát khao đổi mới không cần thần thánh hóa lãnh tụ để yêu nước, cũng không cần biến mọi nhân vật lịch sử thành thần thánh để giữ niềm tin. Tôn trọng quá khứ không có nghĩa là quỳ gối trước quá khứ. Trái lại, sự tôn trọng lớn nhất là đủ can đảm nhìn nhận cả công lẫn lỗi. Bởi khi một xã hội chỉ cho phép ca ngợi mà cấm chất vấn, điều bị xúc phạm trước tiên chính là sự thật. Và sự thật có một sức mạnh bền bỉ, nó có thể đến muộn, nhưng nó không bao giờ chịu chết dưới chân tượng.

Thật tội nghiệp cho những kẻ ngày ngày cầm khăn đi lau tượng, họ có biết họ đang trang điểm cho một cương thi hay không?

Cuba hay Trung Quốc là vậy. Em đang nói tới Trung Quốc, các cụ có liên tưởng đến nước khác em không chịu trách nhiệm nhé.

R.T.S.

Nguồn: FB Rùa Tiên Sinh